{"id":8133,"date":"2007-12-28T09:00:00","date_gmt":"2007-12-28T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=8133"},"modified":"2022-04-20T12:57:25","modified_gmt":"2022-04-20T12:57:25","slug":"z-kamilem-kuskowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/z-kamilem-kuskowskim\/","title":{"rendered":"Z Kamilem Kuskowskim"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof Cicho\u0144:<\/em><\/strong> Co b\u0119dzie na Twojej Uczcie malarstwa?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kamil Kuskowski:<\/strong> B\u0119dzie ona mia\u0142a przynajmniej dwa znaczenia. Taki tytu\u0142 wystawy przes\u0105dzi\u0142, \u017ce jej elementem stan\u0105 si\u0119 martwe natury. Najwa\u017cniejsza jest uczta wzrokowa, ale poniewa\u017c obrazy przygotuj\u0119 z realnych przedmiot\u00f3w, to istnieje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczty dos\u0142ownej. W s\u0142owie \u201euczta\u201d s\u0142yszymy: ucz-ta malarstwa. To prowadzi w stron\u0119 sali z albumami, kt\u00f3re wielu ucz\u0105 malarstwa. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Martwe natury cz\u0119sto by\u0142y pretekstem do pewnej zabawy erudycyjnej, zazwyczaj mia\u0142y kilka warstw znaczeniowych. Doskona\u0142ym przyk\u0142adem s\u0105 obrazy Georga Flegla, kt\u00f3ry maluj\u0105c rogatego \u017cuka jelonka maszeruj\u0105cego w stron\u0119 le\u017c\u0105cej na talerzu, poci\u0119tej ogromnym no\u017cem ryby, r\u00f3wnocze\u015bnie pokazywa\u0142 zakusy Z\u0142ego wobec dobroczynnych skutk\u00f3w Pasji Zbawiciela. Nie wydaje Ci si\u0119, \u017ce dzi\u015b nie ma \u017cadnej szansy na uzyskanie takiej wieloznaczno\u015bci? Jakby\u015b nie u\u0142o\u017cy\u0142 swoich owoc\u00f3w <\/em>\u2212 pozostan\u0105 tylko owocami. Martwym naturom,  przynajmniej od czasu puszek z zup\u0105 pomidorow\u0105 Campbella reprodukowanych przez Warhola, brakuje jakiegokolwiek kontekstu symbolicznego. Nawet jakby\u015b bardzo chcia\u0142, to nie jeste\u015b w stanie wywo\u0142a\u0107 \u017cadnych skojarze\u0144, bo brakuje powszechnego kodu i ca\u0142a zabawa niewiele si\u0119 r\u00f3\u017cni od dekorowania witryn. <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce kontekst jest wa\u017cny. Ta zabawa erudycyjna rozgrywa si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w warstwie skojarze\u0144 i znacze\u0144 samego tytu\u0142u wystawy. Moja martwa natura powraca do pierwotnego znaczenia sto\u0142u. To gra oparta na odwrotno\u015bci, inwersji: nie chc\u0119 malowa\u0107 symbolicznych znacze\u0144 owoc\u00f3w. W og\u00f3le nie chc\u0119 przenosi\u0107 rzeczywistych owoc\u00f3w za pomoc\u0105 p\u0119dzla na obraz, kt\u00f3ry wisi na \u015bcianie. Odwrotnie \u2013 obraz chc\u0119 zamieni\u0107 w st\u00f3\u0142, wyci\u0105gn\u0105\u0107 z niego poszczeg\u00f3lne elementy i przywr\u00f3ci\u0107 im prawdziwe istnienie. Chcia\u0142bym, \u017ceby po wyj\u015bciu z wystawy widz mia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce wszed\u0142 pomi\u0119dzy dawne martwe natury wisz\u0105ce na \u015bcianie muzeum. Oczywi\u015bcie moje obrazy b\u0119d\u0105 nieco wi\u0119ksze od martwych natur holenderskich.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czyli jest to powr\u00f3t do lasu, powr\u00f3t do natury.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Nie, moim zdaniem martwa natura i st\u00f3\u0142 to jednak zjawiska kulturowe. Gdybym chcia\u0142 wraca\u0107 a\u017c do natury, to musia\u0142bym si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do najprostszego uczucia g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Jak sobie wyobra\u017casz kontynuowanie takiej metody, np. przez Twoich student\u00f3w? Maj\u0105 zamiast malowa\u0107 zacz\u0105\u0107 zestawia\u0107 przedmioty wyci\u0105gni\u0119te z obraz\u00f3w? Dacie im potem tytu\u0142 magistra sztuki?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Ja tak daleko bym nie wychodzi\u0142…<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czyli jest to dzia\u0142anie jednostkowe…<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Jest to pewne dzia\u0142anie w obszarze martwej natury. Podstawy obrazowania s\u0105 r\u00f3\u017cne. Odbieramy \u015bwiat wzrokowo i ja chc\u0119 poza to wyj\u015b\u0107. Mo\u017ce to jest nieco tautologiczne \u2212 pokazuj\u0119 martw\u0105 natur\u0119, zanim zostanie namalowana, ale chc\u0119 prze\u0142ama\u0107 pewn\u0105 barier\u0119 obrazu. To jest badanie granic obrazu. W zasadzie odbiorca musi sam podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, czy chce t\u0119 barier\u0119 prze\u0142ama\u0107, czy j\u0105 uszanowa\u0107. A ja za pomoc\u0105 martwych natur, stwarzam mu do tego okazj\u0119. Istotny b\u0119dzie rodzaj interaktywno\u015bci pomi\u0119dzy widzem a tymi obrazami-sto\u0142ami. Za\u0142o\u017ceniem mojej drogi tw\u00f3rczej jest ci\u0105g\u0142a polemika z tradycj\u0105 malarstwa.<\/strong> Malarstwo ma osobne miejsce w historii sztuki. Chocia\u017c zasadniczo sztuka dzieli si\u0119 na dwie, bardzo subiektywne kategorie: na sztuk\u0119 dobr\u0105 i z\u0142\u0105. I to jest obszar nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 dyskusji. Albo si\u0119 co do oceny jakich\u015b artyst\u00f3w czy wystaw zgodzimy, albo nie…<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> A nie wydaje Ci si\u0119, \u017ce jako tw\u00f3rca masz pewien obowi\u0105zek i bardziej ni\u017c motorniczy czy in\u017cynier chemik odpowiadasz za to, \u017ceby nie by\u0142o tak, \u017ce indywidualne wybory estetyczne wydaj\u0105 si\u0119 nieuzgadnialne. Poprzestajemy na tym, \u017ce albo si\u0119 zgadzamy, albo nie. Mo\u017ce obowi\u0105zkiem tw\u00f3rc\u00f3w jest takie proponowanie nowych rzeczy, takie konstruowanie wystaw, \u017ceby zwi\u0119ksza\u0142y one szans\u0119 na spotkanie i dogadanie si\u0119 w kwestii swoich ocen i wybor\u00f3w. Czy tw\u00f3rca nie powinien bra\u0107 pod uwag\u0119 wsp\u00f3lnotowej roli tego, co robi?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.: <\/strong>To jest obowi\u0105zek ka\u017cdego, nie tylko tw\u00f3rc\u00f3w. To chyba jest zupe\u0142nie utopijne, \u017ce wszyscy si\u0119 ze sob\u0105 zgodz\u0105. Nie skre\u015blam kogo\u015b dlatego, \u017ce s\u0142ucha disco-polo. Mog\u0119 z nim nie rozmawia\u0107, ale…<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wyobra\u017a sobie miasto ludzi, kt\u00f3rzy ze sob\u0105 nie rozmawiaj\u0105, no chyba \u017ce maj\u0105 st\u0142uczk\u0119 i musz\u0105. Rozmawiaj\u0105 tylko w sytuacjach konfliktowych i potem jakikolwiek dialog kojarzy si\u0119 z sytuacj\u0105 konfliktow\u0105\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> \u015awiat jest tak zbudowany. M\u00f3wimy teraz o sytuacjach utopijnych, zgodzisz si\u0119 ze mn\u0105\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Ja Ci\u0119 w\u0142a\u015bnie o to pytam: czy tw\u00f3rca nie powinien mie\u0107 postawy maksymalistycznej, utopijnej. Kto do diab\u0142a ma si\u0119 tym zajmowa\u0107 jak nie arty\u015bci?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> By\u0107 mo\u017ce arty\u015bci powinni walczy\u0107 o lepszy \u015bwiat. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Mo\u017ce nieco bardziej ni\u017c \u017co\u0142nierze\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Lepszy to znaczy te\u017c pi\u0119kniejszy. W pewien spos\u00f3b ta wystawa spe\u0142nia tak\u0105 rol\u0119. Ona jest bardzo \u201eestetyczna\u201d, zgodna z wymogami tradycyjnej estetyki: w moich martwych naturach jest przecie\u017c dos\u0142ownie samo pi\u0119kno. Bez \u017cadnego skandalu, bez zagra\u0144 pod media. Ca\u0142a ta wystawa jest polemik\u0105 z ide\u0105 pi\u0119kna.<\/p>\n\n\n\n

