![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/dyptyk.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/dyptyk2x-699x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\nCzy do grona takich tw\u00f3rc\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107 Piotra Naliwajk\u0119 (ur. 1960)? S\u0105dz\u0119, \u017ce tak, chocia\u017c tym co ostatecznie zweryfikuje miejsce i rol\u0119 malarstwa tego artysty w naszej \u015bwiadomo\u015bci jest czas, a w\u0142a\u015bciwie jego nieub\u0142agany up\u0142yw. Je\u017celi za kilkadziesi\u0105t lat, ju\u017c po \u015bmierci dzisiejszego 44-latka, to co namalowa\u0142, dalej b\u0119dzie prowokowa\u0107 do dyskusji lub do wypowiadania skrajnych opinii, b\u0119dziemy mogli powiedzie\u0107, \u017ce Piotr Naliwajko to posta\u0107 wybitna, artysta wypowiadaj\u0105cy si\u0119 j\u0119zykiem charakterystycznych \u2013 tylko dla niego \u2013 znak\u00f3w plastycznych, tw\u00f3rca tyle sk\u0142onny do prowokacji, ile g\u0142\u0119boko refleksyjny, zapatrzony w swoje bogate i niespokojne wn\u0119trze, pozwalaj\u0105ce na plastyczny zapis emocji i zjawisk towarzysz\u0105cych mu na co dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Niepokorna, sk\u0142onna do prowokacji dusza Piotra Naliwajki da\u0142a zna\u0107 o sobie tu\u017c przed opuszczeniem mur\u00f3w katowickiej filii ASP w Krakowie, gdzie studiowa\u0142 w latach 1979\u20131984. W 1983 roku wraz z Leszkiem Micha\u0142em \u017begalskim i Januszem Szpytem, kolegami ze studi\u00f3w, stworzy\u0142 Grup\u0119 Trzech nazywan\u0105 tak\u017ce Tercetem Nad\u0119tym, czyli ca\u0142kiem nowymi, dzikimi, normalnymi dadaistami. W gruncie rzeczy od pierwszej wystawy uznano ich za nowych barbarzy\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy prezentuj\u0105c wyj\u0105tkowo dojrza\u0142y warsztat \u2013 to raczej rzadkie u bardzo m\u0142odych, 23-letnich artyst\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na samym pocz\u0105tku drogi tw\u00f3rczej \u2013 wykazali jednocze\u015bnie ca\u0142kowity brak czo\u0142obitno\u015bci wobec najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 sztuki polskiej XIX wieku (przede wszystkim malarstwa historycznego i religijnego), kpi\u0105c jednocze\u015bnie z ca\u0142ego modnego nurtu abstrakcji tak popularnego w XX wieku.<\/p>\n\n\n\n
O co chodzi\u0142o artystom, do czego d\u0105\u017cyli, mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 z historycznego ju\u017c, og\u0142oszonego publicznie 20 maja 1985 roku w Krakowie (w zwi\u0105zku z si\u00f3dm\u0105 wystaw\u0105 Tercetu) Manifestu Artystycznego Grupy. Czytamy w nim: \u201eJeste\u015bmy malarzami uprawiaj\u0105cymi \u00bbprawdziwe wsp\u00f3\u0142czesne malarstwo\u00ab oparte na wielowiekowych do\u015bwiadczeniach wielkich mistrz\u00f3w malarstwa europejskiego, r\u00f3wnocze\u015bnie walczymy z ca\u0142\u0105 pseudoawangard\u0105 panosz\u0105c\u0105 si\u0119 w akademiach, salonach i po wystawach. Chcemy zawr\u00f3ci\u0107 malarstwo na tory prostoty, pi\u0119kna, prawdy, autentyczno\u015bci i