{"id":7554,"date":"2004-09-07T09:17:00","date_gmt":"2004-09-07T09:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7554"},"modified":"2022-10-16T13:08:43","modified_gmt":"2022-10-16T13:08:43","slug":"rozmowa-z-krzysztofem-skarbkiem-18-czerwca-2004-13-14-kawiarnia-asp-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/rozmowa-z-krzysztofem-skarbkiem-18-czerwca-2004-13-14-kawiarnia-asp-we-wroclawiu\/","title":{"rendered":"Rozmowa z Krzysztofem Skarbkiem"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof Cicho\u0144: Na Pa\u0144skich obrazach panuje atmosfera radosnej zabawy. Humanistyka cz\u0119sto odwo\u0142uje si\u0119 do Homo ludens<\/em> Huizingi z jego koncepcj\u0105 zabawy, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie najg\u0142\u0119bsz\u0105 powag\u0105, zabawy bliskiej kontemplacji, gdzie je\u015bli uda si\u0119 nam zatraci\u0107 w tej zabawie, to cz\u0142owiek zapomina o pragmatycznym, codziennym kontek\u015bcie… tak Pan maluje? Ale bardzo du\u017co jest w Pa\u0144skich obrazach gad\u017cet\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci: samochody, samoloty, komputery…<\/p>\n\n\n\n

Krzysztof Skarbek: Ja to traktuj\u0119 jako stron\u0119 ikonografii \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego. W dawnych czasach Holendrzy malowali pi\u0119knie zastawiane sto\u0142y, czy jeszcze wcze\u015bniej atrybuty w\u0142adzy. W malarstwie religijnym by\u0142y to atrybuty zwi\u0105zane z kultem, w \u015bwieckim, dla arystokracji hieratyczno\u015b\u0107, rojalistyczno\u015b\u0107 w\u0142adzy. Wielka sztuka na tym si\u0119 opiera\u0142a. Obecnie nowa bur\u017cuazja, jaka tworzy si\u0119 na pograniczu nauki i biznesu, tutaj sfery potrzeb, popytu i poda\u017cy si\u0119 zamykaj\u0105, a czasami k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 z tym, co artysta chce powiedzie\u0107 sam od siebie. Oczywi\u015bcie, ja z dystansem podchodz\u0119 do pewnych tez, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o przysz\u0142o\u015bci \u015bwiata. Chcia\u0142bym tego wszystkiego dotyka\u0107 w spos\u00f3b intuicyjny, przy czym s\u0142owo, zabawa nie jest g\u0142\u00f3wnym kluczem do tego, co robi\u0119, bo jednak odwo\u0142uj\u0119 si\u0119 do tego, co w nas tkwi, w naszej \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej, a mianowicie: archetyp, znak, symbol, kt\u00f3re mo\u017cemy w spos\u00f3b analityczny prze\u0142o\u017cy\u0107 na wszystkie czynno\u015bci dnia codziennego, jak i na to, co intelektuali\u015bci wi\u0105\u017c\u0105 z szeroko pojmowan\u0105 humanistyk\u0105. Raczej bym si\u0119 odwo\u0142ywa\u0142 do takiego spojrzenia, jakie reprezentowa\u0142a grupa badaczy my\u015blenia irracjonalnego, my\u015bl\u0119 o grupie angielskich s\u0142ynnych prze\u015bmiewc\u00f3w: Mothy Python Group<\/em>, przy czym oni s\u0105 do b\u00f3lu wyszydzali ludzk\u0105 hipokryzje, a ja raczej bardzo ciep\u0142o patrz\u0119 na cz\u0142owieka i pokazuj\u0119 poprzez t\u0119 zabaw\u0119 pewne zagro\u017cenia cywilizacyjne. Pojawia si\u0119 u mnie w obrazach na przyk\u0142ad samolot w r\u00f3\u017cnych kontekstach, mo\u017ce by\u0107 on wbity jak totem, jak pomnik przesz\u0142o\u015bci, mo\u017ce to by\u0107 monitor jako element wykraczaj\u0105cy poza t\u0119 utylitarn\u0105 stron\u0119 przekazywania informacji.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Spotka\u0142 si\u0119 Pan z jakimi\u015b \u015bwie\u017cymi interpretacjami motywu samolot\u00f3w po 11 wrze\u015bnia?