fbpx

Bo nie jest światło,
by pod korcem stało

In Łódź, a number of seemingly simple phenomena appear to be quite complex

In Łódź, there are numerous legends that attest to the transformative effect that „the city” has had on its habitants. Such change, as a myth, is a convention of remembering the violent social transformations that took place in the great industrial Molochs of urbanisation in the 19th and 20th centuries. It may be because life here can fluctuate considerably.

In such conditions, the imagination directly overlaps with violence, agency, desires, dominance, and submission.

The concept of the sacrum and fate becomes a poignant, impassively acting force. The industrial machine is as simple and ruthless entity. It is understandable why our analytical minds gravitate towards viewing it as a purely technical factor, one that can be exploited for mass production. However, it is crucial to consider the nuances that matter more: such as its size, speed (number of changes), developing distribution networks, capturing the market, and ultimately profit.

It is still common to describe industrial (and post-industrial) cities in terms of sports cars, with numerous technical parameters being considered. Nevertheless, there is a tendency to overlook the instinctive forces and reflexes that are activated by such symbolic specification.

It is often said that Jerzy Nowosielski painted (wrote) icons. This is indeed the case.

If we analyse the icon as an image, without any preconceptions, and reveal how it is and how it will be it can be considered a “label” that fits what is seen in his works painted in Łódź between 1950 and 1962.

Even Łódź can be considered an icon.

In more precise terms, the Łódź Museum of Art at the corner of Gdańska and Więckowskiego streets is the location of the only cinematic iconostasis in the world, constructed for the excellent exhibition Nowosielski in Łódź, which took place from 10 October, 2023, to 25 February, 2024.

Nowosielski spent a period of twelve years in Łódź, during which he sought refuge from the constraints of socialist realism. He was able to free himself from Krakow, establish his own unique style of painting, which was characterised by a combination of incorporeal holiness and painful cruelty. This approach can be seen to reflect to the character of the city itself.

The exhibition afforded us the opportunity to observe paintings displayed in a manner reminiscent of an iconostasis, while simultaneously viewing an old film chronicle projected in the semi-darkness behind them, through an opening that imitated the “royal doors.” The experience allowed us to reflect on a the genius loci of Łódź for an extended period.

Te viewer will gain an understand of the direct connection between the details of Łódź’s streets and their almost otherworldly perspectives with avant-garde abstraction.

It is unlikely than an urban planning course or film history will provide an explanation of this phenomenon. This prodigy has been created for the exhibition by curators Paulina Kurc-Maj and Julianna Goździk.

The iconostasis is a construction that serves as a conduit for enlightenment.

It is a construction composed of solid images on boards that shields the viewer from complete blindness and the confusion of the senses in the face of the incomprehensible and unfathomable. Such situations are feared and longed for. The cinematic iconostasis from MS1 united urbanism and film, perspective and projection, detail and rhythm in the minds of the viewers. This equipment is of great benefit for the future.

The Łódź Institute of Architecture and Urbanism must buy this idea and shorten the suffering of students who for years do not understand what gingerbread has to do with windmills, and Łódź with film.

For Nowosielski, Łódź was a place of “ugliness and sickly urbanism.” He usually added, “I loved this Łódź very much and remember it very well.”

Does a contradiction take place here?

Only for minds which have never been exposed to transcendence. It is for those who still believe in the power of central planning, in which one column can accommodate both physics and metaphysics, and only net profit counts.

Those who are skeptical are invited to Łódź. The city still boast unassuming, simple streets, such as tram rails, where, within a hundred metres, lived next to each other: the Nowosielskis, Polański, Skolimowski, Marek Edelman. The atmosphere of the city is woven from such entanglements. The atmosphere is best depicted by a cinematic, living frame, akin to an icon, where a beam of light is sufficient to create a building, a person, and happiness.

