![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/9_Stella-Tuftonboro.png\")
Wi\u0119ksz\u0105 rzadko\u015bci\u0105 s\u0105 kolekcje powsta\u0142e we wsp\u00f3lnym ogniu nami\u0119tno\u015bci do sztuki i w r\u00f3wnouprawniony spos\u00f3b tworzone przez par\u0119. Kolekcje te maj\u0105 szczeg\u00f3lny urok, poniewa\u017c nie s\u0105 rezultatem samotnych decyzji, lecz zrodzi\u0142y si\u0119 z dyskursu. Mo\u017cemy z ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015bci\u0105 wyj\u015b\u0107 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nie istnieje dwoje ludzi, kt\u00f3rych gust by\u0142by dok\u0142adnie taki sam. W dzia\u0142aniu we dwoje trzeba zapoznawa\u0107 partnera z w\u0142asnymi preferencjami, usuwa\u0107 nieporozumienia, \u0107wiczy\u0107 tolerancj\u0119 i ostatecznie podejmowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 decyzj\u0119 o zakupie. Dobrze wiemy, \u017ce ju\u017c bar-dziej banalne powody prowadz\u0105 do nieporozumie\u0144. Wybranie na wsp\u00f3lny przedmiot zainteresowa\u0144 nieobliczalnej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej zakrawa jednak na szczeg\u00f3lnie odwa\u017cne przedsi\u0119wzi\u0119cie. Istniej\u0105ca od roku 1997 w Berlinie kolekcja Eriki i Rolfa Hoffmann\u00f3w zawdzi\u0119cza sw\u0105 egzystencj\u0119 temu rodzajowi wsp\u00f3lnej pasji, kt\u00f3ra wywodzi si\u0119 z czas\u00f3w, kiedy sztuka jak nigdy przedtem uczestniczy\u0142a w procesach spo\u0142ecznych i by\u0142a istotnym przyczynkiem do prowadzonego w\u00f3wczas intensywnie dyskursu pokoleniowego. Za\u0142o\u017cona w latach 50. grupa ZERO i jej estetyczno-polityczne spory mia\u0142y wp\u0142yw na rozumienie sztuki Hoffmann\u00f3w, kt\u00f3re poszerzy\u0142o si\u0119 z czasem o przygod\u0119 z rosyjsk\u0105 awangard\u0105, wielkim rozdzia\u0142em historii sztuki XX wieku. Ostatecznie, zainspirowani przenikliw\u0105 inteligencj\u0105 obraz\u00f3w Marcela Duchampa arty\u015bci odmawiali wype\u0142niania tradycyjnych oczekiwa\u0144 i radykalnie zrywali z mieszcza\u0144skimi wyobra\u017ceniami na temat \u201eu\u017cytecznej\u201d sztuki obrazu w kontek\u015bcie podnoszenia warto\u015bci, tworzenia wizerunku, pe\u0142ni w\u0142adzy itp. Lecz na tym nie koniec. Arty\u015bci zacz\u0119li te\u017c krytycznie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 konserwatywnym instytucjom, muzeom i galeriom komercyjnym. Rewolucyjne wystawy Haralda Szeemanna, jak When Attitudes Become Form oraz p\u00f3\u017aniejsza, oparta na tym do\u015bwiadczeniu Documenta 5 w Kassel, by\u0142y zwiastunem niewiarygodnej, ignoruj\u0105cej wszelkie granice r\u00f3\u017cnorodno\u015bci idei, przed kt\u00f3r\u0105 drzwi muze\u00f3w, poza kilkoma wyj\u0105tkami, pozostawa\u0142y zamkni\u0119te. Szok wywo\u0142any tymi odwa\u017cnymi wystawami by\u0142 pot\u0119\u017cny. Patrz\u0105c z dzisiejszej perspektywy, kiedy niezliczeni agenci oceniaj\u0105 sztuk\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie wed\u0142ug jej ekonomicznego potencja\u0142u i kiedy wszystkie