{"id":7347,"date":"2006-06-21T12:25:00","date_gmt":"2006-06-21T12:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7347"},"modified":"2022-10-07T14:00:22","modified_gmt":"2022-10-07T14:00:22","slug":"przestrzen-rodzi-swiatlo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/przestrzen-rodzi-swiatlo\/","title":{"rendered":"Przestrze\u0144 rodzi \u015bwiat\u0142o"},"content":{"rendered":"\n

Piotr Grobli\u0144ski:<\/strong> Jaki jest sens nadawania wszystkim obrazom tego samego tytu\u0142u? Nie u\u0142atwia to pisania czy m\u00f3wienia o nich…<\/em><\/p>\n\n\n\n

Robert Rabiega:<\/strong> Przeciwnie, chyba utrudnia… Zajmuj\u0119 si\u0119 studiami przestrzeni. To rodzaj duchowego poszukiwania, ale r\u00f3wnie\u017c co\u015b, co zakwalifikowa\u0142bym jako malarstwo scjentystyczne, inspirowane nauk\u0105, odkryciami astrofizyki czy kosmologii. Przestrze\u0144 zawsze badamy od pocz\u0105tku, za ka\u017cdym razem odkrywamy j\u0105 w jaki\u015b inny spos\u00f3b, chcemy zobaczy\u0107 inny rodzaj zjawisk, ale tak naprawd\u0119 \u2013 mimo \u017ce to ci\u0105gle co\u015b innego  \u2013 jest to ci\u0105gle, ci\u0105gle to samo. Wi\u0119c niewa\u017cne, czy b\u0119d\u0119 obrazy nazywa\u0107 Studium przestrzeni 1, 2, 3…, czy b\u0119d\u0119 je datowa\u0107, czy w nawiasach dopisywa\u0107 okre\u015blenia, np. zasada nieoznaczono\u015bci czy teoria wzgl\u0119dno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Powiedzia\u0142e\u015b: malarstwo scjentystyczne. Czy s\u0105 to studia nad poj\u0119ciem przestrzeni, czy studia jakiej\u015b konkretnej przestrzeni?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie ma czego\u015b takiego jak konkretna przestrze\u0144. Jest \u015bwiat\u0142o i materia, i ich nierozerwalna wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107. Jest w ko\u0144cu, a mo\u017ce przede wszystkim, przestrze\u0144, kt\u00f3ra czasami zupe\u0142nie nieoczekiwanie i w niewyja\u015bniony spos\u00f3b rodzi \u015bwiat\u0142o i materi\u0119. \u015awiat\u0142o i materia s\u0105 elementami, bez kt\u00f3rych nie mieliby\u015bmy \u015bwiadomo\u015bci przestrzeni. Dla mnie przestrze\u0144 jest poj\u0119ciem abstrakcyjnym, jak punkt czy zero w matematyce. Czym\u015b, co posiada nieograniczone mo\u017cliwo\u015bci kreacji.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce te obrazy to pejza\u017ce? \u017be przedstawiaj\u0105 konkretne miejsca?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Pejza\u017ce \u2013 tak, konkretne miejsca \u2013 nie. Zajmuj\u0119 si\u0119 zjawiskami ujmowanymi od tej scjentystycznej strony. Chocia\u017c to odwo\u0142ywanie si\u0119 do nauki wcale nie jest konieczne, bo przecie\u017c nie jestem ilustratorem praw fizyki. Maluj\u0119 stany \u015bwiadomo\u015bci, to s\u0105 raczej pejza\u017ce wewn\u0119trzne.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Pojawiaj\u0105 si\u0119 tu tak\u017ce elementy mandali, a z drugiej strony \u2013 mandorle. Za Twoim malarstwem stoj\u0105 dwie tradycje?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nawet trzy, mo\u017ce cztery, a mo\u017ce dziesi\u0119\u0107. Sztuka kszta\u0142tuje swoje tradycje od tysi\u0105cleci. Nie rozr\u00f3\u017cnia\u0142bym w tradycji religijnej duchowo\u015bci Wschodu i Zachodu. Staram si\u0119 poch\u0142ania\u0107 jak najszersze spektrum idei. Trzy aspekty, kt\u00f3re mo\u017cna tu analizowa\u0107, to aspekt religijny, naukowy i artystyczny. To s\u0105 trzy drogi duchowego rozwoju cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Na pewno wiele razy przywo\u0142ywano w zwi\u0105zku z tymi obrazami nazwisko Gierowskiego. Ja bym widzia\u0142 silniejsze odwo\u0142ania do Jerzego Nowosielskiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> S\u0105dz\u0119, \u017ce zajmuj\u0119 si\u0119 po prostu podobnymi sprawami, problemami, jak Gierowski. Badam je w podobny spos\u00f3b, to i droga jest podobna, podobne elementy na obrazach. Ceni\u0119 go jako malarza, jest moim mistrzem. Tak samo Nowosielski, tak samo \u0141obodzi\u0144ski. Trudno si\u0119 oby\u0107 bez mistrz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Wi\u0119c w sztuce opowiadasz si\u0119 za kontynuacj\u0105, nie za prze\u0142omem?