{"id":8039,"date":"2007-10-19T17:01:27","date_gmt":"2007-10-19T17:01:27","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=8039"},"modified":"2022-04-20T12:33:08","modified_gmt":"2022-04-20T12:33:08","slug":"z-ludwigiem-wildingiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/z-ludwigiem-wildingiem\/","title":{"rendered":"\u00a0Z Ludwigiem Wildingiem"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof Cicho\u0144:<\/em> <\/strong>To Pana pierwsza wystawa w Polsce?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ludwig Wilding:<\/strong> Tak, i bardzo si\u0119 z tego ciesz\u0119. Sztuka jest czym\u015b wa\u017cniejszym ni\u017c polityka. Ta wystawa jest dla mnie wa\u017cna, r\u00f3wnie\u017c z powodu historii.M\u00f3wi\u0105c o polityce, zawsze wspominam o tym, co ludzie prze\u017cyli w czasach nazistowskich i zale\u017cy mi, by ju\u017c wi\u0119cej do tego nie dosz\u0142o. Moja rodzina by\u0142a przeciwko nazistom i ja, jako m\u0142odzieniec, mo\u017cna powiedzie\u0107, wiele prze\u017cy\u0142em. Sztuka u\u015bwiadamia, \u017ce wszystko pozostaje w relacji do swojego otoczenia. My\u015bl\u0119, \u017ce sztuka mo\u017ce te\u017c pom\u00f3c w odnalezieniu dobrych relacji, cho\u0107by s\u0105siedzkich.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy to co Pan robi, da si\u0119 dok\u0142adnie, rozumowo zdefiniowa\u0107, czy zawsze b\u0119dzie to z natury troch\u0119 intuicyjne?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Zdefiniowanie tego co robi\u0119, jest trudne. Punktem wyj\u015bcia mo\u017ce by\u0107 np. op-art, cho\u0107 dla mnie to bardzo z\u0142e okre\u015blenie.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Dlaczego z\u0142e?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Poniewa\u017c ju\u017c sama nazwa zaw\u0119\u017ca, ogranicza nasz odbi\u00f3r do tego, co optyczne, co trafia do nas tylko poprzez oczy. A tak naprawd\u0119 chodzi o to, co mi\u0119dzy innymi poprzez oczy trafia w nasz\u0105 dusz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Dusz\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Tak. To co\u015b wi\u0119cej ni\u017c optyka, co\u015b co dotyka naszego wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To w takim razie mamy do czynienia z Geist-art, sztuk\u0105 uduchowion\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Tak, to prawda. W moich obiektach, w obiektach sztuki (Kunstobiekte<\/em>) mo\u017cna dostrzec co\u015b g\u0142\u0119bszego. Co\u015b, co inaczej m\u00f3wi\u0105c, mo\u017cna nazwa\u0107 uniwersalnymi zasadami poznania (Erkentnisprinzipe<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Sztuka odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do geometrii czy fizjologii widzenia bywa cz\u0119sto lokowana na pograniczu sztuki i nauki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> To co robi\u0119, jest sztuk\u0105 wizualn\u0105. Oczywi\u015bcie w pewnym sensie jestem naukowcem. Zawsze eksperymentowa\u0142em. Przeprowadzi\u0142em wiele eksperyment\u00f3w z zakresu z\u0142udze\u0144 optycznych. Nauka jest naprawd\u0119 bardzo ciekawa. Istnieje og\u00f3lne przekonanie, \u017ce nauka i sztuka id\u0105 w parze, s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane. Ja r\u00f3wnie\u017c si\u0119 z tym zgadzam. Nie ma niczego takiego w nauce, czego nie mo\u017cna by by\u0142o zastosowa\u0107 w sztuce i odwrotnie \u2013 wiele ze sztuki mo\u017cna przenie\u015b\u0107 do nauki. Arty\u015bci dokonywali r\u00f3\u017cnych odkry\u0107, kt\u00f3re potem znalaz\u0142y zastosowanie w nauce. A wi\u0119c z pewno\u015bci\u0105 nauka i sztuka nale\u017c\u0105 do jednej i tej samej struktury.<\/p>\n\n\n\n

