{"id":7948,"date":"2007-06-15T08:55:16","date_gmt":"2007-06-15T08:55:16","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7948"},"modified":"2022-04-20T11:31:28","modified_gmt":"2022-04-20T11:31:28","slug":"nauczanie-poczatkowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/nauczanie-poczatkowe\/","title":{"rendered":"Nauczanie pocz\u0105tkowe"},"content":{"rendered":"\n

W Alementarzu<\/em> \u0141odzi Kaliskiej nie ma zmi\u0142uj. Jego bohaterowie Ali i Al (w polskim odpowiednio Ala i Ali) nie s\u0105 mi\u0142ymi polskimi dzie\u0107mi. W og\u00f3le nie s\u0105 dzie\u0107mi. Nie wiadomo, kim w\u0142a\u015bciwie s\u0105. Podobno to \u201enowi Polacy\u201d. On \u2013 Arab z polskim paszportem, niem\u0142ody, o wygl\u0105dzie, kt\u00f3ry powinien wzbudzi\u0107 czujno\u015b\u0107 lotniskowych ochroniarzy. Ona \u2013 Chinka, m\u0142oda, taka jak inne m\u0142ode Chinki, wiadomo, \u017ce wszystkie m\u0142ode Chinki na bazarze s\u0105 takie same. All the same. <\/em>Nie rozr\u00f3\u017cnisz. Te\u017c polska obywatelka. Ali i Al nie chodz\u0105 do pierwszej klasy. W og\u00f3le nie chodz\u0105 do szko\u0142y. Chyba nie ucz\u0105 si\u0119 polskiego. Angielskiego te\u017c si\u0119 nie ucz\u0105. W og\u00f3le si\u0119 nie ucz\u0105. I na pewno nie maj\u0105 Asa.<\/p>\n\n\n\n

Elementarz \u2013 elementarius<\/em> \u2013 podr\u0119cznik do pocz\u0105tkowej nauki czytania i pisania. Czy mo\u017ce by\u0107 co\u015b bardziej oczywistego, elementarnego w\u0142a\u015bnie? Polskie elementarze \u2013 od opartego na nowoczesnym systemie analityczno-syntetycznym Elementarza dla Szk\u00f3\u0142 Parafialnych Narodowych, <\/em>wydanego w 1785 roku przez Towarzystwo Szk\u00f3\u0142 Elementarnych, przez r\u00f3wnie \u015bwiat\u0142\u0105 Nauk\u0119 pisania, czytania i rachunk\u00f3w dla Szk\u00f3\u0142 Elementarnych<\/em> z 1819, zatwierdzon\u0105 przez \u00f3wczesnego ministra Wyzna\u0144 i O\u015bwiecenia Publicznego, Stanis\u0142awa Kostk\u0119 Potockiego, dalej przez prawdziwie nowatorsk\u0105 Obrazow\u0105 nauk\u0119 czytania i pisania, do u\u017cytku szkolnego, domowego i dla samouk\u00f3w, <\/em>kt\u00f3r\u0105 obmy\u015bli\u0142, wypr\u00f3bowa\u0142 i u\u0142o\u017cy\u0142 Kazimierz Promyk (Konrad Pr\u00f3szy\u0144ski, 1 wyd. 1879), po Elementarz<\/em> Mariana Falskiego, wiecznotrwa\u0142y dos\u0142ownie, bo z modyfikacjami b\u0119d\u0105cy w u\u017cytku od 1910 roku do dzi\u015b \u2013 wszystkie s\u0105 przedmiotem dumy i chwa\u0142y polskiej tradycji o\u015bwiatowej. Wszystkie powsta\u0142y z najszlachetniejszych pobudek, by\u0142y demokratyczne, nowoczesne metodycznie, tak\u017ce w skali europejskiej. Za ich spraw\u0105 dokona\u0142 si\u0119 post\u0119p cywilizacyjny uwa\u017cany za jeden z najwa\u017cniejszych w naszych czasach. Czego si\u0119 tu czepia\u0107? <\/p>\n\n\n\n