                                                                        ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> W\u015br\u00f3d wielu rodzaj\u00f3w martwych natur do bardziej symbolicznie obci\u0105\u017conych zalicza\u0142y si\u0119 te, kt\u00f3re komponowane by\u0142y z mi\u0119sa. Odwo\u0142ywa\u0142y si\u0119 one do dwuznaczno\u015bci s\u0142owa <\/em>carnis \u2212 mi\u0119sa i zarazem cia\u0142a. Doskonale to uchwyci\u0142a Jolanta Brach-Czajna, zestawiaj\u0105c w jednym eseju rytua\u0142 z\u0142o\u017cenia do grobu, preparowania zw\u0142ok i przepis na faszerowan\u0105 jagni\u0119cin\u0119. S\u0142ynne s\u0105 mi\u0119sne obrazy Pietera Aertsena czasem interpretowane jako alegorie ewangelicznej frazy o ochoczym duchu i md\u0142ym mi\u0119sie. Czy skomponujesz co\u015b z mi\u0119s?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.: Jeszcze nie wiem, tak jak podczas malowania, pewne kwestie rozstrzygaj\u0105 si\u0119 w ostatniej chwili. My\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie raczej jaka\u015b w\u0119dlina. Wola\u0142bym, jak m\u00f3wi\u0142em, unikn\u0105\u0107 tego rodzaju nawi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 widzowi od razu rozpozna\u0107: a to jest XVI, a to XVII-wieczne, a to wed\u0142ug np. Aertsena. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Pytam o mi\u0119so, bo r\u00f3wnocze\u015bnie w sztuce XX wieku, szczeg\u00f3lnie tej rozmi\u0142owanej w efekcie wstr\u0119tu, abject art, r\u00f3\u017cne wstrz\u0105saj\u0105ce mi\u0119sne dos\u0142owno\u015bci cz\u0119sto pokazywano. A na Twojej uczcie b\u0119dzie krwisto czy raczej owocowo-\u0142agodnie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To, o czym m\u00f3wisz, szczeg\u00f3lnie wyra\u017ane jest w filmach. Dzi\u015b martwa natura ma swoje miejsce przede wszystkim w \u015bwiecie filmu. Greeneway, i oczywi\u015bcie Wielkie \u017carcie <\/em>Marco Ferreriego.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> W stosunku do dawnych martwych natur dominowa\u0142y dwie postawy: albo kontemplacja jak w przypadku obraz\u00f3w Cot\u00e1na, Flegla czy p\u00f3\u017aniej Morandiego, albo podszyta lubie\u017cno\u015bci\u0105 zmys\u0142owo\u015b\u0107. Najcz\u0119\u015bciej w\u0142a\u015bnie seksualna <\/em>luxuria. Twoja uczta malarstwa jest bli\u017csza kontemplacji?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> By\u0107 mo\u017ce, musz\u0119 si\u0119 nad tym zastanowi\u0107. Nie rozwa\u017ca\u0142em w\u0105tku seksualnego, chocia\u017c mo\u017ce u\u0142o\u017c\u0119 tak\u0105 martw\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie si\u0119 kojarzy\u0142a z erotyk\u0105 czy erotyczno\u015bci\u0105 jedzenia. W jedzeniu rzeczywi\u015bcie jest jaki\u015b element seksualnej zmys\u0142owo\u015bci. Doskonale to wida\u0107 we wspomnianych filmach. Zawsze dba\u0142em o estetyk\u0119. O detale. Opr\u00f3cz komunikatu, wa\u017cny jest te\u017c spos\u00f3b jego przekazania. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich wystaw mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako \u201eestetyczne\u201d. Tu nie zgadzam si\u0119 z niekt\u00f3rymi moimi kolegami, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce je\u015bli kto\u015b ma do przekazania komunikat, to nie mo\u017ce tego zrobi\u0107 w spos\u00f3b estetyzuj\u0105cy. Dlaczego? Poka\u017cmy, \u017ce nawet nie zgadzaj\u0105c si\u0119 na co\u015b, nie odrzucamy tego, co jest pozytywn\u0105 warto\u015bci\u0105. <\/p>\n\n\n\n

