{"id":7866,"date":"2007-04-20T12:54:00","date_gmt":"2007-04-20T12:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7866"},"modified":"2022-04-04T10:48:58","modified_gmt":"2022-04-04T10:48:58","slug":"zgaszenie-swiatla-nic-nie-zmienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/zgaszenie-swiatla-nic-nie-zmienia\/","title":{"rendered":"Zgaszenie \u015bwiat\u0142a nic nie zmienia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Jaros\u0142aw Suchan<\/em><\/strong><em>: W wielu swoich pracach, zw\u0142aszcza ostatnich, wprowadzasz do swoich wideoobraz\u00f3w widza. Umieszczon\u0105 w galerii kamer\u0105 rejestrujesz wizerunek patrz\u0105cej na\u0144 osoby i odtwarzasz go z kilkudziesi\u0119ciosekundowym op\u00f3\u017anieniem, co sprawia, \u017ce osoba ta ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 w ogl\u0105danym obrazie nieoczekiwanie zobaczy\u0107 siebie. Widz przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie zewn\u0119trznym obserwatorem, staje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uczestnikiem wydarzenia. W jednym z wywiad\u00f3w sugerujesz, \u017ce zyskuje on przez to rang\u0119 wsp\u00f3\u0142autora, \u017ce z roli pasywnej przechodzi do roli aktywnej. Czy nie jest jednak tak, \u017ce raczej widza w ten spos\u00f3b uprzedmiatawiasz, czynisz obiektem manipulacji?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Domink Lejman:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce wprowadzaj\u0105c widza w takie wydarzenie, tak naprawd\u0119 jedynie komentuj\u0119 sytuacj\u0119, w kt\u00f3r\u0105 i tak jest on nieustannie wpisywany. Ja tylko troch\u0119 zmieniam uj\u0119cie. To nie ja uprzedmiatawiam widza, widz jest ju\u017c uprzedmiotowiony przez ca\u0142e to \u015brodowisko maszyn wizyjnych, w jakim tak czy inaczej si\u0119 znajduje. Moje prace s\u0105 bardziej komentarzem na temat tego, w jaki spos\u00f3b zachodzi to uprzedmiotowienie, w jaki spos\u00f3b jest on sprowadzany do roli statysty, jak zamienia si\u0119 w ornament. Pokazuj\u0119 jak cz\u0142owiek staje si\u0119 przedmiotem proces\u00f3w, kt\u00f3re przetwarzaj\u0105 go w kolejny bezwolny znak wizualny. Powielam te procesy, \u017ceby widzowi unaocznia\u0107 sytuacj\u0119, w jakiej si\u0119 znajduje i jakiej na og\u00f3\u0142 nie dostrzega.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Jak my\u015blisz, co jest przede wszystkim odpowiedzialne za t\u0119 sytuacj\u0119?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Wa\u017cny jest moment pojawienia si\u0119 ciemni fotograficznej i sali kinowej; dzi\u0119ki nim inaczej mogli\u015bmy zacz\u0105\u0107 przygl\u0105da\u0107 si\u0119 \u015bwiatu i, przede wszystkim, samym sobie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Komentuj\u0105c ten stan rzeczy, ci\u0105gle pos\u0142ugujesz si\u0119 malarstwem.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>No tak, jestem malarzem, zdecydowanie. Chocia\u017cby z tego powodu, \u017ce istotna jest dla mnie powierzchnia, kt\u00f3ra dzieli nas od tego, na co patrzymy. Pozostaj\u0119 na zewn\u0105trz powielanych przez siebie sytuacji i oczekuj\u0119, \u017ce w takiej samej pozycji znajdzie si\u0119, mimo wszystko, m\u00f3j widz. My\u015bl\u0119, \u017ce to, \u017ce w\u0142a\u015bnie z tego punktu przyjrzy si\u0119 narracjom, w kt\u00f3rych zazwyczaj jest zamkni\u0119ty, mo\u017ce stanowi\u0107 dla niego rodzaj korzy\u015bci. Niekoniecznie trzeba malowa\u0107 p\u0119dzlem, \u017ceby by\u0107 malarzem. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich prac po wy\u0142\u0105czeniu rzutowanych na nie projekcji pozostaje obrazami, nawet w tym tradycyjnym sensie. Tylko \u201e\u017ale o\u015bwietlonymi\u201d. Projekcje to po prostu ich o\u015bwietlenie. Obrazy mo\u017cna o\u015bwietla\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, ja je o\u015bwietlam spektaklami, kinow\u0105 projekcj\u0105&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7868\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy-300x200.