W neoawangardzie dominuje zw\u0105tpienie w konstytutywne dla konceptualizmu esencjalistycznego prowadzenie namys\u0142u nad sensem poj\u0119cia sztuki, arty\u015bci przestaj\u0105 szuka\u0107 \u201eniemo\u017cliwego\u201d. Definiowanie instytucjonalne i dyskursywne fakt\u00f3w artystycznych, \u015bwiadomo\u015b\u0107 braku aury, braku pewnej niezwyk\u0142ej atmosfery tajemnicy zwi\u0105zanej zawsze ze sztuk\u0105 (czy te\u017c raczej z my\u015bleniem esencjalistycznym) pozostawia\u0142o znacz\u0105cy niedosyt. Robakowski z jednej strony celebruje brak aury sztuki, brak poczucia tajemnicy, pewnej \u015bwi\u0119to\u015bci, metafizycznego dreszczyku w kontakcie z now\u0105 progresywn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 artystyczn\u0105, z drugiej strony pr\u00f3buje dokonywa\u0107 pr\u00f3by restytucji tych wymienionych jako\u015bci w nowym zsekularyzowanym (czy te\u017c raczej zdesakralizowanym) kontek\u015bcie sztuki. Staje si\u0119 to za spraw\u0105 strategii komunikacji energetycznej Robakowskiego, jego witalizmu, biologizmu jako sposobu na artystyczn\u0105 komunikacj\u0119 bezpo\u015bredni\u0105, ponad ograniczeniami nadmiernie zracjonalizowanego dyskursu. <\/p>\n\n\n\n
Robakowski, analizuj\u0105c swoje zainteresowania energetycznym potencja\u0142em sztuki, cz\u0119sto powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na strategi\u0119 artystyczn\u0105 Andrzeja Paw\u0142owskiego i jego koncepcj\u0119, definiuj\u0105c\u0105 terytorium sztuki jako \u201epole energetyczne\u201d. Paw\u0142owski pisa\u0142: \u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest przyjemno\u015bci\u0105 produkcji pewnego rodzaju energii, jej noszeniem i emanowaniem (…) Energia odpowiada dotychczasowemu poj\u0119ciu dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest przekaz energetyczny\u201d. Wed\u0142ug Paw\u0142owskiego zainspirowany tym \u201eenergetycznym przekazem\u201d odbiorca mo\u017ce, ju\u017c jako tw\u00f3rca, wzmocni\u0107 przekaz przez wytworzenie w\u0142asnego pola energii. Tego typu dialog energetyczny zdaj\u0105 si\u0119 rozwija\u0107 r\u00f3wnie\u017c prace filmowe, a zw\u0142aszcza realizacje wideo J\u00f3zefa Robakowskiego, szczeg\u00f3lnie te z u\u017cyciem \u015bwiat\u0142a. <\/p>\n\n\n\n\n\n
W latach 70., ju\u017c w okresie dzia\u0142alno\u015bci w Warsztacie Formy Filmowej, artysta tworzy wiele film\u00f3w, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym celem jest inicjowanie \u201etransmisji energetycznych\u201d g\u0142\u00f3wnie za pomoc\u0105 \u015bwiat\u0142a (Test, Pr\u00f3ba II<\/em>), ale r\u00f3wnie\u017c poprzez monotonn\u0105 repetycj\u0119 wcze\u015bniej wymy\u015blonej partytury (Rynek, Zapis<\/em>). Filmy te powsta\u0142y w znacznej mierze z inspiracji (bardzo mocno obecnych w Warsztacie Formy Filmowej) p\u0142yn\u0105cych z tradycji polskiego i rosyjskiego konstruktywizmu lat 20. i 30. Robakowski w tym okresie cz\u0119sto odwo\u0142uje si\u0119 do pism W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego i Kazimierza Malewicza. Szczeg\u00f3lnie wart przywo\u0142ania jest tutaj Malewicz, dla kt\u00f3rego sztuka mia\u0142a wyra\u017ca\u0107 czyste, bezprzedmiotowe