{"id":17971,"date":"2024-01-10T11:56:44","date_gmt":"2024-01-10T11:56:44","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=17971"},"modified":"2024-02-02T12:01:54","modified_gmt":"2024-02-02T12:01:54","slug":"znowu-styczen-az-sie-chce-w-pole-zaraz-ruszyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/znowu-styczen-az-sie-chce-w-pole-zaraz-ruszyc\/","title":{"rendered":"Znowu stycze\u0144, a\u017c si\u0119 chce w pole zaraz ruszy\u0107"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skoro sytuacja wymusza powr\u00f3t do nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 dyskusji o powstaniu desperackim, wymuszonym, <em>Styczniowym<\/em> spr\u00f3bujmy robi\u0107 to z jasno okre\u015blonym politycznym celem. Historyczne okoliczno\u015bci pozwalaj\u0105 podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 zmiany rozumienia <em>Rzeczypospolitej<\/em> jako tworu etnicznego, narodowego, polskiego, na zaskakuj\u0105co nowoczesny projekt\u00a0d\u0105\u017c\u0105cy do zr\u00f3wnania praw r\u00f3\u017cnych etnos\u00f3w w ramach zakre\u015blonych wynegocjowanym przez Obywateli (r\u00f3wnych nacji, wyzna\u0144 i j\u0119zyk\u00f3w) porozumieniem \u2013 <em>Konstytucj\u0105<\/em>. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdyby uda\u0142o si\u0119 nie zaczyna\u0107 jak w szkole zawsze od Konstytucji 3 Maja\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0\u201ePowszechnie przyjmuje si\u0119, \u017ce Konstytucja 3 maja by\u0142a pierwsz\u0105 w Europie i drug\u0105 na \u015bwiecie (po <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Konstytucja_Stan%C3%B3w_Zjednoczonych\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">konstytucji ameryka\u0144skiej<\/a> z 1787 r.) spisan\u0105 konstytucj\u0105 (https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Konstytucja_3_maja).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powinni\u015bmy przypomina\u0107 o <em>Konstytucji Benderskiej<\/em>, nazywanej te\u017c konstytucj\u0105 Filipa Orlika&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(\u041a\u043e\u043d\u0441\u0442\u0438\u0442\u0443\u0446\u0456\u044f \u041f\u0438\u043b\u0438\u043f\u0430 \u041e\u0440\u043b\u0438\u043a\u0430, \u041f\u0430\u043a\u0442\u0438 \u0456 \u041a\u043e\u043d\u0441\u0442\u0438\u0442\u0443\u0446\u0456\u044f \u043f\u0440\u0430\u0432 \u0456 \u0432\u043e\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0435\u0439 \u0412\u0456\u0439\u0441\u044c\u043a\u0430 \u0417\u0430\u043f\u043e\u0440\u043e\u0437\u044c\u043a\u043e\u0433\u043e).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaraz po bitwie pod Po\u0142taw\u0105, w 1710 r. spisano j\u0105 w tureckiej warowni w Tehini (Benderach) nad Dniestrem, tak\u017ce po \u0142acinie (<em>Pacta et constitutiones legum libertatumque exercitus zaporoviensis). <\/em>Ustala\u0142a zakres w\u0142adzy mi\u0119dzy nowym<em> Hetmanem, Rad\u0105 Generaln\u0105, Starszyzn\u0105 Generaln\u0105 i S\u0105dem Generalnym. <\/em>A przede wszystkim okre\u015bla\u0142a poprzez prawo zakres wolno\u015bci, rzeczy nie praktykowanej w imperium car\u00f3w. Korona pod panowaniem Augusta II, zwi\u0105zana uni\u0105 personaln\u0105 z absolutystycznie rz\u0105dzon\u0105 Saksoni\u0105 Wettyn\u00f3w okre\u015bla\u0142a wtedy sw\u00f3j interes jako zgodny z Rosj\u0105 Piotra I, a nie walcz\u0105cymi po stronie Szwed\u00f3w Kozakami. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy polityczny (niebezpieczny) idea\u0142 <em>res publicae <\/em>wolnych ludzi nie znalaz\u0142 swojej kontynuacji w tej wci\u0105\u017c\u00a0marginalizowanej, a\u00a0 pierwszej w \u015bwiecie konstytucji\u00a0spisanej w niezrozumia\u0142ym j\u0119zyku, w zapomnianym zameczku nad dzik\u0105 rzek\u0105, po\u015brodku w\u0142a\u015bnie znikaj\u0105cej swobody mi\u0119dzy europejskim absolutyzmem a bezkresem imperi\u00f3w ju\u017c azjatyckich?\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nawet Amerykanie mieliby troch\u0119\u00a0 starszy, historyczny pow\u00f3d uzasadniaj\u0105cy w\u0142asne zaanga\u017cowanie w utopi\u0119\u00a0prawa jednego dla wszystkich.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ilustracja: Konstytucja Filipa Orlika;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mural Banksy\u2019ego, uchwa\u0142a Westminster City Council z 2008, przeznaczony do usuni\u0119cia;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kartka pocztowa wydana w 1916 r. w Krakowie z herbem u\u017cywanym przez w\u0142adze Powstania Styczniowego zestawiony z herb\u00f3w Korony, Litwy i Ziem Ruskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Skoro sytuacja wymusza powr\u00f3t do nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 dyskusji o powstaniu desperackim, wymuszonym, Styczniowym spr\u00f3bujmy robi\u0107 to z jasno okre\u015blonym politycznym celem. Historyczne okoliczno\u015bci pozwalaj\u0105 podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 zmiany rozumienia Rzeczypospolitej jako tworu etnicznego, narodowego, polskiego, na zaskakuj\u0105co nowoczesny projekt\u00a0d\u0105\u017c\u0105cy do zr\u00f3wnania praw r\u00f3\u017cnych etnos\u00f3w w ramach zakre\u015blonych wynegocjowanym przez Obywateli (r\u00f3wnych nacji, wyzna\u0144 i j\u0119zyk\u00f3w) porozumieniem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17974,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-17971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idem"],"acf":[],"1_4_image":"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ko-orlika.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17971"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17977,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17971\/revisions\/17977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}