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nale\u017c\u0119 do artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy wol\u0105 dzia\u0142a\u0107 w jakim\u015b kanonie, czyta\u0107 go i posuwa\u0107 si\u0119 dalej. Ka\u017cdy kanon, cho\u0107by ikony czy obrazu abstrakcyjnego, daje arty\u015bcie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wpisania si\u0119 w pewne zasady.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Ale kanon malarstwa abstrakcyjnego nie jest tak jasno okre\u015blony jak kanon ikony. Czy daje wi\u0119cej swobody?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce w ka\u017cdym kanonie jest miejsce dla swobody tw\u00f3rczej. Cho\u0107by Rublow, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 w ramach kanonu, ale przecie\u017c widzimy, \u017ce to ten, a nie inny artysta. Podobnie Nowosielski, kt\u00f3ry te\u017c przecie\u017c pisa\u0142 ikony, a jednocze\u015bnie malowa\u0142 abstrakcj\u0119, kt\u00f3ra te\u017c jest ikon\u0105.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Twoje spotkania z mistrzami…<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Z Andrzejem \u0141obodzi\u0144skim mia\u0142em zaj\u0119cia z kompozycji. To jest genialny artysta i pedagog. O rzeczach skomplikowanych potrafi m\u00f3wi\u0107 w spos\u00f3b klarowny i prosty. Je\u015bli nie wszystkie jego wskaz\u00f3wki docieraj\u0105 do studenta pierwszego czy drugiego roku natychmiast, to okazuj\u0105 si\u0119 bezcenne przy pierwszych pr\u00f3bach odnalezienia w\u0142asnej drogi. Wtedy przypomina si\u0119 \u0141obodzi\u0144ski. Ale dla mnie tak\u017ce Malewicz, Mondrian, Reinhardt, Stella. Patrzy si\u0119 na to, co zrobili, i pr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 drog\u0119 do siebie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Posun\u0105\u0107 si\u0119 o krok dalej?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> To oczywi\u015bcie nie mo\u017ce by\u0107 za\u0142o\u017ceniem, \u017ce patrzy si\u0119 na Mondriana czy Malewicza i chce si\u0119 zrobi\u0107 co\u015b wi\u0119cej. Oni ju\u017c doszli do granicy.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Czego w sztuce mo\u017cna nauczy\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Tego samego co w innych dziedzinach: my\u015blenia, budowania w\u0142asnej \u015bwiadomo\u015bci. Po studiach sam zacz\u0105\u0142em uczy\u0107, mia\u0142em taki epizod. Zrezygnowa\u0142em. Troch\u0119 jednak \u017ca\u0142uj\u0119, bo studenci chyba lubili rozmowy ze mn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Po odej\u015bciu z uczelni mia\u0142e\u015b wi\u0119cej czasu na malowanie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> W og\u00f3le przesta\u0142em malowa\u0107. Przez sze\u015b\u0107 lat pracowa\u0142em w reklamie, prowadzi\u0142em agencj\u0119. Zarobi\u0142em sporo pieni\u0119dzy, ale czu\u0142em, \u017ce zaczynam si\u0119 cofa\u0107, my\u015ble\u0107 bardzo prostymi kategoriami.