{"id":7514,"date":"2022-03-23T14:47:44","date_gmt":"2022-03-23T14:47:44","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7514"},"modified":"2022-03-23T15:07:01","modified_gmt":"2022-03-23T15:07:01","slug":"choroba-na-cielesnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/choroba-na-cielesnosc\/","title":{"rendered":"Choroba na cielesno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n

Jeste\u015bmy potencjalnym \u015bcierwem. Gdy wchodz\u0119 do rze\u017anika, zawsze my\u015bl\u0119, \u017ce to dziwne, \u017ce to nie ja wisz\u0119 zamiast zwierz\u0119cia na haku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Francis Bacon<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 tylko mam wiar\u0119, absolutn\u0105 i pewn\u0105, kt\u00f3ra daje mi odblask wewn\u0119trznej pogody: po \u015bmierci nie ma nic.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Andrzej Wr\u00f3blewski<\/p>\n\n\n\n

(Z listu do \u017cony, ok. 1953)<\/p>\n\n\n\n

Le\u017cysz na pod\u0142odze\u2026 Jest zimna. Czujesz to?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Surowy, zimny krajobraz. Skulony, boisz si\u0119 podnie\u015b\u0107 g\u0142ow\u0119, by spojrze\u0107 na bezkres bieli. Gdzie jeste\u015b? Dr\u017cysz? Z zimna? Ze strachu?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sk\u00f3ra jest chropowata i szorstka, ale miejscami mi\u0119kka i delikatna.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sucha i wilgotna. Pachniesz. Oddychasz. Prze\u0142ykasz \u015bIin\u0119. Wydzielasz sperm\u0119. Krwawi<\/em>sz… Jeste\u015b.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce motywem obraz\u00f3w Rafa\u0142a Sobiczewskiego jest cia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Cia\u0142o… Nazbyt oczywiste i realne, by o nim m\u00f3wi\u0107 otwarcie i wprost. Przecie\u017c ju\u017c wszystko zosta\u0142o powiedziane, namalowane, sfotografowane. C\u00f3\u017c jeszcze mo\u017cna doda\u0107? Cia\u0142o… Naturalne. Biologiczne. Jest z nami (lub: nami) od zawsze. No w\u0142a\u015bnie: czy jeste\u015bmy cia\u0142em, czy duchem? Jednocze\u015bnie cia\u0142o jest obsesj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej kultury. Sta\u0142o si\u0119 przedmiotem. Przedmiotem w naszych r\u0119kach. Sta\u0142o si\u0119 \u015brodkiem do naszych ma\u0142ych pragnie\u0144 i rozkoszy. Wierzymy, \u017ce mo\u017cliwe jest jego kszta\u0142towanie. Wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne sposoby \u2013 ulepszamy je, d\u0105\u017cymy do osi\u0105gni\u0119cia jakiego\u015b wyimaginowanego, \ufb01zycznego idea\u0142u. Z ka\u017cdym dniem nauka daje nam ku temu coraz wi\u0119cej sposob\u00f3w, ale z drugiej strony \u2013 cia\u0142o wci\u0105\u017c si\u0119 wymyka. W miar\u0119 jak pr\u00f3bujemy je okie\u0142zna\u0107, umie\u015bci\u0107 w ryzach naszych wyobra\u017ce\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci, ono pozostaje nieuchwytne i ujawnia coraz to nowe przestrzenie niepoddaj\u0105ce si\u0119 naszej interwencji. Choroby, zagro\u017cenia, nieci\u0105g\u0142o\u015bci, w\u0105tpliwo\u015bci. Jest jeszcze wstyd. \u017be nie panujemy do ko\u0144ca nad wszystkimi mimowoInymi odruchami, kr\u0105\u017ceniem p\u0142yn\u00f3w ustrojowych, chorob\u0105, pragnieniami. \u017be nie jeste\u015bmy tymi, kt\u00f3rymi chcieliby\u015bmy by\u0107. Ta \ufb01zyczno\u015b\u0107 dotyka nas i odpycha. Rozszerzamy doznania \u201eniecielesne\u201d, dajemy ponie\u015b\u0107 si\u0119 elektronicznym rozszerzeniom. Transcendujemy siebie w wirtualno\u015b\u0107, jakby\u015bmy chcieli zapomnie\u0107 o bolesnym i realnym fakcie naszej egzystencji. Cia\u0142o po prostu jest. Z ka\u017cd\u0105 minut\u0105 wyra\u017aniej u\u015bwiadamia nam ten fakt i domaga si\u0119 zaznaczenia swojej obecno\u015bci. Tu i teraz. Za chwil\u0119 b\u0119dzie bowiem inne.<\/p>\n\n\n\n