doskona\u0142o\u015bci. Chcemy, by by\u0142o humanistycznym protestem my\u015bl\u0105cych ludzi przeciwko wszelkim przejawom z\u0142a, stanowi\u0142o kontynuacj\u0119 tradycji naszych spo\u0142ecze\u0144stw. Chcemy to wyra\u017ca\u0107 malarstwem opartym na jedno\u015bci kompozycji, rysunku i barwy, jednym s\u0142owem MALARSTWEM DOSKONA\u0141YM z perfekcyjn\u0105 znajomo\u015bci\u0105 warsztatu i techniki warstwowej, to znaczy z w\u0142asnor\u0119cznie sporz\u0105dzonymi gruntami, imprymiturami i farbami o mo\u017cliwie najwi\u0119kszej \u015bwiat\u0142otrwa\u0142o\u015bci, werniksami i olejami polimeryzowanymi \u2013 chcemy malarstwa solidnego i trwa\u0142ego jak malarstwo naszych mistrz\u00f3w. CHCEMY PRAWDZIWEGO WSP\u00d3\u0141CZESNEGO MALARSTWA.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie POT\u0118PIAMY wszystkich tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy z powodu w\u0142asnej NIEWIEDZY i BRAKU UMIEJ\u0118TNO\u015aCI, wreszcie NIEUCZCIWO\u015aCI i ZBYTNIEJ PEWNO\u015aCI SIEBIE zniszczyli i dalej niszcz\u0105 \u2013 doprowadzaj\u0105 do upadku wszelkie sztuki, a zw\u0142aszcza malarstwo. PRECZ Z WSZELKIMI AKADEMIAMI! PRECZ Z KONSUMPCJONIZMEM! Nawo\u0142ujemy, OPAMI\u0118TAJCIE SI\u0118!<\/p>\n\n\n\n
Nie ba\u0142amu\u0107cie siebie i innych. Nasz wsp\u00f3\u0142czesny akademizm \u2013 to pop\u0142uczyny po Picassie, C\u00e9zannie, Matissie, Mondrianie i jeszcze paru innych s\u0142awach \u2013 jest gorszy ni\u017c wszystkie poprzednie razem wzi\u0119te i wspomagany be\u0142kotem tak zwanych znawc\u00f3w sztuki, to pogo\u0144 za \u0142atwizn\u0105, fors\u0105 i \u201euznaniem\u201d. Solidaryzujemy si\u0119 ze wszystkimi my\u015bl\u0105cymi podobnie, ch\u0119tnie wymienimy pogl\u0105dy, skonfrontujemy efekty naszej pracy malarskiej. Grupa nasza powsta\u0142a w 1983 roku i od tej pory czujemy si\u0119 w obowi\u0105zku walczy\u0107 o PRAWDZIWE wsp\u00f3\u0142czesne malarstwo. Prosimy Was o to samo, jest to obowi\u0105zek wobec naszych czas\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
To wszystko co mieli do powiedzenia blisko dwadzie\u015bcia lat temu, w 1985 roku, Naliwajko, Szpyt i \u017begalski. \u017barliwo-wznios\u0142y ton ich apelu trzeba uj\u0105\u0107 w cudzys\u0142\u00f3w lekkiej ironii i fanfaronady, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Naliwajko z kolegami zapoznali si\u0119 wcze\u015bniej starannie z licznymi manifestami grup awangardowych, poczynaj\u0105c od futuryst\u00f3w i dadaist\u00f3w. Ich deklaracja by\u0142a zwi\u0119z\u0142a, w miar\u0119 jasna i na tyle programowo prowokuj\u0105ca, aby zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119. Ku zaskoczeniu obserwator\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia artystycznego arty\u015bci wyst\u0105pili przeciwko pseudoawangardzie, proponuj\u0105c jednocze\u015bnie uprawianie malarstwa prostego, pe\u0142nego pi\u0119kna, autentyczno\u015bci i prawdy, inspirowanego najwy\u017cszymi warto\u015bciami wielkich mistrz\u00f3w malarstwa europejskiego. Z drugiej jednak strony znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tej deklaracji to has\u0142a ju\u017c znane w dziejach polskiego malarstwa XX wieku. Apel o tworzenie malarstwa doskona\u0142ego pod wzgl\u0119dem technicznym, opartego g\u0142\u00f3wnie na tradycji (zapewne XVI i XVII-wiecznej), jest powt\u00f3rzeniem przynajmniej jednego z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w deklaracji uczni\u00f3w Tadeusza Pruszkowskiego z grupy Bractwo \u015awi\u0119tego \u0141ukasza aktywnej w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Z kolei protest przeciwko akademii jako instytucji, kt\u00f3ra tak naprawd\u0119 nie daje swoim absolwentom nic, gloryfikuj\u0105c jedynie \u2013 z niewiadomych powod\u00f3w \u2013 dokonania artyst\u00f3w takich jak Picasso czy C\u00e9zanne i Matisse to niemal dos\u0142owne powt\u00f3rzenie hase\u0142 niepokornego Stanis\u0142awa Szukalskiego, znanego bardziej jako Stach z Warty Szukalski \u2013 charyzmatycznego przyw\u00f3dcy Szczepu Rogate Serce, kt\u00f3ry o wiele bardziej szokowa\u0142 i bulwersowa\u0142 (form\u0105 i tre\u015bci\u0105 swoich niewybrednych wypowiedzi) polskie \u015brodowisko artystyczne ju\u017c w latach 30. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n
Czy mamy zatem do czynienia wy\u0142\u0105cznie z zapatrzonymi w siebie epigonami, kt\u00f3rzy \u2013 mimo \u017ce m\u0142odzi i gniewni \u2013 w spos\u00f3b kontrolowany postanowili prowokowa\u0107 \u015brodowisko, w kt\u00f3rym si\u0119 znale\u017ali, pr\u00f3buj\u0105c za wszelk\u0105 cen\u0119 zrobi\u0107 wra\u017cenie na krytykach i publiczno\u015bci? S\u0105dz\u0119, \u017ce nie. Tercet Nad\u0119ty istnia\u0142 osiem lat (do 1990 roku), prowadz\u0105c bardzo aktywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wystawiennicz\u0105 we wszystkich najwa\u017cniejszych miastach Polski. Arty\u015bci pokazywali swoje obrazy kilkakrotnie w Warszawie (w takich galeriach jak: Stara Kordegarda, Brama, Galeria Art), ale tak\u017ce w Krakowie, Wroc\u0142awiu, Poznaniu, Rzeszowie, Katowicach, Bia\u0142ymstoku i Elbl\u0105gu. Opr\u00f3cz wystaw tradycyjnych cz\u0142onkowie grupy organizowali tak\u017ce pokazy swoich, najcz\u0119\u015bciej wielkoformatowych, prac w miejscach i w spos\u00f3b odbiegaj\u0105cy od og\u00f3lnie przyj\u0119tych kanon\u00f3w i zasad.<\/p>\n\n\n\n
W 1987 roku obrazy artyst\u00f3w pokazano w gliwickim areszcie \u015bledczym \u2013 w\u015br\u00f3d nich wzbudzaj\u0105ce zainteresowanie wi\u0119\u017ani\u00f3w, kontrowersyjne p\u0142\u00f3tno Piotra Naliwajki Chrystus w autobusie<\/em>. Pierwszy plan kompozycji wype\u0142ni\u0142a pochylona posta\u0107 Chrystusa z czerwon\u0105 aureol\u0105, obok niego pojawi\u0142 si\u0119 punk, robotnik czytaj\u0105cy gazet\u0119 i pe\u0142na seksu dziewczyna w czerni. W tle, w\u015br\u00f3d pasa\u017cer\u00f3w, mo\u017cna dostrzec autora obrazu. Z kolei w czerwcu 1989 roku, dwa dni po pierwszych wolnych wyborach do parlamentu, Tercet Nad\u0119ty zorganizowa\u0142 happening. W samo po\u0142udnie wok\u00f3\u0142 katowickiego rynku kr\u0105\u017cy\u0142 