                                                                           ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Zatrzymajmy si\u0119 przy zmys\u0142ach. Podkre\u015blasz, \u017ce interesuje Ci\u0119 problem poszerzenia spektrum wra\u017ce\u0144, jakie niesie malarstwo, wyj\u015bcie poza sam wzrok. Chcia\u0142em Ci\u0119 zapyta\u0107 o sensualno\u015b\u0107 i polityk\u0119. Georg Ritzer, autor tezy o makdonaldyzacji kultury, powiedzia\u0142 co\u015b takiego: \u201epolitycy w coraz wi\u0119kszym stopniu \u017cyj\u0105, ze sprzeda\u017cy wra\u017ce\u0144, traktuj\u0105 wyborc\u00f3w jak klienta(\u2026)\u201d. W przypadku polityk\u00f3w zarzut jest jasny, nie powinni oferowa\u0107 wra\u017ce\u0144, tylko powinni troszczy\u0107 si\u0119 o dobro wsp\u00f3lne, maj\u0105c na tyle talentu i m\u0105dro\u015bci, by stawia\u0107 nawet trudne pytania. Nie wydaje Ci si\u0119, \u017ce robi\u0105c estetyzuj\u0105ce wystawy, te\u017c jeste\u015b sprzedawc\u0105 wra\u017ce\u0144? Podobno wszystko si\u0119 komercjalizuje \u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> W pewnym sensie dostarczam wra\u017ce\u0144, niew\u0105tpliwie, ale mam te\u017c do przekazania m\u00f3j manifest. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Prosz\u0119 bardzo\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Nie chodzi o spisany program czy doktryn\u0119. Ta wystawa raczej ko\u0144czy pewien etap mojej drogi. My\u015bl\u0119, \u017ce potem p\u00f3jd\u0119 wzupe\u0142nie inne rejony. Ca\u0142y czas zajmuje mnie malarstwo dawne, kt\u00f3re wci\u0105\u017c ma mn\u00f3stwo powabu i atrakcyjno\u015bci, ale nie interesuje mnie budowanie nowego na gruzach starego. Ciekawi mnie prowadzenie gry z odbiorc\u0105, zmienianie jego pojmowania sztuki, wykorzystywanie pewnych tradycji, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 w odbiorze sztuki do tego, by troch\u0119 inaczej pokierowa\u0107 ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0105. By inaczej motywowa\u0107 do odbioru sztuki i pokazywa\u0107 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a takich sposob\u00f3w odbioru sztuki. Dlaczego chodzimy do muzeum, \u017ceby ogl\u0105da\u0107 orygina\u0142y, dlaczego otaczamy si\u0119 albumami, cz\u0119sto nigdy do nich nie zagl\u0105daj\u0105c?<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Zdarzaj\u0105 Ci si\u0119 prywatnie takie chwile, kiedy podnosisz wzrok, patrzysz na co\u015b i widzisz, \u017ce to nie tak\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Zdarzaj\u0105 mi si\u0119. Czasem siedz\u0119 u siebie, czytam i nagl\u0119 widz\u0119, \u017ce co\u015b jest nie tak. Podchodz\u0119 i zmieniam to, przek\u0142adam ksi\u0105\u017cki, pr\u00f3buj\u0119 innych ustawie\u0144. Mam bardzo siln\u0105 potrzeb\u0119 estetyzowania w\u0142asnego \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Dla mnie jednym z ostatnich, kt\u00f3rzy potrafili taki rodzaj spojrzenia zanotowa\u0107 i pokaza\u0107 w malarstwie, by\u0142 Czapski, ale on urodzi\u0142 si\u0119 w XIX wieku! Chyba \u017cyjemy w kulturze, w kt\u00f3rej kupuje si\u0119 coraz wi\u0119cej album\u00f3w, potem ogl\u0105da si\u0119 je, siedz\u0105c na kanapie i coraz bardziej zatraca si\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 patrzenia i dostrzegania tego, co jest nie w albumie, ale metr od tej kanapy. Skutkiem tego mamy coraz wi\u0119cej pi\u0119knych album\u00f3w w domach przy brzydkich ulicach. <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Z tym si\u0119 zgadzam. Odbi\u00f3r sztuki czy malarstwa dokonuje si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki albumom. Cz\u0142owiek buduje sobie przestrze\u0144 estetyczn\u0105 troch\u0119 bezwiednie\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Ta przestrze\u0144 estetyczna, jak j\u0105 okre\u015blasz, zawsze jest w albumie, gdzie indziej, daleko. <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Najwa\u017cniejsze, \u017ce jednak jest jaka\u015b potrzeba porz\u0105dkowania swojego \u017cycia wed\u0142ug warto\u015bci estetycznych, budowania jakich\u015b w\u0142asnych enklaw, a \u017ce to si\u0119 dzieje powoli, to trudno.<\/p>\n\n\n\n

                                                              ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Nie czujesz si\u0119 wi\u0119c sprzedawc\u0105 wra\u017ce\u0144?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Nie, nie chodzi mi tylko o to, \u017ceby sprzeda\u0107 pewien patent estetyczny. Chodzi mi te\u017c o to, \u017ceby pokaza\u0107 przemieszczenie poj\u0119\u0107. Chodzi o zadanie pytania, czy ta martwa natura, kt\u00f3r\u0105 zestawi\u0119 z produkt\u00f3w, jest obrazem? Czy zostanie to odebrane jako obraz, czy jako artystyczny \u017cart? A czym jest w tym wypadku pierwszy proces tw\u00f3rczy? Na przyk\u0142ad u Pietera Claesza? Najpierw musia\u0142 ustawi\u0107 sam\u0105 martw\u0105 natur\u0119, a potem j\u0105 tylko odtworzy\u0142. To, \u017ce u\u017cy\u0142 do tego p\u0119dzli, ma znacznie, ale nie decyduje o procesie tw\u00f3rczym. Decyduj\u0105ce jest znaczenie pierwotne, ustawienie sytuacji tak, jak chcia\u0142. Vermeer by\u0142 przecie\u017c przede wszystkim wybitnym scenografem, ustawia\u0142 sobie scen\u0119 i za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w technicznych, jak cho\u0107by camera obscura<\/em>, przyw\u0142aszcza\u0142 sobie ten obraz. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kamil Kuskowski, Barwy klubowe, Galeria “Stary Browar”, Pozna\u0144 2006, fot. archiwum autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wr\u00f3\u0107my wi\u0119c do pytania, co decyduje o tym, czy jest to dzie\u0142o sztuki, czy nie? To pytanie chcesz postawi\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Pu\u0142apk\u0105 utrudniaj\u0105c\u0105 rozstrzygni\u0119cie jest fakt, \u017ce znajduje si\u0119 ono w galerii. Jest to tradycja instytucji, kt\u00f3ra sankcjonuje dzie\u0142o, a przez to i artyst\u0119. Instytucja sztuki, kt\u00f3ra potwierdza, \u017ce pan X jest artyst\u0105, a to jest niew\u0105tpliwie dzie\u0142o sztuki. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Z tego wynika, \u017ce w zasadzie studiowanie na ASP do niczego nie jest potrzebne. Wystarczy umiej\u0119tno\u015b\u0107 przekonywania w\u0142a\u015bcicieli galerii?<\/em><\/p>\n\n\n\n

 K.K.:<\/strong> Masz \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 arty\u015bci, kt\u00f3rzy si\u0119 nigdzie nie uczyli..<\/p>\n\n\n\n

 K.C.:<\/em><\/strong> No w\u0142a\u015bnie, czyli nie ma co studiowa\u0107\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