Polskiego elementarza czepia\u0142y si\u0119 ju\u017c feministki, demaskuj\u0105c perfidi\u0119 pozornie niewinnych zda\u0144 i obrazk\u00f3w wciskaj\u0105cych w siedmioletnie g\u0142owy paternalistyczny porz\u0105dek spo\u0142eczny. \u017byciowe role bohater\u00f3w elementarza s\u0105 bowiem przydzielone i wyra\u017anie zhierarchizowane: mama Ali ceruje, mama Agatki doi krow\u0119 Siwul\u0119, mama Stacha gotuje groch\u00f3wk\u0119. Natomiast tato Ali kieruje budow\u0105. Tato Oli trudni si\u0119 obr\u00f3bk\u0105 skrawaniem. Tato Olka jest zawiadowc\u0105 na kolei. Feministyczna rewizja elementarza jest jednak niczym wobec totalnej destrukcji, jakiej dokonuje tu \u0141\u00f3d\u017a Kaliska.<\/p>\n\n\n\n

Rozprawiono si\u0119 na razie z liter\u0105 A i arty\u015bci nie daj\u0105 nadziei, \u017ce dojd\u0105 do Z. Nie planuj\u0105 chyba nawet B. Has\u0142a nie s\u0105 u\u0142o\u017cone alfabetycznie. \u201ePoza tym w oryginale s\u0105 przewrotnie po angielsku, bowiem to Alementarz <\/em>wsp\u00f3\u0142czesny, dla analfabet\u00f3w doros\u0142ych\u201d \u2013 jak zapowiada Andrzej Kwietniewski. Metodycznie rzecz bior\u0105c, Alementarz <\/em>bliski jest syntetycznej metody \u201eorganiczno-obrazowej\u201d, wymy\u015blonej przez Kazimierza Promyka. Zgodnie z ni\u0105 ucze\u0144 nie b\u0142\u0105dzi w\u015br\u00f3d abstrakcji, ale poznaje g\u0142oski i zarazem odpowiadaj\u0105ce im znaki \u2013 obrazki. <\/p>\n\n\n\n

U Promyka a<\/strong> jest jak anio\u0142. Widzimy obrazek \u2013 stosowna posta\u0107 w d\u0142ugiej szacie, ze skrzyd\u0142ami. Nauka idzie za\u015b nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

\u201eNiech ucze\u0144 powie, co widzi na tym obrazku.<\/p>\n\n\n\n

Niech pocz\u0105tek tego wyrazu wymawia wolno i g\u0142o\u015bno.<\/p>\n\n\n\n

Potem niech otworzy usta tak szeroko, jak pokazano na tym drugim obrazku i niech odezwie si\u0119 g\u0142o\u015bno [tu narysowana twarz, ma\u0142o dziecinna, z szeroko otwartymi ustami]. <\/p>\n\n\n\n

