{"id":7483,"date":"2006-10-09T08:20:00","date_gmt":"2006-10-09T08:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7483"},"modified":"2022-10-07T12:28:32","modified_gmt":"2022-10-07T12:28:32","slug":"nie-tylko-o-kolejnym-roku-polskim-z-jankiem-simonem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/nie-tylko-o-kolejnym-roku-polskim-z-jankiem-simonem\/","title":{"rendered":"Nie tylko o kolejnym Roku Polskim z Jankiem Simonem"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Krzysztof Cicho\u0144:<\/em><\/strong><em> Wygl\u0105da na to, \u017ce to pierwszy kontakt kulturalny madagaskarsko-polski w ostatnich latach.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Janek Simon: <\/strong>Zdecydowanie tak. Chocia\u017c jeden z ksi\u0119\u017cy opowiada\u0142 mi o pielgrzymce kilkunastu Malgaszy do \u0141agiewnik. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich od\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 od pielgrzymki i wybra\u0142a nowe \u017cycie w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em>&nbsp; Na wystawie wi\u0119cej by\u0142o Malgaszy czy bia\u0142ych<\/em>?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Malgaszy. Na wernisa\u017c przysz\u0142o troch\u0119 bia\u0142ych, kt\u00f3rych pozna\u0142em w hotelu czy barach. By\u0142o te\u017c kilku m\u0142odych artyst\u00f3w, Malgaszy, kt\u00f3rzy malowali jakie\u015b baobaby. Przyszli&nbsp; Polacy, kt\u00f3rzy widzieli plakaty. Chyba przysz\u0142o te\u017c troch\u0119 ludzi z ulicy, kt\u00f3rzy zobaczyli, \u017ce jest wino za darmo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Wino by\u0142o miejscowe?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, bia\u0142e.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Ale kieliszki pewnie chi\u0144skie?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, dwadzie\u015bcia chi\u0144skich kieliszk\u00f3w kupi\u0142em na targu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Go\u015bci by\u0142o wi\u0119cej, czyli jak w Europie dla wszystkich nie starczy\u0142o<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Nie starczy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Pr\u00f3bowa\u0142 Pan zainteresowa\u0107&nbsp; jakie\u015b \u201eczynniki oficjalne\u201d?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, pierwsze co zrobi\u0142em, to poszed\u0142em do ministerstwa kultury. Co ciekawe tam jest to Ministerstwo Kultury i Turystyki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> U nas te\u017c tak nied\u0142ugo b\u0119dzie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Ale z moim francuskim nie&nbsp; by\u0142em si\u0119&nbsp; w stanie przebi\u0107 do jakich\u015b decydent\u00f3w. To si\u0119 nie uda\u0142o. Zaprosi\u0142em za to ludzi z Instytutu Goethego, kt\u00f3rzy przyszli na wernisa\u017c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> I co? Gratulowali?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Oni byli jacy\u015b dziwni. Chyba si\u0119 im nie spodoba\u0142 pomys\u0142 wystawy, wydaje&nbsp; mi si\u0119, \u017ce potraktowali to jako krytyk\u0119 pod swoim adresem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Chyba mieli troch\u0119 racji.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> C\u00f3\u017c, szczeg\u00f3lnie Instytut Francuski jest narz\u0119dziem utrzymywania dominacji kulturowej nad by\u0142ymi koloniami.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> A plakaty by\u0142y w jakim j\u0119zyku?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Po francusku i po polsku.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.: <\/em><\/strong><em>Nie po malgasku?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Nie. Powinny by\u0107 po malgasku, my\u015bla\u0142em o tym, ale drukowa\u0142em je w Polsce i nie mia\u0142 ich kto przet\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Nie ma czego\u015b takiego jak kultura polska?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Raczej wol\u0119 m\u00f3wi\u0107 o kulturze w Polsce, ni\u017c kulturze polskiej. Bra\u0142em udzia\u0142 w kilku projektach promuj\u0105cych w\u0142a\u015bnie kultur\u0119 polsk\u0105 za granic\u0105 i, chyba w czasie pobytu w Weimarze, dotar\u0142o do mnie, \u017ce jest to jaka\u015b pusta forma.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7485\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-768x768.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-1536x1536.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-2048x2048.