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Wr\u00f3\u0107my do Twoich zainteresowa\u0144 nauk\u0105. Na ile jest to powa\u017cne, profesjonalne, a na ile amatorskie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Kiedy pod koniec studi\u00f3w zacz\u0105\u0142em si\u0119 interesowa\u0107 astrofizyk\u0105, musia\u0142em wr\u00f3ci\u0107 do podstaw, teraz my\u015bl\u0119, \u017ce jestem na poziomie liceum. Wi\u0119cej nie potrzebuj\u0119. Najlepsi fizycy potrafi\u0105 zreszt\u0105 m\u00f3wi\u0107 o rzeczach niezwykle skomplikowanych w spos\u00f3b bardzo obrazowy.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Fizyka jest lepszym j\u0119zykiem opisu \u015bwiata ni\u017c sztuka?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Takim samym, tak samo warto\u015bciowym. I fizyka, i religia, i sztuka poszukuj\u0105 prawdy o tym, co by\u0142o na pocz\u0105tku, i o tym, co b\u0119dzie na ko\u0144cu. Czerpi\u0119 z fizyki tylko to, co pokrywa si\u0119 z moimi zainteresowaniami. Natomiast nie jest tak, \u017ce znajduj\u0119 temat w podr\u0119czniku i staram si\u0119 go zilustrowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Humani\u015bci ulegaj\u0105 czasem urokowi pewnych nazw, np. \u201ezasada nieoznaczono\u015bci\u201d. Powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na nie, maj\u0105c nie-wielkie poj\u0119cie, co oznaczaj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie ma w tym nic z\u0142ego, \u017ce daj\u0105 si\u0119 uwodzi\u0107, zap\u0119dzanie si\u0119 w \u015blepe uliczki dzia\u0142a kreatywnie. Mo\u017ce to, co powiem, to herezja, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce na fa\u0142szywym rozumieniu mo\u017cna zbudowa\u0107 dobry obraz. Czasem wystarcza jedno zdanie inspiracji, reszt\u0119 mo\u017cna sobie dopowiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> To troch\u0119 takie dzieci\u0119ce konfabulacje.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Artysta ma co\u015b z dziecka.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Rzeczy zobaczone na ulicy te\u017c mog\u0105 pobudza\u0107 wyobra\u017ani\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Czasami siedz\u0105c na \u0142awce, patrzymy na co\u015b i nie potrafimy tego nazwa\u0107, bo jest o\u015bwietlone w tak niespotykany spos\u00f3b. Albo po obudzeniu, le\u017c\u0105c g\u0142ow\u0105 do do\u0142u, patrzymy na stoj\u0105cy od wielu lat na p\u00f3\u0142ce przedmiot i nie wiemy, co to jest. <\/p>\n\n\n\n

P. G.: <\/strong>Czy zak\u0142adasz jaki\u015b model odbioru swoich obraz\u00f3w?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie ma czego\u015b takiego jak model odbioru. S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy ju\u017c co\u015b wiedz\u0105 na temat sztuki i pewien rodzaj malarstwa do nich dociera. Inni obdarzeni s\u0105 podobn\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i intuicyjnie odbieraj\u0105 abstrakcj\u0119. Jeszcze inni zatrzymali si\u0119 na etapie pejza\u017cy \u2013 mo\u017cna im oczywi\u015bcie przet\u0142umaczy\u0107 malarstwo abstrakcyjne na zrozumia\u0142y dla nich j\u0119zyk, pokaza\u0107 im te piony, poziomy i udowodni\u0107, \u017ce nie ma zasadniczej r\u00f3\u017cnicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Robert Rabiega, Studium przestrzeni<\/em>, olej, p\u0142\u00f3tno, 220 x 89 cm, 2005<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> To jest przekaz innej wiedzy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> W pierwszym przypadku opisujemy zmys\u0142owy odbi\u00f3r zjawisk, w drugim \u2013 to, co je kszta\u0142tuje.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Ale dlaczego nie widoczki? Ci nieprzygotowani mieliby co\u015b dla siebie, a ci lepiej wykszta\u0142ceni i tak zobaczyliby zasad\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Ale ja nie maluj\u0119 ani dla lepiej, ani dla gorzej przygotowanych. Dla mnie sko\u0144czy\u0142 si\u0119 czas widoczk\u00f3w. Nauczy\u0142em si\u0119 je malowa\u0107 z ma\u0142pi\u0105 sprawno\u015bci\u0105 i chcia\u0142em p\u00f3j\u015b\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Malowanie drzew i s\u0142o\u0144ca przeszkadza w pokazywaniu tego, co je buduje?