{"id":9083,"date":"2016-10-21T19:47:00","date_gmt":"2016-10-21T19:47:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=9083"},"modified":"2022-04-10T20:17:21","modified_gmt":"2022-04-10T20:17:21","slug":"newsha-tavakolian-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/newsha-tavakolian-3\/","title":{"rendered":"Newsha Tavakolian"},"content":{"rendered":"\n

Zdj\u0119cia Newshy Tavakolian podwa\u017caj\u0105 stereotypy i wymykaj\u0105 si\u0119 \u0142atwej klasyfikacji. To ju\u017c wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, by si\u0119 im przyjrze\u0107; poza tym, zdj\u0119cia te nios\u0105 ze sob\u0105 nie tylko wiedz\u0119 na temat miejsc i ludzi, ale r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z nimi odczucia, co niecz\u0119sto si\u0119 zdarza w kakofonii wykreowanych zdj\u0119\u0107 prasowych, z kt\u00f3rymi mamy dzi\u015b do czynienia. Chocia\u017c jej osobisty spos\u00f3b postrzegania jest dojrza\u0142y i pewny, Tavakolian jest jeszcze m\u0142oda. Oczekujemy, \u017ce jej zdj\u0119cia na jaki\u015b czas stan\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia; obecnie wymaga si\u0119 od nas znajomo\u015bci jej prac oraz rozpatrzenia, w jaki spos\u00f3b jej tera\u017aniejsza tw\u00f3rczo\u015b\u0107 odnosi si\u0119 do \u015bwiata fotografii, kt\u00f3rego jest cz\u0119\u015bci\u0105. Jej \u015bwie\u017ce i zaskakuj\u0105ce zdj\u0119cia \u0142\u0105cz\u0105 oryginalno\u015b\u0107 spojrzenia i tw\u00f3rcz\u0105 my\u015bl (co zwykle kojarzymy z fotografi\u0105 jako sztuk\u0105) z aktualno\u015bci\u0105 i ci\u0119\u017carem gatunkowym fotoreporta\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Newsha Tavakolian, Iran, 2015<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tak jak w przypadku wi\u0119kszo\u015bci fotografii, miejsce, w kt\u00f3rym je ogl\u0105damy oraz to, do jakich cel\u00f3w s\u0105 wykorzystywane, wp\u0142ywa na nasz spos\u00f3b rozumienia tw\u00f3rczo\u015bci Tavakolian. Chocia\u017c Tavakolian mo\u017cna uzna\u0107 za artystk\u0119 wystawiaj\u0105c\u0105 swoje odbitki w muzeach i galeriach, te same zdj\u0119cia w innych okoliczno\u015bciach \u015bwiadcz\u0105 o niej jako o spo\u0142ecznej aktywistce, daj\u0105cej si\u0119 \u0142atwo zaszufladkowa\u0107 jako \u201e\u015bwiadomy fotograf\u201d wprost z definicji stoj\u0105cej u podstw agencji Magnum \u2013 legendarnego kolektywu, do kt\u00f3rego Tavakolian do\u0142\u0105czy\u0142a w 2014 roku. Sama Tavakolian nazywa siebie spo\u0142eczn\u0105 dokumentalistk\u0105; cz\u0119sto jest zatrudniana jako fotoreporterka. \u017badne z tych okre-\u015ble\u0144 nie jest jasne, ani jednoznaczne i ka\u017cde zas\u0142uguje na wi\u0119cej uwagi ni\u017c pozwala na to ten kr\u00f3tki esej. Rozpatruj\u0105c jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w kontek\u015bcie historycznym, gatunek fotoreporta\u017cu daje nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeanalizowania wsp\u00f3\u0142czesnej tw\u00f3rczo\u015bci fotograficznej wszelkiego rodzaju i tego, w jaki spos\u00f3b mie\u015bci si\u0119 w nim tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Tavakolian, podwa\u017caj\u0105c przy tym i zmieniaj\u0105c nasze jej rozumienie.<\/p>\n\n\n\n

