{"id":7344,"date":"2006-06-22T12:05:00","date_gmt":"2006-06-22T12:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7344"},"modified":"2022-10-07T13:35:11","modified_gmt":"2022-10-07T13:35:11","slug":"o-przestrzeni-nie-tylko-%ef%ac%81zycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/o-przestrzeni-nie-tylko-%ef%ac%81zycznej\/","title":{"rendered":"O przestrzeni nie tylko \ufb01zycznej"},"content":{"rendered":"\n

Pami\u0119ci <\/em>Janiny <\/em>\u0141adnowskiej<\/em> <\/em><\/p>\n\n\n\n

Niezwyk\u0142a wystawa Roberta Rabiegi prezentowana w Atlasie Sztuki w \u0141odzi jest form\u0105 pewnej retrospektywy jego tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 obrazy powsta\u0142e w ostatnich latach oraz prace najnowsze, malowane specjalnie z my\u015bl\u0105 o tej prezentacji. Tak wi\u0119c nie jest to retrospektywa rozumiana w potocznie przyj\u0119tym sensie tego terminu, prezentuj\u0105ca najciekawsze prace z minionego okresu. Raczej nale\u017cy rozumie\u0107 j\u0105 jako podsumowanie i w miar\u0119 wyczerpuj\u0105c\u0105 \u2013 na ten czas \u2013 deklaracj\u0119 ideow\u0105 autora. I to zar\u00f3wno w zakresie intelektualnych zainteresowa\u0144 \u015bwiatopogl\u0105dowych, jak i sensu sztuki; jej rozumienia i uprawiania.<\/p>\n\n\n\n

Dotychczasowe, poszczeg\u00f3lne indywidualne wystawy Rabiegi, mimo sp\u00f3jnej ekspozycji, dawa\u0142y jedynie sygna\u0142y jego postawy. Mo\u017cna je by\u0142o jednak czyta\u0107 rozmaicie, nie do ko\u0144ca docieraj\u0105c do rzeczywisto\u015bci tego malarstwa. Na przyk\u0142ad jako jeszcze jedn\u0105 pr\u00f3b\u0119 abstrakcji geometrycznej, wykorzystuj\u0105cej do\u015bwiadczenia racjonalnej, konstruktywistycznej kompozycji, op-artu, wizualizmu… I wszystko pozornie si\u0119 zgadza. Wszystko to jest w jego obrazach.<\/p>\n\n\n\n

Robert Rabiega jest absolwentem \u0142\u00f3dzkiej ASP, w obiegowej opinii zdominowanej my\u015bleniem postkonstruktywistycznym. Uczniem Jacka Bigoszewskiego, werbalizuj\u0105cym swoje powinowactwo z malarstwem Andrzeja \u0141obodzi\u0144skiego i Stefana Gierowskiego. Przez lata uprawia\u0142 z doskona\u0142ymi rezultatami \u2013 sztuk\u0119 projektowania graficznego. Rabiega to tak\u017ce znakomity warsztatowo malarz, potrafi\u0105cy z wyj\u0105tkow\u0105 wirtuozeri\u0105 operowa\u0107 kompozycj\u0105, wydobywa\u0107 niezwykle precyzyjnie zale\u017cno\u015bci przestrzenne i kolorystyczne dzi\u0119ki znajomo\u015bci zagadnie\u0144 optyki, wzajemnej relacji barw widma, jak i operowania walorem jednej z nich. Malarz wydawa\u0142oby si\u0119 ukszta\u0142towany i okrzep\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie \u2013 i to wyr\u00f3\u017cnia\u0142o jego sztuk\u0119 \u2013 zawsze by\u0142o w tych obrazach co\u015b niepokoj\u0105cego, co\u015b co kaza\u0142o domy\u015bla\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119bszego sensu tych perfekcyjnych abstrakcji geometrycznych. Uznanie i szacunek, jakie Rabiega \u017cywi dla malarstwa Jerzego Nowosielskiego, naprowadza nas na inny trop, kt\u00f3rym porusza si\u0119 on w swojej pracy tw\u00f3rczej. Jak klasyczni ikonopisarze pracuje w skupieniu i pe\u0142nej koncentracji, traktuj\u0105c malowanie jako form\u0119 medytacji \u2013 modlitwy w poszukiwaniu \u0142adu i rz\u0105dz\u0105cego nim porz\u0105dku. Malowanie jest form\u0105 aktywnego \u017cycia, a wi\u0119c ci\u0105g\u0142ym procesem.<\/p>\n\n\n\n

Niezwyk\u0142a przestrze\u0144 galerii Atlas Sztuki sta\u0142a si\u0119 dla Roberta Rabiegi wyzwaniem, a jednocze\u015bnie obietnic\u0105 realizacji pe\u0142nej wypowiedzi artystycznej. W polskiej praktyce wystawienniczej rzadko kt\u00f3ra galeria stwarza arty\u015bcie tak niezwyk\u0142\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Robert Rabiega podj\u0105\u0142 to wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n