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Mo\u017ce przeszkadza\u0107 w odbieraniu, bo widzimy tylko drzewa, nie widzimy tego, co si\u0119 za nimi kryje. Poza tym mamy fotografi\u0119, film, realistyczny obraz natury widzimy w telewizji.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A w abstrakcji mo\u017cna si\u0119 przedrze\u0107 do istoty rzeczy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Mo\u017cna si\u0119 stara\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Jako\u015b nie\u015bmia\u0142o to m\u00f3wisz\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jasne, \u017ce nie\u015bmia\u0142o, nie jestem a\u017c tak zadufany w sobie, \u017ceby twierdzi\u0107, jakoby uda\u0142o mi si\u0119 pokaza\u0107 \u015bwiat idei.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Ale \u015bwiat idei istnieje? Za rzeczami kryj\u0105 si\u0119 idealne wzory?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Oczywi\u015bcie. Tyle tylko, \u017ce wierz\u0105c w nie, popadamy w swego rodzaju determinizm: \u015bwiat jest, jaki jest, i inny nie b\u0119dzie, my mo\u017cemy go tylko odkrywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> To chyba koncepcja trudna do przyj\u0119cia dla artyst\u00f3w? Zw\u0142aszcza dla artyst\u00f3w awangardowych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie. Je\u017celi kto\u015b uwa\u017ca si\u0119 za kreatora, to si\u0119 myli. Tradycja awangardowa \u0142adnie si\u0119 tu wpisuje \u2013 odkrywamy konstrukcj\u0119 \u015bwiata, ale jej nie tworzymy. Chocia\u017c zgodnie z zasad\u0105 Heisenberga rzeczy staj\u0105 si\u0119, gdy zostaj\u0105 zaobserwowane, zaczynaj\u0105 istnie\u0107 w momencie pomiaru. Opisuj\u0105c \u015bwiat, w pewnym sensie go stwarzamy. W moich obrazach \u015bwiat\u0142o pojawia si\u0119 znik\u0105d i nagle znika bez powodu, za\u0142amuje si\u0119 bez powodu. Kto powiedzia\u0142, \u017ce tak nie mo\u017cna konstruowa\u0107 przestrzeni, nawet niemo\u017cliwej, takiej jak u Eschera, tylko w odniesieniu do \u015bwiat\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Tradycja awangardowa wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z pewnym programem spo\u0142ecznym.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> No tak, mieszkamy w skubizowanych klockach.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Obcowanie z t\u0105 sztuk\u0105 co\u015b zmienia w cz\u0142owieku? W jego otoczeniu?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Uduchawia. Natomiast jestem daleki od tego, co nazywam socjosztuk\u0105. Od tego s\u0105 media i one robi\u0105 to sto razy lepiej. Gdy artysta zaczyna zajmowa\u0107 si\u0119 tym, czym media, schodzi do ich poziomu.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Schodzi, czyli normalnie jest wy\u017cej?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jest wy\u017cej, je\u015bli inni go tam postawili. Je\u015bli sam si\u0119 tam postawi\u0142, to niedobrze. Bycie artyst\u0105 na tym m.in. polega, \u017ceby by\u0107 wy\u017cej. Cho\u0107 m\u00f3wi\u0107 o tym zbyt g\u0142o\u015bno nie nale\u017cy. I tak postrzega si\u0119 nas jako pr\u00f3\u017cnych megaloman\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Arty\u015bci maj\u0105 sta\u0107 wy\u017cej i… opowiada\u0107, jak tam jest?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Te\u017c. Ci\u0119\u017cko o tym m\u00f3wi\u0107…<\/p>\n\n\n\n