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11-plakat_lightbox-1-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Guma Guar, Human Meat, Lightbox, 2005, (praca prezentowana na wystawie Rok Polski na Madagaskarze, w Antananarywie w kwietniu 2006 roku)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mo\u017ce to wynika z polityki?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, to wynika z polityki, to jest zewn\u0119trzny, pa\u0144stwowy PR. Trzeba sobie postawi\u0107 pytanie, czy cz\u0142owiek chce w tym uczestniczy\u0107, na jakich warunkach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em>&nbsp; W Pana&nbsp; madagaskarskim projekcie nie ma ani jednego Polaka.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Takie by\u0142o za\u0142o\u017cenie. S\u0105 prace S\u0142owaka, grupy z Czech, dw\u00f3ch Bu\u0142gar\u00f3w i Rumuna. Jak bym wybra\u0142 Polak\u00f3w, to jednak to by by\u0142a promocja kultury polskiej. Tego nie chcia\u0142em robi\u0107, dlatego wybra\u0142em tylko artyst\u00f3w zagranicznych. Wystawa, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 z ich prac, odnosi si\u0119 do sytuacji Polski i jej problem\u00f3w. Co \u015bwiadczy o tym, \u017ce&nbsp; sztuka tworzona poza Polsk\u0105 mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 do naszej rzeczywisto\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Spotka\u0142 si\u0119 Pan w Antananarywie z miejscow\u0105 Poloni\u0105\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, czteroosobow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Jak Pan im t\u0142umaczy\u0142, \u017ce w wystawie polskiej bierze udzia\u0142 dw\u00f3ch Bu\u0142gar\u00f3w, grupa czeska\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak samo jak Panu, ale nie rozmawiali\u015bmy o tym zbyt wiele. Przyj\u0119li to i tyle. Najwi\u0119ksze emocje wzbudzi\u0142a do\u015b\u0107 drastyczna, antywojenna, antyameryka\u0144ska praca <em>Human Meat<\/em> grupy Guma Guar. Obawia\u0142em si\u0119 nawet, czy&nbsp; nie spowoduje to jakich\u015b kontrowersji, ale ta praca podoba\u0142a si\u0119 najbardziej, r\u00f3wnie\u017c Polakom.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Bo to bardzo czytelna praca, odnosi si\u0119 do wydarze\u0144, kt\u00f3re wszyscy i w Polsce, i na Madagaskarze z wypiekami na twarzy \u015bledzimy na bie\u017c\u0105co w telewizji.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Wszystkie prace by\u0142y dosy\u0107 zrozumia\u0142e, tak je wybiera\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Teraz b\u0119d\u0119 tropi\u0142 u Pana kolonialny spos\u00f3b my\u015blenia. W jakim\u015b wywiadzie wspomina\u0142 Pan ju\u017c o tym: \u201enawet pomimo wyboru prac ewidentnych, a nawet dosadnych, nie wywo\u0142a\u0142y one \u017cadnych \u017cywych reakcji\u201d. Jak by Pan robi\u0142 wystaw\u0119 na Biennale Weneckie, a nawet w Weimarze to nie mia\u0142by Pan \u017cadnych opor\u00f3w, by wybra\u0107 takie \u201edosadne prace\u201d, czy by\u0142by Pan bardziej subtelny? Czy wyb\u00f3r nie by\u0142 podyktowany przekonaniem, \u017ce jad\u0105c gdzie\u015b daleko, na nieco etnograficzn\u0105 wypraw\u0119 trzeba wzi\u0105\u0107 ewidentne prace\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Troch\u0119 tak by\u0142o. Dla mnie jednym z ciekawych w\u0105tk\u00f3w w tym projekcie by\u0142o skonfrontowanie wsp\u00f3\u0142czesnych wydarze\u0144 i strategii z miejscem, gdzie nie ma \u017cadnego kontekstu dla ich odbioru. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce gdybym tam zabra\u0142 prace subtelne, to z g\u00f3ry skaza\u0142bym si\u0119 na niepowodzenie, nikt by tego nie zrozumia\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Czyli sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 tak samo\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Teraz to wiem. Bior\u0105c te prace, my\u015bla\u0142em, \u017ce jest szansa na to, \u017ce b\u0119d\u0105 one zrozumia\u0142e. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie by\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Jedyna, kt\u00f3ra \u201ezaskoczy\u0142a\u201d to&nbsp; ta wspomniana ju\u017c o wojnie w Iraku.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. C.:<\/strong> Tak, to <em>Human Meat<\/em>. Pozosta\u0142e prace odnosi\u0142y si\u0119 do problem\u00f3w, kt\u00f3rych na Madagaskarze po prostu nie ma. Nie wyst\u0119puje tam problem polityzacji Ko\u015bcio\u0142a, czy degradacji przestrzeni publicznej\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Z tego wynika, \u017ce po pierwsze nie wszystko jest ju\u017c globalne, a po drugie, \u017ce arty\u015bci&nbsp; zawsze bior\u0105 pod uwag\u0119 specyfik\u0119 miejsc gdzie wystawiaj\u0105. Krak\u00f3w a Krosno to za ma\u0142a r\u00f3\u017cnica, ale Krak\u00f3w a Antananarywa to ju\u017c wystarczaj\u0105ca. Wbrew cz\u0119sto deklarowanej uniwersalno\u015bci j\u0119zyka sztuki. Wbrew poromantycznemu przekonaniu, \u017ce artysta jest medium, przez kt\u00f3re zjawia si\u0119&nbsp; idea, kt\u00f3rej to idei artysta s\u0142u\u017cy, maj\u0105c gdzie\u015b kontekst, czas i miejsce. Zawsze si\u0119 jednak kalkuluje: zaskoczy czy nie zaskoczy.