 K.K.:<\/strong> Nie, w\u0142a\u015bnie nie, tak\u0105 teori\u0119 g\u0142osz\u0105 ci, kt\u00f3rym si\u0119 nie uda\u0142o. To subiektywna kwestia. By\u0107 mo\u017ce jest tak, \u017ce uczelnie s\u0105 potrzebne tylko tym osobom, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0105 im potrzebne. Pozosta\u0142ym, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u015bwietnie sobie poradz\u0105 bez tego, studiowanie nie jest potrzebne. Z tym si\u0119 zgadzam, ale nie z tym, co powiedzia\u0142e\u015b wcze\u015bniej. Ceni\u0119 sobie pobyt na uczelni ze wzgl\u0119du na kontakty z lud\u017ami, rozmowy z nimi i wyci\u0105ganie z tych spotka\u0144 wniosk\u00f3w dla w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Po cz\u0119\u015bci si\u0119 z Tob\u0105 zgadzam, ale akurat uczelnie s\u0105 miejscami o stosunkowo ma\u0142ej intensywno\u015bci \u017cycia spo\u0142ecznego i towarzyskiego. Pi\u0119cioletni pobyt na koronie Stadionu Dziesi\u0119ciolecia rozwin\u0105\u0142by Ci\u0119 o wiele bardziej ni\u017c studia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Niew\u0105tpliwie, ale wa\u017cne jest te\u017c, jakie miejsce spotka\u0144 wybierasz. Siedzimy dzi\u015b w galerii, bo jest tu spok\u00f3j i mo\u017cemy swobodnie rozmawia\u0107. Wybieraj\u0105c studia, liczy si\u0119 chyba na spotkanie ludzi o podobnych zainteresowaniach.<\/p>\n\n\n\n

                                                                          ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.: <\/em><\/strong>Porozmawiajmy o ksi\u0105\u017ckach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Ksi\u0105\u017cka o obrazach, kt\u00f3ra staje si\u0119 obrazem, to moim zdaniem, bardzo przekorna sytuacja. To jest ta moja gra z obrazemi widzem. M\u00f3wi\u0119: zastan\u00f3wcie si\u0119, czy te obrazy zast\u0119puj\u0105 wam ksi\u0105\u017cki. Czy kupujecie ksi\u0105\u017cki tylko po to, by je postawi\u0107 na p\u00f3\u0142ce? A mo\u017ce trzeba by si\u0119 ruszy\u0107 i raz w \u017cyciu p\u00f3j\u015b\u0107 do muzeum? Znam wielu ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 w swoich domach wiele album\u00f3w, ale kupuj\u0105 je zupe\u0142nie bezwiednie. Niekt\u00f3re wydawnictwa dodaj\u0105 ju\u017c do swoich ksi\u0105\u017cek specjalne rega\u0142y z wyeksponowan\u0105 ram\u0105. To jest paradoks! Chc\u0119 pokaza\u0107 absurdalno\u015b\u0107 tej sytuacji, ale nie do ko\u0144ca to neguj\u0105c. Bo gdyby nie te albumy, to wielu ludzi w og\u00f3le nie mia\u0142oby styczno\u015bci ze sztuk\u0105. Wyobra\u017a sobie \u015bwiat bez album\u00f3w, bez reprodukcji\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kamil Kuskowski, G1 z cyklu Cycki 2005; \u2300 32,5 cm, akryl na desce, fot. Zbigniew Sobczuk<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> C\u00f3\u017c, ja mia\u0142em jeszcze wyk\u0142ady z historii sztuki, na kt\u00f3rych prowadz\u0105cy doskonale obywa\u0142 si\u0119 bez reprodukcji, lub pokazywa\u0142 zdj\u0119cia o rozmiarze kilku centymetr\u00f3w. Architektura Rzymu, o kt\u00f3rej ze swad\u0105 opowiada\u0142 profesor Antoni Ma\u015bli\u0144ski, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 wtedy dla mnie wy\u0142\u0105cznie z egzotycznych nazw. To dzia\u0142a\u0142o na wyobra\u017ani\u0119\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To ciekawe, ale wtedy dost\u0119pno\u015b\u0107 sztuki zmarginalizowa\u0142aby si\u0119 jeszcze bardziej.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Zawsze mo\u017cna spotka\u0107 \u017cywego artyst\u0119, tak jak ja Ciebie. Mo\u017cna t\u0119skni\u0107 do takiego spotkania, szuka\u0107 okazji\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

 K.K.:<\/strong> Kiedy\u015b tak by\u0142o, ale dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej album jest pierwszym spotkaniem ze sztuk\u0105. Najcz\u0119\u015bciej przypadkowym. Negatywn\u0105 stron\u0105 album\u00f3w jest to, \u017ce wypaczaj\u0105 prawdziwy obraz sztuki, ale nie ka\u017cdy mo\u017ce pojecha\u0107 do Luwru. Wielu ludzi uwa\u017ca, \u017ce ksi\u0105\u017cki o sztuce i sztuka to oddzielne sprawy, ja uwa\u017cam, \u017ce nie, \u017ce ksi\u0105\u017cka i sztuka maj\u0105 du\u017co wsp\u00f3lnego. Albumy nie istnia\u0142yby bez sztuki, ale i szeroki, popularny obieg sztuki nie istnia\u0142by bez album\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Reprodukcja wyzwala t\u0119sknot\u0119 za spotkaniem z orygina\u0142em? <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Tak. Na tej wystawie m\u00f3wi\u0119: teraz ten album robi\u0119 dzie\u0142em sztuki. To s\u0105 przecie\u017c albumy z pracami wielkich mistrz\u00f3w, trudno o nich powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 nic nie warte, niedobre. Nie krytykuje si\u0119 wielkich mistrz\u00f3w, wi\u0119c czy mo\u017cna krytykowa\u0107 to samo, ju\u017c jako dzie\u0142o sztuki w ramce? Z pewno\u015bci\u0105 wielu b\u0119dzie j\u0119cza\u0142o: ale sobie wymy\u015bli\u0142! Albumy wstawi\u0142 w ramy! Ale mo\u017ce kto\u015b si\u0119 zastanowi, dlaczego Kuskowski wystawi\u0142 te albumy, a obok te martwe natury i ca\u0142o\u015b\u0107 zatytu\u0142owa\u0142 \u201eUczta malarstwa\u201d? Bo przecie\u017c tradycja konsumpcji odnosi si\u0119 do wszystkich zmys\u0142\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c do wzroku. Nie konsumujemy wy\u0142\u0105cznie w czasie jedzenia. Po\u017cywiamy sw\u00f3j umys\u0142, swoj\u0105 dusz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