tramwaj, na kt\u00f3rym prowizorycznie pozawieszano prace artyst\u00f3w. Rok p\u00f3\u017aniej w Chorzowie-Batorym (rodzinnej miejscowo\u015bci Piotra Naliwajki), przy ulicy 16 lipca, mia\u0142 miejsce kolejny happening grupy. Gra\u0142a orkiestra przyzak\u0142adowa huty Batory, do obskurnych, szarych i brudnych podw\u00f3rzy na ty\u0142ach familok\u00f3w wje\u017cd\u017ca\u0142a furmanka z obrazami Tercetu Nad\u0119tego, arty\u015bci rozwieszali je na zmursza\u0142ym murze, na pokrytym liszajami, pop\u0119kanym starym tynku. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o Przybycie Chrystusa do Chorzowa<\/em> \u2013 kolejny prowokuj\u0105cy obraz Piotra Naliwajki. W centrum sp\u0119tana posta\u0107 Chrystusa, nad nim trzech pijanych m\u0119\u017cczyzn, obok udr\u0119czona i zrezygnowana dziewczyna z burdelu. I jeszcze jedno niecodzienne miejsce. Przepe\u0142niona t\u0142umem drobnych pijaczk\u00f3w, zadymiona i obskurna knajpa na tej samej ulicy. Arty\u015bci rozdaj\u0105 darmowe piwo, nieprawdopodobny \u015bcisk, kakofonia d\u017awi\u0119k\u00f3w i r\u00f3\u017cnorodnych zapach\u00f3w, a na \u015bcianach ponownie obrazy Naliwajki (m.in.: Oto cz\u0142owiek<\/em> \u2013 wsp\u00f3\u0142czesna wersja Chrystusa w cierniowej koronie, proletariackim p\u0142aszczu, pal\u0105cego papierosa w\u015br\u00f3d ponurych, ceglanych mur\u00f3w familok\u00f3w). \u201ePubliczno\u015b\u0107\u201d raczej negatywnie (niekt\u00f3rzy wr\u0119cz wrogo) nastawiona do wystawionych dzie\u0142, chocia\u017c byli i tacy, kt\u00f3rych interesowa\u0142 proces ich powstania, pragn\u0119li rozmawia\u0107 z artystami, a nawet zadawali im proste pytania.<\/p>\n\n\n\n W 1990 roku Tercet Nad\u0119ty przestaje istnie\u0107, jego cz\u0142onkowie rozpoczynaj\u0105 karier\u0119 artystyczn\u0105 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Piotr Naliwajko pozostaje co prawda w Polsce, ma pracowni\u0119 w rodzinnym Chorzowie i organizuje nawet rokrocznie przynajmniej jedn\u0105 wystaw\u0119 indywidualn\u0105 w mie\u015bcie swego dzieci\u0144stwa, ale ch\u0119tniej i o wiele cz\u0119\u015bciej wystawia za granic\u0105, przede wszystkim w Niemczech, m.in. w W\u00fcrzburgu, ale tak\u017ce w Barcelonie, Hadze i w Zandvoort oraz w Kalifornii, w San Diego, gdzie jego obrazy \u2013 g\u0142\u00f3wnie przesycone osobliw\u0105 poetyk\u0105 portrety i kompozycje, najcz\u0119\u015bciej du\u017ce, o czytelnych w\u0105tkach religijnych \u2013 mimo \u017ce wywo\u0142uj\u0105 mieszane uczucia, to jednak ciesz\u0105 si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, s\u0105 kupowane, a niemal we wszystkich wa\u017cniejszych gazetach niemieckich ukazuj\u0105 si\u0119 dziesi\u0105tki publikacji (artyku\u0142\u00f3w, polemik i wywiad\u00f3w) na temat artysty i jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Przedstawianie cz\u0142owieka (Jezusa), jego nagiego, bezbronnego cia\u0142a w karko\u0142omnych skr\u00f3tach perspektywicznych i w niecodziennym kontek\u015bcie, poparte zdecydowanie realistycznym widzeniem rzeczywisto\u015bci, jej poszczeg\u00f3lnych przejaw\u00f3w, du\u017ca dojrza\u0142o\u015b\u0107 kompozycyjna oraz wyczucie koloru \u2013 obrazy Piotra Naliwajki to nie tylko obrazy do ogl\u0105dania czy do odczytywania ukrytej w nich (mniej lub bardziej zamaskowanej) tre\u015bci (przes\u0142ania), ale tak\u017ce obrazy, kt\u00f3re daj\u0105 impuls do refleksji i zadumy nad \u015bwiatem, w kt\u00f3rym \u017cyjemy.