{"id":9457,"date":"2016-04-10T07:43:00","date_gmt":"2016-04-10T07:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=9457"},"modified":"2022-06-23T13:51:55","modified_gmt":"2022-06-23T13:51:55","slug":"nie-tylko-o-wyborze-pracz-kolekcji-hoffmann-dla-atlasa-sztuki-z-erika-hoffmann-koenige","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/nie-tylko-o-wyborze-pracz-kolekcji-hoffmann-dla-atlasa-sztuki-z-erika-hoffmann-koenige\/","title":{"rendered":"Nie tylko o wyborze prac z Kolekcji Hoffmann dla Atlasa Sztuki z Erik\u0105 Hoffmann-Koenige"},"content":{"rendered":"\n

Jacek Michalak:\u00a0Eriko, nasza znajomo\u015b\u0107 nie jest d\u0142uga. W kwietniu 2014 roku odwiedzi\u0142a\u015b Atlas Sztuki w zwi\u0105zku z otwarciem wystawy Katarzyny Kozyry zatytu\u0142owanej Szukaj\u0105c Jezusa. Katarzyna Kozyra nas sobie wtedy przedstawi\u0142a i tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 nasza znajomo\u015b\u0107. Nigdy wcze\u015bniej Ci\u0119 o to nie pyta\u0142em: jak pozna\u0142a\u015b Katarzyn\u0119 Kozyr\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Erika Hoffmann-Koenige:\u00a0To by\u0142o w 2005 roku. Siedzia\u0142am w moim biurze, gdy zadzwoni\u0142 telefon, odebra\u0142am i po drugiej stronie us\u0142ysza\u0142am kobiecy g\u0142os. Kobieta przedstawi\u0142a si\u0119, ale nie zna\u0142am jej i wcze\u015bniej nigdy o niej nie s\u0142ysza\u0142am. M\u00f3wi\u0142a dobrze po niemiecku, aczkolwiek z nieznacznym akcentem zdradzaj\u0105cym, \u017ce niemiecki nie jest jej j\u0119zykiem ojczystym. Powiedzia\u0142a, \u017ce w Berlinie prezentowana jest jedna z jej prac i chcia\u0142aby mi j\u0105 pokaza\u0107 [na wystawie \u00dcber Sch\u00f6nheit<\/em> w Haus der Kulturen der Welt, trwaj\u0105cej od 18 marca do 15 maja 2005 roku \u2013 przyp. J.M.]. By\u0142am nieco zaskoczona, co\u015b takiego nigdy wcze\u015bniej mi si\u0119 nie zdarzy\u0142o. Pomimo to um\u00f3wi\u0142am si\u0119 z ni\u0105 na spotkanie w najbli\u017csz\u0105 niedziel\u0119 o 10 rano. Kiedy si\u0119 umawia\u0142y\u015bmy, \u017cadna z nas nie sprawdzi\u0142a godzin otwarcia miejsca prezentacji wystawy. Przyjecha\u0142am na spotkanie na rowerze, Katarzyna ju\u017c na mnie czeka\u0142a i wtedy obie odkry\u0142y\u015bmy, \u017ce od otwarcia wystawy dzieli nas godzina. Usiad\u0142y\u015bmy wi\u0119c w kawiarni i zacz\u0119\u0142y\u015bmy rozmawia\u0107. Katarzyna opowie- dzia\u0142a mi, czym si\u0119 zajmuje, jakie ma plany; rozmawia\u0142y\u015bmy te\u017c na temat jej pracy, kt\u00f3r\u0105 za chwil\u0119 mia\u0142y\u015bmy zobaczy\u0107. Potem razem obejrza\u0142y\u015bmy wystaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy Katarzyna jako osoba i to, co opowiedzia\u0142a mi o swojej tw\u00f3rczo\u015bci w og\u00f3le, a tak\u017ce o pracy prezentowanej w Haus der Kulturen der Welt, a mianowicie o \u015awi\u0119cie Wiosny<\/em>, wydawa\u0142o mi si\u0119 znacznie bardziej interesuj\u0105ce ni\u017c ta praca sama w sobie \u2013 zaprezentowana na wystawie jako rze\u017abiarska instalacja, kt\u00f3r\u0105 uzna\u0142am za zbyt monumentaln\u0105, i kt\u00f3ra pokazywa\u0142a fantastyczn\u0105 sekwencj\u0119 obraz\u00f3w \u015awi\u0119ta Wiosny<\/em> na za ma\u0142ych, jak na m\u00f3j gust, monitorach. Podzi\u0119kowa\u0142am jej za propozycj\u0119 spotkania, i po\u017cegna\u0142y\u015bmy si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0Co zdarzy\u0142o si\u0119 potem?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Po naszym pierwszym spotkaniu zacz\u0119\u0142am my\u015ble\u0107 o \u015awi\u0119cie wiosny<\/em>, podoba\u0142a mi si\u0119 koncepcja tej pracy, poci\u0105ga\u0142y mnie poruszane przez ni\u0105 tematy takie jak staro\u015b\u0107 przeciwstawiona m\u0142odo\u015bci, zamiana p\u0142ci i aspekt transgenderowy; poza tym zafascynowa\u0142a mnie ona tak\u017ce jako oryginalny przyk\u0142ad animacji poklatkowej. Opr\u00f3cz tego \u015awi\u0119to wiosny<\/em> odnosi si\u0119 do historii kultury XX wieku, w kt\u00f3rej zar\u00f3wno Igor Strawi\u0144ski, jak i Wac\u0142aw Ni\u017cy\u0144ski zajmuj\u0105 wa\u017cne miejsce. Ale zanim zdecyduj\u0119 si\u0119 na do\u0142\u0105czenie do kolekcji nowej pracy, zwykle potrzebuj\u0119 czasu, niekiedy nawet ca\u0142kiem sporo, aby si\u0119 zastanowi\u0107.
Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej Katarzyna zaprosi\u0142a mnie do siebie na kolacj\u0119. Mieszka\u0142a wtedy w przytulnym i inspiruj\u0105cym swoim artystycznym nie\u0142adem mieszkaniu, niedaleko K\u00fcnstlerhaus Bethanien. Jej partner przygotowa\u0142 doskona\u0142e w\u0142oskie jedzenie, mi\u0142o sp\u0119dzili\u015bmy czas.
W trakcie kolacji Fabio Cavalucci spyta\u0142 mnie, co ona powinna zrobi\u0107, \u017ceby odnie\u015b\u0107 sukces w Belinie, w Niemczech. Zabawne, \u017ce W\u0142och i Polka pytali o to mnie, Niemk\u0119, a ja nie umia\u0142am im doradzi\u0107. Ale powiedzia\u0142am Katarzynie, pod jak silnym wra\u017ceniem \u015awi\u0119ta wiosny<\/em> jestem i spyta\u0142am, czy istnieje mniejsza wersja tej pracy. Odpowiedzia\u0142a, \u017ce tak. I w ten spos\u00f3b pierwsza, skromna wersja pracy Katarzyny znalaz\u0142a si\u0119 w Kolekcji Hoffmann.
Jaki\u015b czas potem mia\u0142am wypadek. Spad\u0142am z roweru na oblodzon\u0105 nawierzchni\u0119 drogi i z\u0142ama\u0142am nog\u0119 w kolanie. Po wyj\u015bciu ze szpitala mog\u0142am porusza\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na w\u00f3zku lub o kulach. To by\u0142 dla mnie trudny moment, problemem sta\u0142y si\u0119 nawet codzienne czynno\u015bci. Katarzyna, kt\u00f3ra nadal by\u0142a w Berlinie, odwiedza\u0142a mnie cz\u0119sto, kupowa\u0142a biodynamiczne produkty i gotowa\u0142a z nich u mnie, podczas gdy ja na w\u00f3zku je\u017adzi\u0142am po kuchni, pokazuj\u0105c jej, gdzie s\u0105 garnki, no\u017ce, szklanki, itp. Tak\u017ce p\u00f3\u017aniej Katarzyna cz\u0119sto mnie odwiedza\u0142a, gotowa\u0142y\u015bmy razem obiady. Nasza relacja zacie\u015bnia\u0142a si\u0119. Katarzyna pokaza\u0142a mi na laptopie swoje inne prace, kt\u00f3rych jeszcze nie zna\u0142am. Niekt\u00f3re z nich widzia\u0142am potem na wystawach, np. Piramid\u0119 zwierz\u0105t<\/em>, \u0141a\u017ani\u0119 \u017ce\u0144sk\u0105<\/em> i \u0141a\u017ani\u0119 m\u0119sk\u0105<\/em>.
J.M.:\u00a0Jakie prace Katarzyny Kozyry masz w swojej kolekcji?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Poza wspomnianym ju\u017c \u015awi\u0119tem wiosny posiadam du\u017c\u0105 instalacj\u0119 Kara i zbrodnia<\/em>, trzy fotografie z cyklu Olimpia<\/em> oraz wideo Diva \u2013 Reinkarnacja<\/em>. Czuj\u0119 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwa, mog\u0105c posiada\u0107 tak genialne prace. Teraz ciesz\u0119 si\u0119 na Szukaj\u0105c Jezusa<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wystawa Kolekcji Hoffmann w Galerii Atlas Sztuki, \u0141\u00f3d\u017a, 2016<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0W Kolekcji Hoffmann znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce prace innych polskich artyst\u00f3w.
<\/em>E.H.-K.:\u00a0Tak, posiadam jedn\u0105 z rze\u017ab Katarzyny Kobro, kt\u00f3r\u0105 po wieloletnich poszukiwaniach uda\u0142o nam si\u0119 naby\u0107 jeszcze w latach osiemdziesi\u0105tych. Z prac nie\u017cyj\u0105cych ju\u017c dzisiaj polskich artyst\u00f3w posiadam tak\u017ce te autorstwa Henryka Sta\u017cewskiego, kt\u00f3re kupili\u015bmy wraz z m\u0119\u017cem w 1995 lub 1996 roku podczas jednej z naszych pierwszych podr\u00f3\u017cy do Polski.
J.M.:\u00a0Sk\u0105d znali\u015bcie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Katarzyny Kobro, czemu nabyli\u015bcie jej prac\u0119?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0M\u00f3j m\u0105\u017c i ja pierwszy raz zobaczyli\u015bmy jedn\u0105 z jej prac w Nowym Jorku w Muzeum Guggenheima na wystawie przygotowanej przez Margit Rowell [wystawa The Planar Dimension: Europe, 1912-1932<\/em>, Solomon R. Guggenheim Museum, Nowy Jork, 09.03-06.05.1979, Margit Rowell, historyk sztuki oraz niezale\u017cny kurator pracowa\u0142a w zespole kuratorskim Muzeum Guggenheima w latach 1969-1983 \u2013 przyp. J.M.]. Oboje z m\u0119\u017cem byli\u015bmy pod takim wra\u017ceniem, \u017ce zacz\u0119li\u015bmy poszukiwa\u0107 prac tej artystki.