I gdy jaki\u015b artysta stwierdza, \u017ce nie ma nic wsp\u00f3lnego z nauk\u0105, z rozwojem nauki, to nie jest to prawda. To jest po prostu wielka g\u0142upota.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ludwig Wilding, Visuelle Ph\u00e9nom\u00e8ne, 19.05 \u2013 1.07.2007, Museum f\u00fcr Konkrete Kunst, Ingolstadt<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> A wi\u0119c Pa\u0144ska dzia\u0142alno\u015b\u0107 ma te\u017c charakter naukowy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Tak, oczywi\u015bcie. Przede wszystkim interesuj\u0105 mnie fenomeny wizualne.<\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Po prostu czuj\u0119, \u017ce mog\u0119 zmienia\u0107 obiekty, zmienia\u0107 wygl\u0105d rzeczy. A fenomeny wizualne  pozwalaj\u0105 dotrze\u0107 do ludzkiej  duszy. Pod wp\u0142ywem takich fenomen\u00f3w, kt\u00f3re w pierwszej chwili mog\u0105 szokowa\u0107 czy irytowa\u0107, ludzie staj\u0105 si\u0119 bardziej sceptyczni. Zaczynaj\u0105 baczniej wszystkiemu si\u0119 przygl\u0105da\u0107. To jest bardzo wa\u017cne. To wa\u017cna umiej\u0119tno\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c w sensie politycznym. Ludzie zaczynaj\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107, czym jest iluzja, a czym jest przestrze\u0144. Moje prace s\u0105 pracami przestrzennymi (Raumobiekte<\/em>).  Przecie\u017c ja sam te\u017c jestem w przestrzeni \u2013 ludzie s\u0105 swego rodzaju przestrzennymi obiektami. Ich \u017cycie  rozgrywa si\u0119 w przestrzeni. Dlatego staram si\u0119 m\u00f3j punkt widzenia przenie\u015b\u0107 na obiekty, kt\u00f3re tworz\u0119. Dlatego z nimi eksperymentuj\u0119. Moim zdaniem ka\u017cd\u0105 rzecz musimy ocenia\u0107 nie tylko wed\u0142ug jakiego\u015b jednego kryterium, ale bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkie dost\u0119pne dla nas  kryteria.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Pana pierwsze prace te\u017c mia\u0142y charakter przestrzenny?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Nie, by\u0142y bardziej konwencjonalne. Pierwsze prace odnosz\u0105ce si\u0119 do przestrzeni zacz\u0105\u0142em budowa\u0107 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych. Wed\u0142ug mnie p\u0142askie, dwuwymiarowe postrzeganie czy przedstawianie jest b\u0142\u0119dem. Dwuwymiarowe patrzenie prowadzi do dwuwymiarowego, p\u0142askiego my\u015blenia, a to ju\u017c powa\u017cny problem. Moja g\u0142\u00f3wna teza brzmi: nie powinni\u015bmy, nie mo\u017cemy rozwa\u017ca\u0107 \u017cadnej rzeczy tylko w dwu wymiarach, nie powinni\u015bmy sp\u0142aszcza\u0107 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 przestrzenne. To jest te\u017c problem prawdy.  Mi\u0119dzy nami stoi teraz dzbanek do herbaty. Z mojego punktu widzenia ma ucho z prawej. Z pa\u0144skiego \u2013 z lewej. Kto z nas m\u00f3wi prawd\u0119? Kto ma racj\u0119? S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy powiedz\u0105, \u017ce obaj mamy, \u017ce ucho jest i z lewej, i z prawej. To prosty przyk\u0142ad zwi\u0105zku pomi\u0119dzy  pozornie specjalistycznym  problemem widzeniem cia\u0142 w przestrzeni  a  kwesti\u0105 prawdy\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To uj\u0119cie, kt\u00f3re pojawia si\u0119 ju\u017c u kubist\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Tak, to klasyczny pocz\u0105tek problem\u00f3w przestrzennych w sztuce XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong>  Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa w Pana tw\u00f3rczo\u015bci matematyka?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Jestem dobrym matematykiem, ju\u017c w szkole liczy\u0142em lepiej od nauczyciela matematyki. I zawsze powtarzam, \u017ce ci arty\u015bci, co z dum\u0105 stwierdzaj\u0105, \u017ce w matematyce niczego nie rozumiej\u0105, nie s\u0105 dobrymi artystami. Z drugiej strony znam osobi\u015bcie kilku takich artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 przekonani, \u017ce je\u017celi powiedz\u0105, \u017ce s\u0105 dobrzy w matematyce, to znaczy, \u017ce automatycznie s\u0105 dobrymi artystami.