                                                                   ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Widz na Twojej wystawie ma szuka\u0107, w kt\u00f3rej z dwu sal, jego zdaniem, s\u0105 prawdziwe dzie\u0142a sztuki: w tej z zastawionymi sto\u0142ami czy w tej z albumami w ramach. To chyba b\u0119dzie si\u0119 sprowadza\u0142o do szukania aury, kt\u00f3ra pono\u0107 otacza orygina\u0142, o czym pisa\u0142 Walter Benjamin. To mgliste poj\u0119cie oznacza nie daj\u0105c\u0105 si\u0119 zreprodukowa\u0107 niepowtarzalno\u015b\u0107. Rozumiem, \u017ce Twoim zdaniem winogrona czy deska ser\u00f3w mog\u0105 mie\u0107 tak\u0105 aur\u0119? Sam wyb\u00f3r i zestawienie owoc\u00f3w do tego wystarcza? <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Z moich obserwacji wynika, \u017ce s\u0105 takie martwe natury, kt\u00f3re studenci wybieraj\u0105 ch\u0119tniej ni\u017c inne, chc\u0105 malowa\u0107 i powstaj\u0105 ciekawe prace, a s\u0105 i takie martwe, kt\u00f3rych nie da si\u0119 dobrze namalowa\u0107 \u2212 by\u0107 mo\u017ce nie maj\u0105 tego, co nazywasz aur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czyli s\u0105 tacy wyk\u0142adowcy, kt\u00f3rym nie wychodzi uk\u0142adanie martwych i s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy s\u0105 doskona\u0142ymi \u201euk\u0142adaczami\u201d?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Oczywi\u015bcie, podobnie jak s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy \u015bwietnie maluj\u0105 martwe natury i tacy, kt\u00f3rym to nie wychodzi.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wystawa trwa dosy\u0107 d\u0142ugo, ponad miesi\u0105c i to rodzi pytanie o pewn\u0105 dos\u0142owno\u015b\u0107 wanitatywn\u0105, bo, niestety, niekt\u00f3re<\/em>produkty, np.<\/em> sery, dojrzewaj\u0105 dosy\u0107 szybko. Jak technicznie chcesz to rozwi\u0105za\u0107? Po trzech tygodniach walory zapachowe mog\u0105 przes\u0142oni\u0107 walory optyczne.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce te produkty b\u0119d\u0105 wymieniane. Nie zale\u017cy mi na tym \u017ceby pokazywa\u0107 proces gnicia martwej natury. Zale\u017cy mi natomiast na tym, \u017ceby z\u0142ama\u0107 tabu obrazu wisz\u0105cego w muzeum na \u015bcianie, do kt\u00f3rego nie wolno podej\u015b\u0107 zbyt blisko, bo si\u0119 zniszczy. Poprzez to, \u017ce daj\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 optycznego i konsumpcyjnego zetkni\u0119cia si\u0119 z tymi obrazami, prze\u0142amuj\u0119 tabu. Moje malarstwo mo\u017ce by\u0107 zmienione, mo\u017ce by\u0107 zjedzone, ale co pewien czas powinno si\u0119 odnawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Liczysz si\u0119 z tym, \u017ce przez miesi\u0105c b\u0119dziesz musia\u0142 codziennie przychodzi\u0107 i na nowo uk\u0142ada\u0107 sze\u015b\u0107 martwych natur? Ludzie dzisiaj tyle konsumuj\u0105, co zrobisz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> B\u0119dzie trzeba to codziennie uk\u0142ada\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Kto to b\u0119dzie uk\u0142ada\u0142?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Ja.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To Ci mo\u017ce zrujnowa\u0107 \u017cycie osobiste\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To nie b\u0119d\u0105 skomplikowane martwe. B\u0119d\u0119 przychodzi\u0142, \u017ceby zobaczy\u0107, jak to wygl\u0105da. Interesuje mnie, jak zachowaj\u0105 si\u0119 ludzie; do tej pory sprawdza\u0142a si\u0119 teza, \u017ce wol\u0105, \u017ceby ta granica otaczaj\u0105ca sztuk\u0119 by\u0142a bardziej dla nich otwarta\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Bierzesz pod uwag\u0119 to, \u017ce po czterdziestu minutach wernisa\u017cu zostan\u0105 puste sto\u0142y w ramach?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Licz\u0119 si\u0119 z tym, ale nie chcia\u0142bym, \u017ceby ktokolwiek do tego zach\u0119ca\u0142. Te martwe natury mog\u0105 znikn\u0105\u0107, byle to by\u0142o naturalne.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> No to wymagasz czego\u015b na kszta\u0142t ciszy przedwernisa\u017cowej. A podobno nie ma ju\u017c niczego naturalnego w naszym \u017cyciu. Apelujesz o powstrzymanie si\u0119 od pewnych dzia\u0142a\u0144.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Z Tob\u0105 czy z osobami, kt\u00f3re produkuj\u0105 t\u0119 wystaw\u0119, musz\u0119 o tym rozmawia\u0107, ale nie jest moj\u0105 intencj\u0105 umieszczanie kartki: Prosz\u0119 zje\u015b\u0107 albo: Prosz\u0119 nie dotyka\u0107. Nie! Chodzi o to, by sprawdzi\u0107, czy w tej sytuacji taka estetyzuj\u0105ca martwa natura b\u0119dzie traktowana jak obraz, czy nie. Przecie\u017c nie jest namalowana, tylko prawdziwa. Trzeba si\u0119 zastanowi\u0107: wolno, nie wolno? To historia podobna do tej, kt\u00f3ra rozegra\u0142a si\u0119 w raju mi\u0119dzy Ew\u0105, jab\u0142kiem i Adamem. Mog\u0119 zje\u015b\u0107, ale to jednak dzie\u0142o sztuki\u2026 co potem? Czy kto\u015b mi zwr\u00f3ci uwag\u0119, czy podejdzie do mnie ochrona? Cz\u0142owiek ma potrzeb\u0119 \u0142amania wszelkich barier, ale ma te\u017c swoje sumienie.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Pierwszy raz ochrona b\u0119dzie obsadzona w roli archanio\u0142a Gabriela. Jak za\u017c\u0105daj\u0105 anielskich stawek to mo\u017ce by\u0107 koniec tej galerii.<\/em><\/p>\n\n\n\n