niegdy\u015b wy\u015bmiewane postawy artystyczne od dawna zosta\u0142y zrehabilitowane w najwy\u017cszym segmencie cenowym, zbyt \u0142atwo mo\u017cna nabra\u0107 przekonania, \u017ce kolekcje ju\u017c od zawsze nie s\u0142u\u017cy\u0142y niczemu innemu, jak kumulowaniu d\u00f3br. Je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 aktualnym, z punktu widzenia historii sztuki gruntownie opracowanym i drukowanym na b\u0142yszcz\u0105cym papierze katalogom najwi\u0119kszych dom\u00f3w aukcyjnych \u015bwiata zachodniego, wida\u0107, \u017ce adresatem ich zabieg\u00f3w reklamowych s\u0105 nie muzea, a ci nieliczni, kt\u00f3rzy w dekoratorskich zap\u0119dach mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na z\u0142o\u017cenie oferty. W pi\u0119knie sfotografowanych wn\u0119trzach odnajdziemy po\u015br\u00f3d zimnego designu wszystko, co drogie sercu mi\u0142o\u015bnika sztuki. \u017bycie ze sztuk\u0105, uznana i godna podziwu forma kolekcjonowania, sta\u0142a si\u0119 po\u0142yskuj\u0105cym dowodem to\u017csamo\u015bci bogatej elity, kt\u00f3ra cz\u0119stokro\u0107 duchow\u0105 radykalno\u015b\u0107 niszczy przez poz\u0142acanie.<\/p>\n\n\n\n Aby unikn\u0105\u0107 wszelkich nieporozumie\u0144, trzeba zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce wszyscy kolekcjonerzy, na kt\u00f3rych kolekcje patrzymy z podziwem, musieli oczywi\u015bcie bazowa\u0107 na maj\u0105tku, kt\u00f3ry pozwala im na to uprzywilejowane zaj\u0119cie dodatkowe lub \u2212 najcz\u0119\u015bciej \u2212 g\u0142\u00f3wne. Powr\u00f3\u0107my do wspomnianej na pocz\u0105tku Katherine S. Dreier, kt\u00f3ra w roku 1920 za\u0142o\u017cy\u0142a w Nowym Jorku wraz z Man Rayem i Marcelem Duchampem Soci\u00e9t\u00e9 Anonyme Inc. (nazw\u0119 wymy\u015bli\u0142 Man Ray). Owa artystka i kobieta aktywna politycznie (jej siostra odgrywa\u0142a wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w\u015br\u00f3d sufra\u017cystek ameryka\u0144skich), by\u0142a kolekcjonerk\u0105 nowego typu, kt\u00f3ra rozumia\u0142a kolekcjonowanie jako polityczn\u0105 akcj\u0119 w s\u0142u\u017cbie sztuki. Jej celem by\u0142o zjednoczenie si\u0142 w zaanga\u017cowaniu na rzecz sztuki naj-m\u0142odszej (Duchamp mia\u0142 wtedy zaledwie 33 lata) i jednocze\u015bnie tej najbardziej niezrozumia\u0142ej. <\/p>\n\n\n\n Miejscem kolekcjonowania i organizowanych przez ni\u0105 spotka\u0144 towarzyskich by\u0142o jej w\u0142asne mieszkanie. Prywatna przestrze\u0144 \u017cyciowa i dzia\u0142anie publiczne zespoli\u0142y si\u0119 w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 w wysi\u0142ku zwr\u00f3cenia uwagi Amerykan\u00f3w na sztuk\u0119 nowoczesn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Erika i Rolf Hoffmannowie przeprowadzili si\u0119 po zjednoczeniu Niemiec do miasta, kt\u00f3re reprezentowa\u0142o histori\u0119 Niemiec jak \u017cadne inne od czas\u00f3w \u015bwietno\u015bci Prus. Od samego pocz\u0105tku balansowali na granicy mi\u0119dzy zaanga\u017cowaniem prywatnym a dzia\u0142aniem publicznym. Ju\u017c w roku 1990 