Z perspektywy kulturowej oraz wobec okoliczno\u015bci, fotoreporta\u017c wydaje si\u0119 pasuj\u0105cym okre\u015bleniem na to, czym zajmuje si\u0119 Tavakolian. Jej kariera rozpocz\u0119\u0142a si\u0119, gdy w wieku 16 lat opublikowa\u0142a zdj\u0119cia w \u201eZan\u201d, kobiecym dzienniku wydawanym w Teheranie od 1998 roku do czasu zakazania jego publikacji w 1999 roku. Dzi\u015b jej reporta\u017ce dotycz\u0105ce codzinnego \u017cycia we-wn\u0105trz i poza strefami wojennymi sta\u0142y si\u0119 szeroko dost\u0119ne w wysokonak\u0142adowej prasie w Euro-pie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Jej mi\u0119dzynarodowa kariera rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z festiwalem fotore-porta\u017cu Visa pour l’Image w Perpignan. Od tamtego czasu Tavakolian nadal u\u017cywa swojego aparatu, aby dotrze\u0107 na czas do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144, aby jak przysta\u0142o na fotoreporterk\u0119 w spo-s\u00f3b szczery przekaza\u0107 informacje. Mimo wielu wystaw to jednak dzi\u0119ki czasopismom takim jak \u201eTime\u201d, \u201eNewsweek\u201d, \u201eStern\u201d oraz \u201eNew York Times Magazine\u201d, jej prace s\u0105 rozpoznawalne. <\/p>\n\n\n\n