Tym sposobem wym\u00f3wi a<\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Po \u0141odzi Kaliskiej nie oczekujmy anio\u0142\u00f3w. Jest co prawda has\u0142o angel \u2013 <\/em>lalka Barbi z dorobionymi skrzyd\u0142ami anielskimi, ale podpis odziera nas ze z\u0142udze\u0144: \u201eAla dosta\u0142a dw\u00f3jk\u0119 z prac r\u0119cznych \u2013 a tak si\u0119 stara\u0142a\u201d. Ale poza tym, to A <\/strong>jest jak Arab, jak Adultery, jak Apartheid, jak Absence, jak America, jak Advertising. A obrazki? \u201eKa\u017cda ze stron sk\u0142ada si\u0119 z ilustracji i jej s\u0142ownego opisu, czyli u\u017cycia poj\u0119cia w kontek\u015bcie\u201d. Tym razem obrazki s\u0105 wyj\u0105tkowo trwa\u0142e i solidne. Ali i Al s\u0105 plastikowymi manekinami wstawianymi w r\u00f3\u017cne konteksty; fotografowane, rysowane i wystawiane w instalacjach. Ale uwaga! \u201eW opisowych zastosowaniach danego poj\u0119cia przewrotnie nie cytujemy (nigdy!) wyrazu-has\u0142a\u201d \u2013 zastrzegaj\u0105 autorzy Alementarza<\/em>. A zatem to \u017cadna nauka pisania, czytania, wszystko jedno polskiego czy angielskiego. To nauka o tym, czym s\u0105 elementarze. To \u201eujawnienie oszustwa, w kt\u00f3re wci\u0105ga si\u0119 nas ju\u017c od dziecka i to gestem pe\u0142nym u\u015bmiechu\u201d. Du\u017ce \u201episane\u201d litery odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do dzieci\u0144stwa, ale \u201epotem wystawa zaczyna by\u0107 coraz bardziej drastyczna, m\u00f3wi\u0105c o rzeczywisto\u015bci w spos\u00f3b drastyczny i wieloznaczny\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Czy w tej brutalnej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej Ali i Ala \u201es\u0105 naraz \u017bydami i Arabami, Chi\u0144czykami i Polakami, Murzynami, gejami i hermafrodytami, patriotami i wrogami, wierz\u0105cymi i ateistami, kurwami i z\u0142odziejkami, ale bardzo rzadko damami i gentelmanami\u201d przetrwa\u0142o cokolwiek z dawnych poj\u0119\u0107, porz\u0105dk\u00f3w i zasad, kt\u00f3re wraz z nauk\u0105 g\u0142osek i literek ws\u0105cza\u0142y elementarze? Czy nie ma ju\u017c Boga i Ojczyzny, ojca i matki, pracy i chleba? Ale\u017c s\u0105, tylko do\u015b\u0107 gruntowanie odmienione. Por\u00f3wnajmy. <\/p>\n\n\n\n

Elementarz dla Szk\u00f3\u0142 Parafialnych Narodowych <\/em>otwiera w\u0142a\u015bnie s\u0142owo \u201eojciec\u201d: <\/p>\n\n\n\n

\u201ePoczyna si\u0119 dziecinna Nauka Czytania i Pisania w ten spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n

Pisze si\u0119 wci\u0105\u017c na tablicy wiadome i mi\u0142e dzieciom s\u0142owo, oyciec\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Powinno\u015bciom dzieci ku Rodzicom po\u015bwi\u0119cony jest pierwszy rozdzia\u0142 do\u0142\u0105czonej do elementarza Nauki obyczajowej <\/em> (ksi\u0119dza Grzegorza Piramowicza, sekretarza Komisji Edukacji Narodowej  i Towarzystwa Ksi\u0105g Elementarnych), wzmocnionej stosownymi biblijnymi wypisami, jak: \u201eS\u0142uchaj Oyca twego, kt\u00f3ry ci\u0119 zrodzi\u0142; a nie gardziy, gdy si\u0119 zestarzeie Matka twoja\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\u201eOciec \u2013 <\/em>ma staranie o dzieciach, pracuje na nie\u201d \u2013 zapewnia z kolei Nauka pisania, czytania i rachunk\u00f3w dla Szk\u00f3\u0142 Elementarnych.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

Nasz nowy Alementarz <\/em>te\u017c po\u015bwi\u0119ca wiele uwagi temu mi\u0142emu dzieciom s\u0142owu: <\/p>\n\n\n\n