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Traktowa\u0142em to jak gro\u017an\u0105 zabawk\u0119 w r\u0119kach ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 te\u017c sterowani poprzez media czy polityk\u0119, przez ponadnarodowe struktury, ale tutaj bym si\u0119 nie zatrzymywa\u0142, polityka mnie tak bardzo nie obchodzi. Bardziej mnie obchodz\u0105 relacje mi\u0119dzyludzkie, mi\u0119dzyludzka komunikacja, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142bym w jaki\u015b spos\u00f3b pokaza\u0107. Pokaza\u0107, \u017ce mo\u017cna \u017cy\u0107 lepiej, ciekawiej i w spos\u00f3b niekonwencjonalny komunikowa\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Rysowa\u0142 Pan samoloty jako dziecko? Kiedy si\u0119 Pan zdecydowa\u0142, \u017ce Pan b\u0119dzie malarzem?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Wiedzia\u0142em o tym od wczesnego dzieci\u0144stwa. M\u00f3j dziadek by\u0142 malarzem i rze\u017abiarzem w Krakowie przed wojna, moja matka jest wybitnie uzdolniona plastycznie, siostra mojej matki sko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 w Krakowie. Nie by\u0142em do tego zach\u0119cany, wr\u0119cz przeciwnie. Siedzia\u0142o to zawsze we mnie i moj\u0105 wypowiedzi\u0105 by\u0142 zawsze znak, rysunek, malarstwo.<\/p>\n\n\n\n

 K.C.: By\u0142 pan tak obci\u0105\u017cony i u\u015bwiadomiony plastycznie, \u017ce…<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Tak szczerze m\u00f3wi\u0105c, zawsze stara\u0142em si\u0119 budowa\u0107 jakie\u015b nowe \u015bwiaty. Zazwyczaj m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra jest w wieku dorastania interesuje si\u0119 elementami z historii sztuki, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0105 albo w stron\u0119 mimetycznego odtwarzania \u015bwiata, albo w stron\u0119 metafizyczn\u0105, albo impresyjn\u0105. W moim wypadku to by\u0142a du\u017ca fascynacja Hieronimem Boschem, Brueglem, ale te\u017c i pop-artem, surrealizmem, przy czym zawsze stara\u0142em si\u0119 w moim mniemaniu budowa\u0107 w\u0142asny \u015bwiat realizmu, czyli budowa\u0107 \u015brodkami widocznymi co\u015b, co mog\u0142oby si\u0119 wymyka\u0107 dotychczasowym definicjom z historii sztuki. Kto\u015b mi powiedzia\u0142, \u017ce moje obrazy mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do odbioru przez obce cywilizacje, tego, jak sobie wyobra\u017caj\u0105 \u017cycie na ziemi. Czyli nie do ko\u0144ca u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie wszystkie realia. Generalnie chodzi mi o stwarzanie \u015bwiata lepszego, ciekawszego, o takim prawdziwym i szczerym ogl\u0105dzie obecnej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Do tego s\u0142u\u017cy malarstwo Pana zdaniem?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Tak, cho\u0107 ja to m\u00f3wi\u0119 w swoim imieniu, o swojej tw\u00f3rczo\u015bci dlatego, \u017ce bardzo \u0142atwo jest stworzy\u0107 \u2013 je\u015bli m\u00f3wimy o figuratywnej sztuce \u2013 pewn\u0105 zbitk\u0119 negatywnych zjawisk, kontrastuj\u0105cych element\u00f3w, kt\u00f3re dadz\u0105 \u0142atwy dramat. Mamy wi\u0119cej poci\u0105gaj\u0105cych i g\u0142\u0119bokich czarnych dramat\u00f3w, ni\u017c pozytywnych odpowiedzi na humanistyczne problemy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Skarbek, <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.: To Bacona Pan chyba nie lubi?