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: <\/em><\/strong>Niew\u0105tpliwie stosuje Pan w swoich pracach takie greckie wynalazki jak np. z\u0142oty podzia\u0142. Czy  tradycja pitagorejska uznaj\u0105ca liczb\u0119 za najwa\u017cniejsz\u0105 zasad\u0119 tworz\u0105c\u0105 i porz\u0105dkuj\u0105ca rzeczywisto\u015b\u0107 jest wa\u017cna dla Pana tw\u00f3rczo\u015bci?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Pyta pan o z\u0142oty podzia\u0142, czyli podzia\u0142 harmoniczny, bosk\u0105 proporcj\u0119 \u2013 podzia\u0142 odcinka<\/a> na takie dwie cz\u0119\u015bci, by stosunek d\u0142ugo\u015bci d\u0142u\u017cszej z nich do kr\u00f3tszej by\u0142 taki sam, jak ca\u0142ego odcinka do cz\u0119\u015bci d\u0142u\u017cszej. Z\u0142oty podzia\u0142 mam ju\u017c teraz w oku. Po prostu widz\u0119, \u017ce np. to jest 1,5 do 2,8 do 7. Matematyk\u0105, jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, zajmowa\u0142em si\u0119 od dawna. Natomiast geometria rozwin\u0119\u0142a si\u0119 sama, mia\u0142em j\u0105 w oku, bez \u017cadnych wylicze\u0144. Oczywi\u015bcie przy realizacji niekt\u00f3rych obiekt\u00f3w potrzebne by\u0142y r\u00f3\u017cne obliczenia, w\u00f3wczas wraca\u0142em do matematyki.<\/p>\n\n\n\n

Co do geometrii, my\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy artysta ma swoj\u0105 geometri\u0119, prost\u0105 geometri\u0119. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Sztuka odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do geometrii nie jest chyba pozbawiona ekspresji artystycznej. Czy ekspresja artystyczna (Kunstau\u00dferung) mo\u017ce by\u0107 wolna od emocji? Czy Pa\u0144skie prace wyra\u017caj\u0105 emocje?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Oczywi\u015bcie, i to ca\u0142kiem silne. Nie chodzi o to, by ka\u017cdy kto staje przed jakim\u015b obrazem  automatycznie rozumia\u0142, o co w nim chodzi i r\u00f3wnie automatycznie reagowa\u0142. Wed\u0142ug mnie o prawdziwych, g\u0142\u0119bokich emocjach mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 wtedy, kiedy jaki\u015b obraz pomaga ogl\u0105daj\u0105cemu poj\u0105\u0107, zrozumie\u0107 jego w\u0142asn\u0105 egzystencj\u0119, jego w\u0142asne po\u0142o\u017cenie. Cz\u0119sto przed niekt\u00f3rymi moimi pracami ludzie zaczynaj\u0105 si\u0119 \u015bmia\u0107. Staj\u0105, podchodz\u0105 bli\u017cej, cofaj\u0105 si\u0119, w ko\u0144cu zaczynaj\u0105 si\u0119 \u015bmia\u0107. To przecie\u017c nic innego jak emocje.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: <\/em><\/strong>Pos\u0142uguje si\u0119 Pan weso\u0142\u0105 geometri\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Tak, to dobre okre\u015blenie. Geometria wcale nie jest taka abstrakcyjna. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Mia\u0142em Pana zapyta\u0107, czy na wszystkie Pa\u0144skie prace nale\u017cy patrze\u0107 jak na kolejne eksperymenty, kt\u00f3rych nie nale\u017cy opisywa\u0107 w kategoriach \u017cartu, ale to si\u0119 w\u0142a\u015bnie wyja\u015bni\u0142o.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zapytam wi\u0119c o bardzo cz\u0119sty w polskich tekstach po\u015bwi\u0119conych sztuce opartej na geometrii w\u0105tek zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy geometri\u0105 a sacrum. Czy spotka\u0142 si\u0119 Pan z tak\u0105 interpretacj\u0105 swoich prac?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Rzeczywi\u015bcie, dawniej, kiedy sztuka by\u0142a g\u0142\u00f3wnie sztuk\u0105 religijn\u0105, bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a cho\u0107by symetria. Ko\u015bcio\u0142y gotyckie czy roma\u0144skie s\u0105 odczuwalnie geometryczne. Je\u015bli chodzi o sacrum, to jest ono w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0105zane z prawd\u0105, czy raczej szukaniem prawdy. Jest to pokrewne sztuce, bo sztuka ma warto\u015b\u0107 duchow\u0105, i \u017cadnej materialnej.