uczucia, pragnienia, nie podporz\u0105dkowane realiom \u017cycia praktycznego. Poprzez tego typu uczucia dost\u0119pny jest bowiem \u201ebyt jako taki\u201d \u2013 absolut, kt\u00f3ry Malewicz pojmowa\u0142 jako \u201epanenergetyczne uniwersum\u201d. Prace ze \u015bwiat\u0142em Robakowskiego zdaj\u0105 si\u0119 godzi\u0107 w sobie powy\u017cszy radykalny \u201eenergetyczny\u201d ikonoklazm Malewicza z naczelnym postulatem Strzemin\u0144skiego, aby dzie\u0142o sztuki redukowa\u0107 do jego podstawowych (bazowych) wyznacznik\u00f3w strukturalnych. Takim filmem jest Test<\/em> (1971). Realizacja ta (w duchu Strzemi\u0144skiego) analizuje medium, jakim jest kino (ukazuje je jako \u201e\u015bwietlny\u201d dyspozytyw), ale r\u00f3wnie\u017c inicjuje (w duchu Paw\u0142owskiego i Malewicza) specyficzny \u201edialog fizjologiczno-energetyczny\u201d pomi\u0119dzy dzie\u0142em a widzem. Film ten powsta\u0142, bez u\u017cycia kamery, w wyniku wykonania przez Robakowskiego kilkudziesi\u0119ciu r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci dziur w nieprze\u017aroczystej ta\u015bmie filmowej. Tego typu konstrukcja sprawia, i\u017c podczas projekcji film \u201eprzepuszcza\u201d (naturalne) silne \u015bwiat\u0142o lampy projektora filmowego, kt\u00f3re \u201eatakuje\u201d widza (\u201euwieczniaj\u0105c si\u0119\u201d niejako na siatk\u00f3wce jego oka). Robakowski poczynaj\u0105c od 1973 roku (Akcja Warsztat<\/em>, Muzeum Sztuki w \u0141odzi) cz\u0119sto podczas projekcji tego filmu stawa\u0142 naprzeciwko publiczno\u015bci z lustrem i odbija\u0142 \u201estrumienie \u015bwiat\u0142a projektora\u201d (przepuszczane przez \u201edziury\u201d w filmie) w stron\u0119 widz\u00f3w. Podczas jednego z takich performances na festiwalu Knokke-Heist w 1974 roku dosz\u0142o do prawdziwej \u201ebitwy \u015bwietlnej\u201d, kiedy to widownia odpowiedzia\u0142a na \u201eatak\u201d Robakowskiego b\u0142yskiem aparat\u00f3w fotograficznych. Ta sytuacja najlepiej ukazuje strukturalne nastawienie tej realizacji na aktywizowanie, prowokowanie widza do reakcji, na inicjowanie transmisji fizjologiczno-energetycznych pomi\u0119dzy dzie\u0142em a widzem. W Pr\u00f3bie II<\/em> Robakowski bada relacje pomi\u0119dzy warstw\u0105 wizualn\u0105 (intensywny kolor czerwony) a d\u017awi\u0119kow\u0105 (klasyczna muzyka organowa) filmu. Artysta rozdziela te dwie warstwy i prezentuje je naprzemiennie, nie daj\u0105c widzowi satysfakcji, kt\u00f3ra p\u0142ynie zazwyczaj z ich synchronicznego odbioru. Ponadto praca ta zbudowana jest na kontrapunkcie, a jej \u201eg\u0142\u00f3wnym tematem\u201d jest energetyzuj\u0105ca moc nag\u0142ego pojawienia si\u0119 jasnego (czerwonego) \u015bwiat\u0142a. Robakowski w latach 90. ju\u017c za pomoc\u0105 wideo realizuje wiele prac maj\u0105cych inicjowa\u0107 transmisj\u0119 energetyczn\u0105. Najradykalniejsz\u0105 wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 Impulsatory<\/em>, kt\u00f3re adresuj\u0105c sw\u00f3j przekaz do cia\u0142a widza, charakteryzuj\u0105 si\u0119 bardzo silnymi aspektami energetyczno-erotycznymi. Ten film, podobnie jak Test<\/em>, inicjuje specyficzny erotyczny kontakt pomi\u0119dzy \u201ecielesno\u015bci\u0105 