Czy przestrze\u0144 wi\u0119zi ci\u0119, czy daje bezpiecze\u0144stwo? Twoja sk\u00f3ra jest delikatna, niemal <\/em>prze\u017aroczysta. Widzisz b\u0142\u0119kitne i czerwone nitki \u017cy\u0142? Dlaczego si\u0119 chowasz? Czy mog\u0119 spojrze\u0107 <\/em>ci <\/em>w <\/em>oczy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rafa\u0142 Sobiczewski zmaga si\u0119 z pytaniem o cielesno\u015b\u0107, cho\u0107 pewnie on sam zaprzeczy\u0142by temu. Cielesno\u015b\u0107 jego obraz\u00f3w nie jest zmys\u0142owa, jest raczej mi\u0119sna i \ufb01zyczna. Potwierdza nasze \ufb01zyczne istnienie. Tu i teraz. Rozpi\u0119te mi\u0119dzy narodzinami i \u015bmierci\u0105. Bo po \u015bmierci nie ma nic… Z ka\u017cdym obrazem postacie Rafa\u0142a Sobiczewskiego staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej cielesne, okre\u015bIone, ci\u0119\u017ckie, \ufb01zyczne, namacalne. Jakby autor \u201eskanowa\u0142 je\u201d, prze\u015bwietla\u0142 kawa\u0142ek po kawa\u0142ku, pr\u00f3buj\u0105c uchwyci\u0107 \u015blad \u017cycia. Dla okre\u015blenia charakteru jego malarstwa kluczowa wydaje si\u0119 by\u0107 relacja mi\u0119dzy cia\u0142em a przestrzeni\u0105. We wcze\u015bniejszych obrazach postacie by\u0142y jakby bardziej linearne, szkieletowate, przypomina\u0142y rodzaj konstrukcji pozbawionej cielesnego wype\u0142nienia. Jakby niepewne, kurczowo trzymaj\u0105c si\u0119 przestrzeni, pr\u00f3bowa\u0142y potwierdza\u0107 swoje istnienie. Charakteryzuj\u0105c tamte obrazy, Rafa\u0142 Sobiczewski pisa\u0142, \u017ce \u201epokazuje cz\u0142owieka jako wzgl\u0119dno\u015b\u0107\u201d, \u017ce \u201eprzestrze\u0144 wynika z cia\u0142a i wi\u0119zi je\u201d. Teraz postacie istniej\u0105 samodzielnie, \u015bwiadome swojej istoty lub raczej nie tyle okre\u015bIaj\u0105 si\u0119 wobec przestrzeni, co wchodz\u0105 z ni\u0105 w r\u00f3wnoprawn\u0105 relacj\u0119. Jednak nie jest to wymiana oparta na harmonijnym wsp\u00f3\u0142istnieniu, to walka dw\u00f3ch si\u0142, kon\ufb02ikt, powoduj\u0105cy deformacje, spustoszenia po obu stronach. Posta\u0107 reaguje na przestrze\u0144, pod jej wp\u0142ywem przybiera okre\u015blon\u0105 pozycj\u0119, przestrze\u0144 natomiast \u2013 deformuje cia\u0142o, przydzielaj\u0105c mu zamkni\u0119te miejsce, w kt\u00f3rym ono powinno przebywa\u0107. Postacie w obrazach Rafa\u0142a Sobiczewskiego przedstawione s\u0105 najcz\u0119\u015bciej skulone, w pozycji embrionalnej, pierwotnej, naturalnej. Tak jakby w zagro\u017ceniu, w tej pozycji, szuka\u0142y poczucia bezpiecze\u0144stwa. Wydaj\u0105 si\u0119 pozostawa\u0107 w stanie u\u015bpienia, letargu. Pomi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105. Nie narodzi\u0142y si\u0119 jeszcze? Czy ju\u017c nie \u017cyj\u0105? To \u201epomi\u0119dzy\u201d \u2013 niepokoi. Figury s\u0105 samotne, przedstawione pojedynczo, co wzmaga jeszcze poczucie zagro\u017cenia. Nawet w