<\/p>\n\n\n\n Osobi\u015bcie porusza mnie, akceptuj\u0119 w swojej \u015bwiadomo\u015bci posta\u0107 Chrystusa szamocz\u0105cego si\u0119 bezbronnie na szczycie krzy\u017ca (s\u0142upa telegraficznego) w trzech czwartych zatopionego wezbranymi wodami powodzi, w kt\u00f3rej obok dostojnych, dobrze od\u017cywionych ryb, pojawia si\u0119 ko\u0142ysz\u0105cy w\u015br\u00f3d fal telewizor zabrany przez \u017cywio\u0142 z czyjego\u015b domu (Pow\u00f3d\u017a<\/em>). Trafia tak\u017ce do mnie Pi\u0142at<\/em>, w kt\u00f3rym obok p\u00f3\u0142nagiego, um\u0119czonego Chrystusa z belk\u0105 krzy\u017ca na ramionach na pierwszym planie u do\u0142u siedzi ubek (a mo\u017ce po prostu anonimowy urz\u0119dnik) pretenduj\u0105cy do roli tytu\u0142owego Pi\u0142ata, pal\u0105cy papierosa, nieogolony, w rozche\u0142stanej koszuli wystaj\u0105cej spod marynarki. <\/p>\n\n\n\n Z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119cej s\u0142\u00f3w krytyki i oburzenia mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 du\u017ce p\u0142\u00f3tno MBC z JB<\/em>, na kt\u00f3rym artysta przedstawi\u0142 Barbie Teres\u0119 (jeden z wielu typ\u00f3w tej szalenie popularnej w USA lalki znanej, niestety, tak\u017ce polskim dziewczynkom) z Dzieci\u0105tkiem Jezus u boku, w pozie i uk\u0142adzie zbli\u017conym do wizerunku Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej. Nie odczytywa\u0142bym jednak tego obrazu \u2013 jak to czynili niekt\u00f3rzy \u2013 jako profanacji otoczonego kultem wizerunku z bazyliki jasnog\u00f3rskiej bliskiego ka\u017cdemu wierz\u0105cemu Polakowi, ale raczej jako g\u0142os w dyskusji nad sposobem malowania obraz\u00f3w religijnych przeznaczonych do kultu. Piotr Naliwajko tym prostym chwytem, a tak\u017ce innymi \u2013 bardziej wyrafinowanymi \u2013 p\u0142\u00f3tnami o tematyce religijnej obna\u017ca ca\u0142\u0105 bezmy\u015blno\u015b\u0107 i g\u0142upot\u0119 wielu pseudotw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy bez zastanowienia powtarzaj\u0105 schematy i uk\u0142ady kompozycyjne zapo\u017cyczone bezkrytycznie w du\u017cej mierze od artyst\u00f3w XIX-wiecznych. Efekt \u2013 wn\u0119trza polskich ko\u015bcio\u0142\u00f3w (zw\u0142aszcza tych najnowszych) pe\u0142ne s\u0105 niedobrych, zbyt dos\u0142ownych i eklektycznych stacji Drogi Krzy\u017cowej i ca\u0142kowicie nietrafionych wizerunk\u00f3w \u015bwi\u0119tych czy kompozycji ze scenami z \u017cycia Jezusa i Matki Boskiej. <\/p>\n\n\n\n Z pewno\u015bci\u0105 obrazy Piotra Naliwajki o czytelnych w\u0105tkach religijnych wywo\u0142ywa\u0142y i b\u0119d\u0105 nadal wywo\u0142ywa\u0107 \u017cyw\u0105 reakcj\u0119, zw\u0142aszcza w Polsce (jak na