medium\u201d a \u201ecielesno\u015bci\u0105 widza\u201d. Te dwie materialno\u015bci wchodz\u0105 tutaj w dialog, interferuj\u0105. Nast\u0119puje proces (o kt\u00f3rym pisa\u0142a Anne Michelsson) przeniesienia \u201epo\u017c\u0105dania kinematograficznego\u201d z cia\u0142a ludzkiego obecnego na ekranie, w warstwie filmowego przedstawienia (tego typu sytuacja ma miejsce w tradycyjnym kinie), na \u201ecia\u0142o\u201d filmu (na kontemplacj\u0119 jego materialno\u015bci, fizyczno\u015bci). U Robakowskiego ten proces ulega intensyfikacji w szeregu pulsacji, migota\u0144 i innych atak\u00f3w d\u017awi\u0119kowo-\u015bwietlnych. Tego typu chwyty sprawiaj\u0105, i\u017c podczas projekcji tych film\u00f3w cia\u0142o widza i cia\u0142o filmu pozostaj\u0105 w ci\u0105g\u0142ym, niemal seksualnym, kontakcie. Impulsatory<\/em> w tym kontek\u015bcie staj\u0105 si\u0119 rozwini\u0119ciem nie tylko realizacji Test,<\/em> ale r\u00f3wnie\u017c Zapis\u00f3w biologiczno-mechanicznych<\/em>, strategii artystycznej Robakowskiego rozwijanej przez niego w latach 70. <\/p>\n\n\n\n Z kolei 1,2,3,4\u2026<\/em> (1992) oraz K\u0105ty energetyczne<\/em> (1994) s\u0105 swoist\u0105 pr\u00f3b\u0105 przekroczenia opisanych powy\u017cej ikonoklastycznych realizacji z wykorzystaniem \u015bwiat\u0142a, s\u0105 pr\u00f3b\u0105 uzupe\u0142nienia ich o elementy przedstawieniowe. W realizacji 1,2,3,4\u2026<\/em> niech\u0119\u0107 do nasycania dzie\u0142a w\u0142asna subiektywno\u015bci\u0105, \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z analityczn\u0105 postaw\u0105 Robakowskiego, ulega z\u0142agodzeniu. Artysta umieszcza bowiem w strukturze filmu sw\u00f3j wizerunek. Podobizna artysty pojawia si\u0119 w kr\u00f3tkich (trwaj\u0105cych u\u0142amki sekundy) b\u0142yskach \u015bwietlnych. Tego typu u\u017cycie \u015bwiat\u0142a w tym filmie przywo\u0142uje proces powstawania reprezentacji fotograficznej, polegaj\u0105cy na \u201eb\u0142yskawicznym\u201d na\u015bwietleniu kliszy fotograficznej wygl\u0105dami rzeczywisto\u015bci. W K\u0105tach energetycznych<\/em> mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 przesuw\u0105j\u0105c\u0105 si\u0119 r\u00f3wnomiernie ta\u015bm\u0119 filmow\u0105 (z perforacj\u0105), na kt\u00f3rej wyryta jest pod\u0142u\u017cna linia (ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 przez ca\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 ta\u015bmy). Klisz\u0119 prze\u015bwietla lampa projektora. Robakowski fascynowa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas energetycznym potencja\u0142em geometrycznej figury k\u0105ta. Linia, kt\u00f3r\u0105 artysta \u201eprowadzi\u201d, tworzy same k\u0105ty i generowane przez nie napi\u0119cia, walki si\u0142. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0141ukasz Ronduda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[107],"class_list":["post-8267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-jozef_robakowski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8267"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8300,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8267\/revisions\/8300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}