J.M.:\u00a0W jednym z wcze\u015bniejszych wywiad\u00f3w, kt\u00f3rych tak rzadko udzielasz, przeczyta\u0142em o Twojej znajomo\u015bci z Teres\u0105 Murak. Kiedy i jak si\u0119 pozna\u0142y\u015bcie?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Pozna\u0142am j\u0105 w latach osiemdziesi\u0105tych, w okresie kiedy jeszcze mieszkali\u015bmy w M\u00f6nchengladbach. Je\u017celi dobrze pami\u0119tam, Teresa odwiedzi\u0142a nas tam po raz pierwszy w 1981 roku. Pozna\u0142 nas ze sob\u0105 Szymon Bojko, kt\u00f3rego spotka\u0142am wcze\u015bniej w Los Angeles, gdzie w 1980 roku prezentowa\u0142am wystaw\u0119 konstruktywistycznych ubra\u0144 inspirowanych rosyjsk\u0105 awangard\u0105 z lat dwudziestych XX wieku [wystawa The Avant-Garde in Russia 1910-1930<\/em>, County Museum of Los Angeles, maj 1980 roku \u2013 przyp. J.M.]. Stworzy\u0142am je rok wcze\u015bniej, w 1979 roku i pokaza\u0142am w Kolonii w Galerii Gmurzynska na wystawie Women Artists of the Russian Avant-Garde: 1910-1930<\/em>. By\u0142am zainteresowana tym, co dzieje si\u0119 w polskiej sztuce i poprosi\u0142am Szymona Bojk\u0119, aby przybli\u017cy\u0142 mi ten temat. Potem przez wiele lat otrzymywa\u0142am od niego listy z informacjami o polskiej scenie artystycznej. Na pocz\u0105tku, w latach osiemdziesi\u0105tych, w czasach Solidarno\u015bci, by\u0142y one mocno ocenzurowane. Teresa Murak cz\u0119sto nas odwiedza\u0142a i w naszym pe\u0142nym zieleni ogrodzie wykonywa\u0142a performance dla publiczno\u015bci z\u0142o\u017conej z naszych przyjaci\u00f3\u0142. Podarowa\u0142a nam kilka swoich zdj\u0119\u0107 i rysunk\u00f3w. Na terenie zielonego dziedzi\u0144ca w Sophie Gips-H\u00f6fe znajduje si\u0119 jej Rze\u017aba dla Ziemi<\/em>, powsta\u0142a na nasze zam\u00f3wienie.
J.M.:\u00a0W Twoim wyborze prac z Kolekcji Hoffmann dla Atlasa Sztuki znalaz\u0142a si\u0119 praca jednej polskiej artystki \u2013 Zuzanny Janin. Sk\u0105d ten wyb\u00f3r?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Jej wideo Walka jest dla mnie o tyle ciekawe, \u017ce poddaje refleksji walk\u0119 Zuzanny Janin o jej pozycj\u0119 w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej, kt\u00f3ra jest tak\u017ce walk\u0105 o powierzchni\u0119 obrazu, przez dziesi\u0119ciolecia uznawan\u0105 za domen\u0119 m\u0119\u017cczyzn. Ceni\u0119 bardzo t\u0119 prac\u0119 jako wizualn\u0105 metafor\u0119 problemu wsp\u00f3lnego wszystkim artystkom. Pozna\u0142am Zuzann\u0119 Janin w 1995 lub w 1996 roku podczas naszej wizyty w Polsce. Odwiedzili\u015bmy wtedy razem z m\u0119\u017cem Fundacj\u0119 Galerii Foksal, gdzie zobaczyli\u015bmy jej pi\u0119kn\u0105 instalacj\u0119 Corners, kt\u00f3r\u0105 kilka lat p\u00f3\u017aniej mog\u0142am do\u0142\u0105czy\u0107 do naszej kolekcji.
