{"id":7091,"date":"2005-11-24T08:35:00","date_gmt":"2005-11-24T08:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=7091"},"modified":"2022-10-14T13:07:27","modified_gmt":"2022-10-14T13:07:27","slug":"nie-zwodzi-mnie-tylko-moje-wlasne-odbicie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/nie-zwodzi-mnie-tylko-moje-wlasne-odbicie\/","title":{"rendered":"Nie zwodzi mnie tylko moje w\u0142asne odbicie"},"content":{"rendered":"\n

Christian Tomaszewski stwarza miejsca i sytuacje niejednoznaczne, niedookre\u015blone, zawieszone jakby pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi rzeczywisto\u015bciami i do \u017cadnej w pe\u0142ni nie przynale\u017cne.  Tworzy rzeczywisto\u015bci reflektuj\u0105ce, gdzie jedna rzeczywisto\u015b\u0107 odbija si\u0119 w innej, daj\u0105c w efekcie iluzj\u0119 rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 artysta, czasami du\u017cym nak\u0142adem \u015brodk\u00f3w, urealnia. W Zapisie zbrodni<\/em> (2001) para aktor\u00f3w odgrywa dialogowe sceny z kilkunastu mniej lub bardziej znanych film\u00f3w, a zmontowany z tych dialog\u00f3w 35 minutowy film wy\u015bwietlany jest na dw\u00f3ch monitorach zainstalowanych w starej karecie. W pracy Teatr i jego sobowt\u00f3r<\/em> (2004) wynaj\u0119ty aktor przedstawia wypowiedzi 36 artyst\u00f3w zamieszczone, jako autokomentarze do ich tw\u00f3rczo\u015bci,  w popularnym wydawnictwie \u201eArt Now\u201d. Wszystkie te, mniej lub bardziej prowokacyjne wypowiedzi o sztuce prezentowane s\u0105 na ma\u0142ych monitorach umieszczonych, jak \u017car\u00f3wki, na sze\u015bcioramiennym \u017cyrandolu. W Made in USA<\/em> (2003) pot\u0119\u017cnych rozmiar\u00f3w lustro, zamontowane na mobilnej \u015bcianie, odbija prace m\u0142odych ameryka\u0144skich artyst\u00f3w zgromadzone na wystawie Exit Art<\/em>. W 3 x 9<\/em> (2004) zaproszona przez artyst\u0119 specjalistka od feng shui proponuje niewielkie zmiany w aran\u017cacji wn\u0119trz Pa\u0142acu Pozna\u0144skich w \u0141odzi, aby wpu\u015bci\u0107 do tych XIX-wiecznych, mieszcza\u0144skich przestrzeni dobr\u0105 energi\u0119 i zneutralizowa\u0107 negatywne oddzia\u0142ywanie otoczenia na psychik\u0119 cz\u0142owieka.  Jej ingerencje ograniczaj\u0105 si\u0119 do przestawienia niekt\u00f3rych obiekt\u00f3w i wprowadzenia w przestrze\u0144 muzealn\u0105 nowych element\u00f3w takich jak, ptaki origami, z\u0142ote rybki w szklanych kulach, \u015bwie\u017ce owoce i kwiaty, ugotowane jajka, kryszta\u0142y, wizerunki smoka. <\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cne rzeczywisto\u015bci odbijaj\u0105 si\u0119 w sobie. Dalekowschodnia filozofia \u201ewiatru i wody\u201d spotyka si\u0119 z mieszcza\u0144skim pa\u0142acem europejskiego przemys\u0142owca; \u015bwiat sztuki, jego instytucje i obyczaje, ze sztuk\u0105; filmowa fikcja z obrazem historii. \u017byjemy w \u015bwiecie zmieszanej, zm\u0105conej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej r\u00f3\u017cne \u015bwiaty nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie, a my \u017cadnego z nich nie jeste\u015bmy pewni i \u017cadnego nie chcemy odrzuca\u0107.  Czy naprawd\u0119 wierzymy w dobroczynne skutki feng shui?  Czy przywi\u0105zujemy wag\u0119 do ekscentrycznych wypowiedzi artyst\u00f3w o swojej sztuce? Czy w filmowej fikcji odnajdujemy nasz \u015bwiat?  