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Co w takim razie s\u0105dzi Pan o \u201erynku sztuki\u201d, targach, rankingach, lokowaniu w \u201e sztuce\u201d? <\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong>  Nienawidz\u0119 kapitalistycznego podej\u015bcia do sztuki. Przecie\u017c tego, co w sztuce istotne nie mo\u017cna zmierzy\u0107. I nie mo\u017cna wszystkiego kupi\u0107. To wykluczone. Nawet gdy artysta umiera, jego sztuka nadal \u017cyje, \u017cyje swoim \u017cyciem. Obraz ma warto\u015b\u0107 duchow\u0105. W\u0142a\u015bnie dlatego, wychodz\u0105c z tego za\u0142o\u017cenia, zacz\u0105\u0142em robi\u0107 repliki swoich prac. Orygina\u0142y kosztuj\u0105 du\u017ce pieni\u0105dze, ale replik\u0119 ka\u017cdy mo\u017ce kupi\u0107 i powiesi\u0107 u siebie w mieszkaniu. Dlatego te\u017c, gdy si\u0119 pojawia jaka\u015b nowa idea, to nie powstaje z tej idei jeden obraz, jeden egzemplarz, tylko ca\u0142a seria. W ten spos\u00f3b mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c doskonali\u0107 w\u0142asne idee.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ludwig Wilding, Ein Jahr \u2013 19 Positionen \u2013 28 R\u00e4<\/em>ume 2006-2007, 13.05.2007 \u2013 30.04.2008, Museum Modern Art, H\u00fcnfeld<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.: <\/em><\/strong>Na ile wa\u017cna jest seryjno\u015b\u0107, powtarzalno\u015b\u0107, co\u015b co upodabnia tworzenie do procedury badania naukowego zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w nowo\u017cytnym przyrodoznawstwie zasad\u0105 indukcji ?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, zazwyczaj na podstawie jednej idei tworzy\u0142em kilkana\u015bcie, czasami dwadzie\u015bcia obraz\u00f3w. Robi\u0142em po dwie rzeczy, sprzedawa\u0142em, i w\u00f3wczas kolejne dwie. Tu w domu, w piwnicy mam taki ma\u0142y warsztat, i tu powstawa\u0142y dzie\u0142a, dzie\u0142o po dziele. Tak naprawd\u0119 decydowa\u0142y wzgl\u0119dy praktyczne. Produkcja na du\u017c\u0105 skal\u0119 w \u017caden spos\u00f3b si\u0119 nie op\u0142aca\u0142a. Kiedy\u015b z ka\u017cdego obrazu zrobi\u0142em po 10-20 kopii i to by\u0142a jedna wielka katastrofa \u2013 zosta\u0142y one  potem sprzedane na aukcji w Zurychu.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Jak d\u0142ugo Pan pracuje nad swoimi dzie\u0142ami? <\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Jestem spontanicznym cz\u0142owiekiem, ale zazwyczaj praca nad obiektem trwa oko\u0142o czternastu dni. Nad naszkicowaniem, zaplanowaniem. Potrzebuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c do pracy r\u00f3\u017cnego rodzaju maszyn, komputera, korzystam z wszystkiego, co zosta\u0142o wynalezione.<\/p>\n\n\n\n

Ale przede wszystkim ceni\u0119 spontaniczno\u015b\u0107, gdy co\u015b nowego stworz\u0119, gdy przychodzi jaka\u015b nowa idea \u2013 skacz\u0119 z rado\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy P<\/em>a\u0144ska sztuka potrzebuje komentarzy, wyja\u015bnie\u0144, czy widz rozumie j\u0105 r\u00f3wnie spontanicznie bez wszelkich komentarzy i wyja\u015bnie\u0144?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Zazwyczaj na pocz\u0105tku ludzie s\u0105 zdziwieni, zaskoczeni. Ale r\u00f3wnie\u017c na tym polega moja dzia\u0142alno\u015b\u0107, by zaskakiwa\u0107 ludzi. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, jestem przekonany, \u017ce ludzie kt\u00f3rzy przychodz\u0105 na wystaw\u0119, by ogl\u0105da\u0107 moj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, rozumiej\u0105, co chc\u0119 przekaza\u0107. Przede wszystkim te obrazy dos\u0142ownie wprawiaj\u0105 ludzi w ruch. Z\u0142udzenia optyczne mo\u017cna przecie\u017c \u0142atwo wyt\u0142umaczy\u0107. I szczerze m\u00f3wi\u0105c, wol\u0119 z lud\u017ami dyskutowa\u0107 nie o sztuce, a raczej by\u0107 zaskakiwany ich opiniami i uwagami, i oczywi\u015bcie chwalony. Ciesz\u0119 si\u0119, gdy widz jest zadowolony.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Zadowalanie widza to dla wielu artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, przynajmniej w Polsce, synonim kompromisu nie do pogodzenia ze sztuk\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