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"132\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-1024x132.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7487\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-1024x132.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-300x39.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-768x99.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-1536x198.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-2048x264.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/12-tolstoy2-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Krassimir Terziev, Post Urban, 2003 (praca prezentowana na wystawie Rok Polski na Madagaskarze, w Antananarywie w kwietniu 2006 roku)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> To nie by\u0142o jednak g\u0142\u00f3wnym kryterium wyboru tych prac. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce by\u0142y one ewidentne, natomiast nie takich szuka\u0142em. Szuka\u0142em przede wszystkim prac artyst\u00f3w zagranicznych, kt\u00f3re mog\u0142yby zosta\u0107 stworzone w Polsce i odnosi\u0107 si\u0119 do polskich problem\u00f3w, to by\u0142o g\u0142\u00f3wnym kryterium.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> To otworzy\u0142 Pan tam wystaw\u0119 kultury zjednoczonej Europy.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Bardziej Europy Wschodniej. Moje osobiste do\u015bwiadczenia potwierdzaj\u0105, \u017ce dobrze si\u0119 rozumiemy, \u017ce jednak jest jakie\u015b \u015brodkowoeuropejskiej podobie\u0144stwo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Ta wystawa wygl\u0105da jak socjologiczny projekt badania rozpadu kategorii narodu. Powinien Pan, jako socjolog z wykszta\u0142cenia, jako\u015b to skomentowa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Kategoria narodu traci na znaczeniu, przynajmniej w Europie. W pewnym momencie pracy nad wystaw\u0105 na Madagaskarze dotar\u0142o do mnie, \u017ce da si\u0119 wyr\u00f3\u017cni\u0107 trzy etapy tego procesu. Najpierw, w ko\u0144cu XVIII wieku, jest Beniowski, w tym czasie poj\u0119cie narodu nie mia\u0142o zasi\u0119gu powszechnego\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Czyli jak dzisiaj: albo cz\u0142owiek jest bogaty i podr\u00f3\u017cuje, albo jest ch\u0142opem de facto przywi\u0105zanym do jednego miejsca\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Kt\u00f3ry raz by\u0142 poddanym Niemca raz Polaka i, co mia\u0142o dla niego niewielkie znaczenie. Potem, w XIX wieku pojawia si\u0119 pa\u0144stwo narodowe, kt\u00f3re poszukuje swoich bohater\u00f3w i Beniowski zostaje zaanektowany przez W\u0119gr\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w, Polak\u00f3w. Jeszcze p\u00f3\u017aniej jest patriotyzm okresu mi\u0119dzywojennego, patriotyzm realny. To by\u0142a silna idea spo\u0142eczna \u2013&nbsp; ludzie sk\u0142adali si\u0119, \u017ceby kupi\u0107 niszczyciel dla polskiej floty wojennej. To w\u0142a\u015bnie do mnie dotar\u0142o w&nbsp; trakcie lektury&nbsp; materia\u0142\u00f3w o Madagaskarze, \u017ce by\u0142a to idea pozytywna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> My\u015bli Pan, \u017ce teraz by si\u0119 nikt nie z\u0142o\u017cy\u0142?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce czasy sk\u0142adania si\u0119 na niszczyciele ju\u017c min\u0119\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Szkoda, to pi\u0119kny projekt artystyczny, wart realizacji. W sumie to, \u017ce ca\u0142y nar\u00f3d sk\u0142ada si\u0119 na kilkana\u015bcie F-16, te\u017c ma znaczenie raczej symboliczne.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Oczywi\u015bcie ten patriotyzm przedwojenny by\u0142 patologizowany przez endeckie my\u015blenie. I w ko\u0144cu jest etap trzeci, kiedy pa\u0144stwo narodowe jest w rozk\u0142adzie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> To w Europie, bo kiedy si\u0119 Pan spotka\u0142 z t\u0105 czteroosobow\u0105 Poloni\u0105, to by\u0142o jak podr\u00f3\u017c w czasie.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Troch\u0119 tak. To by\u0142o dla mnie fajne do\u015bwiadczenie, dlatego, \u017ce znalaz\u0142em na Madagaskarze \u015blad wzoru polsko\u015bci, kt\u00f3ry akceptuj\u0119. Od dzieci\u0144stwa by\u0142em mocno ideologizowany przez swoj\u0105 antykomunistyczn\u0105 rodzin\u0119, \u017ce Polska to by\u0142a przed wojn\u0105, a to co jest teraz, to w og\u00f3le nie jest Polska. Zawsze mia\u0142em jak\u0105\u015b niech\u0119\u0107 do tej Polski. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych si\u0119 to na kr\u00f3tko zmieni\u0142o, a potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jednak ta niech\u0119\u0107 gdzie\u015b we mnie zosta\u0142a. I to w\u0142a\u015bnie by\u0142o dla mnie fajnym do\u015bwiadczeniem. Odnalaz\u0142em polsko\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 akceptuje w tych awanturnikach, kt\u00f3rzy przyjechali tam, mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce szukali z\u0142ota. Takie sienkiewiczowskie, nieco anarchistyczne typy, t\u0119skni\u0105ce za Polsk\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7490\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-300x200.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-768x512.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/9-skoda_luxus-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Erik Binder, More Luxus, 2003 (praca prezentowana na wystawie Rok Polski na Madagaskarze, w Antananarywie w kwietniu 2006 roku)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em>&nbsp; Oni woleliby pewnie zobaczy\u0107 wystaw\u0119 typu <\/em>sursumcorda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Na pewno. W sytuacji braku dost\u0119pu do kultury wsp\u00f3\u0142czesnej, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o polskiej, trudno si\u0119 spodziewa\u0107 jakiej\u015b wysoko rozwini\u0119tej \u015bwiadomo\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mo\u017ce dzi\u0119ki temu, jak Pan m\u00f3wi\u0142, trudno zauwa\u017cy\u0107 w tamtej kulturze obecno\u015b\u0107 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, jest jaka\u015b planetarna r\u00f3wnowaga. Bo u nas jest bardzo du\u017co sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Wszyscy si\u0119 na niej znaj\u0105, bywaj\u0105, dyskutuj\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie raczej nie maj\u0105 potrzeby identyfikacji narodowej. S\u0105 te\u017c takie miejsca jak Madagaskar, gdzie wyst\u0119puje&nbsp; w\u015br\u00f3d&nbsp; mniejszo\u015bci taka potrzeba, a brak&nbsp; jest \u0142aknienia sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Tam w og\u00f3le nie ma kultury wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mo\u017ce nie jest to nikomu potrzebne.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Nie wiem, z czego to wynika. Mo\u017ce z zacofania cywilizacyjnego?<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Wierzy Pan w ide\u0119 post\u0119pu?&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Wierz\u0119 w ide\u0119 post\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Jak Pan sobie wyobra\u017ca post\u0119p w stolicy Madagaskaru?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Powinno si\u0119 pojawi\u0107 jakie\u015b pole dyskusji, racjonalnej dyskusji, niekoniecznie zwi\u0105zanej ze sztuk\u0105. Takiej dyskusji, w kt\u00f3rej przepracowuje si\u0119 problemy, zastanawia si\u0119 nad nimi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Sprawia, \u017ce ludzie cz\u0119\u015bciej rozmawiaj\u0105 o problemach.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Oczywi\u015bcie. To jest wynikiem historii. Jak por\u00f3wnamy poziom takiej dyskusji w Anglii i Polsce, to zauwa\u017cymy drastyczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, id\u0105c dalej, drastyczna r\u00f3\u017cnica jest pomi\u0119dzy poziomem dyskusji w Polsce i na Madagaskarze. Wida\u0107 w tym wp\u0142yw&nbsp; r\u00f3\u017cnych historii.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.: <\/em><\/strong><em>Zawsze wyobra\u017ca\u0142em sobie, \u017ce w gmachu ministerstwa kultury siedz\u0105 panie i panowie i w\u0142a\u015bnie zastanawiaj\u0105 si\u0119, co by tu jeszcze zrobi\u0107, by poszerzy\u0107 pole dyskusji. Poprzez zorganizowanie np. Roku Polskiego we Francj.i<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> W\u0105tpi\u0119, \u017ceby w ministerstwie kultury kto\u015b zadawa\u0142 sobie pytanie: po co to robimy. To raczej jest inercyjne. Robimy, bo s\u0105 pieni\u0105dze, bo si\u0119 robi, bo jest kultura polska to trzeba&nbsp; j\u0105 promowa\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 projekt\u00f3w nie ma \u017cadnej idei, jest oparta na zasadzie: poka\u017cmy siedmiu artyst\u00f3w polskich. Nic z tego nie wynika,&nbsp; nie produkuje to \u017cadnej warto\u015bci, \u017cadnej dyskusji.