byli gotowi, by anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w Saksonii, w Dre\u017anie, w celu wyr\u00f3wnania dramatycznych deficyt\u00f3w wschodnioniemieckich zbior\u00f3w. Wraz ze swoim przyjacielem, artyst\u0105 Frankiem Stell\u0105 planowali niezrealizowany do dzi\u015b i nadal aktualny projekt budowy nowego budynku Kunsthalle, kt\u00f3rego ekstrawagancka nowoczesno\u015b\u0107 stanowi\u0142aby orze\u017awiaj\u0105c\u0105 opozycj\u0119 wobec historycznej zabudowy odbudowanego po wojnie Drezna. Byli w\u00f3wczas przekonani, \u017ce musz\u0105 przy pomocy swojej kolekcji zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w stolicy Saksonii, kt\u00f3ra pozosta\u0142a centrum kultury od czas\u00f3w swojej \u015bwietno\u015bci w okresie baroku, pomimo bezsensownego zniszczenia w ostatnich dniach wojny. <\/p>\n\n\n\n W roku 2000, w serdecznym ge\u015bcie nawi\u0105zuj\u0105cym do znanej nagrody Turnera, Rolf i Erika Hoffmannowie zainicjowali nagrod\u0119 Stowarzyszenia Przyjaci\u00f3\u0142 Galerii Narodowej, przyznawan\u0105 w dziedzinie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej do dzi\u015b. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca Erika Hoffmann-Koenige przekszta\u0142ci\u0142a wsp\u00f3ln\u0105 kolekcj\u0119, kt\u00f3ra znalaz\u0142a zaciszn\u0105 siedzib\u0119 w prywatnych pomieszczeniach w tak zwanych Gips-H\u00f6fe w Berlinie Mitte, w \u017cywe miejsce spotka\u0144, co dla obojga zawsze by\u0142o wa\u017cne. Miejsce dla kolekcji wybrane zosta\u0142o idealnie. W ko\u0144cu lat 90. powsta\u0142o w tej dzielnicy w pobli\u017cu Hackeschen Markt w \u201eSpandauer Vorstadt\u201d, w Berlin Mitte pierwsze centrum kultury z \u201edzie\u0142ami sztuki\u201d i prywatnymi galeriami. Zanim skr\u0119ci si\u0119 do po\u0142o\u017conego na Sophienstra\u00dfe Torbogen, prowadz\u0105cego na drugi dziedziniec i do kolekcji Hoffmann\u00f3w, idzie si\u0119 przez fragment starego, niezniszczonego Berlina z widokiem na Sophienkirche z jego dziedzi\u0144cem ko\u015bcielnym. Ta romantyczna trasa wydaje si\u0119 jak najdalsza od sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Lecz ten, kto przyjrzy si\u0119 uwa\u017cnie architekturze, dostrze\u017ce w genialnym zamy\u015ble urbanistycznym XVIII i XIX wieku nowoczesne uj\u0119cie \u017cycia miejskiego. W mieszcza\u0144skie poj\u0119cie miasta sztuka by\u0142a wpisana ju\u017c od zawsze. Gdzie zatem lepiej pasowa\u0142oby obywatelskie zaanga\u017cowanie naszych czas\u00f3w? Nie zamkni\u0119ta i w ca\u0142o\u015bci wypo\u017cyczana plac\u00f3wkom publicznym kolekcja, ale przenikni\u0119ta duchem i zaanga\u017cowaniem w\u0142a\u015bcicieli, a zarazem stra\u017cnik\u00f3w, instytucja, zawdzi\u0119czaj\u0105ca sw\u00f3j szczeg\u00f3lny charakter w\u0142a\u015bnie tej wolnej od wszelkich kanon\u00f3w i historycznych zobowi\u0105za\u0144 pasji. Kolekcje powierzane muzeom \u2212 i aktywno\u015b\u0107 ta w \u017cadnym wypadku nie ma by\u0107 w tym miejscu podwa\u017cana \u2212 podporz\u0105dkowuj\u0105 si\u0119 \u201ewielkiej\u201d historii sztuki i nieuchronnie trac\u0105 subiektywn\u0105 wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra kszta\u0142tuje si\u0119 w oparciu o gust konkretnych os\u00f3b. Zaanga\u017cowanie Eriki Hoffmann-Koenige jest por\u00f3wnywalne zar\u00f3wno z cenionymi od dziewi\u0119tnastego wieku, prowadzonymi g\u0142\u00f3wnie przez kobiety berli\u0144skimi salonami, jak i z duchow\u0105 si\u0142\u0105 takich kobiet jak Katherine S. Dreier, kt\u00f3ra jako osoba dalekowzroczna, obdarzona nieprzeci\u0119tn\u0105 inteligencj\u0105, poszukiwa\u0142a najwa\u017cniejszych osobowo\u015bci swego czasu i nie tylko kolekcjonowa\u0142a ich dzie\u0142a, lecz tak\u017ce subiektywnie \u201einstytucjonalizowa\u0142a\u201d. Erika Hoffmann-Koenige udost\u0119pnia wsp\u00f3ln\u0105 kolekcj\u0119 publiczno\u015bci, kt\u00f3ra co roku w prywatnych pomieszczeniach Hoffmann\u00f3w ma okazj\u0119 przyjrze\u0107 si\u0119 za ka\u017cdym razem innemu aspektowi zbior\u00f3w. Wystawom towarzysz\u0105 dyskusje, wyk\u0142ady i koncerty, a wszystko to, w kontek\u015bcie inflacyjnej wielkomiejskiej oferty imprezowej, zaplanowane zosta\u0142o w odpowiednich proporcjach. W ten spos\u00f3b Kolekcja Hoffmannosi\u0105gn\u0119\u0142a w pe\u0142ni zas\u0142u\u017con\u0105 s\u0142aw\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. Erika Hoffmann-Koenige mia\u0142a ju\u017c jako dziecko szcz\u0119\u015bcie zetkni\u0119cia si\u0119 z obeznanym ze sztuk\u0105 muzealnikiem w osobie Heinricha Dattenberga, drugiego m\u0119\u017ca swojej matki, kt\u00f3ry wspiera\u0142 j\u0105 w spos\u00f3b oczywisty i umo\u017cliwia\u0142 jej pierwsze spotkania ze sztuk\u0105. Johannes Cladders, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 po Dattenbergu stanowisko dyrektora Muzeum Abteiberg w M\u00f6nchengladbach, kontynuowa\u0142 t\u0119 bildungsreise a\u017c do obszar\u00f3w, wtedy jeszcze niedocenianej, m\u0142odej awangardy lat 60. To w\u0142a\u015bnie Cladders ju\u017c na samym pocz\u0105tku zakupi\u0142 do muzeum dzie\u0142a nieznanego wtedy jeszcze Marcela Broodthaersa, artysty, kt\u00f3ry ju\u017c niebawem mia\u0142 znale\u017a\u0107 si\u0119 w zbiorach m\u0142odej pary Eriki i Rolfa Hoffmann\u00f3w. Osobista relacja z artyst\u0105 zawsze by\u0142a dla nich wa\u017cna. Zakup wszystkich dzie\u0142 do zbior\u00f3w by\u0142 skutkiem intensywnego zajmowania si\u0119 artyst\u0105 i osobistych rozm\u00f3w, i nie nast\u0119powa\u0142 \u201ez drugiej r\u0119ki\u201d. W zbiorach, mimo wyst\u0119puj\u0105cych tu wielkich nazwisk, jak Andy Warhol, Frank Stella czy Dan Flavin, a tak\u017ce nazwisk m\u0142odych znanych artyst\u00f3w, wida\u0107 wyra\u017anie polityk\u0119 woln\u0105 od spekulacji. Kolekcja jest, jak stwierdza Erika Hoffmann-Koenige w jednej z rozm\u00f3w, \u201ekolekcj\u0105 zamieszka\u0142\u0105\u201d, poj\u0119cie to wykracza daleko poza samo wn\u0119trze i nawi\u0105zuje do wymiaru duchowo-spo\u0142ecznego, w kt\u00f3rym sztuka rozumiana jest jako \u015brodek do \u017cycia. Wyb\u00f3r dokonany przez