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy-768x512.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prague-Biennale-1-copy.jpg 1771w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Dominik Lejman, Sufit statystyczny, fototapeta, Prague Biennale1, Praga, 2003 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Ale to jest przecie\u017c co\u015b wi\u0119cej ni\u017c o\u015bwietlenie. To nie jest czysty, niezm\u0105cony&nbsp; snop \u015bwiat\u0142a&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Jeste\u015bmy ca\u0142y czas \u201eo\u015bwietlani\u201d jakimi\u015b projekcjami. Nie mo\u017cemy od tego uciec. Malarstwo, kt\u00f3re nie u\u017cywa wideo, r\u00f3wnie\u017c jest skazane na projekcje. To s\u0105 te wszystkie klisze, jakie wykorzystujemy, buduj\u0105c obraz rzeczywisto\u015bci. Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cde malarstwo, kt\u00f3re nie jest wy\u0142\u0105cznie rzemios\u0142em, jest malarstwem projekcyjnym.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Twoje prace s\u0105 niezwykle estetyczne, mo\u017cna nawet powiedzie\u0107: pi\u0119kne. Czemu ma s\u0142u\u017cy\u0107 ta ich estetyka? Czy tylko temu, \u017ceby uwie\u015b\u0107 widza?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Pi\u0119kno to w og\u00f3le do\u015b\u0107 powa\u017cne tabu, je\u015bli chodzi o sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. Moje prace s\u0105 bezwstydnie pi\u0119kne, ale pi\u0119kno funkcjonuje w nich na zasadzie pu\u0142apki. Zn\u00f3w te\u017c jest to swego rodzaju komentarz. Komentarz do tych mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam wypiera\u0107 fakt, \u017ce obraz jest rodzajem przedmiotu dekoratywnego. \u017be wisz\u0105c na \u015bcianie w prywatnym domu, jest czym\u015b, co ma zdobi\u0107 albo co ma koi\u0107. Problem w tym, co zrobi\u0107, \u017ceby r\u00f3wnocze\u015bnie by\u0142 narz\u0119dziem optycznym, poszerzaj\u0105cym nasze widzenie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Czy godzisz si\u0119 na to, \u017ce Twoje obrazy mog\u0105 wy\u0142\u0105cznie zdobi\u0107 albo koi\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Moje obrazy akceptuj\u0105 swoj\u0105 sytuacj\u0119, czyli bezbronno\u015b\u0107. Niegdy\u015b rozmawia\u0142em z Krzysztofem Wodiczk\u0105 na ten temat. On wierzy w si\u0142\u0119 obraz\u00f3w. Ceni\u0119 jego punkt widzenia, ale m\u00f3j jest bardziej pesymistyczny; mo\u017ce dlatego robi\u0119 takie \u0142adne obrazy. Nie wierz\u0119, \u017ce moje prace mog\u0105 kogokolwiek zbawi\u0107, nie wierz\u0119, \u017ce ten komentarz mo\u017ce by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej w obecnym \u015bwiecie ni\u017c wy\u0142\u0105cznie dekoracj\u0105. Poniewa\u017c on jednak m\u00f3wi o tym, \u017ce jest dekoracj\u0105, to by\u0107 mo\u017ce co\u015b przed nami ods\u0142ania. Gdy widzi si\u0119 p\u0142on\u0105cych ludzi albo inne straszne rzeczy zamienione w malutkie, migotliwe fragmenty wy\u015bwietlanej na \u015bcianie tapety, to przez skal\u0119, kt\u00f3ra zupe\u0142nie degraduje dramat cz\u0142owieka, zaczyna si\u0119, mam nadziej\u0119, troch\u0119 inaczej my\u015ble\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Nieustannie twierdzisz, \u017ce swoj\u0105 sztuk\u0105 jedynie komentujesz pewne sytuacje, kt\u00f3re tak czy inaczej istniej\u0105. Ale zdarza\u0142o Ci si\u0119 robi\u0107 tak\u017ce takie prace, kt\u00f3re rzeczywisto\u015bci nie komentuj\u0105, ale staraj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107. Mam tu na my\u015bli Twoje projekcje zrealizowane w jednym ze szpitali dzieci\u0119cych w Warszawie. Mimo \u017ce medium, konwencja tych prac s\u0105 odleg\u0142e o lata \u015bwietlne od tego, co praktykowa\u0142a modernistyczna awangarda, to jednak widz\u0119 w nich dalekie echo awangardowych utopii. My\u015bl\u0119 o idei modelowania, przekszta\u0142cania rzeczywisto\u015bci za pomoc\u0105 estetyki, za pomoc\u0105 narz\u0119dzi zaczerpni\u0119tych ze sztuki.