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mo\u017ce gdyby to Ministerstwo Kultury zorganizowa\u0142o wystaw\u0119 sztuki polskiej przy g\u0142\u00f3wnej ulicy Antananarywy, to \u0142atwiej by\u0142oby nawi\u0105za\u0107 kontakt. Wi\u0119cej by\u0142oby dyskusji po wernisa\u017cu, wi\u0119cej odzewu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Na pewno. Pojecha\u0142em tam sam, wystaw\u0119 otworzy\u0142em po dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 tygodnia od przyjazdu. Trudno si\u0119 spodziewa\u0107 na niej obecno\u015bci prezydenta. Ministerstwo by\u0142oby mo\u017ce w stanie wywo\u0142a\u0107 na miejscu wi\u0119kszy efekt, nie o to mi chodzi\u0142o tak naprawd\u0119. Dla mnie to by\u0142a taka misja niemo\u017cliwa. Ten projekt si\u0119 uda\u0142 ju\u017c w momencie, kiedy ta wystawa powsta\u0142a. Aczkolwiek s\u0105 jakie\u015b dalsze efekty. Pozna\u0142em tych czterech Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107 stowarzyszenie polsko-madagaskarskie. My\u015bl\u0119 o tym, \u017ceby to z nimi kontynuowa\u0107. Wpad\u0142em na pomys\u0142, \u017ceby zrobi\u0107 Bibliotek\u0119 Polsk\u0105 na Madagaskarze. Chcia\u0142bym im wys\u0142a\u0107 ksi\u0105\u017cki\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Jakie? Co im Pan wy\u015ble, a co oni by chcieli?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Nie wiem, co by chcieli, na pewno nie to, co im wy\u015bl\u0119. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce mo\u017cna by stworzy\u0107 kanon \u2013 Bibliotek\u0119 Polsk\u0105, kt\u00f3ra by promowa\u0142a typ nowego Polaka. Taki kanon, kt\u00f3ry promowa\u0142by postawy, kt\u00f3re by\u0142yby polskie, ale w pozytywnym sensie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em>&nbsp; Wierzy Pan, \u017ce mo\u017cna&nbsp; dzi\u015b zrobi\u0107 taki kanon?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, my\u015bl\u0119, \u017ce tak, wierz\u0119, \u017ce mo\u017cna go zacz\u0105\u0107. Chcia\u0142bym zaprosi\u0107 do jego tworzenia moich znajomych ze \u015bwiata literackiego, bo nie jestem na tyle kompetentny w kwestiach literatury polskiej, \u017ceby to zrobi\u0107 samemu. Na Madagaskarze nie ma prawie w og\u00f3le polskich ksi\u0105\u017cek, kiedy nagle przyjedzie paczka ze stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioma ksi\u0105\u017ckami to je si\u0142\u0105 rzeczy przeczytaj\u0105 z nud\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> To dobry moment, \u017ceby u\u015bwiadomi\u0107 sobie jak si\u0119 zaciera r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy projektem artystycznym a czym\u015b, co kiedy\u015b nazywa\u0142o si\u0119 po prostu wyborem \u017cyciowym, wyborem na w\u0142asne ryzyko. Po wojnie Andrzej Bobkowski nabra\u0142 przekonania, \u017ce&nbsp; w Europie nie da si\u0119 ju\u017c wytrzyma\u0107. Wyjecha\u0142 do Gwatemali i zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 sklep z modelami samolot\u00f3w. Na pocz\u0105tku sz\u0142o mu tak sobie. Dzisiaj m\u00f3g\u0142by&nbsp; z takim pomys\u0142em przyj\u015b\u0107 np. do Atlasa Sztuki i powiedzie\u0107: mam pomys\u0142 artystyczny pod tytu\u0142em: <\/em>Club Aeromodelista Guatemalteco<em>, b\u0119d\u0119 budowa\u0142 lataj\u0105ce modele samolot\u00f3w w Ciudad de Guatemala \u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Ja jestem&nbsp; jak najbardziej za tym. Dla mnie motyw postmodernistycznej integracji sztuki i \u017cycia jest wa\u017cny\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Zanim ta integracja sta\u0142a si\u0119 postmodernistyczna, wcze\u015bniej przez chwil\u0119 by\u0142a romantyczna. Wr\u00f3\u0107my do Pana. Gdybym mia\u0142 opowiedzie\u0107 o tw\u00f3rczo\u015bci Janka Simon, weso\u0142ego vid\u017ceja z Krakowa, to opowie\u015b\u0107 ta u\u0142o\u017cy\u0142aby si\u0119 wed\u0142ug odchodzenia od tego, co nies\u0142ychanie widowiskowe, wizualne, jak Dywan czy Odlot, w stron\u0119 rzeczy bardziej do opowiadania ni\u017c do ogl\u0105dania, jak cho\u0107by <\/em>Rok Polski na Madagaskarze<em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Dla mnie takim prze\u0142omowym projektem dla mnie by\u0142 zegarek elektroniczny domowej roboty. On wynikn\u0105\u0142 z wcze\u015bniejszych dzia\u0142a\u0144, by\u0142 u\u015bwiadomieniem sobie pewnej metody. Zawsze staram si\u0119 wszystko zrobi\u0107 sam. Wol\u0119 sam si\u0119 nauczy\u0107, ni\u017c szuka\u0107 jakiego\u015b programisty czy elektronika. Musia\u0142em opanowa\u0107 nowe umiej\u0119tno\u015bci, w przypadku <em>Dywanu<\/em> \u2013 by\u0142o to programowanie gier, w przypadku \u2013 <em>Odlotu<\/em> animacja 3D. Zawsze&nbsp; korzystam z internetu jako \u017ar\u00f3d\u0142a wiadomo\u015bci. Google jest bogiem. Zawsze mi si\u0119 udawa\u0142o tego wszystkiego nauczy\u0107\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong> K\u00fcnstlerroman Janek Simon <em>w trakcie realizacji. To Pan jeste\u015b&nbsp; artysta autodydakta<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7493\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-300x225.