In Łódź, Nowosielski experienced a late, final religious epiphany. He spoke of it, like if it was a woman, as he knew how to paint. “I looked at her and suddenly, at that moment, everything turned around, it was certainty.” What was a subject of image? The Alexander Nevsky Cathedral. 

In the present year of 2024, the cathedral appears to be a projection from a parallel reality, situated in close proximity to the Łódź Fabryczna station.

Come on, then take a few minutes to stand calmly and look at the old film chronicle by Marek Nowicki between Nowosielski’s icons.

Who knows, maybe the gift of accurate, though strange illuminations will stay with you longer? Then you will always fit into this city, you will always feel at home there.

Even if not everything succeeds, you will learn to see entanglements of images denser than QR codes, and that without any magic glasses, with the naked eye.

In Łódź, it’s simple.

Projections in images, sounds in images. In Łódź we embrace a unique blends of culture and styles , with a nonchalant ease. Our local vision is truly one of a kind.

That Cellist attired in white is an image from 1959, probably playing like Komeda from the times when he composed music for Polański’s Knife in the Water, Morgenstern’s Goodbye, Until Tomorrow, and Wajda’s Innocent Sorcerers. If you want to see with your own eyes what this melody looks like, watch Nowosielski.

We have gotten used to it, in such avant-garde-rich places, we quickly get bored. The new logo (by Justyna Żychalska) and the new slogan: Łódź creates have been with us since 2011. A lot of time has passed since then. Some still believe, others have lost spirit. It is just an ordinary story of navigation in difficult conditions.

In the Museum of Art, you can check with your own smartphone to see if you standing in front of the strangest iconostasis of this century, you can feel, see, or hear who or what is creating it. Is it the avant-garde spirit of the city, or is it (logos) something much older, something like in Romanesque and Byzantine mosaics, which directed rays of light, capable of conjuring and animating dead matter? If your phone do not have the automatic spirit recognition function, it might be worth taking a risk of temporary disorientation. The Museum of Art and similar exhibitions in it play a really important role for the city’s prosperity: they are meant to distract occasionally. To free oneself from the calming certainty provided by residents’ free access to Wikipedia and the latest information. It is believed that this is when the primary, personal, attentive, and thoroughly reasonable ability to think and decide independently returns. Without this, creation is impossible. This particular dogma is especially exceptional; it is believed in both by traditional religion supporters and radical avant-garde followers. Without it, the city ceases to develop.

The Nowosielski in Łódź exhibition could be described as modest in scale, occupying only four rooms. The iconostasis – yes, there was only one piece. An example is taken from a group of friendly animals depicted on an old Byzantine mosaic from the Norman Cathedral (Santa Maria Nuova) in Monreale. We moved confidently towards the source of that which creates the world. And you move with an instinctive trust that perhaps in our heads, too, some a strange, simple ray of light or sound will strike. It will strike and change everything, “just like in the movies”. Who knows, we might even begin to create by ourselves.

Illustration: three excerpts from paintings from the Nowosielski exhibition in Łódź at the Museum of Art (Fantastic Landscape, 1959; Landscape with Window, 1957; Street, 1959); one current automotive advertisement, two „verified information” about the artist, two drawings (Execution, probably from 1949, Untitled, 1950) not shown in the exhibition; interior of MS1, Nowosielski exhibition in Łódź; interior of a Łódź pub in 1962, filmmakers at work; https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/lodz-kreuje-nowe-haslo-i-logo-lodzi; film frame (quite Łódź-like) as one of the images of an iconostasis compiled from paintings by Jerzy Nowosielski, the pieces painted in Łódź; on the left: a mosaic from Monreale Cathedral from the late 12th century (c. 1180), a fragment of the scene of the creation of man with a simple gesture and a breath; unfortunately, the details of this technology are still not clear enough. 

Idem

Na świecie dużo było Lyncha.

I świat miał z niego dużo. Przez moment, taki krotochwilny, miała go też Łódź. Miała cudownego Mistrza. Lynch wymyślił nas na nowo,

Talkativeness

We have lived continuously in a civilisation and culture that has developed harmoniously since at least the beginning of the modern era.

