{"id":7542,"date":"2007-03-10T15:34:00","date_gmt":"2007-03-10T15:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7542"},"modified":"2022-04-20T11:10:46","modified_gmt":"2022-04-20T11:10:46","slug":"jezeli-zmienic-ma-sie-swiat-zmienic-musisz-sie-ty-swiat-ma-twoja-twarz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/jezeli-zmienic-ma-sie-swiat-zmienic-musisz-sie-ty-swiat-ma-twoja-twarz\/","title":{"rendered":"Je\u017celi zmieni\u0107 ma si\u0119 \u015bwiat, zmieni\u0107 musisz si\u0119 ty. \u015awiat ma twoj\u0105 twarz"},"content":{"rendered":"\n

Uczmy si\u0119 patrze\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Uczmy si\u0119 rozpoznawa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W P\u00f3\u0142nocnej Afryce spogl\u0105dam na kolorowy dywan zabarwiony naturalnymi kolorami i czuj\u0119 jego bezpo\u015bredni\u0105 si\u0142\u0119, i j\u0119zyk, kt\u00f3ry o\ufb01arowuje nam wspania\u0142\u0105 palet\u0119 barw. Odk\u0105d nauczyli\u015bmy si\u0119 czyta\u0107 i pisa\u0107, coraz bardziej tracimy w stosunkach mi\u0119dzyludzkich kontakt \u201eoko w oko\u201d. Jednocze\u015bnie tracimy zdolno\u015b\u0107 pe\u0142nego ujmowania \u015bwiata. \u017byjemy dzisiaj w barwnym \u015bwiecie analfabetyzmu, nastawieni na czarno-bia\u0142y obraz. Trudniej natomiast dostrzegamy kolorowe niuanse. Ludzie, kt\u00f3rzy odbieraj\u0105 \u015bwiat czarno-bia\u0142o, ci, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 inaczej, boj\u0105 si\u0119 chromatyczno\u015bci. Obawiaj\u0105 si\u0119 zagubienia w barwnej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i wielorako\u015bci, boj\u0105 si\u0119 barw, nie potra\ufb01\u0105c ich poj\u0105\u0107. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dzieciom w cywilizowanych krajach trudniej jest si\u0119 nauczy\u0107 czytania i pisania ni\u017c wcze\u015bniejszym pokoleniom. Nie s\u0142yszy si\u0119, aby wyci\u0105gni\u0119to z tego wnioski. Spojrzenie jest ograniczone. Walczy si\u0119 o pisowni\u0119 wielk\u0105 czy ma\u0142\u0105 liter\u0105, rozdrabnia si\u0119, traci si\u0119 widzenie ca\u0142o\u015bci. Wik\u0142a si\u0119 w partyjn\u0105 polityk\u0119 \u2013 jak d\u0142ugo jeszcze? Uprawia si\u0119 sekciarstwo. Ca\u0142o\u015bciowe spojrzenie, jak nigdy dotychczas, wydaje si\u0119 by\u0107 wyparte z dzisiejszej polityki i nauki. Dochodzi do tego, \u017ce nasze dzisiejsze polityczne wychowanie dzieci metodami lewicowymi i prawicowymi w szybkim tempie oducza je barwnego postrzegania \u015bwiata. Za to mamy kolorow\u0105 telewizj\u0119, barwne ubrania, uczymy si\u0119 z mozo\u0142em czytania i pisania. Ameryka\u0144skie pr\u00f3by stosowania barw w pi\u015bmie, liternictwie mia\u0142y przeciwstawi\u0107 si\u0119 m\u0119cz\u0105cemu odbiorowi czarno-bia\u0142ych powt\u00f3rze\u0144. Polska zas\u0142yn\u0119\u0142a w \u015bwiecie dzi\u0119ki kolorowej gra\ufb01ce (plakatowi), co uwa\u017cnemu obserwatorowi pozwala postawi\u0107 pytanie, czy gra\ufb01cy u\u017cytkowi nie z wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i uwag\u0105 traktuj\u0105 wprowadzenie barw ni\u017c tak zwani niezale\u017cni malarze.<\/p>\n\n\n\n