 L.W.:<\/strong> Ale\u017c sztuka s\u0142u\u017cy w\u0142a\u015bnie temu! Tak naprawd\u0119 nasz czas to ci\u0105g\u0142y ruch. Ludzie dzi\u015b s\u0105 zmuszeni do nieustannego po\u015bpiechu. A tworz\u0119 przecie\u017c dla ludzi i jestem ci\u0105gle w ruchu, i staram si\u0119 by\u0107 na bie\u017c\u0105co ze wszystkim.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Z jak\u0105 tradycj\u0105 w sztuce czuje si\u0119 Pan zwi\u0105zany?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Oczywi\u015bcie konstruktywizm, Willi Baumeister, u kt\u00f3rego studiowa\u0142em w Stuttgarcie; Bauhaus, ale te\u017c Kandinsky, Malewicz i wczesna sztuka konkretna, Max Bill, Joseph Albers. G\u0142\u00f3wnie ci, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 problemami symetrii, relatywizmu.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> To naprawd\u0119 wp\u0142ywa jeszcze na Pa\u0144sk\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Zawsze powtarza\u0142em moim studentom, \u017ce je\u017celi chc\u0105 si\u0119 zajmowa\u0107 czym\u015b konkretnym, np. malarstwem, to musz\u0105 przestudiowa\u0107 ca\u0142\u0105 histori\u0119 rozwoju ludzko\u015bci \u2013 w sensie filozoficznym, w sensie duchowym, w sensie historycznym. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna znale\u017a\u0107 co\u015b dla siebie, sw\u00f3j kierunek w \u017cyciu. Oczywi\u015bcie, nie da si\u0119 tak szczeg\u00f3\u0142owo przestudiowa\u0107 ca\u0142ej historii rozwoju sztuki, \u0142\u0105cznie np. ze sztuk\u0105 Meksyku, Egiptu itp., ale mo\u017cna to zrobi\u0107 przynajmniej wizualnie. By\u0142em w Egipcie, Meksyku, Japonii, pr\u00f3bowa\u0142em malowa\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Gdy przestudiowa\u0142em wszystkie chyba etapy rozwoju sztuki i powoli, po kilkudziesi\u0119ciu latach dotar\u0142em do tego, co jest moje, zrozumia\u0142em, co chc\u0119 w \u017cyciu robi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie kiedy\u015b my\u015bla\u0142em inaczej ni\u017c dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy dzi\u015b uda\u0142oby si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 tradycje Bauhausu, czy mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce podobny eksperyment wydarzy si\u0119 w sztuce raz jeszcze?<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Bauhaus, konstruktywi\u015bci pracowali wed\u0142ug nowych zasad, wykorzystywali nowe elementy i d\u0105\u017cyli do redukcji, a\u017c powsta\u0142 przys\u0142owiowy \u201eczarny kwadrat\u201d. Wszystko musia\u0142o by\u0107 zespolone, kompleksowe, doprowadzone do syntezy. Moim zdaniem, jednak ju\u017c nie mo\u017cna wi\u0119cej nic zredukowa\u0107, poniewa\u017c i tak wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat jest tak bardzo kompleksowy, zespolony.<\/p>\n\n\n\n

W sztuce Bauhausu zacz\u0119to stosowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c geometri\u0119 i now\u0105 matematyk\u0119. Jednak i ta tendencja, moim zdaniem, te\u017c niebawem dobiegnie ko\u0144ca. Tego jest ju\u017c za du\u017co. Gdy ludzie robi\u0105 w k\u00f3\u0142ko to samo, przypomina to w ko\u0144cu \u0107wiczenia, i czuje si\u0119 po prostu przesyt. Ka\u017cda sztuka ma sw\u00f3j kres. Tak jak wspomniany m\u00f3j w\u0142asny przypadek, kiedy przesadzi\u0142em z ilo\u015bci\u0105 prac i sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na aukcji w Zurychu.