{"id":7460,"date":"2006-10-11T11:12:00","date_gmt":"2006-10-11T11:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7460"},"modified":"2022-10-07T12:26:35","modified_gmt":"2022-10-07T12:26:35","slug":"sztuka-jest-rodzajem-polityki-prowadzonej-innymi-srodkami-rzecz-o-projekcie-roku-polskiego-na-madagaskarze-janka-simona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/sztuka-jest-rodzajem-polityki-prowadzonej-innymi-srodkami-rzecz-o-projekcie-roku-polskiego-na-madagaskarze-janka-simona\/","title":{"rendered":"Sztuka jest rodzajem polityki prowadzonej innymi \u015brodkami. Rzecz o projekcie Roku Polskiego na Madagaskarze Janka Simona"},"content":{"rendered":"\n

Postaw\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 Janka Simona najtrafniej mo\u017cna scharakteryzowa\u0107, okre\u015blaj\u0105c j\u0105 mianem \u201eartysty jako kulturowego producenta\u201d (parafrazuj\u0105c s\u0142ynne zdanie Waltera Benjamina), polega ona bowiem na ci\u0105g\u0142ym przetwarzaniu, problematyzowaniu, redystrybuowaniu i rekreacji w r\u00f3\u017cnych kontekstach, olbrzymich zasob\u00f3w wiedzy (jak r\u00f3wnie\u017c aparat\u00f3w jej produkcji), jakie wytwarza wsp\u00f3\u0142czesna p\u00f3\u017anonowoczesna, informacyjna kultura. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 tego artysty wpisuje si\u0119 w proces, o kt\u00f3rym pisze Lew Manowicz. Twierdzi on, i\u017c o ile strategie i metodologie artystyczne pierwszej awangardy i (w pewnym stopniu) neoawangardy by\u0142y sposobem na nowe pokazanie, nowe odniesienie si\u0119 do rzeczywisto\u015bci (tej pozamedialnej), tak dzia\u0142alno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w \u201esygnalizuje nadej\u015bcie nowego etapu w historii medi\u00f3w (…) spo\u0142ecze\u0144stwa metamedialnego. Olbrzymia akumulacja zapis\u00f3w medialnych do tego czasu, obok przej\u015bcia od spo\u0142ecze\u0144stwa industrialnego zaj\u0119tego produkcj\u0105 d\u00f3br (przetwarzaniem materii) do spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjnego zaj\u0119tego przetwarzaniem danych (…) powoduje zmian\u0119 regu\u0142 gry. Bardziej istotne staje si\u0119 znajdowanie efektywnych i wydajnych sposob\u00f3w radzenia sobie z ju\u017c zebran\u0105 mas\u0105 medialn\u0105 ni\u017c rejestrowanie wi\u0119cej lub na nowo\u201d1<\/sup>. Oparta na specy\ufb01cznym, opisanym powy\u017cej metamedialnym \u201ebuszowaniu\u201d w zasobach wiedzy i informacji tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artysty jest r\u00f3wnie\u017c odpowiedzi\u0105 na dokonuj\u0105ce si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie pomi\u0119dzy aktywno\u015bci\u0105 w sferze kultury a aktywno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105; pomi\u0119dzy bezinteresown\u0105 (zwi\u0105zan\u0105 z \u017cyciem, kultur\u0105 lub sztuk\u0105) produkcj\u0105 relacji mi\u0119dzyludzkich, styl\u00f3w \u017cycia, uczu\u0107 a ci\u0105g\u0142\u0105 kapitalizacj\u0105 tych jako\u015bci w perspektywie obecnego, \u201eniematerialnego\u201d, stadium kapitalizmu. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Simona dokonuje si\u0119 w kontek\u015bcie coraz pe\u0142niejszego ukulturalnienia gospodarki oraz symultanicznego procesu zekonomizowania kultury i stara si\u0119 eksponowa\u0107 te procesy.<\/p>\n\n\n\n