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-768x576.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-2048x1536.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zamek-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Widok na Antananaryw\u0119, kwiecie\u0144 2006 roku, w g\u0142\u0119bi Zamek Kr\u00f3lewski w odbudowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> \u015awiadomie to wykorzysta\u0142em przy pracy nad tym zegarkiem. Zrobi\u0142em eksperyment, ile czasu zajmie mi nauczenie si\u0119 podstaw elektroniki na tyle, \u017ceby skonstruowa\u0107 od zera zegarek. Trwa\u0142o to ponad dwa miesi\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Co si\u0119 sta\u0142o z tym zegarkiem?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Zrobi\u0142em go w trzech egzemplarzach\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Sprzeda\u0142 je Pan?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Jeden sprzeda\u0142em do publicznej kolekcji sztuki, do muzeum w Niepo\u0142omicach. Drugi jest na dobrej drodze, \u017ceby zosta\u0107 sprzedanym do prywatnej kolekcji w Szwecji<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.<\/em><\/strong><em> To prawie powr\u00f3t Arts&amp;Craft&nbsp; w wersji electronics.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Ten zegarek by\u0142 ju\u017c pozbawiony walor\u00f3w wizualnych, oczywi\u015bcie nie wygl\u0105da\u0142 jak normalny zegarek, by\u0142 du\u017co wi\u0119kszy. Generalnie by\u0142 to performens, po kt\u00f3rym zosta\u0142 przedmiot. I tak\u0105 metod\u0119 przyj\u0105\u0142em. W przypadku <em>Roku Polskiego na Madagaskarze<\/em>&nbsp; to jest mniej zaakcentowane, cho\u0107 bior\u0105c pod uwag\u0119 ca\u0142y <em>research<\/em> i to, ile si\u0119 dowiedzia\u0142em o historii planu Madagaskar, to te\u017c jest w tym rodzaj operacji na wiedzy. Natomiast w innych projektach, kt\u00f3re teraz robi\u0119, jest to oczywiste \u2013 po prostu opanowuj\u0119 jaki\u015b fragment wiedzy i j\u0105 wykorzystuj\u0119. Ostatnio spodoba\u0142y mi si\u0119 wyk\u0142ady. Pierwszy wyk\u0142ad jaki zrobi\u0142em w ubieg\u0142ym roku, dotyczy\u0142 <em>Jadalnych ro\u015blin i zwierz\u0105t Dolnej Saksonii<\/em>. Odby\u0142 si\u0119 w Wolfsburgu \u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Wolfsburg le\u017cy w Dolnej Saksonii?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak. Zam\u00f3wi\u0142em przez Amazon pi\u0119tna\u015bcie ksi\u0105\u017cek, przestudiowa\u0142em, zrobi\u0142em z tego wyk\u0142ad na jakie\u015b czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 minut. Wyg\u0142osi\u0142em go na otwarciu wystawy zbiorowej. Mia\u0142o to form\u0119 performensu, z prze\u017aroczami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mog\u0119 powiedzie\u0107 studentom, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej w taki sam spos\u00f3b, przy pomocy Gogola,&nbsp; pisz\u0105 swoje prace, \u017ce robi\u0105 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, o ile podchodz\u0105 do tego \u015bwiadomie?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, musz\u0105 mie\u0107 tylko dobre&nbsp; uzasadnienie, dlaczego wybrali ten temat a nie inny.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.: <\/em><\/strong><em>A dlaczego akurat&nbsp; jadalne ro\u015bliny i zwierz\u0119ta Dolnej Saksonii?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> To by\u0142a wystawa w ramach projektu <em>Fikcyjne stulecie<\/em> dotycz\u0105cego przysz\u0142o\u015bci miast przemys\u0142owych \u2013 Wolfsburga i Nowej Huty. Wolfsburg to miasto zbudowane przy fabryce Volkswagena. To bardzo mieszcza\u0144skie, bogate miasto. Postanowi\u0142em w ten spos\u00f3b skomentowa\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119. To by\u0142 komentarz do tego, \u017ce zadowolenie, kt\u00f3re tam panuje, mo\u017ce si\u0119 kiedy\u015b sko\u0144czy\u0107 i obecni na wernisa\u017cu w Kunstvereinprawnicy i lekarze b\u0119d\u0105 musieli szuka\u0107 korzeni jadalnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Mia\u0142 Pan pytania?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Ko\u0144cz\u0119 bez pyta\u0144. Ale podoba\u0142o si\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten temat wywo\u0142a\u0142 u starszych ludzi wspomnienia: \u201ePami\u0119tam, jedli\u015bmy mlecze\u201d. Teraz w Stanach b\u0119d\u0119 si\u0119 uczy\u0142 otwiera\u0107 zamki zaimprowizowanymi narz\u0119dziami.