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy artysta zawsze powinien pracowa\u0107 sam, indywidualnie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Bardzo wa\u017cne jest to, \u017ce mo\u017cemy tworzy\u0107 sztuk\u0119 razem. Nawet gdy najwi\u0119ksi arty\u015bci pracuj\u0105 pojedynczo, to nie s\u0105 w stanie stworzy\u0107 tego, co mo\u017ce stworzy\u0107 ca\u0142a grupa. Przecie\u017c naukowcy pracuj\u0105 zawsze w zespo\u0142ach, wszyscy razem, i dobrze na tym wychodz\u0105. Gdyby arty\u015bci pracowali razem, mogliby stworzy\u0107 o wiele wi\u0119cej. Na akademii, gdy by\u0142em wyk\u0142adowc\u0105, przeprowadzi\u0142em ze studentami pewien eksperyment. Przy stole siedzia\u0142o 10 os\u00f3b. Dostali jedn\u0105 kartk\u0119 papieru i ka\u017cdy co\u015b na tej kartce po kolei namalowa\u0142. I by\u0142o na tej kartce co\u015b niesamowitego, ka\u017cdy wni\u00f3s\u0142 jaki\u015b wk\u0142ad w to, co powsta\u0142o, i to by\u0142o niesamowite. Eksperyment ten nazwa\u0142em \u201edialogiem dusz\u201d, \u201erelatywno\u015bci\u0105 komunikacyjn\u0105\u201d, mia\u0142 on udowodni\u0107, \u017ce praca w grupach jest bardzo wa\u017cna, szczeg\u00f3lnie dla m\u0142odych ludzi. Wsp\u00f3lnie mo\u017cna wszystko o wiele lepiej zrobi\u0107, stworzy\u0107 co\u015b wielkiego, w grupie jest si\u0142a. M\u0142odzi ludzie s\u0105 o wiele silniejsi, gdy s\u0105 razem, gdy maj\u0105 wsp\u00f3lne idee, gdy co\u015b razem tworz\u0105. Jeste\u015bmy stworzeni, by \u017cy\u0107 we wsp\u00f3lnocie, tylko wsp\u00f3lnota ma si\u0142\u0119. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ja jestem cz\u0142onkiem pierwszego wolnego stowarzyszenia artyst\u00f3w [nazwa]. Na pocz\u0105tku grupa zrzesza\u0142a 60 os\u00f3b. Po kilku latach by\u0142o ju\u017c ponad 300 cz\u0142onk\u00f3w i grupa ci\u0105gle si\u0119 rozrasta\u0142a. W ci\u0105gu 10 lat przy\u0142\u0105czyli si\u0119 W\u0142osi, Jugos\u0142owianie, Francuzi, Belgowie, Anglicy. Polacy moim zdaniem nie nale\u017celi do tej grupy, nie wiem dok\u0142adnie. To by\u0142o naprawd\u0119 pierwsze mi\u0119dzynarodowe europejskie stowarzyszenie, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142o prawdziwych artyst\u00f3w. Stowarzyszenie to mia\u0142o wsp\u00f3lne idee, wsp\u00f3lne wizje. To mia\u0142o naprawd\u0119 wielkie znaczenie. Wcze\u015bniej arty\u015bci \u0142\u0105czyli si\u0119 w grupy, zak\u0142adali stowarzyszenia, ale to wszystko odbywa\u0142o si\u0119 i funkcjonowa\u0142o tylko lokalnie, tylko w danym kraju dzia\u0142ali. Nasze stowarzyszenie by\u0142o prze\u0142omowe, by\u0142 to pierwszy mi\u0119dzynarodowy ruch, mi\u0119dzynarodowe stowarzyszenie, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142o ludzi z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w, z r\u00f3\u017cnymi pomys\u0142ami. Nie by\u0142a to \u017cadna organizacja, tylko grupa ludzi, kt\u00f3rzy ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowali i by doj\u015b\u0107 do jakiegokolwiek porozumienia, wszyscy dyskutowali, wiele rozmawiali ze sob\u0105, wymieniali si\u0119 pomys\u0142ami, podejmowano wsp\u00f3lnie decyzje dotycz\u0105ce wystaw. Pierwsza taka wystawa by\u0142a w \u00f3wczesnej Jugos\u0142awii, w Zagrzebiu. W\u0142a\u015bnie ta wystawa da\u0142a pocz\u0105tek nowym tendencjom w sztuce. Potem by\u0142y wystawy w Pary\u017cu, raz w Zagrzebiu, raz w Niemczech. Cho\u0107 ka\u017cdy sam wykonywa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119, zdumiewaj\u0105ce by\u0142o to, \u017ce by\u0142y one tak bardzo ze sob\u0105 powi\u0105zane. Mi\u0119dzy artystami by\u0142a jaka\u015b dziwna wi\u0119\u017a, jakie\u015b pokrewie\u0144stwo. Wszyscy wsp\u00f3\u0142pracowali ze sob\u0105 g\u0142adko, chocia\u017c tak naprawd\u0119 wcze\u015bniej si\u0119 nawet nie znali.