P. G.: <\/strong>Spr\u00f3bujmy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Zagro\u017ceniem jest pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107, pycha.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Czy skromno\u015b\u0107 jest cnot\u0105 u artysty?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jak u ka\u017cdego cz\u0142owieka. Dlaczego mamy o sobie my\u015ble\u0107 jako o wybra\u0144cach?<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Robert Rabiega, Studium przestrzeni<\/em>, tryptyk, olej na p\u0142\u00f3tnie, 3 x (193 x 103 cm), 2004<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Takie my\u015blenie niszczy cz\u0142owieka czy sztuk\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Cz\u0142owieka, sztuki nic nie jest w stanie zniszczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Je\u015bli kto\u015b uwierzy, \u017ce jest \u015bwietny, to przestanie si\u0119 rozwija\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Sztuka to jest ci\u0105g\u0142e d\u0105\u017cenie, doskonalenie si\u0119. To nie mo\u017ce by\u0107 wymy\u015blanie, ale odnajdywanie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Nowych form czy nowych j\u0119zyk\u00f3w?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> I nowych form, i nowych j\u0119zyk\u00f3w. Mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 nieograniczone.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A dekoracja?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jest potrzebna w \u017cyciu, nie w sztuce. Kiedy pracowa\u0142em jako grafik reklamowy, projektowa\u0142em jakie\u015b opakowania czy nalepki na wino. Z regu\u0142y musia\u0142em przekonywa\u0107 klient\u00f3w, kt\u00f3rzy usilnie chcieli wszystko zepsu\u0107, \u017ceby pozwolili mi zrobi\u0107 to \u0142adnie. W\u015br\u00f3d \u0142adnych przedmiot\u00f3w ludzie po prostu lepiej si\u0119 czuj\u0105. To naturalna potrzeba upi\u0119kszania…<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Skoro naturalna, to Twoje malarstwo zagubi\u0142o co\u015b naturalnego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Ale\u017c moje obrazy s\u0105 dekoracyjne.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Przy okazji?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> M\u00f3wimy tu o kategoriach estetycznych \u2013 co\u015b mo\u017ce by\u0107 \u0142adne czy pi\u0119kne na dw\u00f3ch poziomach. Odnalezienie prawdy w obrazie jest pi\u0119kne, pi\u0119kna jest w nim ta jedno\u015b\u0107 dzie\u0142a i \u015bwiata. Ale jest jeszcze drugi poziom \u2013 dobrze dobrany kolor, czysto malarskie rozstrzygni\u0119cia…<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A czym jest ta si\u0142a czysto malarskich rozstrzygni\u0119\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> W\u015br\u00f3d malarzy jest okre\u015blenie \u201emi\u0119so malarskie\u201d. Dotyczy tego, co mia\u0142 Rembrandt, Monet, Renoir, wszyscy wielcy. Na czym to polega \u2013 trudno powiedzie\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce wr\u00f3cimy w tym momencie do poj\u0119cia prawdy. W obrazie musi si\u0119 pokry\u0107 emocjonalne postrzeganie natury i koloru.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Malarstwo to kolor?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Malewicz pokaza\u0142, \u017ce niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> W czym wi\u0119c tkwi ta nieredukowalna istota malarstwa?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Istot\u0105 malarstwa jest jego historia. W malarstwie nie ma rewolucyjnych przewrot\u00f3w, nawet Malewicz wyrasta z tradycji ikony. On potrafi\u0142 wszystko, co wiedzia\u0142 o malarstwie, zawrze\u0107 w tym bia\u0142ym kwadracie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Czy to si\u0119 nie robi sztuk\u0105 dla absolwent\u00f3w ASP?