Fotoreporta\u017c jest sposobem wykorzystania zdj\u0119\u0107 do przekazania historii, kt\u00f3ra budzi w danej chwili og\u00f3lne zainteresowanie; zwyczajowo by\u0142 rozpowszechniany w gazetach i czasopismach, cho\u0107 wzrost liczby publikacji cyfrowych wszelkiego rodzaju spowodowa\u0142 rozmycie tej definicji. Foteporta\u017c przez d\u0142ugi czas by\u0142 kszta\u0142towany przez protoko\u0142y i konwencje stawiaj\u0105ce wymogi szczero\u015bci i bezstronno\u015bci. W bardziej konserwatywnych instytucjach zajmuj\u0105cych si\u0119 fotreporta\u017cem jakakolwiek daj\u0105ca si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 niezgodno\u015b\u0107 z weryzmem zdj\u0119cia \u2013 od ustawiania kadru, poprzez cyfrow\u0105 korekt\u0119 cieni lub prze\u015bwietle\u0144 \u2013 jest rygorystycznie zakazana. Odbiorcy zwykle uwa\u017caj\u0105, \u017ce zdj\u0119cia zwi\u0105zane z tymi \u017ar\u00f3d\u0142ami i instytucjami s\u0105 wiarygodne i obiektywne i, poza wyj\u0105tkowymi okoliczno\u015bciami, przyk\u0142adaj\u0105 raczej wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do tre\u015bci zdj\u0119cia ni\u017c do osoby, kt\u00f3ra je zrobi\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Newsha Tavakolian, Iran, 2015<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W XIX wieku poddawano fotoreporta\u017c dyskusji pod k\u0105tem weryzmu mechaniczno\u015bci, przekonania o obiektywizmie maszyny w przeciwie\u0144stwie do \u201eoperatora\u201d tej maszyny jak w\u00f3wczas postrzegano fotograf\u00f3w. Zdj\u0119cia Rogera Fentona z 1855 roku przedstawiaj\u0105ce pola bitewne na Krymie by\u0142y na przyk\u0142ad opisywane jako \u201eprawdziwy dow\u00f3d\u2026 natura widziana poprzez kwadratowe lusterko i przeniesiona na to lusterko\u201d1<\/sup>. Jednak dzi\u015b, z wielu powod\u00f3w, bardziej ni\u017c kiedykolwiek obawiamy si\u0119 o \u017ar\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107, kt\u00f3rych jeste\u015bmy konsumentami oraz o wra\u017cliwo\u015b\u0107 i intencje os\u00f3b, kt\u00f3re je robi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dwie ca\u0142kowicie przeciwstawne idee stoj\u0105 u podstaw naszego wsp\u00f3\u0142czesnego rozumienia fotoreporta\u017cu: prawda, jako prze\u015bwiadczenie o tym, \u017ce fotografie, kt\u00f3re widzimy w wi\u0119kszo\u015bci gazet (oraz na ich stronach internetowych) przedstawiaj\u0105 wysi\u0142ek skrupulatnego i dos\u0142ownego przekazu informacji w formie wizualnej oraz \u015bwiadectwo, idea fotografa jako naszego dublera, osoby, kt\u00f3ra przedstawia swoj\u0105 ci\u0119\u017cko zdobyt\u0105 wiedz\u0119 oczom \u015bwiata. Nasze \u017c\u0105danie by jego opowie\u015b\u0107 by\u0142a prawdziwa, jest przyczyn\u0105 rygorystycznego przykazu obiektywno\u015bci w fotoreporta\u017cu. Z drugiej strony, nasza potrzeba \u015bwiadectwa wi\u0105\u017ce si\u0119 z uosobionym do\u015bwiadczeniem zast\u0119pczym: \u015bwiadomie lub nie cenimy m\u0105dro\u015b\u0107, przekonania i punkt widzenia, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y fotografa do przedstawienia w\u0142a\u015bnie tych, a nie innych os\u00f3b i wydarze\u0144 w ten, a nie inny spos\u00f3b. By\u0107 mo\u017ce chodzi o rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy \u201eoperatorem\u201d a \u201eautorem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Znakomity i ceniony fotoreporter Don McCullin odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do tej prawdziwie osobistej i ludzkiej strony swojego rzemios\u0142a, m\u00f3wi\u0105c: \u201eFotografia nie jest dla mnie patrzeniem, jest odczuwaniem. Je\u015bli nie potrafisz odczu\u0107 tego, na co patrzysz, wtedy nigdy nie uda ci si\u0119 sk\u0142oni\u0107 innych do odczuwania czegokolwiek podczas patrzenia na twoje zdj\u0119cia\u201d2<\/sup>. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 przekazywania w\u0142asnych uczu\u0107 i pasji w traktowaniu temat\u00f3w jest po cz\u0119\u015bci tym, co r\u00f3\u017cni Tavakolian od jej koleg\u00f3w, ale tak\u017ce jej m\u0142ody wiek, p\u0142e\u0107 i narodowo\u015b\u0107. Je\u015bli szukamy pe\u0142nych pasji autor\u00f3w zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na nasz\u0105 wiedz\u0119 i na to, kim jeste\u015bmy, dobrze, je\u015bli do\u015bwiadczymy osobistego punktu widzenia wielu r\u00f3\u017cnych os\u00f3b. To jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, je\u015bli chodzi o dziedzin\u0119, kt\u00f3ra nadal pozostaje zdominowana przez m\u0119\u017cczyzn z Europy i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n\n\n\n