razie przewa\u017caj\u0105 opinie, \u017ce jest to zwyk\u0142e pozerstwo, pogo\u0144 za tani\u0105 popularno\u015bci\u0105, pastisz, a mo\u017ce po prostu g\u0142upota), ale warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce cho\u0107 nie s\u0105 to obrazy stricte sakralne (przeznaczone do wn\u0119trz ko\u015bcielnych, o\u0142tarzy i feretron\u00f3w), arty\u015bcie uda\u0142o si\u0119 sprowokowa\u0107 wiernych, zwyk\u0142ych widz\u00f3w, krytyk\u00f3w, a nawet hierarch\u00f3w ko\u015bcielnych (zar\u00f3wno w Polsce, jak i w Niemczech) do zabrania g\u0142osu co, by\u0107 mo\u017ce, ju\u017c wkr\u00f3tce przerodzi si\u0119 w prawdziw\u0105 dyskusj\u0119. Czy co\u015b z niej wyniknie dobrego dla rozwoju tego typu malarstwa w przysz\u0142o\u015bci \u2013 nie wiadomo.<\/p>\n\n\n\n Piotr Naliwajko najcz\u0119\u015bciej przedstawiany jest jako ucze\u0144 Jerzego Dudy-Gracza i Macieja Bieniasza. Sam artysta przyznaje, \u017ce wp\u0142yw na jego wczesne prace mia\u0142a tradycja do\u015b\u0107 brutalnie dos\u0142ownego malarstwa grupy Wprost. Naliwajko unikn\u0105\u0142 jednak nadmiaru w\u0105tk\u00f3w literackich obecnych w tw\u00f3rczo\u015bci Jerzego Dudy-Gracza. Solidne rzemios\u0142o, fascynacja realistycznym \u2013 prawdziwie akademickim \u2013 sposobem budowania nagiego cia\u0142a ludzkiego uzupe\u0142nione pog\u0142\u0119bionym studium psychologicznym (w licznych, bardzo dojrza\u0142ych portretach powsta\u0142ych w wyniku indywidualnie prze\u017cytych dzie\u0142 malarstwa flandryjskiego i flamandzkiego) oraz ch\u0119\u0107 dialogu z wielkimi mistrzami nowo\u017cytnego malarstwa europejskiego, tw\u00f3rcami tej miary co El Greco czy Vel\u00e1zquez \u2013 na tej bazie rodzi si\u0119 i istnieje osobliwe malarstwo Piotra Naliwajki.<\/p>\n\n\n\n W obrazach artysty, zar\u00f3wno tych programowo prowokuj\u0105cych, nawi\u0105zuj\u0105cych do wydarze\u0144 z Nowego Testamentu, jak i bardziej poetyckich, m\u00f3wi\u0105cych o zwyk\u0142ym szarym cz\u0142owieku w otaczaj\u0105cym go \u015bwiecie, czu\u0107 fascynacj\u0119 autora rodzinnymi stronami (fragmenty autentycznego \u015bl\u0105skiego pejza\u017cu s\u0105 t\u0142em wielu obraz\u00f3w) oraz obecno\u015b\u0107 niepokornego s\u0142owia\u0144skiego ducha, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju rodzimego malarstwa, zw\u0142aszcza w XIX-wiecznym Monachium, z dala od zniewolonej ojczyzny, w chwili gdy nie istnia\u0142o jeszcze niepodleg\u0142e pa\u0144stwo polskie. Mo\u017ce to tak\u017ce jedna z dr\u00f3g rozwoju naszego malarstwa w XXI wieku, a zarazem spos\u00f3b na zachowanie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lechos\u0142aw Lame\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[77],"class_list":["post-6391","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-piotr_naliwajko"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6391"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6396,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6391\/revisions\/6396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}