J.M.:\u00a0Czy jako kolekcjonerka wolisz nabywa\u0107 prace od artyst\u00f3w, kt\u00f3rych znasz osobi\u015bcie i za kt\u00f3rymi stoi jaka\u015b historia, czy te\u017c wolisz kupowa\u0107 prace artyst\u00f3w, kt\u00f3rych nigdy nie pozna\u0142a\u015b? <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wystawa Kolekcji Hoffmann w Galerii Atlas Sztuki, \u0141\u00f3d\u017a, 2016<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

E.H.-K.: To zmienia\u0142o si\u0119 z biegiem lat. Kiedy m\u00f3j m\u0105\u017c i ja zaczynali\u015bmy w latach 60. interesowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, spotykali\u015bmy artyst\u00f3w na wernisa\u017cach. W czasie rozm\u00f3w z nimi i w czasie niedzielnego zwiedzania wystaw mieli\u015bmy nadziej\u0119 na znalezienie nowych idei, inspiracji dla naszej dzia\u0142alno\u015bci zawodowej i dla naszego \u017cycia. W St\u00e4dtisches Museum w M\u00f6nchengladbach, blisko D\u00fcsseldorfu z jego artystycznym \u017cyciem, by\u0142o ku temu wiele okazji. Cz\u0119sto przez ca\u0142e noce prowadzili\u015bmy dyskusje na temat sztuki, ewentualny zakup pracy nast\u0119powa\u0142 p\u00f3\u017aniej. By\u0142 zwie\u0144czeniem d\u0142ugiego procesu rozm\u00f3w z artystami oraz d\u0142ugich dyskusji pomi\u0119dzy mn\u0105 a Rolfem. Wa\u017cne by\u0142o dla nas tak\u017ce to, \u017ceby finansowo wspomaga\u0107 artyst\u00f3w. Na pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci nasze zakupy by\u0142y ograniczone przede wszystkim przez \u015brodki finansowe. Dzisiaj jest inaczej. Przede wszystkim sta\u0142am si\u0119 bardziej krytyczna. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, dzisiaj cz\u0119sto wol\u0119 nie zna\u0107 autora pracy, kt\u00f3ra mnie fascynuje. Nie chc\u0119 sugerowa\u0107 si\u0119 jego osobistym oddzia\u0142ywaniem. Nie kupuj\u0119 od razu, spontanicznie, ale zdecydowanie szybciej ni\u017c kiedy\u015b podejmuj\u0119 te\u017c decyzj\u0119 o zakupie. Podczas targ\u00f3w sztuki, kt\u00f3re trwaj\u0105 3 lub 4 dni, jestem wr\u0119cz zmuszona reagowa\u0107 od razu, chocia\u017c tego nienawidz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0To znaczy, \u017ce w sytuacji targ\u00f3w szybciej reagujesz i dokonujesz zakupu?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Tylko, gdy jest to konieczne. Jak ju\u017c wspomnia\u0142am, lubi\u0119 mie\u0107 komfort czasu i decyzj\u0119 o zakupie podejmuj\u0119 powoli. Gdy jednak na targach sztuki widz\u0119 prac\u0119 artysty, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 znam, znam te\u017c galeri\u0119, kt\u00f3ra go reprezentuje, a praca mi si\u0119 podoba, to w takiej sytuacji decyzja zapada \u0142atwiej.
J.M.:\u00a0Rozumiem, \u017ce nie lubisz targ\u00f3w sztuki.<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Tak, zdecydowanie nie lubi\u0119. Lubi\u0119 za to pewne miasta, w kt\u00f3rych odbywaj\u0105 si\u0119 targi sztuki. Lubi\u0119 Madryt i go\u015bcinno\u015b\u0107 tego miasta, ch\u0119tnie odwiedzam tam wiele wspania\u0142ych instytucji kulturalnych, zawsze jestem pod wra\u017ceniem wystaw w Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia. Z roku na rok wizyty w tym muzeum s\u0105 bardziej intryguj\u0105ce. To niezwyk\u0142e, co dyrektor tej instytucji Manueal Borja-Villel proponuje zwiedzaj\u0105cym. Przewa\u017cnie odwiedzam targi ARCO w Madrycie, a tak\u017ce ArtBasel i czasem jeszcze inne miasta.
J.M.:\u00a0Nie rozmawiali\u015bmy jeszcze o pocz\u0105tkach Kolekcji Hoffmann. Jeste\u015b z wykszta\u0142cenia historykiem sztuki.<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Studiowa\u0142am wprawdzie histori\u0119 sztuki, ale nie doktoryzowa\u0142am si\u0119. Za moich czas\u00f3w studenckich studia trwa\u0142y wiele lat, zanim napisa\u0142o si\u0119 prac\u0119 doktorsk\u0105. Ja zacz\u0119\u0142am od studi\u00f3w na Uniwersytecie we Freiburgu, sk\u0105d pochodzi\u0142 m\u00f3j ojciec i gdzie mieszka\u0142a moja babcia. Mama pochodzi\u0142a z Nadrenii, tam si\u0119 urodzi\u0142am. Z Freiburga przenios\u0142am si\u0119 na studia historii sztuki do Wiednia, a potem do Bonn. Na Wiede\u0144 zdecydowa\u0142am si\u0119 z powodu wa\u017cnych muze\u00f3w i wspania\u0142ych zbior\u00f3w sztuki. Kolejny przystanek, Bonn, wybra\u0142am z powodu konkretnych nauczycieli akademickich. W tamtych czasach Bonn by\u0142o \u015bredniej wielko\u015bci miastem, stolic\u0105 Republiki Federalnej Niemiec, raczej idyllicznym miejscem.
J.M.:\u00a0Tw\u00f3j m\u0105\u017c Rolf nie by\u0142 ani historykiem sztuki, ani artyst\u0105.<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Tak, Rolf przej\u0105\u0142 biznes odzie\u017cowy od swojego ojca.
J.M.:\u00a0Czemu zacz\u0119li\u015bcie kolekcjonowa\u0107 sztuk\u0119?
<\/em>E.H.-K.:\u00a0Tak jak wa\u017cny by\u0142 dla nas rozw\u00f3j naszego przedsi\u0119biorstwa, tak chcieli\u015bmy te\u017c robi\u0107 jednak inne rzeczy. Odwiedzanie galerii i muze\u00f3w, zainteresowanie sztuk\u0105 by\u0142o dla mnie czym\u015b naturalnym od czas\u00f3w, gdy by\u0142am nastolatk\u0105.M\u00f3j m\u0105\u017c ch\u0119tnie do mnie do\u0142\u0105czy\u0142. W \u00f3wczesnych Niemczech, kiedy konieczno\u015b\u0107 odbudowy gospodarki i zarabiania pieni\u0119dzy poch\u0142ania\u0142a ca\u0142\u0105 energi\u0119, brakowa\u0142o nam rozpalaj\u0105cych wewn\u0119trznie idei, kt\u00f3re si\u0119ga\u0142yby poza prac\u0119 i rodzin\u0119. Oczywi\u015bcie chodzili\u015bmy do teatru, na koncerty, troch\u0119 rzadziej tak\u017ce do kina, ale poszukiwali\u015bmy czego\u015b wi\u0119cej, emocjonalnego i intelektualnego fermentu. Szcz\u0119\u015bliwie znale\u017ali\u015bmy to w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0Kto by\u0142 autorem pierwszej zakupionej przez Was pracy?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0To by\u0142a praca Vasilakisa Takisa zatytu\u0142owana Signal TS 1<\/em> (1966 \u2013 1968).