Erik\u0119 Hoffman-Koenige dla galerii Atlas Sztuki w \u0141odzi jest reprezentatywnym przekrojem, tak\u017ce przez pokolenia i p\u0142cie reprezentowane w tych zbiorach. Liczba m\u0119\u017cczyzn odpowiada liczbie kobiet, a r\u00f3wnowaga ta oddaje zainteresowanie sztuk\u0105 kobiet i sztuk\u0105 najm\u0142odsz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Kolekcja, kt\u00f3rej zbieraj\u0105cy \u2212 przy zdeklarowanym umniejszaniu w\u0142asnej roli \u2212 nie chc\u0105 przyzna\u0107 roli muzealnej, pomimo tej skromno\u015bci wznios\u0142a si\u0119 wszelako na poziom \u201ewarto\u015bci uniwersalnych\u201d, co ka\u017cdy dobrze zorientowany muzealnik z \u0142atwo\u015bci\u0105 rozpozna. Niema\u0142o dzie\u0142 okaza\u0142o si\u0119 z czasem niejako \u201eobiektywnie\u201d godnymi muzeum, co jest \u015bwiadectwem rzetelnego i wra\u017cliwego zainteresowania sztuk\u0105. Kolekcje nie \u017cyj\u0105 jednak tylko swoimi highlightami, lecz tym, jak komunikuj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 zbiory. Do tej rozmowy artyst\u00f3w i ich dzie\u0142 do\u0142\u0105cza trzeci g\u0142os, g\u0142os kolekcjonera jako re\u017cysera \u2212 je\u015bli wolno mi w tym miejscu potraktowa\u0107 Kolekcj\u0119 Hoffmann wyj\u0105tkowo jako osob\u0119 \u2212 kt\u00f3ry dopiero otworzy\u0142 w tym celu swoj\u0105 przestrze\u0144. <\/p>\n\n\n\n Przy czym przestrze\u0144 obejmuje tu, w konkretnym miejscu prezentacji, tak\u017ce osobowo\u015b\u0107, subiektywn\u0105, jedyn\u0105 w swoim rodzaju oryginalno\u015b\u0107 bliskiego sztuce indywiduum.<\/p>\n\n\n\n *Eugen Blume studiowa\u0142 histori\u0119 sztuki, archeologi\u0119, estetyk\u0119 oraz kulturoznawstwo na Uniwersytecie Humboldt\u00f3w w Berlinie. Uzyska\u0142 stopie\u0144 naukowy doktora na podstawie rozprawy Ludwig Justi i muzeum wsp\u00f3\u0142czesne w Galerii Narodowej w latach 1919-1933. Od 1995 roku pracuje w Galerii Narodowej Hamburger Bahnhof \u2212 Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Berlinie. Od 2001 roku jest dyrektorem Hamburger Bahnhof. W 2005 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 honorowego profesora Akademii Sztuki w Bremie, od 2010 roku obejmuje natomiast stanowisko honorowego profesora w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Brunszwiku. <\/p>\n\n\n\n [t\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego: Agnieszka Kowaluk]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eugen Blume<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[115],"class_list":["post-9370","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-erika_hoffmann-koenige"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9370"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9429,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9370\/revisions\/9429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/6_Genzken-Morris-Fontana.png\")
![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/4_FGT-CW.png\")
![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/5_Flavin-Monument.png\")