Zleciało błyskawicznie

To nie jest zły symptom. Lepiej interesować się śmiałym i swobodnym kreśleniem nowych linii, niż budowaniem płotów i uszczelnianiem starych granic. Skoro

Grab the head and hold it

It is evident that the human imagination tends to conceptualise inhuman powers in a relatively straightforward and consistent manner. The Climax by

Wakacje będą, warto coś zaplanować

Myśleliście ostatnio o błogosławionym Radzimie Gaudentym, bracie przyrodnim św. Wojciecha, a od roku 1000 arcybiskupie gnieźnieńskim? Nie? Warto pomyśleć, szczególnie jak robicie

Travel? Of course, yes!

May holidays! Our legs carry us on their own. Our journeys are almost always dreamlike. Journeys we imagine without opening our eyes.

La Biennale di Venezia

Ani w sporcie, ani w sztuce nie chodzi głównie o emocje, czy rywalizację. Ani w jednym, ani w drugim przypadku nie potrafimy

Photo of the Year

You have to realize how intense the circulation of new photos and media images is. It is something as powerful as the

Nie, to nie w Łodzi 

To nie na Włókienniczej. To, jako żywo, jest globalna wersja wspólnej pamięci. Dziwicie się, bo jest radosna, twórcza, pełna inwencji, tryskająca świeżością

So? The Class Died?

How is a decent, still reading, slightly conservative (but not too much) working intellectual supposed to watch a remake, a farce (vulgar

We need to rest

As often as possible, we should take breaks from watching the remarkably vivid, large-format faces and figures of the national scene. They

Gra o wszystko

Tempo pojawiania się kolejnych komentarzy, artykułów, reklam odnoszących się do jednego epizodu z podobno nudnego meczu piłki nożnej jest godne uwagi. Najwyraźniej

Film to świetny. Film to straszny.

Przed słonecznym weekendem, w piątek 8 września na zakończenie programu TVP postanowiła przypomnieć Kanał A. Wajdy.  Który z czynników zdecydował o emisji,

Tyle się dzieje w te wakacje!

Nie narzekamy na brak niusów. Nieoczywistym, a wartym rozważenia kierunkiem krótkiego wyjazdu może być Płock. Pomijając zachwycające, prawie romańskie drzwi do kolegiaty

Łańcuchy pokarmowe w Zamku Ujazdowskim

Podobno ekologiczny rozsądek (szczególnie na Wschodzie) podpowiada by bardzo długo, w milczeniu przyglądać się jak dookoła nas przyroda sobie świetnie radzi.  Jak

Wycinanka jest powszechna

Zdumiewające, że w świecie w całości ponoć utkanym z pikseli, rastrów, bitów i w kraju tak ceniącym kulturę ludową dopiero teraz, w

Zupa z odrobiną pasty do zębów

Tina Turner „zaczytywała” książki Edgara Allana Poe. Gombrowicz nie znosił Balzaka. W roku 1958 pisał: „Nie znoszę jego Komedii ludzkiej. Pomyśleć, jak

Sudanizacja

Sudan to starożytna kraina Kusz, z której przez stulecia pochodziło całe złoto Egiptu, to miejsce lokalizacji biblijnych kopalń króla Salomona. Chartum to

Instruct GPT, GTP-3, GTP-4, GTP-n+1

Obecna wrzawa ujawniająca niewyraźną obawę przed tempem nabywania umiejętności komunikacyjnych przez kolejne algorytmy warta jest porównania do stanowienia prawa dla rzeczywistości uginającej

Święto Pracy, Labour Day

Trwa ta tradycja od 1889. Skorzystajmy z, kto wie, może jednych z ostatnich obchodów bez udziału związkowych algorytmów, bez sunących w pierwszomajowym

Tylko fakty nas interesują podobno.