W malarstwie naszego stulecia \u2013 poczynaj\u0105c od Van Gogha w ubieg\u0142ym wieku \u2013 nieliczni malarze pr\u00f3bowali barwnym postrzeganiem przyczyni\u0107 si\u0119 do prze\u0142omu. Jednak jak zwykle przewa\u017caj\u0105 reakcyjne tendencje i wydaje si\u0119, \u017ce z tych odwa\u017cnych, pionierskich prac pojedynczych mistrz\u00f3w, z ich pr\u00f3b, mo\u017ce pozosta\u0107 tylko kolorowa iskierka na bia\u0142o-czarnym sklepieniu, kt\u00f3re w historii umys\u0142u liczy tysi\u0105ce lat. Kolorowy przekaz telewizyjny uniemo\u017cliwia nam barwne uchwycenie, barwne poj\u0119cie mo\u017cliwo\u015bci tw\u00f3rczych \u015bwiata. Nikt nie jest zdolny przez d\u0142u\u017cszy czas odbiera\u0107 zatrutych barw, nie niszcz\u0105c produktywno\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci oka na barwne niuanse. Nasze oko samo w sobie jest nie tylko instrumentem postrzegania, lecz w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b wp\u0142ywa na nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Istnieje gro\u017aba, \u017ce nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 cofnie si\u0119 w dawno przekroczone schematy czarno-bia\u0142ego postrzegania, tak jakby nasz rozw\u00f3j, rozp\u0119d i przygotowania tysi\u0119cy lat posz\u0142y na marne. Istnieje niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce maj\u0105c jedyn\u0105 szans\u0119, w kilkadziesi\u0105t lat zniweczymy nasz trwaj\u0105cy tysi\u0105ce lat rozw\u00f3j. Dlatego du\u017ce znacznie dla ludzi, kt\u00f3rzy nie poddaj\u0105 si\u0119 temu reakcyjnemu p\u0119dowi, mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119ksze ni\u017c dotychczas upewnienie si\u0119 o d\u0105\u017ceniu do barwnego postrzegania w po\u0142\u0105czeniu ze \u015bwiadomym bytem cz\u0142owieka. Mam tu na my\u015bli nauk\u0119 o barwach Goethego.<\/p>\n\n\n\n

U Goethego jest mowa o \u201ezmys\u0142owo-etycznym\u201d dzia\u0142aniu barw na cz\u0142owieka. Co za tym idzie, barwne postrzeganie rozwija \u015bwiadomo\u015b\u0107. \u015awiat kolorowo potra\ufb01 widzie\u0107 tylko ten, kto w danej chwili panuje nad swoj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, kto nie wybiega my\u015blami w przesz\u0142o\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, barwy czujemy zmys\u0142ami, nie my\u015bleniem. Im bardziej odbiegamy w my\u015blow\u0105 przestrze\u0144, tym bardziej zatracamy zdolno\u015b\u0107 w pe\u0142ni \u015bwiadomego barwnego postrzegania. Ca\u0142a czynno\u015b\u0107 my\u015blenia jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem paso\u017cytniczym. My\u015bliciele, kt\u00f3rzy nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad procesem my\u015blenia, broni\u0105 si\u0119 wszystkimi dost\u0119pnymi \u015brodkami (r\u00f3wnie\u017c si\u0142owymi), \u017ceby nie zdawa\u0107 sobie z tego sprawy. Kulturowo i antropologicznie przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 sobie postrzeganie barwne i my\u015blenie czarno-bia\u0142e. Kto czyta ksi\u0105\u017cki lub gazety, posila sw\u00f3j j\u0119zyk czarno-bia\u0142o. Nic dziwnego, \u017ce mole ksi\u0105\u017ckowe staj\u0105 si\u0119 czarno-bia\u0142ymi biurokratami i wyznawcami postrzegania czarno-bia\u0142ego, przy czym jako biurokraci interpretuj\u0105 bia\u0142e i czarne jako przeciwie\u0144stwa. Zar\u00f3wno pocz\u0105tkuj\u0105cy, jak i biegli w pi\u015bmie \u017cyj\u0105 w \u015bwiecie czarno-bia\u0142ych kontrast\u00f3w. Wierz\u0105, \u017ce my\u015bl\u0105c i m\u00f3wi\u0105c schematami czarno-bia\u0142ymi, dalej zajd\u0105, ni\u017c patrz\u0105c i dostrzegaj\u0105c niuanse, co przy ca\u0142ej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci barwnych zjawisk nie wymaga kontrastu dla ukierunkowania \u015bwiadomo\u015bci. Ale chodzi o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c o rozpoznawanie barw. Barwy s\u0105 zachowaniami. Barwy nie s\u0105 obiektami. Czarno-bia\u0142o mo\u017cna my\u015ble\u0107, ale nie patrze\u0107. Barwy pozwalaj\u0105 si\u0119 tylko widzie\u0107 \u2013 nie mo\u017cna nad nimi my\u015ble\u0107. One pozwalaj\u0105 si\u0119 wydobywa\u0107 tylko poprzez patrzenie na nie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Siegward Sprotte, Hohe Himmel, akwarela, 41 x 32 cm, 1989<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Oko w oko z barwnymi zjawiskami budzi si\u0119 w cz\u0142owieku poznanie, a z nim si\u0142a do tw\u00f3rczego \u0142\u0105czenia si\u0119 z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 woln\u0105 od czasu. Rozprawiamy du\u017co o tak zwanym naszym wolnym czasie, ale do tej pory nie uda\u0142o nam si\u0119 w tym naszym wolnym czasie by\u0107 wolnym od czasu. Nie udaje nam si\u0119 uciec od my\u015blenia. Lenistwo jest \u017ar\u00f3d\u0142em wszelkich wyst\u0119pk\u00f3w, m\u00f3wi\u0105: robotnik, intelektualista, biurokrata czy uczony w pi\u015bmie. Bezczynno\u015b\u0107 jest pocz\u0105tkiem poznania, tak m\u00f3wi poznaj\u0105cy. <\/p>\n\n\n\n