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: To jest tak, \u017ce s\u0105 pewne rzeczy, kt\u00f3re nie interesuj\u0105 mnie w kontek\u015bcie w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci. Pewne kompozycje, czy to muzyczne, czy plastyczne mog\u0105 mnie nie interesowa\u0107, cho\u0107 uwa\u017cam, \u017ce s\u0105 cenne i dobre. Nie warto\u015bciuje tego: lubi\u0119, nie lubi\u0119…<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Krytycy dla u\u0142atwienia sobie pracy maj\u0105 niepi\u0119kny, ale praktyczny zwyczaj wi\u0105zania artyst\u00f3w w p\u0119czki. Mam problem z kim mo\u017cna Skarbka zestawi\u0107? Gdyby\u015bmy wybrali sobie na przyk\u0142ad  wspomnianego ju\u017c Bacona, jakiego\u015b przedstawiciela \u201estrony impresyjnej\u201d: C\u00e9zanna i Matejk\u0119, to najbli\u017cej b\u0119dzie chyba do Matejki.<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Ja w jakim\u015b swoim tek\u015bcie pisz\u0119, \u017ce moim ulubionym artyst\u0105 jest Jan Matejko. Ale pewne poci\u0105gni\u0119cia farb\u0105, jej uk\u0142adanie naj\u0142atwiej por\u00f3wna\u0107 do Van Gogha. Mia\u0142em w pewnym okresie tak\u0105 metod\u0119 k\u0142adzenia plamek, ka\u017cda plama by\u0142a oddzielnym biologicznym bytem, to nie jest Sisley czy optical art, tylko stwarzanie takich mikroorganizm\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej oddzia\u0142uj\u0105 ze sob\u0105. Dla mnie kolor jako symbol ma dzia\u0142a\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce ma podnosi\u0107 wag\u0119 chwili, podkre\u015bla\u0107 pewn\u0105 euforyczno\u015b\u0107 chwili, z drugiej strony ciemne barwy kojarz\u0105 si\u0119 z pewna refleksj\u0105, ale mo\u017ce to by\u0107 wymienne, na zasadzie kontrastu, co\u015b co jest niebezpieczne mo\u017ce by\u0107 takimi euforycznymi zestawieniami barwnymi przestawione. (….)<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Czyli malarstwo powinno pokazywa\u0107 jasna stron\u0119 \u017cycia?<\/p>\n\n\n\n

 K.S.: U mnie tak. Z jednej strony jest to taki u\u015bmiech wobec s\u0142abo\u015bci cywilizacji i ludzi, a z drugiej strony malarstwo ma pokazywa\u0107 now\u0105 drog\u0119, \u017ceby tworzy\u0107 z tych wszystkich element\u00f3w, jak samolot, samoch\u00f3d, kt\u00f3re s\u0105 symbolami, nowy, ciekawszy \u015bwiat na miar\u0119 w\u0142asnych pragnie\u0144, a nie wynikaj\u0105cy z determinacji funkcjonalno\u015bci. Zawsze podkre\u015blam, \u017ce dotychczas narz\u0119dzia s\u0142u\u017cy\u0142y do kszta\u0142towania naszej cywilizacji i otoczenia, a w tej chwili pewne narz\u0119dzia, jak telefon kom\u00f3rkowy, samoch\u00f3d czy telewizor plazmowy nie jest ju\u017c tylko narz\u0119dziem, tylko jest bytem samym w sobie, kt\u00f3remu si\u0119 oddaje pewnego rodzaju kult. M\u0142odzi ludzie musz\u0105 mie\u0107 coraz ciekawsze te, jak pan m\u00f3wi, gad\u017cety. Ale ja bym tego s\u0142owa nie u\u017cywa\u0142, bo gad\u017cet jest rozumiany jako przedmiot niepotrzebny, tylko ozdobny, a to jest co\u015b wi\u0119cej. To jest fetysz, tu chodzi o oddawanie czci, takiej wsp\u00f3\u0142czesnej, technologicznej. Tak jak samoch\u00f3d, nowy silnik, nowe elementy w tym silniku, czy telefon kom\u00f3rkowy, kt\u00f3ry nie jest tylko do rozmowy, a spe\u0142nia jakie\u015b magiczne funkcje niemal\u017ce…<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Jest jak w\u0119ze\u0142, kt\u00f3ry spina rzeczywisto\u015b\u0107, jakby nagle telefony znik\u0142y, to wszystko by si\u0119 rozsypa\u0142o…<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Tak, no w\u0142a\u015bnie. <\/p>\n\n\n\n