Trzymaj\u0105c przed sob\u0105 tors Schwarzeneggera \u201eAli marzy, \u017ceby jej prawdziwym ojcem okaza\u0142 si\u0119 kto\u015b na poziomie i z odpowiednimi genami, a nie ten wszawy skurwysyn, kt\u00f3rego mama po pijanemu wpycha jej do \u0142\u00f3\u017cka, a potem ca\u0142\u0105 kas\u0119 bierze dla siebie\u201d. Za\u015b has\u0142u A is for Adultery <\/em>towarzyszy tekst: \u201eMama podejrzewa, \u017ce prawdziwym ojcem Alego jest jeden nast\u0119puj\u0105cych s\u0105siad\u00f3w: albo Jakub z parteru, albo J\u00f3zef z czwartego pi\u0119tra, albo Adam z naprzeciwka\u201d. Zdanie \u201eto tata Ala\u201d straci\u0142o sw\u0105 oczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Za s\u0142owem \u201eojciec\u201d musi nast\u0105pi\u0107 \u201eojczyzna\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\u201eZ takiego samego \u017ar\u00f3d\u0142a mi\u0142o\u015bci ku Rodzicom, przywi\u0105zania do rodze\u0144stwa i  krewnych, wyp\u0142ywa jeszcze powinno\u015b\u0107 kochania Oyczyzny swojej\u201d \u2013 pisze ksi\u0105dz Piramowicz w swej Nauce, <\/em>pozostaj\u0105cej d\u0142ugo najpopularniejszym na ziemiach polskich wyk\u0142adem moralno\u015bci. \u201ePolska jest nasza Oyczyzna, bo w niej \u017cyjemy\u201d;  \u201esynowie jednej Matki i jednego Oyca s\u0105 sobie bracia \u2013 Polacy, synowie iedney Matki, Oyczyzny, s\u0105 tak\u017ce bracia\u201d \u2013 to z kolei Nauka\u2026 dla Szk\u00f3l Elementarnych <\/em>z 1819 roku. W dozwolonym rosyjsk\u0105 cenzur\u0105 elementarzu Promyka nie ma oczywi\u015bcie podobnych deklaracji, lecz przykazanie \u201eKochaj rodzinn\u0105 ziemi\u0119!\u201d przemycono ju\u017c w pierwszej czytance. <\/p>\n\n\n\n

 Elementarz <\/em>Falskiego oczywi\u015bcie do wychowania patriotycznego powraca. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, \u015bledz\u0105c kolejne przer\u00f3bki tego najtrwalszego podr\u0119cznika polskiej szko\u0142y, mo\u017cna by napisa\u0107 histori\u0119 Polski XX wieku. Tu ograniczmy si\u0119 tylko do dw\u00f3ch przyk\u0142ad\u00f3w. Wydanie z 1949 roku dobitnie \u015bwiadczy o dokonanej w\u0142a\u015bnie zmianie ustrojowej i towarzysz\u0105cej jej osobliwej, bierutowskiej zbitce nacjonalistyczno-internacjonalistycznej. Jest \u201eDzie\u0144 uroczysty\u201d \u2013 1-majowy poch\u00f3d (nad trybun\u0105 MELS czyli Marks, Engels, Lenin, Stalin), akademia w szkole, sztandar, stolica Warszawa, kt\u00f3ra \u201enied\u0142ugo b\u0119dzie jeszcze wi\u0119ksza i pi\u0119kniejsza ni\u017c by\u0142a\u201d, za\u015b ca\u0142oroczn\u0105 nauk\u0119 zamyka \u201ePa\u0142ac Belweder w Warszawie \u2013 siedziba prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej\u201d (wtedy jeszcze nie Ludowej). Ale jest te\u017c spotkanie polskich harcerzy z radzieckimi pionierami i pierwsze zapoznanie z j\u0119zykiem rosyjskim: \u201eNasz Janek \u2013 ich Wania. Nasz Kostek \u2013 ich Kostia. Nasza Kasia \u2013 ich Katia. I podobnie do nas m\u00f3wi\u0105 (\u2026) ale jak my napiszemy: mama, mak \u2013 to oni przeczytaj\u0105: tata, tak\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fragment Elementarza Mariana Falskiego pochodz\u0105cy z XV reprintu wydanego w 1971 roku przez WSP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Natomiast wydanie z 1971 roku (pi\u0119tnaste i bynajmniej nie ostatnie) mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 obecnym w\u0142adzom o\u015bwiatowym za dow\u00f3d PRL-owskiego marginalizowania wychowania patriotycznego. Ojczyzna, stolica, a nawet hymn narodowy pojawiaj\u0105 si\u0119 \u2013 wstyd powiedzie\u0107 przy okazji lekcji na sz<\/strong> i cz<\/strong>: \u201ePolska jest nasz<\/strong>\u0105 ojczyzn\u0105. Warsz<\/strong>awa jest nasz<\/strong>\u0105 stolic\u0105. A nasz<\/strong> hymn narodowy \u2013 \u201eJeszcz<\/strong>e Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba odda\u0107 \u0141odzi Kaliskiej, \u017ce z prawdziw\u0105 trosk\u0105 pochyla si\u0119 nad kwesti\u0105 przywi\u0105zania do ojczyzny i poczucia to\u017csamo\u015bci narodowej. Oto Ali i Ala (przypomnijmy \u2013 Arab i Chinka) stoj\u0105 na tle \u015bciany z god\u0142em narodowym \u2013 or\u0142em, a z ust ich ulatuj\u0105 komiksowe dymki: \u201eKto ty jeste\u015b \u2013 Polak ma\u0142y\u2026 etc\u201d. Istotny problem stawia instalacja A is for Arab<\/em>: On i Ona w bia\u0142ych bluzkach z or\u0142em (podzielonym zapi\u0119ciem). Z g\u0142o\u015bnika leci \u201eBella Donna\u201d po niemiecku. Obok certyfikat \u201ePolaka\u201d. I pytanie: \u201eCzy w takich okoliczno\u015bciach Ala mo\u017ce ju\u017c dawa\u0107 Alemu dupy za darmo?\u201d. Jest te\u017c, niestety, A is for America<\/em>: oboje przystrojeni po ameryka\u0144sku (bejsbol\u00f3wka, biustonosz we flag\u0119) recytuj\u0105: \u201eKto ty jeste\u015b?… I komentarz: \u201eAli i Ala nie dostali wizy do USA. Mimo to Ali i Ala chc\u0105 tam pojecha\u0107, bowiem maj\u0105 swoje plany, kt\u00f3re koniecznie musz\u0105 zrealizowa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