przypadku dyptyku, ka\u017cda z cz\u0119\u015bci przedstawiaj\u0105cych jedn\u0105 posta\u0107 istnieje samoistnie, relacja pomi\u0119dzy nimi jest bardzo subtelna i niejednoznaczna. Musi by\u0107 mi\u0119dzy nimi odleg\u0142o\u015b\u0107, przerwa, szczelina, by nie czyni\u0107 tej relacji zbyt bliskiej, jawnej i oczywistej. Potrzebny jest dystans. Figury istniej\u0105 oddzielnie, nie komunikuj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105. \u017byj\u0105 samotnie, skupione na w\u0142asnej egzystencji.<\/p>\n\n\n\n

Zapadasz si\u0119 w cielesno\u015b\u0107. Czerwie\u0144. Mi\u0119sno\u015b\u0107. Pulsowanie p\u0142yn\u00f3w. Dr\u017cenie mi\u0119\u015bni.Czy to ona ci\u0119 wci\u0105ga, czy ty chcesz si\u0119 w niej pogr\u0105\u017cy\u0107? Czy to cielesno\u015b\u0107 mn\u0105 kieruje, czy umys\u0142? S\u0105 razem czy osobno?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Cielesno\u015b\u0107 obraz\u00f3w Rafa\u0142a Sobiczewskiego ma jeszcze jeden aspekt, zwi\u0105zany z sam\u0105 ich materi\u0105. Ona narzuca si\u0119 nam od pierwszego kontaktu z nimi. Ich du\u017cy format i \u017cywa konkretno\u015b\u0107 farby wzmagaj\u0105 materialno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia. Musimy te obrazy \ufb01zycznie ogl\u0105da\u0107. Stan\u0105\u0107 z nimi twarz\u0105 w twarz. Zosta\u0107 z nimi sam na sam. Poczu\u0107 ich ci\u0119\u017car, rozmiar, form\u0119 i kolor. Musimy do\u015bwiadczy\u0107 ich \ufb01zycznie, jakby wbrew elektronicznej dost\u0119pno\u015bci wi\u0119kszo\u015bci wizerunk\u00f3w. Nie s\u0105 to obrazy \u201eon demand\u201d. To one wymagaj\u0105. Wymagaj\u0105 pewnego wysi\u0142ku, by do nich dotrze\u0107, by zosta\u0107 przez nie wch\u0142oni\u0119tym. Wymagaj\u0105 re\ufb02eksji. Nie s\u0105 to obrazy \u201ewygodne jak fotel\u201d, daj\u0105ce przede wszystkim wra\u017cenia estetyczne. Przebywanie z nimi jest trudne, by nie powiedzie\u0107: bolesne. Zmusza do wnikni\u0119cia w g\u0142\u0105b obrazu. W g\u0142\u0105b siebie. Nie tylko tematyka obraz\u00f3w wywo\u0142uje ten specy\ufb01czny b\u00f3l, r\u00f3wnie\u017c ich forma. Asymetria kompozycji, te\u017c \u201eniewygodna\u201d, \u201edr\u0119cz\u0105ca\u201d; podobnie jak minimalizm \u015brodk\u00f3w. Postacie umieszczone w pustej abstrakcyjnej przestrzeni lub w miejscu wyznaczonym jedynie liniami tworz\u0105cymi co\u015b na kszta\u0142t klatki, by nie sugerowa\u0107 niczego, by wykluczy\u0107 wszelki sentymentalizm. Poza tym nie ma nic… Malowanie jest d\u0142ug\u0105 drog\u0105 materializacji, analogicznie.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie ko\u0144czy si\u0119 moje cia\u0142o? Z ko\u0144cem paznokcia? Czy rozpo\u015bciera si\u0119 na szeroko\u015b\u0107 moich ramion? Czy gdy je opuszcz\u0119, to ju\u017c mnie tam nie ma? Czy cia\u0142em zakre\u015blam moj\u0105 przestrze\u0144, czy te\u017c ona wyznacza moje granice? Trzymam si\u0119 tej wyimaginowanej przestrzeni, by nie do\u015bwiadczy\u0107 bieli niebytu\u2026 boj\u0119 si\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jest w malarstwie Rafa\u0142a Sobiczewskiego co\u015b, trudnego, co powoduje, \u017ce odczuwamy rodzaj niezno\u015bnej udr\u0119ki, bolesn\u0105 autentyczno\u015b\u0107 malarskiego gestu i my\u015bli. Ogl\u0105danie jego obraz\u00f3w sprawia b\u00f3l niemal \ufb01zycznie odczuwalny, udr\u0119czenie, cho\u0107 