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe, \u017ce idee dotycz\u0105ce sztuki powstawa\u0142y w jednym czasie, w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata. Te idee by\u0142y \u017cywe, czu\u0107 by\u0142o powiew \u015bwie\u017co\u015bci i \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce takie prace s\u0105 wymarzone, by powi\u0119kszy\u0107 je do architektonicznych rozmiar\u00f3w. Dlaczego tak niewiele jest architektury odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do op-artu czy paradoks\u00f3w wizualnych? <\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Dobre pytanie. Robi\u0142em takie eksperymenty. W serii paradoksalnych cia\u0142 zbudowa\u0142em model paradoksalnej wie\u017cy. Architektura dla mnie ma znaczenie relatywne. Jest dzisiaj kilku ca\u0142kiem niez\u0142ych architekt\u00f3w, buduj\u0105 muzea. Jest te\u017c wiele miejsc, gdzie mo\u017cna zbudowa\u0107 ciekawe budynki wed\u0142ug plan\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych architekt\u00f3w, kt\u00f3re by mia\u0142y jak\u0105\u015b konkretn\u0105 funkcj\u0119, np. budynek informacyjny. Ale na to nie ma prawie \u017cadnych szans. Mo\u017cna mie\u0107 pomys\u0142, ale zazwyczaj przegrywa si\u0119 z jakimi\u015b zleceniami inwestora. Artysta nie ma ca\u0142kowitej wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy jakie\u015b Pa\u0144skie prace s\u0105 pokazywane w przestrzeni publicznej, nie w kolekcjach czy muzach, ale w przestrzeni ulicy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> O ile wiem, to nie.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy prace wykonuje Pan osobi\u015bcie, czy te\u017c zleca Pan ich wykonanie podobnie jak robili to arty\u015bci z kr\u0119gu op-artu i minimal-artu, chc\u0105c podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u015blad r\u0119ki nie ma \u017cadnego znaczenia, nie decyduje o tym, czy co\u015b jest, czy nie jest sztuk\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Teraz zazwyczaj mam pomocnik\u00f3w. \u015alad r\u0119ki nie decyduje o tym, czy co\u015b jest sztuk\u0105. Eksperymentuj\u0119 z ka\u017cd\u0105 now\u0105 ide\u0105  tak d\u0142ugo, a\u017c jestem zadowolony z efekt\u00f3w. Wtedy zlecam wykonanie prac  czy ich element\u00f3w na podstawie plan\u00f3w. Z drugiej strony, je\u015bli przez \u015blad r\u0119ki rozumiemy zupe\u0142n\u0105 spontaniczno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 ludziom, \u0107wiczenie spontaniczno\u015bci, kt\u00f3ra przeciwstawia si\u0119 mechanicznej powtarzalno\u015bci, to takie gesty maj\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy Pa\u0144ska tw\u00f3rczo\u015b\u0107 mo\u017ce pom\u00f3c w dotarciu do tego, co nazywa si\u0119 obiektywn\u0105 prawd\u0105, zewn\u0119trzn\u0105 wobec nas i od nas niezale\u017cn\u0105 ?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Nie.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> ?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Obiektywna prawda nie istnieje.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy\u017cby  to co Pan robi, by\u0142o tylko estetyczn\u0105 dowolno\u015bci\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Estetyka  jest do\u015b\u0107 powierzchowna. Takie podej\u015bcie prawie zawsze ko\u0144czy si\u0119 jakim\u015b formalizmem, produkowaniem \u201epi\u0119knych\u201d mebli czy obraz\u00f3w. Wa\u017cna jest struktura, uchwycenie struktury, kt\u00f3ra nas otacza.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Co Pan s\u0105dzi o poj\u0119ciu ornamentu. Czy Pa\u0144skie prace s\u0105 ornamentalne? Czy sztuka geometryzuj\u0105ca jest r\u00f3wnocze\u015bnie ornamentalna?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Wa\u017cne jest to, \u017ce na ornament mo\u017cna patrze\u0107 jak na, by\u0107 mo\u017ce najstarszy, przyk\u0142ad my\u015blenia i pokazywania struktury. A ja jestem strukturalist\u0105.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> A co my\u015bli Pan o s\u0142ynnym zdaniu Alfreda Loosa wypowiedzianym na pocz\u0105tku XX wieku: ornament to zbrodnia! Czy w takim razie sztuka geometryzuj\u0105ca to nie jest co najmniej przest\u0119pstwo?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Ornamentu nie mo\u017cna sprowadza\u0107 do tatua\u017cu. Tym co rozstrzyga o jako\u015bci ornamentu, jest, moim zdaniem, czas, jego relacja do czasu. W tym sensie nasze \u017cycie jest ornamentalne.