Internet w perspektywie tw\u00f3rczo\u015bci Simona staje si\u0119 Benjaminowskim aparatem, narz\u0119dziem, archiwum; staje si\u0119 miejscem otwarto\u015bci i dost\u0119pno\u015bci wiedzy, w kt\u00f3rym mo\u017cemy znale\u017a\u0107 przepis na budow\u0119 zegarka elektronicznego, kalkulatora, ale i bomby. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artysty przesi\u0105kni\u0119ta jest zarazem fascynacj\u0105 i przera\u017ceniem zwi\u0105zanymi z do\u015bwiadczeniem dokonuj\u0105cego si\u0119 obecnie specy\ufb01cznego bezw\u0142adu i ekstazy informacyjnej. Artysta ten tworzy w cieniu ostatecznej kompromitacji Benjaminowskiego postulatu o konieczno\u015bci zamiany funkcji artysty z dostarczyciela informacji estetycznej na producenta przemieniaj\u0105cego narz\u0119dzia wyra\u017cania i ekspresji, d\u0105\u017c\u0105cego do w\u0142\u0105czenia w obszar kreatywno\u015bci i subwersywnej aktywno\u015bci tw\u00f3rczej jak najwi\u0119kszej liczby os\u00f3b. Pirotechniczno-anarchiczna dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczna Simona oparta na subwersywnym wykorzystaniu \u0142atwo dost\u0119pnej wiedzy (np. poprzez internet), u\u015bwiadamia nam, i\u017c obecnie realizacja tez Benjamina dokona\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni zar\u00f3wno we wsp\u00f3\u0142czesnym terroryzmie, jak i w quasi-artystycznej nadprodukcji amatorskiej, kt\u00f3rej anarchiczny ogrom przes\u0142ania, dekonstruuje i depotencjalizuje takie Benjaminowskie, wyzwalaj\u0105ce kategorie, jak samoreprezentacja, samoorganizacja etc.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOdkrywca\u201d<\/p>\n\n\n\n

Simon, przyjmuj\u0105c anarchiczno-pragmatyczn\u0105 postaw\u0119 wzgl\u0119dem wsp\u00f3\u0142czesnej, opartej na nadprodukcji wiedzy rzeczywisto\u015bci, szuka nowych po\u0142\u0105cze\u0144 pomi\u0119dzy ogromnymi zasobami informacji, do kt\u00f3rych ma dost\u0119p dzi\u0119ki nowym mediom (a raczej dzi\u0119ki ich bezw\u0142adowi). Nale\u017cy doda\u0107, i\u017c szuka po\u0142\u0105cze\u0144 niefunkcjonalnych, nak\u0142ania nas do innego wykorzystywania wiedzy, do innego ni\u017c to dominuj\u0105ce \u2013 podporz\u0105dkowane wzmacnianiu mainstreamowej, konsumpcyjnej kultury i gospodarki. Czyni\u0105c to, artysta ten zdaje si\u0119 nie wierzy\u0107 w jakie\u015b (w\u0142a\u015bciwe utopijnym, lewicowym my\u015blicielom, takim jak Benjamin) mo\u017cliwo\u015bci emancypacyjne swojej dzia\u0142alno\u015bci (mimo i\u017c jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wydaje si\u0119 realizacj\u0105 tez Benjamina), wiod\u0105ce nas do unowocze\u015bnienia naszych spo\u0142ecznych relacji, do o\u015bwiecenia, do ostatecznej spo\u0142eczno-kulturowej dojrza\u0142o\u015bci. Raczej przygotowuje nas do \u017cycia w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra czeka na nas po zag\u0142adzie, po globalnej katastro\ufb01e, do kt\u00f3rej nieuchronnie zmierzamy (specy\ufb01cznymi fantazjami o nadchodz\u0105cej zag\u0142adzie wype\u0142niona jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac artysty).