Tavakolian jest chyba jednak najbardziej rozpoznawalna dzi\u0119ki portretom, a znaczenie jej osobistego interpretowania \u015bwiata jest by\u0107 mo\u017ce najlepiej widoczne w\u0142a\u015bnie w tych pracach. Jej cykl Look z 2012 roku nie zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do wystawy w Atlasie Sztuki, kt\u00f3rej towarzyszy ten esej. Jest on jednak wa\u017cn\u0105 zapowiedzi\u0105 temat\u00f3w i tw\u00f3rczego podej\u015bcia w wybranych na wystaw\u0119 bardziej aktualnych pracach i mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 ich obja\u015bnieniu. W cyklu Look Tavakolian przedstawia m\u0142odych Ira\u0144czyk\u00f3w z klasy \u015bredniej oraz ich wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, kreatywno\u015b\u0107, odwag\u0119 i zaradno\u015b\u0107. Gdy wskutek sytuacji politycznej w Iranie Tavakolian straci\u0142a akredytacj\u0119 prasow\u0105, zdecydowa\u0142a si\u0119 fotografowa\u0107 znajome jej osoby, \u015bwiadomie wybieraj\u0105c ludzi reprezentuj\u0105cych ten sam co ona stosunek do w\u0142asnej kultury. Wykonuje portrety w zaciszu swojej sypialni, daj\u0105c nam tym samym do zrozumienia: \u201eto by\u0142o tak, jakby w chwili, gdy tam si\u0119 znale\u017ali, w jaki\u015b nieokre\u015blony spos\u00f3b wyjawiali w ciszy wszystkie skrywane emocje, i to w\u0142a\u015bnie chcia\u0142am uchwyci\u0107 na zdj\u0119ciu\u201d. To podej\u015bcie jest widoczne nawet w jej fotografii ulicznej \u2013 na jednym ze zdj\u0119\u0107 twarz kobiety otoczona przez chust\u0119 i k\u0142\u0119by dymu niczym z\u0142owroga przepowiednia wy\u0142ania si\u0119 z t\u0142umu. Ulotne, swoiste cechy fotoreporta\u017cu zostaj\u0105 tutaj wch\u0142oni\u0119te przez trwa\u0142e i symboliczne cechy sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Na podobnej metodzie oparte s\u0105 portrety m\u0142odych Kurdyjek zaanga\u017cowanych w walk\u0119 przeciwko ISIS. Zdj\u0119cia s\u0105 bezpo\u015brednie i opisowe, mimo to inteligencja emocjonalna osoby, kt\u00f3ra je robi, przenosi nas poza utarte schematy news\u00f3w i heroicznych przedstawie\u0144. Aparat zatrzymuje nie\u015bmia\u0142y, pensjonarski u\u015bmiech ci\u0119\u017cko uzbrojonej nastolatki, ale to wra\u017cliwo\u015b\u0107 osoby stoj\u0105cej po drugiej stronie aparatu rozpoznaje znaczenie tego momentu. Odczytujemy te zdj\u0119cia raczej jako rezultat ludzkiego spotkania ni\u017c jako mechaniczny zapis, bo ufamy, \u017ce osoba robi\u0105ca zdj\u0119cie przekazuje nam prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 sama widzi. <\/p>\n\n\n\n