Kto pr\u00f3buje swoj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 ukszta\u0142towa\u0107 barwnie, widzi! Nie odczytuje tego, co widzi \u2013 patrz\u0105c, wydobywa to na \u015bwiat. Patrz\u0105c, bierze udzia\u0142 we wszystkim, co jest dla niego zjawiskiem. Nie degraduje swoich zmys\u0142\u00f3w do organ\u00f3w szcz\u0105tkowych, pozwala im, aby odtwarza\u0142y ludzk\u0105 twarz, kreatywno\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 my\u015blenia jest zmys\u0142owe odbieranie. Podstaw\u0105 wszelkiego poznania s\u0105 zmys\u0142owe zdolno\u015bci i poddawanie si\u0119 im. My\u015blenie \u017cywi si\u0119 zdolno\u015bci\u0105, poznanie pomna\u017ca i pot\u0119guje zdolno\u015b\u0107. Obdarza\u0107 si\u0119 zmys\u0142ami, znaczy oczekiwa\u0107, \u017ce nasze zmys\u0142y bardziej \u017cycz\u0105 sobie fantazjowania ni\u017c przytomno\u015bci. Fantazjowanie jest poznawaniem. Je\u017celi za poznawaniem nie idzie my\u015blenie, za dawaniem \u2013 branie, to ten kto nie przeplata dawania i brania, ten tylko daje i daje. Ten kto przekszta\u0142ca branie\u2013dawanie w dawanie, ten pot\u0119guje uzdolnienia. Jego poznawanie nie wywo\u0142uje takiego zaniku zdolno\u015bci jak jego spo\u017cyte, zu\u017cyte i konsumuj\u0105ce my\u015blenie \u2013 jego poznawanie mno\u017cy zdolno\u015b\u0107. Jego poznawanie przyczynia si\u0119 do rozwoju oryginalnej, \u015bwiadomej postawy. On tworzy przy tworzeniu, nie u\u017cywaj\u0105c tw\u00f3rczo\u015bci. Jego poznawanie wzmaga kreatywno\u015b\u0107. Poznawanie jest dla niego czym\u015b tw\u00f3rczym. Rozpoznaje si\u0119 w dzia\u0142aniu. Tworzy, b\u0119d\u0105c tw\u00f3rczym. \u0106wiczy si\u0119 w sztuce kreatywnej, tworzeniu i poznawaniu, nie oddzielaj\u0105c si\u0119 od doczesno\u015bci, nie ogranicza go czas. Tworzenie i poznanie dzieje si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

(t\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Maria Kruk)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siegward Sprotte<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[97],"class_list":["post-7542","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-siegward_sprotte"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7542"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7547,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7542\/revisions\/7547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}