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Janek Simon, Pu\u0142apka na wiewi\u00f3rki, 2005, fragment wystawy w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie w styczniu 2006<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ostatnie quasi-apokaliptyczne realizacje artysty (np. Jadalne<\/em>ro\u015bliny<\/em>i<\/em>zwierz\u0119ta<\/em>Dolnej<\/em>Saksonii,<\/em> projekt pu\u0142apki na wiewi\u00f3rki) czy te\u017c projekt Roku Polskiego na Madagaskarze<\/em> s\u0105 tego dowodem. Koncepcja egzotycznej i ekscytuj\u0105cej podr\u00f3\u017cy do \u201edzikiej Afryki\u201d, podr\u00f3\u017cy poprzedzonej jedynie przeczytaniem kilku lektur z lat 30. jest realizacj\u0105 t\u0119sknoty artysty za bardzo prostym, bezpo\u015brednim kontaktem z rzeczywisto\u015bci\u0105 jak r\u00f3wnie\u017c specy\ufb01czn\u0105 gr\u0105 z wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, stymulowan\u0105 przez mass media, kultur\u0105 dozna\u0144, prze\u017cy\u0107. Artysta, imaginacyjnie wcielaj\u0105c si\u0119 w zdanego na samego siebie odkrywc\u0119, podr\u00f3\u017cnika, kolonizatora z pocz\u0105tku wieku (czyli z ostatnich czas\u00f3w, w kt\u00f3rych jeszcze wydawa\u0142o nam si\u0119, \u017ce co\u015b mo\u017cemy naprawd\u0119 odkry\u0107), pokazuje wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, powszechn\u0105 t\u0119sknot\u0119 do bardziej bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczenia rzeczywisto\u015bci, \u015bwiata i samego siebie. Obecnie bowiem ka\u017cde prze\u017cycie intelektualne, i nie tylko, jawi nam si\u0119 w aurze powt\u00f3rzenia, ka\u017cdy kawa\u0142ek l\u0105du (mentalnego i geogra\ufb01cznego) prezentowany jest jako ju\u017c dawno ujawniony, obudowany tysi\u0105cem komentarzy, interpretacji, doszcz\u0119tnie zracjonalizowany, zamieniony w gruby tekstualny palimpsest, grzebi\u0105cy takie poj\u0119cia jak: tajemnica, nieznane, niewiadome. Simon, poprzez swoisty regres informacyjny (odrzucenie wiedzy, czy te\u017c raczej skupienie si\u0119 na tej najbardziej podstawowej i istotnej dla prze\u017cycia), w swoim najnowszym projekcie eksponuje t\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 t\u0119sknot\u0119 do czas\u00f3w, w kt\u00f3rych technologia by\u0142a \u201ena miar\u0119 ludzk\u0105\u201d, czas\u00f3w, w kt\u00f3rych ka\u017cdy cywilizowany cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 si\u0119 nauczy\u0107 (ogarn\u0105\u0107) ka\u017cdej technologii, kt\u00f3ra by\u0142a w jego otoczeniu (jeszcze pocz\u0105tek XIX wieku). Obecnie w tym wzgl\u0119dzie mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 jedynie post\u0119puj\u0105ce wyalienowanie. Pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a jego do\u015bwiadczeniem \u015bwiata i siebie samego stan\u0119\u0142y zast\u0119py profesjonalist\u00f3w, stra\u017cnik\u00f3w wiedzy, piel\u0119gnuj\u0105cych i pog\u0142\u0119biaj\u0105cych swe kompetencje zwi\u0105zane z danym fragmentem rzeczywisto\u015bci. Artysta w tej aktywno\u015bci paradoksalnie przyjmuje do\u015b\u0107 humanistyczn\u0105 postaw\u0119 (od kt\u00f3rej si\u0119 od\u017cegnuje w wywiadach), w pe\u0142ni ukazuj\u0105c te nieprzyjemne prawdy, i\u017c wiedza, maj\u0105ca chroni\u0107 nas przed groz\u0105 i nieprzewidywalno\u015bci\u0105 natury, sama te jako\u015bci generuje (likwiduj\u0105c jedne zagro\u017cenia, wprowadza w ich miejsce nowe), i\u017c wiedza, pomy\u015blana jako narz\u0119dzie pozwalaj\u0105ce nam lepiej si\u0119 komunikowa\u0107, lepiej zrozumie\u0107 \u015bwiat i samych siebie, teraz staje pomi\u0119dzy nami a \u015bwiatem, oddziela i oddala nas od niego i od nas samych.<\/p>\n\n\n\n

\u201eMened\u017cer\u201d<\/p>\n\n\n\n