A ksi\u0105dz Piramowicz tak zaklina\u0142 ju\u017c 220 lat temu: \u201eWy, kt\u00f3rym Pan B\u00f3g da\u0142 sposobno\u015b\u0107 odbierania nauk, do dalszego szcz\u0119\u015bcia potrzebnych, nie rozumieycie, i\u017c was nauka ma do tego prowadzi\u0107, aby\u015bcie prze\u0107wiczywszy si\u0119 porzucili stan wasz lub siedliska wasze; lecz zostaj\u0105c, ile okoliczno\u015bci pozwol\u0105, w tey wsi, w tem miasteczku, trzymaj\u0105c si\u0119 dom\u00f3w, kt\u00f3re wam Dziadowie i Rodzice wasi podali\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fragment Elementarza Mariana Falskiego pochodz\u0105cy z XV reprintu wydanego w 1971 roku przez WSP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Konfrontuj\u0105c stare elementarze z najnowszym, jakim jest dzie\u0142o \u0141odzi Kaliskiej, ograniczmy si\u0119 jeszcze do dw\u00f3ch poj\u0119\u0107, nader wa\u017cnych: B\u00f3g i praca. <\/p>\n\n\n\n

Integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Elementarza <\/em>Komisji Edukacji Narodowej by\u0142 katechizm. Podobnie zawiera\u0142y go (jak te\u017c \u0142aci\u0144ski tekst dla ministrant\u00f3w, teksty pie\u015bni ko\u015bcielnych itp.) p\u00f3\u017aniejsze, dziewi\u0119tnastowieczne elementarze, kt\u00f3re by\u0142y nie tylko podr\u0119cznikiem czytania, pisania i rachunk\u00f3w, ale ksi\u0105\u017ck\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 summ\u0119<\/em> potrzebnej ludowi wiedzy o \u015bwiecie i o Bogu. Dopiero w Obrazowej nauce czytania i pisania<\/em> Promyka religia traci swe autonomiczne miejsce. Prowadzi to do tekst\u00f3w, jak ta pierwsza, rozbita na sylaby czytanka, przy kt\u00f3rej bledn\u0105 dadaistyczne zabawy s\u0142owne:<\/p>\n\n\n\n