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Nie jest mi obca \u2013 i to jest pewnie modernistyczne \u2013 postawa Adorna, kogo\u015b, kto wierzy, \u017ce sztuka to mechanizm translacji rzeczywisto\u015bci albo rodzaj filtru, przez kt\u00f3ry patrzymy na rzeczywisto\u015b\u0107 i dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cemy znie\u015b\u0107 to, co w innej sytuacji by\u0142oby nie do zniesienia. Jest to bliskie mojemu w\u0142asnemu do\u015bwiadczeniu jako artysty \u2013 w zasadzie nie przypominam sobie, \u017ceby \u017ar\u00f3d\u0142em moich inspiracji by\u0142y rzeczy, kt\u00f3re ju\u017c ze swojej natury s\u0105 urokliwe. Sztuka s\u0142u\u017cy mi raczej do przenoszenia tego, co niewygodne w sytuacje, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 t\u0119 niewygod\u0119 zaadaptowa\u0107. Tego typu adaptacja nast\u0105pi\u0142a w szpitalu na Dzia\u0142dowskiej w Warszawie. Kiedy si\u0119 w nim pojawi\u0142em, zobaczy\u0142em przestrze\u0144 tak niewdzi\u0119czn\u0105 i tak zdegradowan\u0105, \u017ce w zasadzie powinna by\u0142a by\u0107 zburzona, a szpital zbudowany na nowo. Oczywi\u015bcie zburzenie nie wchodzi\u0142o w rachub\u0119, pozosta\u0142o wi\u0119c w jaki\u015b spos\u00f3b t\u0119 przestrze\u0144 zaakceptowa\u0107. Ale w jaki spos\u00f3b zaakceptowa\u0107 co\u015b takiego? Na pewno nie gasz\u0105c \u015bwiat\u0142o. Zgaszenie \u015bwiat\u0142a nic nie zmienia, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musimy wyj\u015b\u0107 z ciemno\u015bci. Dlatego jedyn\u0105 rzecz\u0105, jak\u0105 mog\u0142em zrobi\u0107, by\u0142o pozostawienie przestrzeni w \u015bwietle, wprowadzenie w ni\u0105 \u201eaktora\u201d, kt\u00f3ry jest w podobnej sytuacji co pacjent \u2013 i odpowiednie przet\u0142umaczenie tej sytuacji. Z tego wzgl\u0119du \u201eaktorami\u201d, kt\u00f3rych wprowadzi\u0142em do szpitala za pomoc\u0105 na\u015bciennych projekcji, by\u0142y zwierz\u0119ta sfilmowane w zoo, a wi\u0119c w warunkach bardzo ograniczaj\u0105cych ich swobod\u0119 i podobnych do tych, w jakich znajdowali si\u0119 mali pacjenci. Te niedogodne warunki zosta\u0142y prze\u0142o\u017cone na atrakcyjny obraz, kt\u00f3ry jednak nie zas\u0142ania\u0142 niedogodno\u015bci \u2013 nie zas\u0142ania\u0142 tej zdegradowanej architektury \u2013 ale jako\u015b pozwala\u0142 je zaakceptowa\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>W Twoich pracach, zw\u0142aszcza starszych, cz\u0119sto pojawia si\u0119 nagie ludzkie cia\u0142o. To mi u\u015bwiadamia, \u017ce nale\u017cysz do tego samego pokolenia co Katarzyna Kozyra, Artur \u017bmijewski czy Pawe\u0142 Althamer, a wi\u0119c arty\u015bci, kt\u00f3rzy cia\u0142o uczynili jednym z najwa\u017cniejszych medi\u00f3w swojej sztuki. Wasze sposoby pos\u0142ugiwania si\u0119 nim znacznie si\u0119 jednak od siebie r\u00f3\u017cni\u0105.