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Znalaz\u0142 Pan literatur\u0119 w internecie?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Tak, oczywi\u015bcie. Silnym motywem mojej dzia\u0142alno\u015bci jest ciekawo\u015b\u0107. Taka forma dzia\u0142alno\u015bci pozwala mi t\u0119 ciekawo\u015b\u0107 zaspokaja\u0107, mog\u0119 si\u0119 dowiadywa\u0107 r\u00f3\u017cnych nowych rzeczy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Nie odnosi Pan wra\u017cenia, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 sztuki najbardziej wsp\u00f3\u0142czesnej zaczyna przypomina\u0107 dziwne biuro turystyczne? Arty\u015bci \u0142ami\u0105c schematy, je\u017cd\u017c\u0105 w dziwne miejsca, robi\u0105 tam jeszcze dziwniejsze rzeczy. Bycie artyst\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej wi\u0105\u017ce si\u0119 z ide\u0105 podr\u00f3\u017cowania, nomadyczno\u015bci. G\u0142\u00f3wnie z powodu ilo\u015bci r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w coraz wyra\u017aniej prze\u015bwieca przez to turystyczno\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Troch\u0119 tak. Dla mnie dobr\u0105 metafor\u0105 artysty jest snowboardzista \u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Je\u017adzi Pan?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Niestety, rzadko. Narciarze je\u017cd\u017c\u0105 po stoku, po trasie, natomiast snowboardzi\u015bci je\u017cd\u017c\u0105 po lesie, bokiem. To co powiem, mo\u017ce by\u0107 odebrane jako wywy\u017cszanie si\u0119 \u2013 czego bym nie chcia\u0142 \u2013 ale wydaje mi si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi powtarza w swoim zachowaniu jakie\u015b skrypty istniej\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwie. Artysta jest snowboardzist\u0105, kt\u00f3ry stara si\u0119 wymy\u015bla\u0107 nowe skrypty, dlatego wybra\u0142em jako temat otwieranie zamk\u00f3w zaimprowizowanymi narz\u0119dziami. To jest metafora tego, o czym m\u00f3wimy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Je\u015bli przyj\u0105\u0107 Pa\u0144ski punkt widzenia,&nbsp; to z pokolenia na pokolenie powinna rosn\u0105\u0107 ilo\u015b\u0107 skrypt\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y zauwa\u017cone i zaakceptowane jako atrakcyjne. W najbardziej optymistycznym wariancie mieliby\u015bmy do czynienia z post\u0119puj\u0105c\u0105 kumulacj\u0105, coraz wi\u0119cej ludzi powinno miast powtarza\u0107 zastane, wymy\u015bla\u0107 w\u0142asne skrypty.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce to bardzo dobrze. To daje satysfakcj\u0119 i mo\u017cna si\u0119 zrealizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Wracamy do idei post\u0119pu. Mo\u017ce artysta to jest po prostu aktywna, kreatywna jednostka, kt\u00f3rej ilo\u015b\u0107 bod\u017ac\u00f3w jaka wyst\u0119puje np. na star\u00f3wce w \u0141odzi czy&nbsp; Krakowie, wydaje si\u0119 stanowczo zbyt ma\u0142a i dlatego stara si\u0119 przemieszcza\u0107 po \u015bwiecie, realizuj\u0105c swoje pomys\u0142y. Czym on si\u0119 r\u00f3\u017cni od cho\u0107by <\/em>homo festivusa<em> Murray`a, kt\u00f3ry te\u017c na miejscu nie usiedzi i co chwila a to \u201ena papie\u017ca\u201d, a to na mundial, a to do Bayreuth na Wagnera, na narty do Chorwacji&nbsp; jedzie.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Artysta nie jedzie na mundial tylko je\u015bli ju\u017c to na mistrzostwa w rzucie baranem w Afganistanie. Wybiera to, co nie jest masowe, co nie jest oczywiste. Arty\u015bci maj\u0105 przymus kreowania nowych sytuacji, i w tym jest r\u00f3\u017cnica. Wa\u017cna jest te\u017c idea bohemy, czyli alternatywnej struktury spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Troch\u0119 to przypomina pogo\u0144 za kr\u00f3liczkiem. Jak tylko media zauwa\u017c\u0105 i orzekn\u0105, \u017ce&nbsp; co\u015b jest nowe, czyli fajne, to zaraz pojawi si\u0119 t\u0142um i trzeba zaczyna\u0107 od nowa gdzie indziej, na przyk\u0142ad na Madagaskarze.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Zawsze jest mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce to, co robimy, stanie si\u0119 atrakcyjne i ze strony dominuj\u0105cego porz\u0105dku warto\u015bci zostanie wysuni\u0119ta propozycja kupna. I wtedy jest to sytuacja wyboru moralnego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Pana to ju\u017c chyba spotka\u0142o. Sprzeda\u0142 Pan przecie\u017c jeden zegarek, drugi za chwil\u0119 si\u0119 sprzeda\u2026.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> To nie jest chyba taka sytuacja.