Co to właściwie znaczy? Fakt, czy raczej jego łaciński przodek – factum – występował w złożeniach, takich jak: factum est. Da się to

The issue is not simple

Although it sounds nice to say that one hundred and twenty-three countries recognise the jurisdiction of the International Criminal Court in The

Trybunał w Hadze

Sprawa nie jest prosta. Choć brzmi to ładnie, kiedy wymienia się, że sto dwadzieścia trzy kraje uznają jurysdykcję Trybunału Karnego w Hadze.

Ptasie móżdżki

Nie wiemy do jakiego stopnia i czy w ogóle rozwój technologiczny i kierunek cywilizacji powtarzają wybory jakich dokonała ewolucja. Opuściło nas dziewiętnastowieczne

Fabuła na wspak

Jeden z niewielu zachowanych przedwojennych (z 1937) filmów awangardowych, czyli takich, które chciały pokazać niedostrzeganą oczywistość to Przygoda człowieka poczciwego (https://www.youtube.com/watch?v=FlaFGPiioPQ) autorstwa

Nie ma czasu, nie ma.

Gospodarka zassie każdą ilość w miarę wykształconych inżynierów. Wobec takiej powietrznej trąby, takiego wiru natychmiastowych potrzeb szansa, że jakaś uczelnia z rozpędu

Miłość to nie sielanka.

Walentynki, ale zaraz po: Proszę zwrócić uwagę na symbol Ecn  (économique). W liczniku zawiłego wzoru na miłość cudowną. Wzór został na poczekaniu

My w dwudziestym trzecim

Koniec roku przynosi wysoką falę podsumowań, dyskusji o wartych zapamiętania zdarzeniach w mijającym 2022. Dyskusje będą – biorąc pod uwagę kalendarz wyborczy

Patrz w niebo, na chłodno patrz

Chcecie sprawdzić znaczenie słowa „zima”? Ekonomiczną prawdę o zimie dawno temu namalował Bruegel. Trzech myśliwych, pół dnia gonienia w głębokim śniegu, sfora

The Heaven and The Smart City

In a technologically crazed society all its elements should be accurately named and described. Paradise is an iconography of nakedness, a state

Co widać w Polsce rano 10 listopada 2022?

Barwy narodowe: szarości, plucha, mży. Za to jutro, już jutro! Kolejny raz entuzjastyczne tłumy będą witały Dziadka na dworcu. Mżawka nie zachęca, ale wystarczy

Van Gogh sporo – Hockney najwięcej

Za co skłonni jesteśmy słono zapłacić, w czasie wielowymiarowego kryzysu? Niestety aż co najmniej trzy równie dobre odpowiedzi trzeba brać pod uwagę.

New era city scooters

At least in Polish cities everyone rides electric scooters this days. The weather remains Italy, it’s warm and the technology became cheaper.

O rany! Jaka zajefana panorama!

Zbigniew Makowski to nie tylko malarz, ale również artysta wielokroć ważniejszy dla kultury polskiej niż Tadeusz Kantor, tłumaczący świat głębiej, szerzej, i

Urodziny ostatnie

Oby to były ostatnie urodziny Putina, jako postaci kogokolwiek obchodzącej, przyciągającej uwagę.  Choć niestety jest pewne, że ten i ów nieźle będzie

Decyduje wiara – lud ruski patrzy

Ostatnie wypowiedzi zachodnich polityków (Angela Merkel w Monachium) potwierdzają, że liczenie na ich zrozumienie tego jak funkcjonuje ruski świat może być kiepską

Wielkorusy u Lachów o Małorusach

1913 roku w Poroninie zaskoczony Wołodia zdał sobie sprawę, że źle rozumie ukraiński. Po wczorajszych bombardowaniach to bolszewickie niezrozumienie zostało utrwalone na

Decyduje wiara – lud ruski patrzy

Ostatnie wypowiedzi zachodnich polityków (Angela Merkel w Monachium) potwierdzają, że liczenie na ich zrozumienie tego jak funkcjonuje ruski świat może być kiepską