Postanowi\u0142 zatytu\u0142owa\u0107 swoj\u0105 wystaw\u0119 Studium<\/em>przestrzeni<\/em>, podobnie jak wszystkie obrazy. Temat znany od dawna i wydawa\u0142oby si\u0119 od pierwszego polskiego environment \u2013 w\u0142a\u015bnie pt. Studium przestrzeni<\/em> \u2013 Wojciecha Fangora i Stanis\u0142awa Zamecznika z 1958 roku, trudno tu jest powiedzie\u0107 co\u015b nowego. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce to skromno\u015b\u0107 i brak potrzeby dointerpretowywania tworzonych prac kaza\u0142a Rabiedze poprzesta\u0107 na tym lapidarnym okre\u015bleniu zamierzonej prezentacji.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak Fangor i Zamecznik, Rabiega r\u00f3wnie\u017c zaprojektowa\u0142 rodzaj environment. Istnieje jednak pomi\u0119dzy tymi dwoma projektami zasadnicza r\u00f3\u017cnica. O ile Fangor i Zamecznik \u201ewzi\u0119li na warsztat\u201d rzeczywist\u0105 przestrze\u0144 Salonu Nowej Kultury w Warszawie, o tyle Rabiega dwie przestrzenie Atlasa Sztuki potraktowa\u0142 jako dwa uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 modele przestrzeni, przestrzeni zarazem uniwersalnej i mentalnej. W jednej prezentuje obrazy \u201ebia\u0142e\u201d, w drugiej ich przeciwie\u0144stwo \u2013 obrazy \u201eczarne\u201d. Ma to sw\u00f3j sens plastyczny, ale jednocze\u015bnie zawiera g\u0142\u0119bsze konotacje natury \u015bwiatopogl\u0105dowej. Obie serie obraz\u00f3w s\u0105 jedynie sugestiami pojmowania przestrzeni w szerszym kontek\u015bcie ni\u017c tylko aspekt prostych analiz przestrzeni widzialnej, a mianowicie w kontek\u015bcie astro\ufb01zyki, kt\u00f3r\u0105 autor fascynuje si\u0119 od lat. W Atlasie Sztuki powsta\u0142y dwie przeciwstawne sfery. W centrum ka\u017cdej z nich Rabiega umie\u015bci\u0142 \u2013 jak je nazwa\u0142 \u2013 \u201ebramy\u201d: kilkumetrowej wysoko\u015bci uk\u0142ady barwnych obraz\u00f3w scalone w jeden obiekt. Zarys ich kompozycji tworzy rodzaj mandorli otaczaj\u0105cej centrum, niczym sacrum otoczone nimbem \u015bwi\u0119to\u015bci. W jednym z nich owo centrum wype\u0142nia z\u0142ota p\u0142aszczyzna. Monochromia sfer, barwno\u015b\u0107 sugerowanych mandorli, z\u0142oto centrum-sacrum tworzy zupe\u0142nie nowy kontekst proponowanego studium przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n

I tym gestem Rabiega w spos\u00f3b zdecydowany okre\u015bla \u2013 dot\u0105d jakby nie\u015bmia\u0142o sugerowany sw\u00f3j \u015bwiatopogl\u0105d intelektualny i artystyczny.<\/p>\n\n\n\n

Z jednej strony perfekcyjna, abstrakcyjna kompozycja obrazu wynikaj\u0105ca z prze\u015bwiadczenia, i\u017c \ufb01zycznie i mentalnie obraz jest suwerennym bytem samym w sobie \u2013 tradycja my\u015bli Strzemi\u0144skiego. Z drugiej, podobnie jak u innych wielkich \u0142\u00f3dzkich uczni\u00f3w-odst\u0119pc\u00f3w Strzemi\u0144skiego (Fija\u0142kowskiego i Starczewskiego) przekonanie, \u017ce ka\u017cda forma tego suwerennego bytu jest znakiem nios\u0105cym okre\u015blone tre\u015bci, a wi\u0119c ca\u0142o\u015b\u0107 obrazu jest sko\u0144czon\u0105, integraln\u0105 i suwerenn\u0105 wypowiedzi\u0105, warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie, swoim w\u0142asnym kosmosem.<\/p>\n\n\n\n