W najnowszym projekcie, rozwijaj\u0105c stale obecny w swojej tw\u00f3rczo\u015bci w\u0105tek krytyki instytucjonalnej, Simon podejmuje si\u0119 organizacji Roku Polskiego na Madagaskarze<\/em>. Przedrze\u017ania tym samym, czy te\u017c dokonuje specy\ufb01cznej nadidenty\ufb01kacji z o\ufb01cjalnymi sposobami celebracji i promocji rodzimej kultury za granic\u0105. Projekt artysty godzi w oczekiwania urz\u0119dnik\u00f3w, funkcjonariuszy pa\u0144stwa, dla kt\u00f3rych sztuka obecnie, w dobie spo\u0142ecze\u0144stw informacyjnych oraz ukulturalnionej gospodarki opartej na przetwarzaniu wiedzy i symboli, sta\u0142a si\u0119 jedynie obszarem \u201epolityki prowadzonej innymi \u015brodkami\u201d (parafrazuj\u0105c s\u0142ynne zdanie von Clausevitza). Dodajmy obszarem bardzo wa\u017cnym, na stra\u017cy militaryzacji kt\u00f3rego stoj\u0105 liczne, rozsypane po \u015bwiecie instytuty kultury polskiej podleg\u0142e \u2013 co istotne \u2013 ministerstwu spraw zagranicznych, a nie ministerstwu kultury. Zwi\u0105zana ze sztuk\u0105 \u201ekreatywno\u015b\u0107\u201d, pewna aura, styl \u017cycia, wyra\ufb01nowane relacje spo\u0142eczne, kt\u00f3re generuje, to obecnie, w dobie konstatowanej przez Richarda Florid\u0119 \u201ekreatywnej gospodarki\u201d, najwi\u0119kszy kapita\u0142. Florida w swojej teorii, kt\u00f3ra dla wielu biznesmen\u00f3w jest dowodem, \u017ce sztuka, nawet ta najbardziej radykalna, si\u0119 op\u0142aca, g\u0142osi: \u201ekluczem rozwoju jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107, kreatywno\u015b\u0107 \u2013 gospodarka poprzemys\u0142owa jest gospodark\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 (creative economy<\/em>)\u201d. Opr\u00f3cz tego, i\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni biznesmeni (i inni kapitalistyczni wyrobnicy) musz\u0105 by\u0107 \u201ekreatywni\u201d, musz\u0105 jeszcze mie\u0107 korzystny \u201emikroklimat\u201d (np. kraj pe\u0142en ciekawych, kreatywnych ludzi, kraj wype\u0142niony galeriami sztuki, dzia\u0142alno\u015bci\u0105 kulturaln\u0105), aby swoj\u0105 i innych kreatywno\u015b\u0107 intensy\ufb01kowa\u0107. Przekuwa\u0107 j\u0105 na nowe pomys\u0142y biznesowe, patenty, idee, na kt\u00f3rych mog\u0105 si\u0119 wzbogaci\u0107, zach\u0119ca\u0107 do konsumpcji etc. Neoliberalne pogl\u0105dy Floridy wp\u0142yn\u0119\u0142y na zwi\u0119kszenie promocji region\u00f3w poprzez sztuk\u0119 i kultur\u0119, kre\u015bl\u0105c wytyczne jej wsp\u00f3\u0142czesnego zinstrumentalizowania. Projekt Simona (sponsorowany przez prywatn\u0105 galeri\u0119) poprzez swoist\u0105 nadidenty\ufb01kacj\u0119 z powy\u017cszymi tendencjami promocji kultury w s\u0142u\u017cbie pa\u0144stwa i kapita\u0142u ukazuje paradoksaln\u0105 sytuacj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej artystycznej kreatywno\u015bci. Ukazuje, i\u017c niby wszystko jest w porz\u0105dku (arty\u015bci polscy generalnie ciesz\u0105 si\u0119, \u017ce pa\u0144stwo nareszcie promuje ich prace za granic\u0105), ale jednocze\u015bnie ujawnia warunki tego podarunku od w\u0142adzy, podkre\u015bla, i\u017c w przypadku \u201epromocji kultury polskiej za granic\u0105\u201d wci\u0105\u017c jeste\u015bmy zamkni\u0119ci w neokolonialnym j\u0119zyku ekonomii, nie warto\u015bci, j\u0119zyku gospodarki i kapita\u0142u, a nie kultury i