K.C.: Mia\u0142 Pan kiedy\u015b pokus\u0119, \u017ceby z\u0142o\u017cy\u0107 ze swoich obraz\u00f3w jak\u0105\u015b ca\u0142o\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Chcia\u0142em co\u015b takiego zrobi\u0107, jak taka wielka panorama, gdzie na horyzoncie jest historia grupy ludzi, kt\u00f3rzy przechodz\u0105 przez r\u00f3\u017cne wydarzenia, bardzo dramatyczne i fantastyczne, realne i b\u0119d\u0105ce na progu snu, wyobra\u017ani i pod\u015bwiadomo\u015bci. W wielu kulturach m\u00f3wi si\u0119, \u017ce sen i byt realny maj\u0105 ze sob\u0105 du\u017co wsp\u00f3lnego. <\/p>\n\n\n\n

K.C.: Wydaje si\u0119, \u017ce ho\u0142duje Pan przekonaniu, \u017ce malarstwo jest form\u0105 metafizyki, w Pa\u0144skich obrazach stale powraca szeroko poj\u0119ty w\u0105tek sakralny.  Parafrazuj\u0105c tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Jacka Wo\u017aniakowskiego, czy malarstwo mo\u017ce zbawi\u0107?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: To jest pytanie o moc zaczynu, o moc sprawcz\u0105 pewnych idei, zacz\u0119\u0142o si\u0119 to od s\u0142owa, kt\u00f3re jest takim bardzo mocnym elementem, kt\u00f3ry ma niemal\u017ce si\u0142\u0119 zaczynu chemicznego…<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Chyba zawsze w kulturze europejskiej s\u0142owo by\u0142o wa\u017cniejsze ni\u017c obraz…<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Przy czym, je\u017celi by by\u0142o tylko s\u0142owo, to nie by\u0142o by abstrakcyjnego d\u017awi\u0119ku muzyki. To s\u0105 takie byty, jak muzyka czy obraz, kt\u00f3re wychodz\u0105 w pozawerbaln\u0105 stron\u0119 i najlepiej gdy dzia\u0142aj\u0105 na ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, potrafi\u0105 zmieni\u0107 cz\u0142owieka i nie potrzeba uzupe\u0142nia\u0107 tego s\u0142owem. Na tym polega walka tak zwanej czystej formy malarskiej z przedstawiaj\u0105cym malarstwem, \u017ceby odgrodzi\u0107 t\u0119 sfer\u0119 malarsk\u0105 od sfery s\u0142owa. Cz\u0119sto do\u015bwiadcza\u0142em takich rozm\u00f3w, \u017ce je\u017celi chce Pan sobie co\u015b opowiedzie\u0107, to najlepiej napisa\u0107 esej w gazecie, a tu nale\u017cy zaj\u0105\u0107 si\u0119 czyst\u0105 form\u0105 i kompozycj\u0105. Ja zawsze by\u0142em temu przeciwny i jednak wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce mo\u017cna tworzy\u0107 pewna interesuj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119, ale nie tylko formalnych znak\u00f3w malarskich, poci\u0105gni\u0119\u0107 p\u0119dzla, palmy, geometrii i uk\u0142adu rytmicznego, ale te\u017c stworzy\u0107 przyk\u0142ady symbolicznych znakowych opowiada\u0144 malarskich.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Pogdybajmy, gdyby by\u0142o tylko s\u0142owo, co by Pan robi\u0142? By\u0142by Pan szamanem, opowiadaczem historii?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Cz\u0142owiek opr\u00f3cz tego, \u017ce ma aparat mowy, ma aparat ruchu. Wi\u0119c ruch i organizacja przestrzeni wok\u00f3\u0142 siebie plus s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Czy m\u00f3g\u0142by wymieni\u0107 Pan jaki\u015b malarzy tworz\u0105cych, podobnie jak Pan, obrazy radosne, optymistyczne?