J.M.:\u00a0Czy znali\u015bcie tego artyst\u0119? Czemu to jego prac\u0119 zakupili\u015bcie?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Nie znali\u015bmy go, a tak\u017ce nigdy p\u00f3\u017aniej go nie spotkali\u015bmy. Mieszka\u0142 w Pary\u017cu. Jego Signal<\/em>, zreszt\u0105 multiple, kupili\u015bmy z my\u015bl\u0105 o butiku, kt\u00f3ry otworzy\u0142am w 1968 roku, aby jako pocz\u0105tkuj\u0105ca stylistka mody w firmie odzie\u017cowej mojego m\u0119\u017ca studiowa\u0107 upodobania naszych klient\u00f3w i sztuk\u0119 sprzeda\u017cy. Wystawiony na zewn\u0105trz, powy\u017cej drzwi wej\u015bciowych, w miejscu zaginionej \u015bwi\u0119tej figury, niewielki Sygna\u0142<\/em> roz\u015bwietla\u0142 si\u0119 na niebiesko w interwa\u0142ach czasowych i mia\u0142 oczywi\u015bcie przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119. Do dzisiaj mam t\u0119 prac\u0119. P\u00f3\u017aniej znalaz\u0142a si\u0119 u nas w domu i do\u0142\u0105czy\u0142y do niej inne prace artysty z tej serii. Ten zakup sta\u0142 si\u0119 faktycznie pocz\u0105tkiem naszego kolekcjonowania, chocia\u017c w\u00f3wczas nie my\u015bleli\u015bmy jeszcze o kolekcji.
J.M.:\u00a0Jakie prace zakupili\u015bcie w nast\u0119pnej kolejno\u015bci?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Prace Heinza Macka i G\u00fcntera Ueckera [ci arty\u015bci wraz z Otto Piene tworzyli formacj\u0119 artystyczn\u0105 Gruppe ZERO \u2013 przyp. J.M.]. Kupili\u015bmy od nich prace w podobnym czasie, obu znali\u015bmy osobi\u015bcie. Praca G\u00fcnthera Ueckera powsta\u0142a na moje zam\u00f3wienie. \u017beby zrobi\u0107 m\u0119\u017cowi urodzinow\u0105 niespodziank\u0119, pod nieobecno\u015b\u0107 Rolfa zaprosi\u0142am artyst\u0119 do domu. Tam pokaza\u0142am mu \u015bcian\u0119, na kt\u00f3rej praca powinna zosta\u0107 umieszczona i wyja\u015bni\u0142am mu, \u017ce mog\u0119 na ni\u0105 wyda\u0107 10 tysi\u0119cy marek niemieckich; tyle zarabia\u0142am w ci\u0105gu roku moimi projektami. Uzgodnili\u015bmy wymiary (wtedy cen\u0119 pracy kalkulowa\u0142o si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od jej rozmiaru). Po roku G\u00fcnther Uecker zadzwoni\u0142 i poprosi\u0142, abym przys\u0142a\u0142a kogo\u015b po odbi\u00f3r pracy. Przywieziono jego skomponowany z gwo\u017adzi obraz zatytu\u0142owany Phantom<\/em> \u2013 i by\u0142 dwa razy wi\u0119kszy ni\u017c ten, kt\u00f3ry zam\u00f3wi\u0142am! By\u0142am przera\u017cona i bezradna, bo nie wiedzia\u0142am, jak mog\u0119 wyja\u015bni\u0107 arty\u015bcie, \u017ce nie mam wi\u0119cej pieni\u0119dzy ni\u017c te 10 tysi\u0119cy marek niemieckich. Ostatecznie zadzwoni\u0142am do niego, aby powiedzie\u0107, \u017ce mam tylko ustalon\u0105 wcze\u015bniej kwot\u0119 pieni\u0119dzy. Odpowiedzia\u0142 mi na to, \u017cebym si\u0119 nie martwi\u0142a, bo sam zdecydowa\u0142 si\u0119 na taki rozmiar, dlatego \u017ce na wybranej przeze mnie \u015bcianie wi\u0119ksza praca b\u0119dzie lepiej wygl\u0105da\u0142a. Do dzi\u015b mam t\u0119 prac\u0119, podobnie zreszt\u0105 jak inne kiedykolwiek przez nas nabyte.
J.M.:\u00a0Co si\u0119 zdarzy\u0142o potem?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Heinz Mack nam\u00f3wi\u0142 nas na podr\u00f3\u017c na Biennale do Wenecji. Tam zakochali\u015bmy si\u0119 w jego pracy Gitter-Rotor<\/em>, stworzonej do Pawilonu Niemieckiego. Troch\u0119 p\u00f3\u017aniej nabyli\u015bmy prace Otto Piene. Ta dw\u00f3jka, tak jak i G\u00fcnther Uecker, mieszka\u0142a i tworzy\u0142a w D\u00fcsseldorfie.