sztuki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Antananarywa, Madagaskar, kwiecie\u0144 2006 roku, w g\u0142\u0119bi fotografii tymczasowy Instytut Polski stworzony przez Janka Simona<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Warto doda\u0107, i\u017c projekt Simona wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie donios\u0142\u0105 wypowiedzi\u0105 w kontek\u015bcie szerszego zainteresowania artyst\u00f3w polskich problematyk\u0105 krytyki instytucjonalnej, w kontek\u015bcie tendencji do wprowadzania w struktur\u0119 w\u0142asnych realizacji artystycznych re\ufb02eksji dotycz\u0105cej mechanizm\u00f3w i natury funkcjonowania instytucji zajmuj\u0105cych si\u0119 sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 w Polsce. Uwa\u017cam bowiem, i\u017c obecnie dawna \u201ezimna wojna\u201d sztuki ze spo\u0142ecze\u0144stwem zosta\u0142a zast\u0105piona szeregiem wewn\u0105trzartystycznych tar\u0107 i przesuni\u0119\u0107 na linii artysta \u2013 instytucje, napi\u0119\u0107, kt\u00f3re do tej pory nie by\u0142y przez tw\u00f3rc\u00f3w formu\u0142owane2<\/sup>. To subwersywne zainteresowanie \u2013 krytyczne nastawienie wzgl\u0119dem w\u0142asnego \u015brodowiska \u017cyciowego, w\u0142asnego ekosystemu \u2013 tak widoczne w pracy Simona, jest znakiem pewnych przemian zwi\u0105zanych prawdopodobnie z najlepsz\u0105, w swojej dotychczasowej historii, kondycj\u0105 \u015bwiata sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w Polsce. \u015awiat ten przez ca\u0142y XX wiek by\u0142 skazany na egzystencj\u0119 w alternatywnym obiegu kulturowym, na mozoln\u0105 budow\u0119 w\u0142asnych autonomicznych instytucji, na obron\u0119 wci\u0105\u017c zagro\u017conego dyskursu. Teraz, pierwszy raz w swojej historii, \u015bwiat ten jawi si\u0119 jako w miar\u0119 stabilny, dostosowuj\u0105cy swoje struktury, procedury do wymog\u00f3w Unii Europejskiej, podejmuj\u0105cy nowe spektakularne inwestycje (np. Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej), chlubi\u0105cy si\u0119 pierwszym generacyjnym sukcesem artyst\u00f3w polskich na arenie mi\u0119dzynarodowej, coraz skuteczniej promuj\u0105cy rodzim\u0105 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 za granic\u0105. Projekt Simona (i wiele innych powsta\u0142ych w tym duchu) ukazuje, i\u017c nast\u0105pi\u0142 moment koniecznego przemy\u015blenia \u201e\u015bwiata sztuki\u201d w Polsce, jego to\u017csamo\u015bci, narracji, fundament\u00f3w, mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania, promocji, \ufb01nansowania, historii, r\u00f3\u017cnego rodzaju relacji (instytucja \u2013 kurator \u2013 artysta \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwo). Projekt Simona pozwala nam podj\u0105\u0107 namys\u0142 nad tym, co determinuje warto\u015b\u0107 dzie\u0142a sztuki lub strategii artystycznej, nad r\u00f3\u017cnymi uwarunkowaniami wsp\u00f3\u0142czesnej produkcji artystycznej, pozostaj\u0105cej w ci\u0105g\u0142ej relacji zale\u017cno\u015bci od kontekstu instytucjonalnego, w kt\u00f3rym powstaje. Kontekstu stanowi\u0105cego o warto\u015bci dzie\u0142a, b\u0119d\u0105cej nast\u0119pstwem wzajemnego oddzia\u0142ywania r\u00f3\u017cnego rodzaju si\u0142: marketingu, promocji, presti\u017cu instytucji wystawiaj\u0105cej dzie\u0142o, galerii reprezentuj\u0105cej artyst\u0119, mody, \u017ar\u00f3de\u0142 \ufb01nansowania, czy wreszcie krytyki artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Janek Simon, Jadalne ro\u015bliny i zwierz\u0119ta Dolnej Saksonii, 2005, fragment ekspozycji w Kunstverein Wolfsburg w 2005 roku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Si\u0142\u0105 rzeczy, poruszaj\u0105c problematyk\u0119 krytyki instytucjonalnej, Simon ka\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 nasz\u0105 uwag\u0119 na miejsce, z kt\u00f3rego si\u0119 wypowiada, albo raczej na instytucj\u0119, kt\u00f3ra t\u0119 wypowied\u017a mu umo\u017cliwia \u2013 czyli na Atlas Sztuki. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, i\u017c instytucja ta wyprodukowa\u0142a wcze\u015bniej jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych (o ile nie najwa\u017cniejsz\u0105 do tej pory) prac w nowym nurcie polskiej krytyki instytucjonalnej, mianowicie \u2013 atakuj\u0105cych wiele instytucji i os\u00f3b personalnie \u2013 Mistrz\u00f3w<\/em> Zbigniewa Libery. Zestawiaj\u0105c projekt Libery i Simona, mo\u017cemy si\u0119 dopatrzy\u0107 pewnej strategii tej galerii, kreuj\u0105cej do\u015b\u0107 now\u0105 sytuacj\u0119, w kontek\u015bcie polskiego \u015bwiata sztuki, w kt\u00f3rej to galeria prywatna (dodatkowo niekomercyjna) podejmuje si\u0119 realizacji szeregu krytyczno-instytucjonalnych projekt\u00f3w radykalnie eksponuj\u0105cych, ale i rede\ufb01niuj\u0105cych uwarunkowania polskiego \u015bwiata sztuki. Pozostaj\u0105c przy pracy Mistrzowie<\/em> Libery oraz pr\u00f3buj\u0105c dokona\u0107 rekonstrukcji genealogii pracy Simona, nale\u017cy wspomnie\u0107 o najwa\u017cniejszej akcji Jacka Kryszkowskiego (Libera po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu jedn\u0105 z tablic Mistrz\u00f3w<\/em>) z po\u0142owy lat 80. Artysta ten r\u00f3wnie\u017c stara\u0142 si\u0119 o\u015bmieszy\u0107 metody instrumentalizacji sztuki przez pa\u0144stwo w ramach realizowanej przez nie mi\u0119dzynarodowej polityki kulturalnej. Kryszkowski, w czasie swej owianej legend\u0105 podr\u00f3\u017cy (nikt nie jest pewien, czy wydarzy\u0142a si\u0119 ona naprawd\u0119, czy tylko mia\u0142a egzystowa\u0107 jako legenda w\u0142a\u015bnie) na terytorium \u00f3wczesnego ZSRR dokona\u0142 wykopania, sproszkowania i przeniesienia do Polski ko\u015bci Witkacego, odnosz\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b do politycznej pompy, z jak\u0105 komunistyczne pa\u0144stwo w tym samym czasie celebrowa\u0142o sprowadzenie zw\u0142ok tego wybitnego Polaka do kraju.<\/p>\n\n\n\n

\u201eKolonizator\u201d, czyli polityczna poprawno\u015b\u0107 \u00e1<\/em>rebours<\/em><\/p>\n\n\n\n

Projekt Simona wpisuje si\u0119 w dominuj\u0105cy obecnie kon\ufb02ikt pomi\u0119dzy liberaln\u0105 koncepcj\u0105 narodu politycznego a konserwatywnymi pr\u00f3bami instytucjonalizacji narodu etnicznego (nacjonalizm zdaje si\u0119 obecnie przewa\u017ca\u0107 po raz pierwszy od pocz\u0105tku ery globalizacji). Niemniej jednak najwa\u017cniejszym wymiarem projektu Simona jest jego anarchistyczno\u015b\u0107 i antypa\u0144stwowo\u015b\u0107. Artysta konfrontuje wsp\u00f3\u0142czesny dyskurs o\ufb01cjalnej promocji sztuki polskiej za granic\u0105 z przedwojenn\u0105 retoryk\u0105 kolonialn\u0105 (i antysemick\u0105) niekt\u00f3rych polityk\u00f3w II Rzeczypospolitej, podejmuje problematyk\u0119 polskiej historii wraz z jej wszystkimi traumami, kompleksami, fobiami