Nowoczesne technologie sprawi\u0142y, \u017ce autentyczne autorstwo sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe, a tak\u017ce spowodowa\u0142y, \u017ce bardziej ni\u017c kiedy\u015b cenimy jego si\u0142\u0119. Mimo \u017ce fotoreporterzy zawsze korzystali z prawa do osobistego os\u0105du odno\u015bnie przedmiotu zdj\u0119cia i jego kadrowania, we wczesnych latach istnienia fotoreporta\u017cu rzadko by\u0142 on wytworem jednostkowego punktu widzenia. Fotografowie cz\u0119sto nawet nie widzieli swoich zdj\u0119\u0107, poniewa\u017c klisza na\u015bwietlona na polu walki by\u0142a wysy\u0142ana do miast, gdzie kto\u015b inny j\u0105 wywo\u0142ywa\u0142, poddawa\u0142 obr\u00f3bce i oddawa\u0142 do publikacji. Dzi\u015b jeste\u015bmy jednak bli\u017csi idea\u0142owi \u015bwiadectwa \u2212 osobistej prawdy \u2013 ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej, bo zdj\u0119cia s\u0105 poddawane obr\u00f3bce w aparacie, z uwzgl\u0119dnieniem wyboru uj\u0119cia, tonacji, opisu i kadru, kt\u00f3rego dokonuje wykonawca, zanim zdj\u0119cia zostan\u0105 przes\u0142ane dalej. Z pewno\u015bci\u0105 oddzia\u0142ywanie jest silniejsze, gdy te wybory s\u0105 odbierane przez \u015bwiadka jako prawdziwe, ni\u017c gdy s\u0105 dokonywane gdzie\u015b indziej przez kogo\u015b innego. Nasza wiara w \u015bwiadka jest nawet wa\u017cniejsza ni\u017c zawarto\u015b\u0107 zdj\u0119cia. Nasza ufno\u015b\u0107 w uczciwo\u015b\u0107 autora fotografii mo\u017ce nas doprowadzi\u0107 do wy\u017cszej prawdy, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na wiedz\u0119 tw\u00f3rcy i jego wybory, przewy\u017csza dos\u0142own\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 w okoliczno\u015bciach zapisu.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce post\u0119p technologiczny uczyni\u0142 z nas wszystkich fotograf\u00f3w. Przypuszczam, \u017ce to prawda, jednak w rozumieniu bliskim XIX-wiecznej idei fotografa jako operatora. Szybki zapis tego, co mign\u0119\u0142o przed aparatem w telefonie, ma swoj\u0105 warto\u015b\u0107; wszechobecne publikowanie post\u00f3w ze zdj\u0119ciami wszelkiego rodzaju mo\u017ce dostarcza\u0107 informacji. Jednak nic nie zast\u0105pi tego, co ma nam do zaoferowania wykwalifikowany, znaj\u0105cy si\u0119 na rzeczy, pe\u0142en pasji, etyczny fotograf. Dzi\u015b, przy zalewaj\u0105cych nas ilo\u015bciach zdj\u0119\u0107, propagandzie i k\u0142amstwach w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych \u017cyjemy, potrzebujemy przewodnik\u00f3w z idea\u0142ami i opowiadaczy takich jak Tavakolian, kt\u00f3rej ufamy, \u017ce przekazuje nam wy\u017csz\u0105 prawd\u0119 o tym, co sama wie i co widzi.<\/p>\n\n\n\n

*Alison Nordstr\u00f6m jako niezale\u017cna badaczka mieszka i pracuje w Cambridge (Massachusetts), specjalizuje si\u0119 w fotografii. By\u0142a dyrektorem artystycznym \u0142\u00f3dzkiego Fotofestiwalu w 2015 i 2016 roku oraz profesorem wizytuj\u0105cym w Graduate Department of Photography w Lesley University. Od 2004 do 2013 roku Nordstr\u00f6m by\u0142a starszym kuratorem w George Eastman House, najstarszym i najwi\u0119kszym muzeum fotografii w Stanach Zjednoczonych. Posiada licencjat z literatury angielskiej, magisterium z bibliotekoznawstwa (ze specjalizacj\u0105 dotycz\u0105c\u0105 muzeum) oraz doktorat z zakresu kultury wizualnej.<\/p>\n\n\n\n

[T\u0142umaczenie z j\u0119zyka angielskiego: Agata Mendrychowska]<\/p>\n\n\n\n

1<\/sup> Autor nieznany, Photographs from the Crimea, [w:] \u201eThe Athen\u00e6um: A Journal of Literature, Science, the Fine Arts, Music, and the Drama\u201d, No. 1457, September 29, 1855, p. 1117, dost\u0119pny pod linkiem: https:\/\/books.google.com\/books?id=Ha9HAQAAIAAJ&pg=PA1118&lpg=PA1118&dq<\/a> <\/p>\n\n\n\n

2<\/sup> Donald McCullin, Sleeping With Ghosts: A Life\u02bcs Work in Photography by Don McCullin<\/em>, New York: Aperture Foundation, 1996, p. 96.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alison Nordstr\u00f6m<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[112],"class_list":["post-9083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-newsha_tavakolian"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9083"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9103,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9083\/revisions\/9103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}