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Trudno mi odnosi\u0107 siebie do innych artyst\u00f3w z mojego pokolenia&#8230; Generalnie my\u015bl\u0119, \u017ce u mnie cia\u0142o jest bardziej anonimowe, w\u0142a\u015bnie uprzedmiotowione. Nie pokazuj\u0119 twarzy, bo bardziej zale\u017cy mi na przekazaniu tego, w jaki spos\u00f3b odczuwamy obecnie cielesno\u015b\u0107. Lucjan Freud maluje obrazy tak, \u017ce faktura jest substytutem ludzkiej tkanki, olej staje si\u0119 ekwiwalentem cielesno\u015bci. W mojej sztuce odniesienia do cia\u0142a maj\u0105 r\u00f3wnie abstrakcyjny, mo\u017cna powiedzie\u0107, formalny charakter. Nie dotycz\u0105 problematyki spo\u0142ecznej, przynajmniej wprost, tylko tego, w jaki spos\u00f3b postrzegamy cia\u0142o w nowym \u015brodowisku wizyjnym. Jest to naprawd\u0119 fascynuj\u0105ce. Kiedy zacz\u0105\u0142em rzutowa\u0107 z projektora obrazy ludzi bezpo\u015brednio na architektoniczne pod\u0142o\u017ce, dotar\u0142o do mnie, \u017ce architektura dzia\u0142a w tych pracach bardziej fizycznie ni\u017c ludzkie cia\u0142o. Cielesno\u015b\u0107 dzisiaj to co\u015b, paradoksalnie, bardzo efemerycznego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Cia\u0142o widmowe.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Jest to cia\u0142o widmowe i ja o tej widmowo\u015bci nie opowiadam, tylko staram si\u0119 j\u0105 \u201eprzet\u0142umaczy\u0107\u201d za pomoc\u0105 eksperyment\u00f3w medialnych. Chodzi o do\u015bwiadczenie tego nowego cia\u0142a, jego oddechu, ruchu, substancjalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Ostatnia Twoja praca, przynajmniej ostatnia jak\u0105 widzia\u0142em, <\/em>Przeka\u017ccie sobie znak pokoju<em>, opiera si\u0119 na zapisie filmowym dokonanym podczas katolickiej mszy. Religijne motywy pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Twoich wcze\u015bniejszych realizacjach: <\/em>Ca\u0142unie maroka\u0144skim, <em>serii<\/em> Powerprayer, Konsekracji, San Pietro<em>. Sk\u0105d zainteresowanie t\u0105 sfer\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Tak naprawd\u0119 odnosz\u0119 si\u0119 do niej w spos\u00f3b, jakby to powiedzie\u0107, \u201epowierzchowny\u201d. W og\u00f3le uwa\u017cam, \u017ce z takiej powierzchownej obserwacji niesamowicie wiele mo\u017cna wydoby\u0107. Seria \u201ePowerprayer\u201d na przyk\u0142ad wzi\u0119\u0142a si\u0119 z prostego skojarzenia figury modl\u0105cego si\u0119 z pozycj\u0105 p\u0119dz\u0105cego z wielk\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 motocyklisty, \u015bcigaj\u0105cego si\u0119 nie wiadomo z czym, mo\u017ce z czasem, a mo\u017ce z wieczno\u015bci\u0105. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z lokalnym kontekstem polskiego katolicyzmu, chocia\u017c zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce je\u015bli przez d\u0142u\u017cszy czas mieszkam w tym kraju, to tego rodzaju inspiracje si\u0119 nasilaj\u0105. W tych pracach pokazuj\u0119 \u2013 jest to tylko jaka\u015b intuicja \u2013 sytuacje, kt\u00f3re gdzie\u015b w g\u0142\u0119bokim planie by\u0107 mo\u017ce s\u0105 ekwiwalentami religijnego rytua\u0142u w stechnicyzowanym \u015bwiecie. <em>Przeka\u017ccie sobie znak pokoju<\/em> to r\u00f3wnie\u017c \u201epowierzchowna\u201d obserwacja ludzi, kt\u00f3rych nie znam, o kt\u00f3rych nic nie wiem, kt\u00f3rzy dla mnie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tylko w jaki\u015b ornament. Ten ornament jest statyczny i tylko w jednym momencie o\u017cywa, w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, kiedy wierni podaj\u0105 sobie d\u0142onie w ge\u015bcie pokoju. Projekcja niemal przez ca\u0142y czas swojego trwania jest takim prawie abstrakcyjnym obrazem zbudowanym z \u201epikseli\u201d ludzkich sylwetek i tylko w tej jednej chwili, kt\u00f3ra trwa cztery sekundy, przestaje by\u0107 abstrakcj\u0105. Ta czasowa proporcja jest niew\u0105tpliwie znacz\u0105ca i wiele m\u00f3wi o tych ludziach, ich wierze. Ja to znaczenie wydobywam, wy\u0142\u0105cznie przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 powierzchni, troch\u0119 tak jak impresjoni\u015bci, kt\u00f3rzy te\u017c wy\u0142\u0105cznie obserwowali rzeczywisto\u015b\u0107. Jak jednak pisa\u0142 Kracauer&nbsp; ju\u017c w 1927 roku, obserwacja tego, co na powierzchni, czasami jest nam w stanie wyja\u015bni\u0107 wi\u0119cej, ni\u017c dog\u0142\u0119bne analizy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Ale taka obserwacja nigdy nie jest niewinna. Jak bardzo by\u015b si\u0119 nie stara\u0142, to jednak zawsze \u201ezanieczyszczasz\u201d j\u0105 w\u0142asnymi znaczeniami.