Rzeczywistość jest płaska

Klein „wykreślił wszystkie linie paraboliczne na rzeźbie Apolla Belwederskiego, którego rysy cechuje wysoki stopień piękności klasycznej. Krzywe te jednak nie mają prostego

Uzupełnij frazę: …ęśliwy dom

Większość z nas nie lubi publicznie opowiadać o mieście. To zrozumiałe nawet jest. Mieszkamy w mieście, które na nas liczy. Mówić o

Zobaczmy gdzie wylądujemy

Tegoroczny lipiec przechodzi do przeszłości. Czy będzie Lipcem Historycznym, tak jak np. Lubelski Lipiec 1980 pełen strajków, które ekscytowały, ale nikomu nie

Arcadia à la Russe

Pełne troski wypowiedzi prezydenta Macrona na temat potrzeby szczególnego traktowania Rosji nie od razu spotkały się z pełnym zrozumieniem. Niewątpliwie od razu

Liberum voveo!

Dajmy spokój Angielczykom. Pan Premier wyśle raport i my, tu na lądzie, już jutro będziemy mieli a clear overview of the current

Wimbledon Time

„We win Wimbledon,’ says Russia tennis chief after Rybakina triumph”.  Są wakacje, poćwiczmy logiczne myślenie. Mr. Smith pomyślał o czymś w chwili

Znacie tu kogo w Łodzi?

Co powinno charakteryzować napastnika? Skuteczność. Najbardziej skuteczni potrafią wręcz zaskoczyć. Robert Lewandowski znalazł moment i własnoręcznie (nie własnonożnie) przepisał zdanie z Ziemi

Sibylla Europaea. Wschód-Zachód w Łodzi.

Problemy rozbudzają ciekawość. To pewne. Szczególnie jeśli zapowiadają najbliższą przyszłość. Mamy już maj, a za chwilę wakacje. Nie da się uniknąć zwiększonej

Kriepcze – przywal mocniej

Po 9 maja 2022 na globalnym wolnym rynku mitów i bajek historycznych pojawi się jeszcze jedna opcja. I pewnie spotka się ze

Gdzie Charków, gdzie Łódź?

Sir Foster przyjął zaproszenie już w połowie kwietnia, będzie opracowywał master plan dla Charkowa oraz regionu. Zaczął po ludzku, od słów. Uwaga

Trąbka Milesa Davisa

Wyobraźnia religijna bywa sensu stricto nieludzka. Podpowiada sceny i obrazy nie dające się zrozumieć, kołysze się między skrajnościami, od ekstatycznego zachwytu po

Wyspa Węży

Nie tylko to co symboliczne, ale i to co realne potrafi zmieścić się na znaczku pocztowym. Potrafimy na znaczkach zapisać, heroizm, utrwalić

XIII Stacja Drogi Krzyżowej w Koloseum

Dzisiejsza decyzja Watykanu zmieniająca tekst rozważań napisany przez kobiety (Ukrainkę i Rosjankę) niosące razem krzyż w czasie przestoju przy XIII Stacji Drogi

Koleje Europy

Kiedy poczujesz taką głęboką, wewnętrzną potrzebę (na przykład 9 maja) – nie ma zmiłuj! 22 czerwca 1940 w Compiègne Hitler rozmawia z

Selfie dużej rozdzielczości.

Dziś w Ukrainie niebo jest tam gdzie ma być, a zboże się żółci. Ale Rosjanie tego tak nie widzą. Wystarczy spojrzeć na

Wojna i puste półki 

Najbardziej rewolucyjną zmianą, jaką wprowadził około 1852 roku w swoim paryskim sklepie Le Bon Marche Aristide Boucicaut, w którym był współudziałowcem, było

Niemożliwe

Jak długo potrafimy wyobrażać sobie to co niemożliwe, tak długo mamy szanse na odbudowę i zwycięstwo.