                                                                      ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Twoim zdaniem poj\u0119cie awangardy ma jeszcze dzisiaj jaki\u015b sens?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To trudne pytanie. Gdyby odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do tej historycznej awangardy, to jest niedosyt, \u017ce takiej Wielkiej Awangardy dzisiaj nie ma. To czujemy wszyscy. Co prawda m\u00f3wi si\u0119, \u017ce kto\u015b \u201ejest awangardowy\u201d, ale brakuje awangardy, rozumianej jako co\u015b,co przyci\u0105ga wzrok, jako co\u015b, co powoduje nieustanny ferment.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Nie wydaje Ci si\u0119, \u017ce ta pierwsza awangarda wci\u0105\u017c jest tak fascynuj\u0105ca, bo ci ludzie p\u0142acili bardzo wysok\u0105 cen\u0119 za swoje artystyczne wybory.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Niew\u0105tpliwie\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Natomiast dzi\u015b arty\u015bci maj\u0105 mniej okazji do p\u0142acenia wysokiej ceny za to, co robi\u0105. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 dosy\u0107 wygodnie umocowani w spo\u0142ecze\u0144stwie, cho\u0107by pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 nauczyciela.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie jest. Warunki, kt\u00f3re panuj\u0105 teraz, powoduj\u0105, \u017ce w por\u00f3wnaniu z tamt\u0105, historyczn\u0105 awangard\u0105 mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce dzi\u015b nie ma \u017cadnej awangardy.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To chyba kwestia osobistego ryzyka.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Zgadzam si\u0119. Oni \u017cyli sztuk\u0105 i tylko to ich interesowa\u0142o. Wielka Awangarda nie my\u015bla\u0142a w spos\u00f3b materialistyczny, co najwy\u017cej o tym, \u017ce trzeba zdoby\u0107 alkohol, jedzenie, najprostsze sprawy. To by\u0142o autentyczne. \u015awiat zmieni\u0142 si\u0119 na tyle, \u017ce gdyby dzisiaj arty\u015bci tak \u017cyli, to pewnie trafiliby do zak\u0142ad\u00f3w zamkni\u0119tych, jako niebezpieczni, robi\u0105cy burdy, nie szanuj\u0105cy swojego zdrowia i tak dalej\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To jest pytanie, czy nauczyciel mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie szale\u0144cem? I jak to wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 nauczania? Ty jeste\u015b ubezpieczony spo\u0142ecznie? B\u0119dziesz mia\u0142 emerytur\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Tak.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Ja te\u017c. Chyba jedyn\u0105 osob\u0105 spo\u015br\u00f3d tych, z kt\u00f3rymi rozmawia\u0142em przy okazji wystaw w Atlasie Sztuki, kt\u00f3ra emerytury mie\u0107 nie b\u0119dzie, by\u0142 Gerard Blum- Kwiatkowski.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To fajna postawa, ale takich os\u00f3b jest niewiele.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> W tym jest element kaskaderstwa. Przed laty ukaza\u0142a si\u0119 antologia po\u015bwi\u0119cona m.in. Wojaczkowi, Stachurze pod takim, doskona\u0142ym tytu\u0142em:<\/em> Kaskaderzy literatury. Wydaje mi si\u0119, \u017ce tym co przyci\u0105ga\u0142o uwag\u0119, co zawsze j\u0105 przyci\u0105ga, jest element osobistego ryzyka. Zauwa\u017cyli to zar\u00f3wno performerzy, jak i producenci program\u00f3w rozrywkowych dla TV.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Trudno si\u0119 z Tob\u0105 nie zgodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Kto\u015b kto jest artyst\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie jest zwi\u0105zany z Akademi\u0105, nie ma szans na taki rodzaj kaskaderstwa. Z jednej strony przekonuje, \u017ce sztuka jest bardzo wa\u017cna, nie znosi kompromis\u00f3w, z drugiej \u2013 funkcjonuje na takich samych zasadach spo\u0142ecznego bezpiecze\u0144stwa jak przedstawiciele zawod\u00f3w, kt\u00f3re nie zabiegaj\u0105 o nieustann\u0105 uwag\u0119 otoczenia. Nie kusi\u0142o Ci\u0119 nigdy, \u017ceby rzuci\u0107 Akademi\u0119, i zacz\u0105\u0107 robi\u0107 wszystko na w\u0142asnych warunkach?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> U mnie to nie koliduje ze sob\u0105. Mam nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b b\u0119d\u0119 prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119 i odpowiada\u0142 za to, co chc\u0119 przekaza\u0107 m\u0142odym ludziom. Kontakt z m\u0142odymi sprawia mi olbrzymi\u0105frajd\u0119, ale nie przeszkadza w tym, co robi\u0119 jako artysta. Jedno i drugie ma wp\u0142yw na to, co si\u0119 ze mn\u0105 dzieje. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Dawniej artyst\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142o jeszcze posiadanie pewnego kunsztu, sprawno\u015bci warsztatowej niedost\u0119pnej dla wszystkich, ale skoro Ty \u015bwiadomie z tego elementu rezygnujesz i jednocze\u015bnie rezygnujesz z kaskaderstwa w swoim \u017cyciu, to czym si\u0119 r\u00f3\u017cni Tw\u00f3j status od statusu ka\u017cdego my\u015bl\u0105cego cz\u0142owieka? <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Na to pytanie jest jedna odpowied\u017a. Ka\u017cdy sam wybiera miejsce w \u017cyciu na zrealizowanie tego, co w nim siedzi. Jedni wybieraj\u0105 bycie artyst\u0105, inni bycie handlowcem, a jeszcze inni genera\u0142em. To te\u017c kwestia tego, \u017ce niekt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 warsztat tradycyjny, a inni warsztat wsp\u00f3\u0142czesny. To jest kwestia \u015bwiadomo\u015bci u\u017cywania danego narz\u0119dzia. Czy to jest p\u0119dzel, czy d\u0142ugopis, czy kamera wideo \u2013 to sprawa drugorz\u0119dna. Chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, po co bior\u0119 do r\u0119ki to narz\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

                                                                           ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Usi\u0142uj\u0119 zrozumie\u0107, dlaczego uwa\u017casz, \u017ce malowanie mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 kamer\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Kamera jest tak samo dobrym medium jak farby, je\u017celi si\u0119 wie, co z tym medium chcemy zrobi\u0107. Ja nie chc\u0119 zast\u0105pi\u0107 czego\u015b czym\u015b, tylko uwa\u017cam, \u017ce \u015bwiadomie u\u017cywana kamera jest medium malarskim tak samo jak farby, pastele. Jedni definiuj\u0105 malarstwo od strony warsztatowej, dziel\u0105c je na \u015bcienne, sztalugowe itd. Druga szko\u0142a, bardziej otwarta na nowo\u015bci, twierdzi, \u017ce malarstwo to spos\u00f3b my\u015blenia. Czyli, \u017ce nie ogranicza si\u0119 tylko do medium, ale jest otwarte na wszystko.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wyobra\u017cam sobie, \u017ce kto\u015b kto najpierw studiuje, a potem utrzymuje si\u0119 z malarstwa, ma pewien spos\u00f3b percepcji \u015bwiata, kt\u00f3ry zazwyczaj przek\u0142ada\u0142 si\u0119 na cho\u0107by notowanie swoich obserwacji, robienie szkic\u00f3w. Ty z tego rezygnujesz, rezygnujesz z tego, co jest specyfik\u0105 malarstwa rozumianego jako spos\u00f3b my\u015blenia. Medium, narz\u0119dzie, organon, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 my\u015bl, s\u0105 od niej nieod\u0142\u0105czne i wp\u0142ywaj\u0105 na jej kszta\u0142t\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Nie, to jest takie my\u015blenie inercyjne, \u017ce musz\u0119 zrobi\u0107 jaki\u015b szkic, notatk\u0119. Ja te szkice mog\u0119 zrobi\u0107<\/strong> po prostu w g\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> W g\u0142owie to najcz\u0119\u015bciej mieszkaj\u0105 i z niej na \u015bwiat wychodz\u0105 rzeczy zupe\u0142nie nowe, kt\u00f3rych wcze\u015bniej w tym \u015bwiecie nie by\u0142o. I rzeczywi\u015bcie tak najcz\u0119\u015bciej rozumie si\u0119 dzi\u015b rol\u0119 artysty. Natomiast malarstwo jako rodzaj my\u015blenia by\u0142o chyba zwi\u0105zane z przekonaniem, \u017ce nie tyle co\u015b nowego si\u0119 tworzy, co nowe si\u0119 odkrywa, bo ono w tym \u015bwiecie ju\u017c jest i czeka tylko na dostrze\u017cenie. To jest dystynkcja pomi\u0119dzy idealizmami, kt\u00f3rych mo\u017ce by\u0107 bezlik a my\u015bleniem realistycznym, kt\u00f3re wcale nie sprowadza si\u0119 tylko do mimetycznej dos\u0142owno\u015bci. Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 jest zalana systemami idealistycznymi, powstaj\u0105cymi bez jakiegokolwiek odniesienia do rzeczywisto\u015bci i dotyczy to zar\u00f3wno sztuki, jak i filozofii. Problem polega na tym, \u017ce zaraz po wynalezieniu takie osobne, \u201eprosto z g\u0142owy\u201d \u015bwiaty zostaj\u0105 zapomniane i ko\u0144cz\u0105 jako \u015bwiaty bezludne. Dlatego tak si\u0119 ucieszy\u0142em, \u017ce wraca martwa natura jako co\u015b, co malarz mo\u017ce wystawi\u0107. O tym, \u017ce warsztatem artysty jest wy\u0142\u0105cznie my\u015blenie w czystej postaci, bro\u0144 Bo\u017ce ograniczane jakimi\u015b mo\u017cliwo\u015bciami warsztatu, rozmawia\u0142em z Rafa\u0142em Jakubowiczem\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Kto\u015b, kto jak my sko\u0144czy\u0142 ASP, jak\u0105\u015b \u015bwiadomo\u015b\u0107 tradycyjnego warsztatu jednak ma!<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Co z tego, \u017ce masz, skoro to nie wp\u0142ywa na to, co robisz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> W jaki\u015b spos\u00f3b wp\u0142ywa. Je\u015bli namalowa\u0142em w \u017cyciu ile\u015b obraz\u00f3w przy pomocy p\u0119dzla, to mi pozwala inaczej projektowa\u0107 sytuacje, kt\u00f3re s\u0105 wok\u00f3\u0142 malarstwa, bo mam \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, czym jest to medium w tradycyjnym rozumieniu. Ja nie odrzucam tradycyjnego malarstwa, tylko szukam innych p\u0142aszczyzn, na kt\u00f3rych mo\u017cna to malarstwo redefiniowa\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce to jest interesuj\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n