\u201eJa k\u0105 mia r\u0105 mie rzysz, ta k\u0105 to bie od mie rz\u0105. Ko chaj ro dzin n\u0105 zie mi\u0119! Miej na dzie j\u0119, \u017ce b\u0119 dzie le piej. Za mie\u0107 \u015bmie cie; mi\u0119 dzy zi\u00f3\u0142 ka mi jest mi\u0119 ta. Pa mi\u0119\u0107, ra mi\u0119, mi\u0119k ki, mie dza. Jak si\u0119 zo wie to mia sto. Pie ni\u0105 dze cho wa j\u0105 do kie sze ni, do kie sy al bo do sa kiew ki. Jedz kie\u0142 ba s\u0119! Rzod kiew je dz\u0105 na su ro wo, a bru kiew wa rz\u0105. Ka\u017c d\u0105 rzecz za czy naj z Bo giem. O gier to ko\u0144. O gie\u0144 wy ma ga os tro\u017c ne go ob cho dze nia. W\u00f3d ka by wa w ku fie\u2026\u201d \u2013 i tak dalej sylabizujemy, mieszaj\u0105c Boga z w\u00f3dk\u0105, ogierem i rzodkwi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Falski jest bezpiecznie laicki. Natomiast Alementarz<\/em>, kt\u00f3ry stawia sobie zadanie \u201eukazania skomplikowanych zjawisk spo\u0142ecznych i mentalnych \u015bwiata doros\u0142ych\u201d, nie ucieka od pyta\u0144 prawdziwie elementarnych, dotykaj\u0105cych trudnej kwestii kreacjonizmu. W instalacji A is for Animal <\/em>widzimy plastikowe, stworzone przez cz\u0142owieka zwierz\u0119ta i ro\u015blinki, wszystko z wyeksponowanymi metkami: made in China. I tekst: \u201eAla zastanawia si\u0119 czasem, kto naprawd\u0119 stworzy\u0142 piek\u0142o, niebo i ca\u0142\u0105 reszt\u0119?\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fragment Elementarza Mariana Falskiego pochodz\u0105cy z XV reprintu wydanego w 1971 roku przez WSP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

I wreszcie poj\u0119cie \u201epraca\u201d. Czy trzeba cytowa\u0107 ksi\u0119dza Piramowicza? \u201eGdyby ludzie nie pracowali, nie mogliby dostarczy\u0107 potrzebom swoim, zostaliby bez \u017cywno\u015bci, bez odzienia, bez mieszkania\u2026\u201d. Ca\u0142a II<\/em> Nauka obyczajowa <\/em>m\u00f3wi o powinno\u015bci, jak\u0105 maj\u0105 Dzieci byd\u017a pilnemi w Naukach, i wprawia\u0107 si\u0119 w prac\u0105: \u201e<\/em>Bo\u017ce, day mi wieczny wstr\u0119t do pr\u00f3\u017cniactwa tak szkodliwego…\u201d itp., itd. Oczywi\u015bcie, wiele miejsca pracy po\u015bwi\u0119caj\u0105 te\u017c PRL-owskie edycje elementarza Falskiego. Tu si\u0119 uczy nie kazaniami, lecz przyk\u0142adem. Pracuj\u0105 robotnicy w fabryce (ta fabryka to oczywi\u015bcie Nowa Huta). Pracuj\u0105 rolnik, m\u0142ynarz i piekarz. Szewc pracuje. Pracuj\u0105 nawet pies Morusek i pilnuj\u0105ca g\u0119si Agatka. <\/p>\n\n\n\n

\u201eTak dla wsp\u00f3lnej korzy\u015bci<\/p>\n\n\n\n

I dla dobra wsp\u00f3lnego<\/p>\n\n\n\n

Wszyscy musz\u0105 pracowa\u0107,<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3j male\u0144ki kolego\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 k  kwituje Tuwim, w wierszyku, kt\u00f3ry niekt\u00f3rym z nas jeszcze ko\u0142acze si\u0119 po g\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n