J.M.:\u00a0Kt\u00f3rzy arty\u015bci zrobili na Tobie najwi\u0119ksze wra\u017cenie podczas spotkania?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Marcel Broodthaers, Fran\u00e7ois Morellet, Frank Stella, Isa Genzken i Andy Warhol. Warhol lubi\u0142 s\u0142ucha\u0107 ludzi, wszystko go fascynowa\u0142o.
J.M.:\u00a0W 1985 roku sprzedali\u015bcie firm\u0119 odzie\u017cow\u0105 van Laack, kt\u00f3r\u0105 razem z m\u0119\u017cem rozwin\u0119li\u015bcie. Byli\u015bcie wtedy m\u0142odymi lud\u017ami, Tw\u00f3j m\u0105\u017c Rolf mia\u0142 51 lat. Co by\u0142o powodem tej decyzji?\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

E.H.-K.:\u00a0Rozwin\u0119li\u015bmy nasz biznes, stworzyli\u015bmy fabryki w Szwajcarii, Tunezji, Hongkongu, w New Jersey w USA, bardzo du\u017co podr\u00f3\u017cowali\u015bmy s\u0142u\u017cbowo. Przez lata ci\u0119\u017cko pracowali\u015bmy, \u017ceby dobrze sprzeda\u0107 firm\u0119 i potem samemu m\u00f3c wie\u015b\u0107 dobre \u017cycie: to by\u0142 plan mojego m\u0119\u017ca. On w wieku 19 lat wyjecha\u0142 do USA w poszukiwaniu swojej drogi \u017cyciowej z dala od rodzinnego biznesu. Jednak jego ojciec zachorowa\u0142 i Rolf wr\u00f3ci\u0142, aby zaj\u0105\u0107 si\u0119 firm\u0105. Czu\u0142 si\u0119 odpowiedzialny za rodzin\u0119 i za swoje m\u0142odsze siostry. Sprzeda\u017c firmy by\u0142a wi\u0119c planowana przez Rolfa od dawna. Poza tym Rolf piel\u0119gnowa\u0142 plany, kt\u00f3rych nie m\u00f3g\u0142 zrealizowa\u0107 w m\u0142odo\u015bci \u2013 chcia\u0142 studiowa\u0107 medycyn\u0119. Jednak kiedy nagle stali\u015bmy si\u0119 wolni, u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce na te studia jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Kiedy ju\u017c pomogli\u015bmy si\u0119 wdro\u017cy\u0107 w prac\u0119 nowym w\u0142a\u015bcicielom firmy, przeprowadzili\u015bmy si\u0119 w 1988 roku do Kolonii, gdzie urz\u0105dzili\u015bmy si\u0119 w niewielkim pofabrycznym budynku, w kt\u00f3rym mieli\u015bmy wi\u0119cej miejsca na sztuk\u0119 ni\u017c w naszym bungalowie w M\u00f6nchengladbach. Tak naprawd\u0119 o naszym zbiorze dzie\u0142 sztuki jako o kolekcji zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107 dopiero po sprzeda\u017cy naszej firmy van Laack. Po upadku Muru Berli\u0144skiego, w tej nowej sytuacji, u\u015bwiadomili\u015bmy sobie, \u017ce chcemy aktywnie uczestniczy\u0107 w transformacji, poprzez to, \u017ce b\u0119dziemy dzieli\u0107 si\u0119 najistotniejszym dla nas do\u015bwiadczeniem sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej z tymi, kt\u00f3rzy do tej pory byli po drugiej stronie muru.<\/p>\n\n\n\n

W 1994 roku kupili\u015bmy kompleks pofabryczny w dawnym Berlinie Wschodnim, poddali\u015bmy go renowacji i nazwali\u015bmy go Sophie-Gips-H\u00f6fe. Tu od 1997 roku prezentujemy kolekcj\u0119 w naszych przestrzeniach mieszkalnych i biurowych. Dzisiaj \u017cyj\u0119 sama pomi\u0119dzy dzie\u0142ami sztuki, a w soboty udost\u0119pniam je publiczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0Eriko, ile dzie\u0142 sztuki liczy dzisiaj Kolekcja Hoffmann?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Na to pytanie nigdy nie odpowiadam.
J.M.:\u00a0Ile os\u00f3b, poza Tob\u0105, pracuje w siedzibie kolekcji?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Ellinor Kuhn, moja asystentka, to poza mn\u0105 jedyna zatrudniona osoba. Zajmuje si\u0119 archiwum, organizacj\u0105 zwiedzania wystawy, wypo\u017cyczaniem prac, korespondencj\u0105 oraz wieloma innymi bie\u017c\u0105cymi sprawami. Poza tym wsp\u00f3\u0142pracuje z nami od 10 do 12 freelancer\u00f3w, os\u00f3b bez etatu, kt\u00f3re przychodz\u0105, kiedy ich potrzebujemy. To m.in. konserwatorka, zarz\u0105dca magazynu, czy te\u017c przewodnicy, kt\u00f3rzy w soboty oprowadzaj\u0105 go\u015bci. Pokazuj\u0105c dzie\u0142a sztuki w moim w\u0142asnym domu, ja tak\u017ce staram si\u0119 by\u0107 obecna i gotowa do rozm\u00f3w z odwiedzaj\u0105cymi. Zwiedzanie jest tak zorganizowane, \u017ce co 30 minut rozpoczyna si\u0119 oprowadzanie kolejnej grupy (trwa ono 90 minut). Po oprowadzeniu jednej grupy przewodnik ma 30 minut przerwy. Wszystko zosta\u0142o tak pomy\u015blane, aby poszczeg\u00f3lne grupy nie spotyka\u0142y si\u0119 i nie przeszkadza\u0142y sobie nawzajem.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0Jak wspominasz pierwsz\u0105 wystaw\u0119 w Berlinie w 1997 roku?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0To by\u0142a wsp\u00f3lna wystawa moja i mojego m\u0119\u017ca, jednak ani on, ani ja nie byli\u015bmy z niej zadowoleni. Po prostu czuli\u015bmy si\u0119 jeszcze niepewnie.