K.C.: Nie boisz si\u0119, \u017ce takie nieustanne szukanie nowo\u015bci, redefiniowanie w ko\u0144cu prowadzi do tego, \u017ce wszystko mo\u017ce by\u0107 wszystkim?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> I tak, i nie. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To jest fajne, ale prowadzi do wszechogarniaj\u0105cej \u0142atwo\u015bci. <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Wielokrotnie spotka\u0142em si\u0119 z opiniami na temat sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej na zasadzie: ja te\u017c cykn\u0119 i b\u0119dzie to samo. To podstawowy b\u0142\u0105d w my\u015bleniu. Ludziom si\u0119 wydaje, \u017ce aparat cyfrowy czy kamera za\u0142atwia wszystko. Nieprawda. Zrobienie ciekawej rzeczy, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie taka \u0142atwa, wymaga du\u017co czasu, koncepcji, przemy\u015blenia tego.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Coraz cz\u0119\u015bciej uwag\u0119 skupiaj\u0105 zjawiska raczej ma\u0142o refleksyjne jak lomofotografia czy maniera robienia film\u00f3w przy pomocy telefon\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> To jest margines. Wydaje mi si\u0119, \u017ce firmy, produkuj\u0105ce takie urz\u0105dzenia pompuj\u0105 pewne \u015brodki finansowe w przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3re pozwol\u0105 ich klientom uwierzy\u0107, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 artyst\u0105.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Je\u015bli szukasz wyj\u015bcia poza tradycyjn\u0105 formu\u0142\u0119 malarstwa, szukasz \u201enowych p\u0142aszczyzn\u201d, czy nie zachowujesz si\u0119 nieco podobnie jak taka firma? Czy to nie ten sam mechanizm: wszystko mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 do wszystkiego, poszerzajmy palet\u0119 mo\u017cliwo\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

 K.K.:<\/strong> Nie, nie. My\u015bl\u0119, \u017ce to wynika z odwiecznego d\u0105\u017cenia, do tego, by przekracza\u0107 pewne sytuacje, kt\u00f3re w sztuce zaistnia\u0142y. By p\u00f3j\u015b\u0107 o krok dalej. <\/p>\n\n\n\n

                                                   ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Skoro to ju\u017c kolejna Twoja wystawa, na kt\u00f3rej badasz granice malarstwa, musisz mie\u0107 jaki\u015b jasny pogl\u0105d na to, czym malarstwo jest?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce malarstwo definiuj\u0105 dwie rzeczy: \u015bwiat\u0142o i kolor, ca\u0142a reszta jest wsp\u00f3lna dla malarstwa i innych rodzaj\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci. Je\u015bli tak definiujemy malarstwo, to kamera czy aparat te\u017c mog\u0105 by\u0107 narz\u0119dziami malarskimi. Malarstwem mo\u017ce by\u0107 wszystko, co opiera si\u0119 na \u015bwietle i kolorze. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> W ten spos\u00f3b dok\u0142adnie wszystko mo\u017cna nazwa\u0107 malarstwem. Ukla\u0144ski, kt\u00f3ry sp\u0119dza tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy, ubiera ich w czerwone koszulki i ustawia z nich na nabrze\u017cu Stoczni Gda\u0144skiej logo Solidarno\u015bci, te\u017c maluje. <\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Tak samo mo\u017cemy rozr\u00f3\u017cni\u0107, \u017ce jeden maluje w trzy dni, drugi w dwie minuty, a trzeci w trzy lata. Je\u015bli to ma wp\u0142ywa\u0107 na ocen\u0119, czy to jest lepszy, czy gorszy obraz, to b\u0119dzie bez sensu. Czy ten, kt\u00f3ry malowa\u0142 trzy lata, jest najlepszym malarzem? Oczywi\u015bcie wa\u017cna jest kwestia alchemii malarskiej, bardzo sobie ceni\u0119, jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, tradycyjne malarstwo, ale nie chc\u0119, \u017ceby pewne konwenanse ogranicza\u0142y mnie w mojej dzia\u0142alno\u015bci artystycznej. Jeszcze jak studiowa\u0142em, to za\u0142o\u017cy\u0142em sobie, \u017ce po studiach, nikt mi nie b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142, co mam robi\u0107. Szanuj\u0119 warsztatowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zmagaj\u0105 si\u0119 z materi\u0105 i technik\u0105, ale zaczyna mi przeszkadza\u0107, je\u015bli kto\u015b przedk\u0142ada co\u015b nad co\u015b.<\/p>\n\n\n\n

 K.C.:<\/em><\/strong> To jest nieuniknione\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

 K.K.:<\/strong> Nie, nie. Odbiorcy, ci wykszta\u0142ceni, wykszta\u0142ciuchy, kt\u00f3rzy si\u0119 naprawd\u0119 znaj\u0105 na rzeczy, oni rozs\u0105dz\u0105, czy to ma sens. Je\u015bli to b\u0119dzie s\u0142abe, to nie pomo\u017ce temu tradycyjny warsztat. Podobnie nie ma znaczenia, czy to jest nakr\u0119cone kamer\u0105. S\u0105 arty\u015bci wideo s\u0142abi i s\u0105 dobrzy. Przecie\u017c od razu wiesz, \u017ce masz do czynienia z czym\u015b, co jest dobre.<\/p>\n\n\n\n

 K.C.:<\/em><\/strong> Zazwyczaj nie jestem pewien. Zak\u0142adasz, \u017ce \u015brodowisko ma zawsze racj\u0119\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Nie, nie zak\u0142adam tego. Oczywi\u015bcie s\u0105 pewne preferencje, ale s\u0105 te\u017c, uwaga u\u017cyj\u0119 \u015bmiesznego sformu\u0142owania: prawdy uniwersalne. Co\u015b, co jest naprawd\u0119 dobre, znajdzie uznanie w oczach kogo\u015b, komu to osobi\u015bcie nie odpowiada.<\/p>\n\n\n\n