i obsesjami. Po przewa\u017caj\u0105cym w naszej kulturze okresie emancypacji, okresie bycia wiecznym \u201eszlachetnym pokonanym\u201d zdajemy sobie coraz cz\u0119\u015bciej spraw\u0119 z tkwi\u0105cych w polskiej historii i mentalno\u015bci pragnie\u0144 w\u0142adzy, rz\u0105dzenia, dominacji. Obecnie wielu artyst\u00f3w eksploruje te \u201ekatowskie\u201d w\u0105tki (np. Artur \u017bmijewski, Tomasz Kozak). Simon, w specy\ufb01czny spos\u00f3b nadidenty\ufb01kuj\u0105c si\u0119 z dyskursem w\u0142adzy, w\u0142\u0105cza si\u0119 w dyskusj\u0119 na ten temat, podejmuj\u0105c groteskowe i przera\u017caj\u0105ce marzenia mocarstwowe II Rzeczypospolitej, ujawnia now\u0105, obecn\u0105 formu\u0142\u0119 kolonizacji, now\u0105 poindustrialn\u0105 formu\u0142\u0119 zmaga\u0144 pomi\u0119dzy pa\u0144stwami (w przestrzeni kultury). W pe\u0142en absurdalnego humoru spos\u00f3b dekonstruuje neokolonialne zap\u0119dy polskiego pa\u0144stwa mi\u0119dzywojennego, r\u00f3wnocze\u015bnie ka\u017c\u0105c przyjrze\u0107 si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnym marzeniom polskich polityk\u00f3w (nie wspominaj\u0105c ju\u017c o planach budowy IV Rzeczypospolitej), kt\u00f3rzy np. wysy\u0142aj\u0105 o\ufb01cjalnie swoje wojska do Iraku, a nieo\ufb01cjalnie zmuszaj\u0105 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy swoich obywateli do wyjazdu z kraju w poszukiwaniu pracy. Rewersem kosztownej i czysto ideologicznej partycypacji w kolonizacji Iraku jest przymusowa i desperacka \u201ekolonizacja\u201d przez Polak\u00f3w Anglii, Irlandii etc. Kolejn\u0105, specy\ufb01czn\u0105 negacj\u0105 dominuj\u0105cego obecnie w Polsce d\u0105\u017cenia do mocnej narodowej to\u017csamo\u015bci, automatycznie wykluczaj\u0105cej i \u201egeneruj\u0105cej Innego\u201d, jest podj\u0119ta przez Simona pr\u00f3ba (wg mnie udana) opowiedzenia o polskiej kulturze wsp\u00f3\u0142czesnej poprzez prace artyst\u00f3w niepolskich (poprzez Innych). Wszystkie powy\u017csze elementy ukazuj\u0105, i\u017c jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zalet najnowszej realizacji artysty jest jej polityczna niepoprawno\u015b\u0107, proces, kt\u00f3ry Piotr Rypson de\ufb01niuje jako: \u201eodwr\u00f3cenie dobrotliwej, globalizuj\u0105cej zasady lingwistycznej, kt\u00f3rej ostatecznym celem jest niwelowanie i ukrywanie kon\ufb02iktu\u201d3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

  1. Lew Manowicz, Awangarda <\/em>jako <\/em>software<\/em>, [w:] \u201eKwartalnik \ufb01lmowy\u201d, 2001, nr 35\u201336.<\/li>
  2. Wi\u0119cej na ten temat por: \u0141ukasz Ronduda, Krytyka <\/em>instytucjonalna <\/em>w <\/em>strategiach <\/em>polskich <\/em>artyst\u00f3w <\/em>wsp\u00f3\u0142czesnych<\/em>, www.obieg.pl, <\/a>pa\u017adziernik 2005.<\/li>
  3. Piotr Rypson, Anna Niesterowicz, broszurka towarzysz\u0105ca wystawie w Galerii Kronika, Bytom 2004.<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u0141ukasz Ronduda<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[94],"class_list":["post-7460","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-janek_simon"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7460"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7473,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7460\/revisions\/7473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}