zarazem odczuwamy cie\u0144 specy\ufb01cznej czu\u0142o\u015bci wobec przedstawianych postaci, jak gdyby\u015bmy do\u015bwiadczali niemal \ufb01zycznego zmagania si\u0119 autora ze swoj\u0105 wizj\u0105. Na powierzchni obrazu widoczne s\u0105 liczne przemalowania, zmiany formy i struktury. Tak, jakby warstwowo\u015b\u0107 materii malarskiej by\u0142a zapisem strumienia \u015bwiadomo\u015bci, dokumentacj\u0105 my\u015bli i jej malarskiej materializacji. Ogl\u0105daj\u0105c te obrazy, dokonujemy archeologicznej odkrywki: warstwa po warstwie \u015bci\u0105gamy przemalowania, pr\u00f3buj\u0105c odkry\u0107 to, co skrywa si\u0119 pod powierzchni\u0105. Labirynt my\u015bli, zmaga\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci. Jak lekcja anatomii: zdejmowanie kolejnych warstw nask\u00f3rka, by dotrze\u0107 do \u017cywego mi\u0119sa. Cielesno\u015bci samej. Malarstwo Sobiczewskiego ma co\u015b z improwizacji, jakby by\u0142o pr\u00f3b\u0105, \u0107wiczeniem, nigdy nie osi\u0105gaj\u0105c ostatecznej doskona\u0142o\u015bci. Jest w tym dzia\u0142aniu d\u0105\u017cenie do pewnej zamierzonej niezgrabno\u015bci czy nieudolno\u015bci, do deformacji, kt\u00f3ra zbli\u017ca si\u0119 do groteski: \u201eWszystko, cokolwiek przybiera cia\u0142o \u2013 idea, byt, oboj\u0119tne co \u2013 staje si\u0119 groteskowe. Dokonanie niesie frustracj\u0119\u201d, by powt\u00f3rzy\u0107 za Cioranem.<\/p>\n\n\n\n

Co jest po drugiej stronie? Cisza? Ciemno\u015b\u0107? Milczenie? Nico\u015b\u0107? Kiedy zapadniesz si\u0119 w pustk\u0119, <\/em>przestaniesz <\/em>cierpie\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce autor stawia znak r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy cielesnym a duchowym aspektem istnienia. To jedno\u015b\u0107. To jedyna perspektywa naszej egzystencji. Jak w ikonie, kt\u00f3ra b\u0119d\u0105c materializacj\u0105, jest jednocze\u015bnie ods\u0142oni\u0119ciem uniwersalnego. Wra\u017cenie egzystencjalnej udr\u0119ki, rozpaczy, cierpienia i samotno\u015bci, kt\u00f3rej kres przyniesie \u015bmier\u0107. Kierkegaardowska, \u201echoroba na \u015bmier\u0107\u201d, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107. Celem jest jednak nie to, by\u015bmy odczuli bezmiar w\u0142asnej udr\u0119ki, ale na chwil\u0119 namy\u015blili si\u0119, oderwali si\u0119 od rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra nas otacza. Odczuli \ufb01zycznie ci\u0119\u017car istnienia, kszta\u0142t my\u015bli, skupili si\u0119 na sobie. Tu. Teraz. Na chwil\u0119. Jeste\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Czujesz b\u00f3l? Mog\u0119 usi\u0105\u015b\u0107 przy tobie? Pom\u00f3\u017c mi. Podaj mi r\u0119k\u0119 \u2013 b\u0119d\u0119 wiedzia\u0142, gdzie si\u0119ko\u0144cz\u0119…<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rafa\u0142 Sobiczewski, The Embryo, 151 x 170 cm, olej na p\u0142\u00f3tnie, 2003<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Magdalena Wicherkiewicz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[96],"class_list":["post-7514","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-rafal_sobiczewski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7514"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7536,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7514\/revisions\/7536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}