A co na to Alementarz? <\/em>Film: On, nieruchoma twarz rze\u017aby, bekaj\u0105cy \u017ce\u0144skim g\u0142osem zawody na A: admiral, advocate, alpinist, ambasador, anthropologist, artist, astronaut, actor, architekt. Tekst: \u201ePrzyjm\u0119 ka\u017cd\u0105 prac\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u0105 zabaw\u0119 mo\u017cna by jeszcze ci\u0105gn\u0105\u0107 d\u0142ugo, cho\u0107by si\u0119gaj\u0105c po kwesti\u0119 czysto\u015bci, kt\u00f3ra uporczywie podnoszona w elementarzach (musia\u0142o by\u0107 bardzo brudno), znajduje sw\u00f3j fina\u0142 w instalacji A is for Alumnus, <\/em>gdzie On i Ona sp\u00f3\u0142kuj\u0105 przed plastikow\u0105 umywalk\u0105, a wszystko pod has\u0142em: \u201eCzysta rodzina, zdrowy nar\u00f3d\u201d. Ca\u0142a zabawa prowadzi jednak do ma\u0142o zabawnego pytania: co si\u0119 sta\u0142o? Czy tylko \u201eabecad\u0142o z pieca spad\u0142o, o ziemi\u0119 si\u0119 huk\u0142o\u201d? \u201eI \u2013 zgubi\u0142o kropeczk\u0119, H \u2013 z\u0142ama\u0142o k\u0142adeczk\u0119\u201d? Na ile zmieni\u0142y si\u0119 elementarze, a na ile zmienili\u015bmy si\u0119 my sami? Czy trzeba by\u0142o czyta\u0107 Michela Foucault, by odczu\u0107 opresyjny charakter szkolnego nauczania? Dostrzec tkan\u0105 tam sie\u0107 mechanizm\u00f3w dyscyplinuj\u0105cych, wykluczaj\u0105cych, dziel\u0105cych, kontroluj\u0105cych, normalizuj\u0105cych. Czy wystarczy\u0142o wyzwoli\u0107 mdl\u0105ce wspomnienie dusznych klas i zat\u0142oczonych, rozwrzeszczanych korytarzy? Lekcyjnej nudy i przymusu. Wszechobecnej hipokryzji.<\/p>\n\n\n\n

\u201eDramat zniewolenia jednostki przez spo\u0142ecze\u0144stwo zaczyna si\u0119 od pocz\u0105tku, a ma sympatyczn\u0105 (u\u015bmiechni\u0119t\u0105) i dobr\u0105 twarz\u201d \u2013 pisze Marek Janiak w projekcie Alementarza. <\/em>Lecz nawet ten u\u015bmiech nie zawsze jest dobrotliwy. Przeczytajmy u Falskiego bezlitosn\u0105 bajeczk\u0119 o pe\u0142nym wychowawczego zapa\u0142u kotku i niepos\u0142usznym kogutku, porwanym przez lisa. Albo upokarzaj\u0105c\u0105 histori\u0119 Antka, kt\u00f3ry mia\u0142 dziur\u0119 w bucie i w skarpetce. W czasie kontroli czysto\u015bci chusteczk\u0105 do nosa wytar\u0142 brudn\u0105 nog\u0119. Ale pani kaza\u0142a pokaza\u0107 te\u017c chusteczki. \u201eWyjmuje Antek chusteczk\u0119. A chusteczka wygl\u0105da jak \u015bcierka. A\u017c wstyd\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eSzko\u0142o, gdy ci\u0119 wspominam,<\/p>\n\n\n\n

oczy mam pe\u0142ne \u0142ez\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u2013 pisa\u0142 poeta, kt\u00f3rego spi\u017cow\u0105 figur\u0119 posadzono na \u0142awce, na Piotrkowskiej. Mo\u017ce \u0141\u00f3d\u017a Fabryczna ma inn\u0105 pami\u0119\u0107 ni\u017c Kaliska? \u00a0<\/p>\n\n\n\n

*prof. dr hab. Maria Poprz\u0119cka jest Dyrektorem Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego oraz Prezesem Stowarzyszenia Historyki Sztuki<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maria Poprz\u0119cka*<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[100],"class_list":["post-7948","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-lodz_kaliska_alementarz"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7948"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7961,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7948\/revisions\/7961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}