Nie do ko\u0144ca. Ale uwa\u017camy, \u017ce nie zaszkodzi przewietrzy\u0107 starego mieszcza\u0144skiego wn\u0119trza za pomoc\u0105 feng shui \u2013 mo\u017ce to by\u0107 zabawne. Ci\u0105gle prosimy artyst\u00f3w o komentarze do ich tw\u00f3rczo\u015bci, wierz\u0105c, \u017ce co\u015b nam wyja\u015bni\u0105, przybli\u017c\u0105, a mo\u017ce tylko zasugeruj\u0105 jak\u0105\u015b interpretacj\u0119, ods\u0142oni\u0105 jaki\u015b sens. W filmowej fikcji odnajdujemy co\u015b z nas samych, naszych nie\u015bwiadomych pragnie\u0144, a psychoanaliza nauczy\u0142a nas tego nie lekcewa\u017cy\u0107. Mo\u017cna powiedzie\u0107: zagubili\u015bmy si\u0119 w lunaparku stworzonej przez nas rzeczywisto\u015bci, stali\u015bmy si\u0119 bezsilni wobec z\u0142o\u017cono\u015bci rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rej percepcja przekracza nasze mo\u017cliwo\u015bci. A co ze sztuk\u0105? <\/p>\n\n\n\n

Michael Newman pisze, \u017ce po modernizmie odziedziczyli\u015bmy dwie sprzeczne odpowiedzi na pytanie: czym jest sztuka?  Jedna z nich m\u00f3wi, \u017ce sztuka jest sztuk\u0105, druga co\u015b wr\u0119cz przeciwnego: \u017ce sztuka jest nie-sztuk\u0105. Sztuka jest d\u0105\u017ceniem do autonomii albo przeciwnie \u2013 ci\u0105g\u0142ym przekraczaniem sztuki. Postmodernizm, nauczony do\u015bwiadczeniem Merzbau<\/em> Schwittersa i ready made<\/em> Duchampa, powstrzymuje si\u0119 przed odpowiedzi\u0105 na pytanie, czym jest sztuka w kategoriach albo \u2013 albo. Sztuka d\u0105\u017c\u0105c do autonomii, pozostaje zale\u017cna od swego innego, a tym samym jest zawsze ju\u017c heteronomiczna; z kolei sztuka, kt\u00f3ra pr\u00f3buje wykroczy\u0107 poza \u2013 sztuk\u0119 zostanie pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wch\u0142oni\u0119ta przez sztuk\u0119, jej instytucje i ontologi\u0119 \u2013 albo zagubi radykalne mo\u017cliwo\u015bci tkwi\u0105ce w autonomii sztuki.  Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Christiana Tomaszewskiego wyrasta z tej tradycji. Zdaje si\u0119 by\u0107 autonomiczna, kiedy artysta si\u0119ga po istniej\u0105ce filmy, dzie\u0142a czy wypowiedzi innych artyst\u00f3w, a zarazem przekracza t\u0119 autonomi\u0119, bo przywo\u0142uje rzeczywisto\u015b\u0107 medialn\u0105, kt\u00f3ra dla generacji Tomaszewskiego sta\u0142a si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego do\u015bwiadczenia. Dmitrij Prigow pyta\u0142 kiedy\u015b: \u201eJak powr\u00f3ci\u0107 do literatury, pozostaj\u0105c w niej, ale wychodz\u0105c z niej na sucho?\u201d. Tomaszewski m\u00f3g\u0142by powt\u00f3rzy\u0107 to samo: jak powr\u00f3ci\u0107 do sztuki, pozostaj\u0105c w niej, a jednocze\u015bnie wychodz\u0105c z niej na sucho? <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Christian Tomaszewski, 3 x 9, I Biennale Sztuki Polskiej, Palimpsest Muzeum, \u0141\u00f3d\u017a, 2004<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W swoich ostatnich pracach, tak\u017ce w projekcie przygotowanym dla Atlasa Sztuki w \u0141odzi, Tomaszewski wykorzystuje film Davida Lyncha Blue Velvet<\/em>, film dobrze znany i opisany, uwa\u017cany za paradygmatyczny przyk\u0142ad kina postmodernistycznego. Tomaszewski nie przemontowuje filmu Lyncha, nie \u0142\u0105czy go z innymi filmami, nie zmienia w zabawny video-clip, jak to si\u0119 dzisiaj cz\u0119sto zdarza (zob. Bogna Burska Deszcz w Pary\u017cu<\/em> czy Tomasz Kozak Sex and Character<\/em>, to przyk\u0142ady z jednej tylko wystawy, Mi\u0142o\u015b\u0107 i demokracja<\/em>, Pozna\u0144 2005) \u2013 rekonstruuje wn\u0119trza, miejsca, w kt\u00f3rych toczy si\u0119 akcja filmu Lyncha, korytarze, bary, pokoje. Przek\u0142ada linearn\u0105 narracj\u0119 filmow\u0105 na symultaniczn\u0105 narracj\u0119 architektoniczn\u0105, narracj\u0119, kt\u00f3rej