J.M.:\u00a0Od 1997 roku corocznie latem prezentujesz now\u0105 wystaw\u0119, kolejn\u0105 ods\u0142on\u0119 fragmentu Kolekcji Hoffmann w siedzibie kolekcji, w Twoim mieszkaniu przy Sophienstrasse w Berlinie. Teraz w Atlasie Sztuki drugi raz w historii zaprezentowana zostanie wystawa prac z kolekcji poza jej siedzib\u0105 (wcze\u015bniej mia\u0142o to miejsce w 2009 roku w Dre\u017anie). Czemu wystawy poza siedzib\u0105 zdarzaj\u0105 si\u0119 tak rzadko?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Moim celem nie jest pokazywanie prac poza siedzib\u0105 kolekcji. Te dzie\u0142a maj\u0105 dla mnie osobiste znaczenie i silne zwi\u0105zki ze sob\u0105 nawzajem, dlatego najlepiej odnosz\u0105 si\u0119 do prywatno\u015bci domu.
J.M.:\u00a0Domy\u015blam si\u0119, \u017ce wiele instytucji oferuje Ci pokazanie Kolekcji Hoffmann.<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Nie do ko\u0144ca, s\u0105 to g\u0142\u00f3wnie pro\u015bby o wypo\u017cyczenie pojedynczych prac albo ca\u0142ych grup dzie\u0142. Poza sytuacjami, gdy mo\u017ce to nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 jakiekolwiek niebezpiecze\u0144stwo dla samej pracy, ch\u0119tnie spe\u0142niam takie pro\u015bby, szczeg\u00f3lnie kiedy odpowiada mi koncepcja wystawy. Jednak generalnie staram si\u0119 chroni\u0107 prace. Chcia\u0142abym powiedzie\u0107 jeszcze kilka s\u0142\u00f3w na temat wystawy w Dre\u017anie. By\u0142a ona nast\u0119pstwem naszej d\u0142ugiej, bolesnej relacji z tym miastem. Po upadku Muru Berli\u0144skiego chcieli\u015bmy, Rolf i ja, stworzy\u0107 miejsce dla prezentacji mi\u0119dzynarodowych wystaw sztuki w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, w\u0142a\u015bnie w Dre\u017anie, mie\u015bcie ci\u0119\u017cko do\u015bwiadczonym i w znacznym stopniu zniszczonym w czasie wojny, a jednocze\u015bnie mieszcz\u0105cym wa\u017cne dla historii sztuki zbiory. Brakowa\u0142o w nich tylko sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, mia\u0142o to zwi\u0105zek z kulturaln\u0105 izolacj\u0105 NRD. Niestety, pomimo wysi\u0142k\u00f3w, nic z tego nie wysz\u0142o. Chyba by\u0142o zbyt wcze\u015bnie na taki projekt. T\u0119 rozczarowuj\u0105c\u0105 histori\u0119 chcia\u0142am jednak zako\u0144czy\u0107 pozytywnie, dlatego zdecydowa\u0142am si\u0119 wyj\u015b\u0107 naprzeciw pro\u015bbie Martina Rotha, \u00f3wczesnego dyrektora generalnego Staatlichen Kunstsammlungen Dresnen i pokaza\u0107 wybrane prace z Kolekcji Hoffmann w drezde\u0144skiej Kunsthalle na wystawie Mit dem Fahrrad zur Milchstrasse, kt\u00f3rej by\u0142am kuratork\u0105.<\/p>\n\n\n\n

J.M.:\u00a0Porozmawiajmy chwil\u0119 o partnerstwie publiczno-prywatnym.<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Z partnerstwem publiczno-prywatnym jest jeden problem: wiele os\u00f3b, zbyt wiele os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce bogaci ludzie chc\u0105 poprzez partnerstwo publiczno-prywatne sta\u0107 si\u0119 jeszcze bogatsi. Ludzie nie potrafi\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce mo\u017cna mie\u0107 autentyczn\u0105 przyjemno\u015b\u0107, wydaj\u0105c jak\u0105\u015b cz\u0119\u015b\u0107 tego, co si\u0119 posiada na dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest interesuj\u0105ca, sprawia rado\u015b\u0107, a jest te\u017c, przy okazji, potrzebna spo\u0142ecznie.
J.M.:\u00a0Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o inwestowaniu w sztuk\u0119. Znasz wielu kolekcjoner\u00f3w, kt\u00f3rzy inwestuj\u0105 w sztuk\u0119, aby zarobi\u0107?<\/em>
E.H.-K.:\u00a0Tak, to prawda, obecnie wiele si\u0119 o tym m\u00f3wi. Nie znam \u017cadnej kobiety-kolekcjonerki inwestuj\u0105cej w sztuk\u0119 w celach zarobkowych, znam za to kilku m\u0119\u017cczyzn.