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Decyzja, \u017ceby w tym kraju, w\u0142a\u015bnie w tym momencie, przyjrze\u0107 si\u0119 takiemu w\u0142a\u015bnie wyrwanemu z liturgicznego kontekstu fragmentowi, nie jest, oczywi\u015bcie, bez znaczenia. Nie jest to niewinny gest, ale uwa\u017cam, \u017ce moj\u0105 rol\u0105 jest w\u0142a\u015bnie abstrahowanie pewnych zjawisk, wyrywanie ich z naturalnego otoczenia, po to, aby ods\u0142oni\u0142y niedostrzegane sensy. Wprowadzam je do galerii, umieszczam w sztucznej, abstrakcyjnej sytuacji, licz\u0105c, \u017ce dzi\u0119ki temu mog\u0105 silniej zadzia\u0142a\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>J. S.: <\/em><\/strong><em>Jednym ze \u015bwiat\u00f3w, kt\u00f3re poddajesz obserwacji, jest \u015bwiat instytucji, i tych artystycznych, i tych zwi\u0105zanych z wielkim biznesem. Za pomoc\u0105 fototapet przywo\u0142ujesz wn\u0119trza biur mi\u0119dzynarodowych koncern\u00f3w, korytarze korporacyjnych central, zaplecza galerii etc. Mo\u017cna si\u0119 w tym dopatrywa\u0107 przejaw\u00f3w instytucjonalnej krytyki&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D. L.: <\/strong>Form\u0105 krytyki mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zamanifestowanie bezsilno\u015bci. Kiedy m\u00f3wisz, \u017ce sztuka jest bezsilna, to nie znaczy, \u017ce milczysz. Nie wiem, czy zwr\u00f3ci\u0142e\u015b na to uwag\u0119, ale wn\u0119trza na tych fototapetach s\u0105 przeskalowane. I o t\u0119 skal\u0119 tutaj chodzi, o proporcje mi\u0119dzy patrz\u0105cym a wyolbrzymionym obrazem zaplecza galerii czy biura wielkiej firmy. Z drugiej strony chodzi o relacje mi\u0119dzy instytucj\u0105 a artyst\u0105. Artysta jest tak naprawd\u0119 kim\u015b, kto spe\u0142nia us\u0142ugi, np. robi\u0105c wystaw\u0119, tak naprawd\u0119 dekoruje galeri\u0119. Si\u0119gaj\u0105c po fototapet\u0119, kt\u00f3ra jest przecie\u017c rodzajem dekoracji, tylko wzmacniam i tak ju\u017c mi narzucon\u0105 rol\u0119 designera. Mowa jest wi\u0119c o bezsilno\u015bci wobec instytucji, i widza, i artysty.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"285\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-1024x285.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7875\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-1024x285.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-300x83.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-768x213.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-1536x427.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-2048x569.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ZNAK-POKOJU-panorama-still1-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Dominik Lejman, Przeka\u017ccie sobie znak pokoju, fresk wideo, \u0141\u00f3d\u017a Biennale, \u0141\u00f3d\u017a, 2006<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>z Dominikiem Lejmanem rozmawia Jaros\u0142aw Suchan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[98],"class_list":["post-7866","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-dominik_lejman"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7866"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7876,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7866\/revisions\/7876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}