bohaterami nie s\u0105 ju\u017c postacie filmowe, lecz widzowie \u2013 to oni wkraczaj\u0105 w znane im z filmu Lyncha przestrzenie, w rzeczywisto\u015b\u0107 zawieszon\u0105 pomi\u0119dzy filmem i realno\u015bci\u0105, w \u015bwiat filmowej fikcji. Tomaszewski urealni\u0142 tu marzenie wielu artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z nowymi mediami. Jeffrey Shaw, dyrektor Zentrum f\u00fcr Kunst und Medientechnologie w Karlsruhe, tak opisuje sztuk\u0119 nieodleg\u0142ej ju\u017c przysz\u0142o\u015bci: dzi\u0119ki technologiom cyfrowym \u201edzie\u0142o sztuki mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 symulacj\u0105 rzeczywisto\u015bci, niematerialn\u0105 cyberprzestrzeni\u0105, w kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziemy mogli literalnie wej\u015b\u0107. Widz nie b\u0119dzie ju\u017c d\u0142u\u017cej konsumentem w mauzoleum przedmiot\u00f3w, lecz podr\u00f3\u017cnikiem i odkrywc\u0105 w audio-wizualnej przestrzeni informacji. Interaktywne dzie\u0142o b\u0119dzie za ka\u017cdym razem kszta\u0142towane i wsp\u00f3\u0142tworzone przez aktywno\u015b\u0107 widza\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Christian Tomaszewski jest m\u0142odym artyst\u0105, ale zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c pokaza\u0107, \u017ce jest mistrzem w tworzeniu sytuacji niejasnych i niedopowiedzianych, wymykaj\u0105cych si\u0119 spod kontroli. Wej\u015b\u0107 w \u015bwiat filmowej fikcji to znale\u017a\u0107 si\u0119 na planie, na planie filmowym, podda\u0107 magii filmu i filmowej wyobra\u017ani, kt\u00f3ra przenika ca\u0142\u0105 dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, poczu\u0107 si\u0119 aktorem, a przynajmniej wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 dzie\u0142a. Ale wej\u015b\u0107 w \u015bwiat filmowej fikcji, odnale\u017a\u0107 si\u0119, jak Jeffrey i Sandy, w Lumberton i zanurzy\u0107 w jego mrocznym \u015bwiecie to zarazem zburzy\u0107 fikcj\u0119, zamieni\u0107 filmow\u0105 fikcj\u0119 w park tematyczny, zamiast ogl\u0105da\u0107 filmy Walta Disneya, p\u00f3j\u015b\u0107 do Disneylandu i przespacerowa\u0107 si\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 Ulic\u0105.  <\/p>\n\n\n\n

Tomaszewski urealnia fikcje, pokazuje, \u017ce nasz \u015bwiat jest wytworem wyobra\u017ani, a wsp\u00f3\u0142czesne imaginarium ma charakter filmowy. Norman Denzin analizuj\u0105c Blue Velvet<\/em> Lyncha, konkludowa\u0142: ponowoczesne jednostki chc\u0105 takich film\u00f3w jak Blue Velvet<\/em>, poniewa\u017c odnajduj\u0105 w nich sw\u00f3j seks, swoje mity, swoj\u0105 przemoc i swoj\u0105 polityk\u0119, jednym s\u0142owem, swoje \u017cycie. Christian Tomaszewski pozwala nam w to \u017cycie wej\u015b\u0107 i sprawi\u0107, by naprawd\u0119 sta\u0142o si\u0119 naszym \u017cyciem. <\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142 jest parafraz\u0105 tytu\u0142u jednej z prac Christiana Tomaszewskiego.<\/p>\n\n\n\n

*Grzegorz Dziamski, profesor w Instytucie Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Poznaniu.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grzegorz Dziamski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[86],"class_list":["post-7091","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-christian_tomaszewski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7091"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7095,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7091\/revisions\/7095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}