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Zawsze mo\u017cna j\u0105 wyt\u0142umaczy\u0107. Ka\u017cdy malarz powinien przynajmniej sam sobie umie\u0107 wyt\u0142umaczy\u0107, co robi, czyli po prostu by\u0107 \u015bwiadomym artyst\u0105. Idea\u0142em by\u0142oby, gdyby potrafi\u0142 to wyt\u0142umaczy\u0107 innym. Ale nie ma takiego obowi\u0105zku, a poza tym rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 arty\u015bci-erudyci. Mnie, po okresach izolacji, zamkni\u0119cia w pracowni, zdarza si\u0119, \u017ce z trudno\u015bci\u0105 werbalizuj\u0119 swoje przemy\u015blenia. Ilo\u015b\u0107 wra\u017ce\u0144, informacji, kt\u00f3re chcia\u0142bym przekaza\u0107, jest tak du\u017ca, \u017ce albo popadam w chaotyczny be\u0142kot, albo w nadmierny patos kiedy si\u0119 ju\u017c rozkr\u0119c\u0119.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> I w tym momencie pojawia si\u0119 rola krytyki?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Krytycy, tak\u017ce osoby przeprowadzaj\u0105ce wywiady z artystami, w\u0142a\u015bnie takie maj\u0105 zadanie \u2013 ujawni\u0107 warto\u015b\u0107 dzie\u0142a, je\u015bli taka w og\u00f3le istnieje.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Jaki jest Tw\u00f3j rytm pracy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Wstaj\u0119 o sz\u00f3stej, maluj\u0119. Siadam przed p\u0142\u00f3tnem codziennie, czasami tylko siedz\u0119 i patrz\u0119, a czasami maluj\u0119. Nie wyznaczam sobie czasu, jaki po\u015bwi\u0119c\u0119 na malowanie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A jak przychodzi taki dzie\u0144, \u017ce si\u0119 nie chce?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ma w pracy szefa, kt\u00f3ry ich mobilizuje. Mnie nikt nie narzuca \u017cadnego rygoru, wi\u0119c musz\u0119 sam siebie pilnowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Co pomaga przy malowaniu?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> S\u0142uchanie muzyki jest bardzo wa\u017cne, zw\u0142aszcza muzyki, kt\u00f3ra pozwala si\u0119 skupi\u0107. S\u0142ucham Bacha, minimalist\u00f3w. Na przyk\u0142ad Reich to jest rodzaj mantrowania, te same d\u017awi\u0119ki w k\u00f3\u0142ko przez 11 minut, tylko \u017ce to si\u0119 nawarstwia, zap\u0119tla.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> W zale\u017cno\u015bci od s\u0142uchanej muzyki powstaj\u0105 takie albo inne obrazy?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jest odwrotnie, to m\u00f3j nastr\u00f3j domaga si\u0119 okre\u015blonej muzyki. To mo\u017ce by\u0107 Bach, a mo\u017ce by\u0107 ostry rock.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A mo\u017ce maluj\u0105c przestrze\u0144, malujesz Bacha czy Reicha? Pod\u015bwiadomie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Chodzi o to, by wszystko, czym si\u0119 otaczamy, jak \u017cyjemy, pozwala\u0142o znale\u017a\u0107 odpowiedni rytm.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> My budujemy ten rytm, czy ten rytm buduje nas?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> W pewnym momencie to zaczyna dzia\u0142a\u0107 w dwie strony. Harmonia musi by\u0107 zachowana.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> To znaczy, \u017ce gdy na porannym spacerze s\u0142yszysz weso\u0142e ptaki, to po powrocie puszczasz sobie smutn\u0105 muzyk\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie my\u015bl\u0119 w ten spos\u00f3b, nie racjonalizuj\u0119 tego.