Pozostawanie poza g\u0142\u00f3wnym nurtem sztuki dzisiaj, w czasach gdy stara si\u0119 ona by\u0107 przede wszystkim spo\u0142ecznie zaanga\u017cowan\u0105 publicystyk\u0105, gdzie dzie\u0142o pe\u0142ni rol\u0119 rzeczywi\u015bcie tylko i wy\u0142\u0105cznie ilustracji tre\u015bci zewn\u0119trznych, to postawa bardzo odwa\u017cna. Utopia i \ufb01lozofowanie \u201ewysz\u0142y z mody\u201d, a tylko nieliczni, jak chyba w\u0142a\u015bnie Rabiega, sztuk\u0119 rozumiej\u0105 po heglowsku, jako epifani\u0119. Wprawdzie, zdaniem Hegla \u2013 o czym obszernie m\u00f3wi francuski historyk, Alain Besan\u00e7on \u2013 cho\u0107 sztuka ju\u017c w jego epoce \u201eby\u0142a spraw\u0105 przesz\u0142o\u015bci, gdy\u017c umar\u0142a wiara, z kt\u00f3rej sztuka wyros\u0142a, to jednak kontynuuj\u0105c sw\u00f3j ci\u0105g\u0142y ruch ku uduchowieniu rozwiewa si\u0119, ust\u0119puj\u0105c miejsca \ufb01lozo\ufb01i\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Hegel przewidywa\u0142 cztery drogi, jakimi b\u0119dzie musia\u0142a p\u00f3j\u015b\u0107 sztuka w przysz\u0142o\u015bci. Nie rozpatruj\u0105c szczeg\u00f3\u0142owo trafno\u015bci tych prognoz w kontek\u015bcie dziej\u00f3w sztuki pomi\u0119dzy Heglem a sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, kt\u00f3ra notabene porzuci\u0142a nawet etap \ufb01lozofowania, zaw\u0142aszczaj\u0105c obszary nauk socjologicznych, mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c teza o rozwoju sztuki to\u017csamej z rozwojem idei Boga by\u0142a jak najbardziej s\u0142uszna. Wsp\u00f3\u0142czesny laicyzm \u017cycia i sztuki jest tego wymownym dowodem. W niczym oczywi\u015bcie nie przes\u0105dza to o warto\u015bci sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, ale znakomicie ilustruje, jak dalece zmieni\u0142y si\u0119 kryteria pojmowania genezy i funkcji sztuki. I tylko dla niekt\u00f3rych, takich jak m.in. Rabiega, uprawianie sztuki jest ci\u0105g\u0142\u0105 drog\u0105 poszukiwania i pr\u00f3b\u0105 odnajdywania absolutu-sacrum.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z przewidywanych przez Hegla dr\u00f3g jest \u201esztuka symboliczna, kt\u00f3ra osi\u0105ga efekt dzi\u0119ki analogii mi\u0119dzy form\u0105 a tre\u015bci\u0105\u201d. Artysta, wed\u0142ug sk\u0105din\u0105d wielkiego przeciwnika Hegla, czyli Schopenhauera, \u201enaturalny \ufb01lozof\u201d ma wizj\u0119 innego ni\u017c iluzoryczny \u015bwiata, jaki zdolny jest kontemplowa\u0107 zwyczajny cz\u0142owiek. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie, my\u015bl\u0119, wizj\u0119 prezentuje nam Robert Rabiega swoim Studium<\/em>przestrzeni<\/em> w Atlasie Sztuki.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142oby niezwykle interesuj\u0105cym do\u015bwiadczeniem z punku widzenia sztuki, sztuki architektury, ale i szerokiego aspektu kultury wsp\u00f3\u0142czesnej w og\u00f3le, pozwoli\u0107 Robertowi Rabiedze na realizacj\u0119 innej jego wizji, pozostaj\u0105cej dzisiaj, niestety, w sferze utopijnego projektu zanotowanego na ma\u0142ym arkuszu papieru, ale bardzo dok\u0142adnie przemy\u015blanego. To wizja, \u201e\u015bwi\u0105tyni\u201d, w kt\u00f3rej przeczucie sacrum wi\u0105\u017ce si\u0119 \u2013 na miar\u0119 gotyckich katedr \u2013 z modelem \u015bwiata opartym na tezach wsp\u00f3\u0142czesnej astro\ufb01zyki. Niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, mistyki i elitarnego racjonalizmu wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Pozorna anachroniczno\u015b\u0107 sztuki Roberta Rabiegi dotyka niezwykle istotnych problem\u00f3w naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, rzadko poruszanych przez zar\u00f3wno tych \u201ewielkich\u201d, jak i \u201emaluczkich\u201d. Problematyki godzenia wiary i nauk empirycznych. I jest to jakie\u015b signum temporis<\/em> naszych czas\u00f3w, w kt\u00f3rych specjalizacja w poszczeg\u00f3lnych, wybranych w\u0105skich dziedzinach nie pozostawia czasu i energii na ich \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 syntez\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka Rabiegi nie ro\u015bci sobie prawa do tworzenia w oparciu o zdobycze wsp\u00f3\u0142czesnej nauki uniwersalnego modelu \u015bwiata. Tworzony przez jego obrazy makrokosmos dzia\u0142a bardziej na zasadzie impuls\u00f3w i kreowania atmosfery, ukierunkowywania naszych w\u0142asnych poszukiwa\u0144 rozstrzygni\u0119\u0107 z zakresu epistemologii i ontologii, zak\u0142adaj\u0105c istnienie nadrz\u0119dnej zasady sprawczej. Dowodem jej istnienia jest kosmiczny porz\u0105dek, kt\u00f3ry trwa mimo trudnych dla nas do poj\u0119cia zjawisk, jak np. zakrzywienie czasoprzestrzeni, czy tzw. \u201eczarne dziury\u201d. I o tym w\u0142a\u015bnie przekonuj\u0105 nas \u201estudia przestrzeni\u201d Roberta Rabiegi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Janusz K. G\u0142owacki<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[92],"class_list":["post-7344","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-robert_rabiega"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7344"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15622,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7344\/revisions\/15622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}