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Generalnie prze\u017cycia, kt\u00f3re s\u0105 oddawane na p\u0142\u00f3tnie wynikaj\u0105 z pewnych bardzo dramatycznych i traumatycznych prze\u017cy\u0107 i ci\u0119\u017cko ludziom pokazywa\u0107 co\u015b, co jest optymistyczne dlatego, \u017ce w sztuce najcz\u0119\u015bciej zadaje si\u0119 pewne pytania, a odpowiedzi m\u00f3wi\u0105ce o lepszym \u015bwiecie wydaj\u0105 si\u0119 ludziom niebezpieczne. Wydaje im si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 \u015bmieszni lub banalni, i dlatego boj\u0105 si\u0119 takich odpowiedzi. Trzeba   z jednej strony troch\u0119 odwagi, a z drugiej troch\u0119 badawczego podej\u015bcia, \u017ceby stworzy\u0107, przynajmniej pr\u00f3bowa\u0107, co\u015b, co wymyka si\u0119 definicjom komedii, czy te\u017c \u017cartu i stworzy\u0107 now\u0105 optymistyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, ale warto pr\u00f3bowa\u0107 i cz\u0119sto to daje nowe rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Czy zna Pan kogo\u015b takiego?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Zastanawiam si\u0119… Mo\u017ce niekt\u00f3re obrazy Zdzis\u0142awa Nitki, kiedy pokazuje on cz\u0142owieka w lesie, z wilkiem, z or\u0142em, ze s\u0142onecznym niebem, cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest zharmonizowany z przyrod\u0105. Oczywi\u015bcie sama forma jest ekspresyjna, ostra, nie ma tam wyra\u017anego u\u015bmiechu na twarzy, ale jest pewna prawda o naturze.<\/p>\n\n\n\n

K.C.: Wydaje si\u0119, \u017ce w historii malarstwa polskiego raz, w latach osiemdziesi\u0105tych nast\u0105pi\u0142a taka erupcja malarzy radosnych. Optymizm pokoleniowy? Jak to wyt\u0142umaczy\u0107, najpro\u015bciej tym, \u017ce naogl\u0105dali\u015bcie si\u0119 malarzy spod znaku Neue Wilde i…<\/p>\n\n\n\n

K.S.: To nie by\u0142o tak. Historia jest powa\u017cniejsza: w Akademiach Sztuk Pi\u0119knych na ca\u0142ym \u015bwiecie malarstwo by\u0142o zdefiniowane, w oparciu o teori\u0119 Gauguina, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142, \u017ce malarstwo to kolor. W zwi\u0105zku z tym sprawdzaj\u0105c umiej\u0119tno\u015bci student\u00f3w, i kandydat\u00f3w poprzez umiej\u0119tno\u015b\u0107 transpozycji tego, co np. widz\u0105 w martwej naturze na p\u0142aszczy\u017anie obrazu, mo\u017cna sprawdzi\u0107 ich wra\u017cliwo\u015b\u0107 oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 dostrzegania tego\u017c koloru. W praktyce dochodzi do tego, \u017ce powa\u017cny artysta, artysta, kt\u00f3ry dojrzewa zaczyna zaw\u0119\u017ca\u0107 gam\u0119 i tworzy\u0107 szlachetne szaro\u015bci i operowa\u0107 w zgaszonych gamach wok\u00f3\u0142 br\u0105zu i szaro\u015bci. Wtedy teoretycznie m\u00f3wi si\u0119 o powa\u017cnym podej\u015bciu do malarstwa. W naszej \u00f3wczesnej socjalistycznej rzeczywisto\u015bci, gdzie poligrafia by\u0142a na kiepskim poziomie, gdy nie by\u0142o porz\u0105dnych album\u00f3w, ani kolor\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych dzi\u015b na ulicach, ta szaro\u015bci mia\u0142a dwuznaczny charakter. Szaro\u015bci  by\u0142a w \u017cyciu codziennym, szaro\u015b\u0107 pogody, szare dni i szare noce spowodowa\u0142y, \u017ce u pewnych ludzi narasta\u0142 bunt przeciwko tak ustalonym regu\u0142om kulturowego pojmowania malarstwa i dobrego smaku. I mi\u0119dzy innymi ja i paru moich koleg\u00f3w w latach osiemdziesi\u0105tych z potrzeby serca zacz\u0119\u0142o wprowadza\u0107 ostre zestawienie barw, by troszk\u0119 doda\u0107 s\u0142o\u0144ca tej szarej rzeczywisto\u015bci. Wracaj\u0105c do tego Neue Wilde niemieckiego, te albumy dopiero p\u00f3\u017aniej dosz\u0142y, szko\u0142y nie mia\u0142y pieni\u0119dzy na prenumerat\u0119, dopiero w drugiej po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych zacz\u0119to prenumerowa\u0107 Kunstwerk<\/em>, Art Forum<\/em>. Ci ludzie, kt\u00f3rzy mieli pieni\u0105dze na podr\u00f3\u017ce zagraniczne mogli co\u015b tam wypatrzy\u0107, ale to starsi, natomiast ja i moje pokolenie, kiedy robili\u015bmy dyplom w 85 roku, nie mieli\u015bmy \u017cadnego kontaktu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Skarbek, <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K.C.: Wierzy Pan w to, \u017ce malarstwo jest sfer\u0105 racjonaln\u0105? Wypowiada si\u0119 Pan o nim precyzyjnie i logicznie. Co to za zwierz\u0119 to malarstwo?<\/p>\n\n\n\n

 K.S.: Z jednej strony nie powinno by\u0107 racjonalne, bo powinno by\u0107 bratni\u0105 dusz\u0105 poezji, a z drugiej strony w Akademiach kszta\u0142ci si\u0119 i warsztat tw\u00f3rczy, i \u015bwiadomo\u015b\u0107 plastyczn\u0105. Obraz zar\u00f3wno wykszta\u0142conego artysty, jak obraz chorego umys\u0142owo mo\u017ce by\u0107 genialny, ale obraz \u015bwiadomego artysty przechodzi przez w\u0142asne ja w\u0142asnej duchowo\u015bci, natomiast cz\u0142owiek nie\u015bwiadomy, kt\u00f3ry tworzy genialne rzeczy, jest tylko pewnym przeka\u017anikiem, medium si\u0142y sprawczej, boskiej. Natomiast w naszej kulturze \u015br\u00f3dziemnomorsko-chrze\u015bcija\u0144skiej cz\u0142owiek jest si\u0142\u0105 sprawcz\u0105 w porozumieniu z bogiem. W moim rozumieniu sztuki nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 nie na totaln\u0105 wolno\u015b\u0107 wypowiedzi, ale na przes\u0142ania, kt\u00f3re artyst\u0105 kieruj\u0105 przy tworzeniu sztuki. Tylko te przes\u0142ania mog\u0105 by\u0107 racjonalne lub irracjonalne, a sam przedmiot sztuki mo\u017ce by\u0107 nieodgadniony, odczytywany na wiele sposob\u00f3w. Przy czym trzeba pami\u0119ta\u0107 o teorii, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce to jest sztuk\u0105 najnowsz\u0105 do odczytania czego nie mamy narz\u0119dzi. Je\u017celi spo\u0142ecze\u0144stwo daje carte blanche krytykom i muzealnikom, \u017ceby przet\u0142umaczyli sztuk\u0119 na zrozumia\u0142\u0105, to znaczy, \u017ce j\u0119zyk i metodyka jest ju\u017c znana, czyli, \u017ce odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do starej sztuki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

K.C.: W katalogu Pa\u0144skiej wystawy z 1992 roku znalaz\u0142em cytat pochodz\u0105cy z tomu opowiada\u0144 Jak \u017cy\u0107 i by\u0107 szcz\u0119\u015bliwy<\/em>m autorstwa Krzysztofa Skarbka. Istnieje taki tom?<\/p>\n\n\n\n

K.S.: Jak \u017cy\u0107 i by\u0107 szcz\u0119\u015bliwym? Zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad tym wszyscy, nikt nie da\u0142 odpowiedzi uniwersalnej. Warto, \u017ceby ka\u017cdy pokusi\u0142 si\u0119 na takie afirmatywne spojrzenia na swoje \u017cycie i widzia\u0142 przynajmniej zal\u0105\u017cek celu w swoim \u017cyciu. Mam mn\u00f3stwo notatek w swoich szkicach, kt\u00f3re dotykaj\u0105 tego problemu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztofa Cichonia<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[74],"class_list":["post-7554","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-skarbek-i-pawela"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7554","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7554"}],"version-history":[{"count":53,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15856,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7554\/revisions\/15856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}