Colour, colour

In circumstances of a violent crisis, the information begins to be transferred and reaches through quite new channels. Beyond the standard spectrum

Pan Samochodzik – wraca epoka Gierka?

To chyba nieliczne kadry na jakich pojazdy rozpoznawane jako terenowe, kojarzące się z „techniką wojskową”, z forsowaniem przepraw wodnych nie zwiastują niepokoju

Słoniowe fascinandum

W Łodzi mamy tańczącego słonia. Czemu jest to takie interesujące choć jeden słoń wiosny nie czyni.  Zaczęło się 22.11.2021 kiedy przyjęliśmy zaproszenie

Naura śpiulkolot!

Młodzi w Łodzi. Tym razem przedsiębiorcy. Skoro przedsiębiorcy – to oczywiste, że my w Think Lodz, nieco starsi, trzymamy z nimi sztamę.

Elegia for the Arctic

Przez dwie dekady Łódź była terenem zjawiskowego, teatralnego spektaklu – opinii zejścia na samo dno. Człowiek jest gatunkiem, który ma rozbudowaną zdolność

Co dziś ukaże się zza zasłony?

Niewielkich rozmiarów trompe l’oeil  (46.5 × 63.9 cm), obraz namalowany przez Adriaena van der Spelta w 1658 (obecnie w kolekcji Art Institute

Aleppo

Nawet kiedy absolutnie żaden element rzeczywistości nie ma nic wspólnego z tym co pokazują nam obrazy medialne. O ile zachowane jest status quo 

Unifikacja i Podział

Stale interesuje nas unifikacja modeli rzeczywistości. Próbujemy uprościć opis rodzajów podstawowych sił fizycznych. Ekscytujemy się każdą wiadomością o odkryciach nowych cząstek elementarnych.

Sues clot

Wiemy, że to groźny skrzep. Nie wiemy tylko, czy zapchana arteria zasila mózg czy serce. Niestety, w obydwu wypadkach rokowania nie są dobre.

Hay

Kontekst decyduje o ostatecznym odczytaniu treści znaku. Szczególnie jeśli chodzi o rzeczy tak fundamentalne dla naszej cywilizacji jak np. siano.

Następna Gwiazda Betlejemska w 2080

Gwiazda Betlejemska to zjawisko powstające na skutek wielkiej koniunkcji Jowisza i Saturna. Jest to ustawienie ciał niebieskich w jednej linii z obserwatorem.

Underground Lodz

Po przetłumaczeniu nazwy naszego miasta staje się jasne dlaczego biblioteka Nautilusa (należąca do kapitana Nemo) bardzo nas w Łodzi interesuje. Różnica między

Ach dorosnąć, prędko dorosnąć!

A więc wrzesień, jak niemal zawsze nieskalanie pogodny i Łódź znów pełną gębą, czterokulturowa (bezpośredni wtrysk, LPG, turbodoładowanie, katalizator, rzecz jasna). Łódź

Unsere Tiefenzeit

W  świetnej książce Siegfrida Zielińskiego, Archeologia mediów. O głębokim czasie technicznie zapośredniczonego słuchania i widzenia, w przekładzie K. Krzemieniowej na stronie 303

Calculemus! 

Jesteśmy optymistami, dlatego rozglądamy się  za jakimś rozległym i raczej suchym płaskowyżem. Poważnie traktujemy plany i dlatego czasem działamy zgodnie z hasłem

Odradzanie się społeczeństwa feudalnego

Niezależnie od tego, jaki model sprawowania władzy będzie najbardziej rozpowszechniony w pierwszej połowie XXI wieku rola re-prezentacji będzie rosła. Re-presentatio to pojęcie

Mam oko do celebrytów

Pewnego razu gdy T.S. Eliot wsiadał do taksówki, miał usłyszeć od kierowcy: „Jest Pan T.S. Eliot”.  Zaskoczony pytaniem poeta zapytał taksówkarza, skąd