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Sk\u0142ada si\u0119 z powtarzania tych samych form\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> \u2026w czasie. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Czy Pa\u0144skie prace nie s\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnymi trompe l\u2019oeil?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong>  To okre\u015blenie, podobnie jak w przypadku op-artu, zaw\u0119\u017ca zakres pewnych zjawisk i sprowadza wszystko do oszukiwania oka. W niekt\u00f3rych moich pracach mo\u017cna dos\u0142ownie pr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 zanurzy\u0107, zanurkowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: <\/em><\/strong>Czy Pa\u0144ska sztuka jest autonomiczna, odr\u0119bna od reszty rzeczywisto\u015bci i szukanie zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy Pa\u0144skimi do\u015bwiadczeniami \u017cyciowymi, lekturami, pogl\u0105dami nie ma, Pa\u0144skim zdaniem, sensu?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> To trudne do wyja\u015bnienia. Moja dzia\u0142alno\u015b\u0107 polega\u0142a na tym, i\u017c pracowa\u0142em z figurami i farbami, nie jest to idea Bauhausu, ale w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d wzi\u0119\u0142a sw\u00f3j pocz\u0105tek. A wi\u0119c moja filozofia, m\u00f3j pogl\u0105d na \u015bwiat jest taki, i\u017c musimy ci\u0105gle zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do prawdy, do wszystkich rzeczy, by spostrzega\u0107 je z r\u00f3\u017cnych perspektyw, z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli nie b\u0119dziemy tego robi\u0107, no to w ko\u0144cu si\u0119 znajdziemy w tunelu bez wyj\u015bcia. Jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, to odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do sfery spo\u0142ecznej, do polityki.<\/p>\n\n\n\n

Co do religii, to, moim zdaniem, ka\u017cda religia g\u0142osi, \u017ce ka\u017cdy jest r\u00f3wny i wa\u017cny, nie wa\u017cne, czy on jest biedny, czy bogaty. Biedni s\u0105 po prostu s\u0142absi, a bogaci si\u0119 nie opiekuj\u0105 biednymi, i na tym polega ta ca\u0142a tragedia \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Nigdy nie mia\u0142 Pan ochoty zrobi\u0107 czego\u015b zupe\u0142nie odmiennego? Na przyk\u0142ad czego\u015b podobnego do chlapanych obraz\u00f3w Pollocka?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> Ale\u017c w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych by\u0142em te\u017c taszyst\u0105. Moje prace by\u0142y wystawiane razem z pracami Pollocka, Wolsa, Marka Tobey\u2019a.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> Kiedy ostatnio namalowa\u0142 Pan konia, akt, martw\u0105 natur\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.:<\/strong> \u2026Chyba na studiach\u2026<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/em><\/strong> A kiedy namalowa\u0142 Pan ostatnio portret \u017cony?<\/em><\/p>\n\n\n\n

L.W.<\/strong>(zerkaj\u0105c na Frau Wilding): Hm\u2026, na studiach jeszcze si\u0119 nie znali\u015bmy.  Chyba nigdy. Musia\u0142bym to zrobi\u0107 w dw\u00f3ch wymiarach, a sp\u0142aszczanie w\u0142asnej \u017cony nie jest zbyt interesuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ingeborg i Ludwig Wildingowie w swoim domu w marcu 2007, Buchholz i. d. Nordheide<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

                                                                                                          <\/strong>Buchholz  28 marca 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozmawia Krzysztof Cicho\u0144<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[102],"class_list":["post-8039","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-ludwig_wilding"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8039"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8083,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8039\/revisions\/8083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}