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A mo\u017ce my\u015blisz tak: nie mog\u0119 obejrze\u0107 tego filmu, cho\u0107 mam ochot\u0119, bo mi zatruje psychik\u0119, zak\u0142\u00f3ci harmoni\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jest wiele pokus, wiele rzeczy, kt\u00f3rych trzeba sobie odmawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> \u017beby dobrze malowa\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> \u017beby w og\u00f3le malowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> To z czego artysta musi zrezygnowa\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Ze wszystkiego, co mu przeszkadza. Jak bardzo patetycznie by to nie zabrzmia\u0142o, to kiedy czuje si\u0119 powo\u0142anie, powinno si\u0119 odrzuci\u0107 wszystko, co nas rozprasza. Dojrzewamy na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach i, niestety, nie na wszystkich r\u00f3wnolegle. St\u0105d te\u017c wiele pomy\u0142ek, takich zwyk\u0142ych, zwi\u0105zanych z \u017cyciem. Padaj\u0105 w\u00f3wczas ofiary. W moim przypadku by\u0142a ni\u0105 rodzina. Jako m\u0105\u017c \u2013 czyli tzw. g\u0142owa rodziny \u2013 chyba si\u0119 nie sprawdzi\u0142em. Jako ojciec staram si\u0119. \u015awiadectwo wystawi mi kiedy\u015b moja c\u00f3rka. Wystawi\u0105 mi je wszystkie ofiary mojej potrzeby posiadania \u015bwi\u0119tego spokoju. Nie twierdz\u0119, \u017ce rodzina przeszkadza w tworzeniu. Daleki jestem od takich uog\u00f3lnie\u0144. To ja ponios\u0142em pora\u017ck\u0119. Co jeszcze? Nie gapi\u0119 si\u0119 bezmy\u015blnie w TV, nie czytam gazet, mam bardzo ograniczone \u017cycie towarzyskie. To jest powo\u0142anie, jak u ksi\u0119dza czy lekarza.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> St\u0105d ta pracownia troch\u0119 jak pustelnia?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> C\u00f3\u017c… to pono\u0107 ludzie tworz\u0105 klimat miejsc, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105. Je\u015bli tak to postrzegasz, to by\u0107 mo\u017ce co\u015b w tym jest.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> W Twoich obrazach pojawiaj\u0105 si\u0119 elementy na\u0142o\u017conej na obraz ramy. Ta rama ma znaczenie symboliczne? Funkcjonuje jako znak?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Jako element tej samej przestrzeni, kt\u00f3ra jest w obrazie i poza nim. Jest elementem tej samej struktury, kt\u00f3ry pozwala mi dodatkowo okre\u015bla\u0107 kierunki kompozycji, pewne miejsca w obrazie zamyka\u0107, a inne otwiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Robert Rabiega, Studium przestrzeni<\/em>, olej na p\u0142\u00f3tnie, 180 x 111,5 cm, 2005<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Jednak w odbiorze to ca\u0142y czas jest kawa\u0142ek ramy, tradycyjne znaczenie gdzie\u015b w tle pozostaje.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Tak, jest tu przywo\u0142anie tradycyjnej ramy, tylko \u017ce ona oddziela i \u0142\u0105czy jednocze\u015bnie. Przy ramie buduje si\u0119 napi\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Ka\u017cde rozci\u0119cie podkre\u015bla jedno\u015b\u0107 tego, co rozcinane. Jak granice.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Moje malowanie na ramach ujawnia sztuczno\u015b\u0107 granic. Granice obraz\u00f3w s\u0105 umowne, tak jak granice pa\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A mo\u017ce chc\u0105c studiowa\u0107 przestrze\u0144, nale\u017ca\u0142o si\u0119 zaj\u0105\u0107 rze\u017ab\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Na wystawie b\u0119d\u0105 dwa du\u017ce obrazy, kt\u00f3re zostan\u0105 tak wyeksponowane, poprzez ich podwieszenie, \u017ceby pokaza\u0107 jak wiele wsp\u00f3lnego maj\u0105 z rze\u017ab\u0105. To takie rozmalowanie przestrzeni. Prace Kobro nazywa si\u0119 rze\u017abami, a mo\u017cna by nazwa\u0107 je przestrzennymi obrazami.