                                                                          ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy zdarzy\u0142o Ci si\u0119, \u017ce to co robi\u0142e\u015b, zosta\u0142o zupe\u0142nie niezrozumiane? Czy odbi\u00f3r jakiej\u015b wystawy nie by\u0142 ca\u0142kowicie inny od tego, czego oczekiwa\u0142e\u015b?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Chyba nie, chocia\u017c czasami cz\u0142owiek s\u0142yszy, co m\u00f3wi\u0105 za jego plecami, ale nigdy nie spotka\u0142em si\u0119 z konstruktywn\u0105 krytyk\u0105 wyg\u0142oszon\u0105 prosto w oczy.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong>  Pytam o to, bo zastanawiam si\u0119, na ile wa\u017cne w rozwoju s\u0105 kryzysy\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Bardzo! Miewam kryzysy\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wszyscy mamy kryzysy, ale paradoksalnie lepiej radzimy sobie z tymi wewn\u0119trznymi, a chyba gorzej z tymi, kt\u00f3re funduje nam otoczenie. Nie wydaje Ci si\u0119, \u017ce s\u0105 tacy arty\u015bci, cz\u0119sto zajmuj\u0105cy g\u00f3rne pi\u0119tra hierarchii, kt\u00f3rzy przez kilkadziesi\u0105t lat swojej dzia\u0142alno\u015bci nie spotkali si\u0119 z kryzysem, dzi\u0119ki pewnym sztucznym warunkom, jakie stwarza \u015brodowisko akademickie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Cz\u0119sto oni sami tworz\u0105 sobie takie warunki. To jest fajny temat, mam podobne obserwacje. S\u0105 tacy, o kt\u00f3rych si\u0119 ju\u017c nic nie pisze, oni funkcjonuj\u0105 na zasadzie rozp\u0119du. Wci\u0105\u017c robi\u0105 to, co robili na pocz\u0105tku. A chodzi chyba o to, by samego siebie czasem zaskoczy\u0107. Dla mnie jedynym pozytywnym porzyk\u0142adem konsekwencji artystycznej jest to, co robi Roman Opa\u0142ka. To jego projekt \u017cycia. Natomiast jest mn\u00f3stwo artyst\u00f3w starszego pokolenia, kt\u00f3rzy maluj\u0105 takie same obrazy jak w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych. To nie jest negatywne, oni po prostu pracuj\u0105 d\u0142ugimi seriami, a teraz si\u0119 pracuje zupe\u0142nie inaczej, wielow\u0105tkowo.<\/p>\n\n\n\n

                                                                         ***<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Na ile wa\u017cna jest dla Twojego pomys\u0142u rama?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Rama jest przekorna. W tym projekcje jest ona u\u017cyta w inny spos\u00f3b ni\u017c w historii sztuki. Jest u\u017cytajako rama do sto\u0142u, rama do ksi\u0105\u017cki. Czy obraz dopiero otoczony ram\u0105 staje si\u0119 prawdziwym obrazem? To jest pytanie. I czy rama sto\u0142u powstrzyma interakcj\u0119? To pytanie o granice malarstwa, o to, czy mo\u017cna je przekroczy\u0107 i o to, czy takie przekroczenie powoduje, \u017ce to co w ramie \u2013 ju\u017c nie jest malarstwem. Rama jest wa\u017cna, bo jest granic\u0105 przypisan\u0105 do rzeczy, do kt\u00f3rych do tej pory nie by\u0142a odnoszona.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> B\u0119dziesz si\u0119 odnosi\u0142 w swoich martwych naturach do dzie\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnych takich jak cho\u0107by asambla\u017ce Daniela Spoerriego?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Raczej spr\u00f3buj\u0119 odnie\u015b\u0107 si\u0119 do takich martwych natur, jakie s\u0105<\/strong> reprodukowane w wystawionych obok albumach.<\/p>\n\n\n\n

                                                                          ***<\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Kiedy\u015b, jak zaczyna\u0142em prac\u0119 nad tym projektem, pomy\u015bla\u0142em sobie: taka pomara\u0144cza, jab\u0142ko\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Kalafior\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Kalafior, kabelek, no\u017cyczki, lampa, cokolwiek. Czy te rzeczy spe\u0142niaj\u0105 swoj\u0105 warto\u015b\u0107, dopiero jak je namaluj\u0119, czy jak je zestawi\u0119 i poka\u017c\u0119 w odpowiedni spos\u00f3b? Co czyni z czego\u015b dzie\u0142o sztuki? Co czyni co\u015b obrazem?<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Sko\u0144czysz jako re\u017cyser. Zreszt\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej tw\u00f3rc\u0119 trudno odr\u00f3\u017cni\u0107 od dyrektora. Artysta zarz\u0105dza zespo\u0142em wykonawc\u00f3w i re\u017cyseruje pewn\u0105 sytuacj\u0119 albo wr\u0119cz \u201ezarz\u0105dza kryzysem\u201d. B\u0119dziesz wystawia\u0142 spektakle, co prawda bez aktor\u00f3w, ale w nader starannej scenografii.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Mo\u017cna popatrze\u0107 na budowanie martwej natury jako na widowisko. Cz\u0119sto robi\u0105c korekty prac student\u00f3w, m\u00f3wi\u0119, \u017ce w martwej naturze r\u00f3wnie wa\u017cny jak g\u0142\u00f3wny aktor, jest ostatni plan i staty\u015bci. Tu s\u0105 pewne analogie, cz\u0119sto t\u0142umacz\u0119, \u017ce ta gruszka to jest\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wiesz ju\u017c, kto b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym bohaterem wystawy w Atlasie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Jeszcze nie wiem. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Rozumiem, \u017ce to b\u0119dzie raczej tragedia ni\u017c komedia, ta Twoja wystawa?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Trudno mi powiedzie\u0107\u2026 my\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie na granicy. To b\u0119dzie tragikomedia\u2026 by\u0107 mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Zastanawiam si\u0119 nad tym, o czym pisa\u0142 Hans-Georg Gadamer. Nad rozr\u00f3\u017cnieniem czy pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 pewnym j\u0119zykiem, poza kt\u00f3ry nie ma wyj\u015bcia, czy te\u017c nie mam \u017cadnego j\u0119zyka, wszystkie odrzucam i pozostaj\u0119 sam, niemy wobec rzeczywisto\u015bci. I nie pozostaje mi nic innego jak sk\u0142ada\u0107 ze sob\u0105 kawa\u0142ki rzeczywisto\u015bci. Wydaje mi si\u0119, \u017ce rezygnacja z j\u0119zyka i powr\u00f3t do rzeczywisto\u015bci jako jedynego medium jest krokiem wstecz. Jak to z Tob\u0105 jest? Co jest Twoim j\u0119zykiem?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K.K.:<\/strong> Moim j\u0119zykiem jest rezygnowanie z wszelkich konwencji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozmawia Krzysztof Cicho\u0144<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[103],"class_list":["post-8133","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-kamil_kuskowski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8133"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8141,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8133\/revisions\/8141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}