J.M.:\u00a0Czemu wybra\u0142a\u015b \u0141\u00f3d\u017a jako miejsce wystawy?<\/em>
E.H.-K.: \u0141\u00f3d\u017a to wyj\u0105tkowe miasto. Tutaj powsta\u0142o jedno z pierwszych muze\u00f3w sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Zwi\u0105zana z \u0141odzi\u0105 i wci\u0105\u017c silnie tu obecna Katarzyna Kobro jest jedn\u0105 z moich bohaterek. Odwiedzaj\u0105c \u0141\u00f3d\u017a, odczuwam szczeg\u00f3ln\u0105 nostalgi\u0119, patrz\u0105c na monumentalne ceglane budynki fabryk w\u0142\u00f3kienniczych, kt\u00f3re przypominaj\u0105 bliskie mi miejsce, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142am wi\u0119kszo\u015b\u0107 mojego \u017cycia \u2013 M\u00f6nchengladbach, gdzie przodkowie mojej matki wsp\u00f3\u0142zak\u0142adali przemys\u0142 odzie\u017cowy. Widz\u0105c \u0141\u00f3d\u017a, dostrzegam wiele podobie\u0144stw pomi\u0119dzy tymi miastami. Dodatkowym, bardzo istotnym elementem jest niezwyk\u0142o\u015b\u0107 miejsca, jakim jest Atlas Sztuki \u2013 prywatna przestrze\u0144 wystawiennicza, stworzona i dzia\u0142aj\u0105ca dzi\u0119ki hojno\u015bci przedsi\u0119biorcy. Przypomina mi nasz w\u0142asny projekt dla Drezna.
J.M.:\u00a0Eriko, porozmawiajmy chwil\u0119 o Tobie jako kuratorce. Wspomnia\u0142a\u015b wcze\u015bniej o wystawie konstruktywistycznych ubra\u0144 inspirowanych rosyjsk\u0105 awangard\u0105 z lat dwudziestych XX wieku w 1980 roku w Los Angeles, wcze\u015bniej pokazywanej w Galerii Gmurzynska w Kolonii; o wystawie w 2005 roku w Dre\u017anie, kilkunastu wystawach, jakie zrealizowa\u0142a\u015b w siedzibie kolekcji w Berlinie od 1997 roku do chwili obecnej (pocz\u0105tkowo wsp\u00f3lnie z m\u0119\u017cem, a potem indywidualnie). Poza tym by\u0142a\u015b kuratork\u0105 kilku innych wystaw, m.in., w 1991 roku w Von der Heydt-Museum w Wuppertalu, w 2008 w Rijksakademie w Amsterdamie. Jaka b\u0119dzie wystawa w \u0141odzi?\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

E.H.-K.: Na wystaw\u0119 w \u0141odzi wybra\u0142am takie prace, kt\u00f3re s\u0105 dla mnie szczeg\u00f3lnie silne w oddzia\u0142ywaniu i znacz\u0105ce, jednak nie nazbyt konceptualne. Zaczynaj\u0105c od prac Basquiata, kt\u00f3rych nigdy nie wypo\u017cycza\u0142am na inne wystawy pomimo tego, \u017ce by\u0142am o to proszona wiele razy. \u0141\u00f3dzka wystawa w Atlasie Sztuki to jednak co\u015b innego. Jest owocem naszej wsp\u00f3\u0142pracy i wzajemnego porozumienia dw\u00f3ch prywatnych instytucji kultury. Jean-Michel Basquiat \u017cy\u0142 kr\u00f3tko [od 1960 do 1988 roku \u2013 przyp. J.M.], Rolf i ja spotkali\u015bmy tego m\u0142odego geniusza tylko raz, w D\u00fcsseldorfie w Galerii Hansa Mayera [Galeria Hans Mayer rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1965 roku od wystawy Josefa Albersa, prezentuje sztuk\u0119 europejsk\u0105 i ameryka\u0144sk\u0105 powsta\u0142\u0105 po 1945; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a lub wsp\u00f3\u0142pracuje z tak wybitnymi artystami jak, mi\u0119dzy innymi, Frank Stella, Robert Rauschenberg, Roy Lichtenstein, Nam June Paik i Jean-Michel Basquiat \u2013 przyp. J.M.]. Basquiat pracowa\u0142 kr\u00f3tko razem z Andy Warholem, kt\u00f3rego dwie prace tak\u017ce poka\u017c\u0119 na tej wystawie. Pozostali wybrani przeze mnie na wystaw\u0119 w Atlasie Sztuki arty\u015bci to: Vanessa Beecroft, Monica Bonvicini, Dan Flavin, G\u00fcnther F\u00f6rg, Isa Genzken, Nan Goldin, Felix Gonzalez-Torres i Christopher Wool, Katharina Grosse, Zuzanna Janin, Steve McQueen, Pipilotti Rist oraz Frank Stella.<\/p>\n\n\n\n

Berlin, 17 grudnia 2015 roku <\/p>\n\n\n\n

[rozmowa zosta\u0142a przeprowadzona w j\u0119zyku angielskim]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozmawia Jacek Michalak<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[115],"class_list":["post-9457","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-erika_hoffmann-koenige"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9457"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12965,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9457\/revisions\/12965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}