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Czy poj\u0119cie sztuk plastycznych ma jeszcze sens? Akcje, instalacje, filmy…<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Ja nie widzia\u0142em jeszcze dobrej akcji. Widzia\u0142em kilka i zrezygnowa\u0142em. Dla mnie to socjosztuka, nieudolna, a coraz cz\u0119\u015bciej niem\u0105dra pr\u00f3ba autoprezentacji. \u201eArty\u015bci\u201d poruszaj\u0105cy si\u0119 w tych obszarach pr\u00f3buj\u0105 nam \u2013 a mo\u017ce bardziej sobie \u2013 wm\u00f3wi\u0107, \u017ce ukazuj\u0105 wa\u017ckie problemy tego \u015bwiata, \u017ce troszcz\u0105 si\u0119, czy te\u017c niepokoj\u0105 o ludzk\u0105 kondycj\u0119. To ja wol\u0119 poczyta\u0107 w tym czasie Dostojewskiego.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A mo\u017ce to malarstwo jest archaiczn\u0105 dyscyplin\u0105? Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce si\u0119 prze\u017cy\u0142o, \u017ce wszystko w malarstwie zosta\u0142o ju\u017c powiedziane.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> To znaczy, \u017ce si\u0119 nie znaj\u0105 na malarstwie. Cho\u0107 wszystko \u2013 jak niekt\u00f3rzy twierdz\u0105 \u2013 zosta\u0142o ju\u017c powiedziane, ci\u0105gle jednak wszystko mo\u017cna powiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Maluj\u0105c abstrakcje, stajesz przed konieczno\u015bci\u0105 zachowania absolutnej perfekcji kszta\u0142tu, czysto\u015bci koloru. To chyba te\u017c problem Malewicza, bo \u017c\u00f3\u0142ty kwadrat na szarym tle to ju\u017c dla jego za\u0142o\u017ce\u0144 pora\u017cka.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Tak, precyzja ma znaczenie, jest wa\u017cna. Formy geometryczne s\u0105 u mnie r\u00f3wne, precyzyjnie okre\u015blone. Je\u015bli idzie o kolor, to zostawiam sw\u00f3j gest. W tej formie co\u015b si\u0119 gotuje i dzi\u0119ki temu rodzi si\u0119 energia. Ale czas robi swoje i dzia\u0142a na niekorzy\u015b\u0107 tych obraz\u00f3w, silniej ni\u017c na przyk\u0142ad w portrecie. Poza tym technologicznie malujemy dzi\u015b do\u015b\u0107 prymitywnie. Obrazy Rembrandta tylko troch\u0119 ciemniej\u0105, a Malewicz si\u0119 pokruszy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Gorsze farby?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Nie, po prostu za bardzo si\u0119 spieszymy. Tempo \u017cycia tak na nas wp\u0142ywa, terminy wystaw. Mam teraz du\u017c\u0105 wystaw\u0119 indywidualn\u0105, mam te\u017c propozycj\u0119 wzi\u0119cia udzia\u0142u w wystawie zbiorowej. Ale wiem, \u017ce nie zd\u0105\u017c\u0119 namalowa\u0107 nowych obraz\u00f3w na obie. Z drugiej strony chcia\u0142bym z tego \u017cy\u0107…<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> Przed wystaw\u0105 wi\u0119cej palisz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R. R.:<\/strong> Zawsze tyle samo. Od 18 roku \u017cycia dwie paczki dziennie. Ale kiedy maluj\u0119, te papierosy same si\u0119 wypalaj\u0105, wi\u0119c pal\u0119 jakby mniej.<\/p>\n\n\n\n

P. G.:<\/strong> A zatem im wi\u0119cej wystaw, tym cz\u0142owiek zdrowszy…<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

z Robertem Rabieg\u0105 rozmawia Piotr Grobli\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[92],"class_list":["post-7347","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-robert_rabiega"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7347"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15630,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7347\/revisions\/15630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}