&nbsp; Nie id\u0119 na \u017cadne kompromisy. Nie robi\u0119 niczego po to, by to sprzedawa\u0107, je\u015bli kto\u015b chce kupi\u0107 to bardzo dobrze. To mi pozwala&nbsp; nie zajmowa\u0107 si\u0119 prac\u0105 zarobkow\u0105, kt\u00f3ra nie ma sensu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Wracaj\u0105c do w\u0105tku historycznego, co Pana najbardziej zaskoczy\u0142o w czasie gromadzenia materia\u0142\u00f3w na temat planu Madagaskar?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Stosunkowo \u0142atwo dotar\u0142em do publikacji Ligii Morskiej i Kolonialnej. Zrozumia\u0142em, \u017ce patriotyzm, niemal nacjonalizm, kt\u00f3ry wydawa\u0142 mi si\u0119 do\u015b\u0107 z\u0142owrogi mia\u0142 wtedy pozytywne znaczenie. To b\u0119d\u0119 chcia\u0142 zaakcentowa\u0107 w czasie wystawy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> W pisanej przez Pana w czasie pobytu na Madagaskarze relacji przytacza Pan fragment z Arkadego Fiedlera, kt\u00f3ry napisa\u0142 propagandowo entuzjastyczne <\/em>Jutro na Madagaskar<em>.<\/em> <em>Fiedler pos\u0142uguje si\u0119 bardzo wyrazistym j\u0119zykiem, opiewaj\u0105c polsk\u0105 kolonizacj\u0119:&nbsp;<\/em> \u201e<em>Tu na Madagaskarze obce s\u0142o\u0144ce nie pie\u015bci, obca r\u0119ka nie g\u0142aska. Tu \u0142atwiej pa\u015b\u0107 ni\u017c sta\u0107. A oni stan\u0119li mocno. Zawistn\u0105 \u0142ap\u0119 Grek\u00f3w strzepn\u0119li, Hindus\u00f3w wzi\u0119li za mord\u0119, Malgasz\u00f3w pozyskali, wod\u0119 na sw\u00f3j m\u0142yn skierowali, los sk\u0142onili do u\u015bmiechu (&#8230;)\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.: <\/strong>Dla mnie j\u0119zyk Fiedlera ma du\u017co uroku, podoba mi si\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Fiedlera si\u0119 teraz nie wznawia\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7496\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-300x225.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-768x576.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-2048x1536.jpg 2048w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/8-DSCN6211-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Wernisa\u017c wystawy <em>Rok Polski na Madagaskarze, Antananarywa, Madagaskar, kwiecie\u0144 2006 rok<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Ale to nie jest kwestia j\u0119zyka, tylko tego, \u017ce zasz\u0142a jaka\u015b zmiana mentalno\u015bci. Jest u niego du\u017co sytuacji rasistowskich, czy seksistowskich, absolutnie dzi\u015b niepoprawnych. Dla Fiedlera relacja kolonialna by\u0142a naturalna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Kiedy czytam&nbsp; teksty o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej, coraz cz\u0119\u015bciej towarzyszy mi przekonanie, \u017ce s\u0105 one wytworem \u015brodowiska r\u00f3wnie zdeterminowanego jak przedwojenna Liga Morska i Kolonialna. I r\u00f3wnie przewidywalnego. U Fiedlera obowi\u0105zywa\u0142a t\u0119\u017cyzna, hart cia\u0142a i ducha, propa\u0144stwowy optymizm. W\u015br\u00f3d dzisiejszych wielkomiejskich wyznawc\u00f3w sztuki obowi\u0105zuje przymus dystansu, niemo\u017cno\u015b\u0107 podj\u0119cia takich temat\u00f3w jak religia czy patriotyzm inaczej ni\u017c&nbsp; w spos\u00f3b ironiczny. Nie wydaje si\u0119 Panu, \u017ce za chwil\u0119 b\u0119dzie to postrzegane jako r\u00f3wnie egzotyczne i anachroniczne jak&nbsp; publikatory Ligii?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> Mo\u017ce tak by\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>K. C.:<\/em><\/strong><em> Jeste\u015bmy przecie\u017c u zarania wielkiego projektu przywr\u00f3cenia patriotyzmu metodami pa\u0144stwowymi\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>J. S.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce jest to skazane na drastyczne niepowodzenie. M\u00f3j pomys\u0142 z Madagaskarem powsta\u0142 przed wyborami, teraz zyska\u0142 polityczn\u0105 aktualno\u015b\u0107 dzi\u0119ki temu, \u017ce rz\u0105dz\u0105cy&nbsp; nawi\u0105zuj\u0105 do patriotyzmu okresu mi\u0119dzywojennego: polityka historyczna, odk\u0142amywanie historii, to wszystko jest nawi\u0105zywaniem do tradycji II Rzeczpospolitej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>rozmawia Krzysztof Cicho\u0144<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[94],"class_list":["post-7483","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-janek_simon"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7483"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7498,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7483\/revisions\/7498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}