Podobno ekologiczny rozs\u0105dek (szczeg\u00f3lnie na Wschodzie) podpowiada by bardzo d\u0142ugo, w milczeniu przygl\u0105da\u0107 si\u0119 jak dooko\u0142a nas przyroda sobie \u015bwietnie radzi. <\/p>\n\n\n\n
Jak cykl p\u00f3r roku niezmienny niemal niczym koniunktura w ekonomii po ojcowsku, z surow\u0105 trosk\u0105 przypomina r\u00f3\u017cnym istotkom, \u017ce trzeba sobie radzi\u0107, trzeba si\u0119 spieszy\u0107, trzeba polowa\u0107 na okazj\u0119. Zapolujmy na globalny rozg\u0142os sto\u0142ecznej wystawy w Zamku Ujazdowskim. W tradycji Zachodu ta, wprost z w\u0142asnej obserwacji p\u0142yn\u0105ca m\u0105dro\u015b\u0107, wcze\u015bnie, ju\u017c w cyklu archaicznych \u201emit\u00f3w o sukcesji” (jak nazywa to Martin L. West) osadzi\u0142a si\u0119 w \u201ebajkowej” mitologii. Wystaw\u0119 zrobi\u0142 artysta z Melbourne, wystawa zdenerwowa\u0142a ambasad\u0119 Chin, a zainteresowa\u0142a ambasad\u0119 Australii. O czym jest wystawa? Nie ma rady, trzeba wr\u00f3ci\u0107 do mitu, zgodnie z kt\u00f3rym najpot\u0119\u017cniejszy z Tytan\u00f3w, najm\u0142odszy syn Gai i Uranosa \u2013 Kronos \u2013 najpierw kastruje ojca Uranosa (Hezjod tak spraw\u0119 przedstawia:\u00a0“Kronos przemy\u015blny, \/ wielki, tymi s\u0142owami przem\u00f3wi\u0142 do matki czcigodnej: Matko, to ja to dzie\u0142o \u2013 skorom obieca\u0142 \u2013 wykonam, nie dbam bowiem o ojca, kt\u00f3rego mam w nienawi\u015bci, cho\u0107 jest nasz \u2013 on pierwszy niegodne sprawy wymy\u015bli\u0142\u201d Teogonia<\/em>, 167-172″), potem szybko okaza\u0142 si\u0119 tyranem o wiele gorszym od Uranosa, w ko\u0144cu oszukany przez najbli\u017cszych musia\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 (vomitio, vomere, <\/em>to odruch nap\u0119dzaj\u0105cy ka\u017cd\u0105 d\u0142u\u017csz\u0105 koniunktur\u0119) to co spo\u015br\u00f3d tych\u017ce najbli\u017cszych z\u017car\u0142. Porz\u0105dek wypluwania odwrotny do \u0142adu po\u0142ykania wywr\u00f3ci\u0142 na nice ca\u0142y rodzinny \u0142ad. \u201e(… w hymnie do Afrodyty wprost m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce Hestia by\u0142a najstarszym dzieckiem Kronosa, a mimo to, z woli Zeusa, sta\u0142a si\u0119 najm\u0142odsza z ca\u0142ego potomstwa. Z kolei Zeus, urodzony najp\u00f3\u017aniej, sta\u0142 si\u0119 najstarszy, a w ka\u017cdym razie w Iliadzie<\/em> powiada si\u0119, \u017ce jest on starszy od Posejdona.”(Martin L. West, op. cit<\/em>., s. 395).\u00a0<\/p>\n\n\n\n Dawno temu (dwie\u015bcie lat co najmniej), z jakich\u015b urojonych powod\u00f3w stary, g\u0142uchy Goya na \u015bcianie w\u0142asnej jadalni namalowa\u0142 Saturna po\u017ceraj\u0105cego dzieci. <\/em>Obraz bardzo d\u0142ugo zostaj\u0105cy w pami\u0119ci, w odr\u00f3\u017cnieniu od prac sympatycznego Australijczyka. Te drugie s\u0105 bezkompromisowe ikonograficznie, prawdopodobnie wystarczaj\u0105co wyra\u017ane, by zwr\u00f3ci\u0107 na artyst\u0119 uwag\u0119, zapewni\u0107 odr\u00f3\u017cnialno\u015b\u0107 i klikalno\u015b\u0107. Przynajmniej obrazy, tak\u017ce te malowane w nawi\u0105zaniu do obrazu Goi nie s\u0105 dobrymi obrazami. To ciekawa z perspektywy widza (polityki kulturalnej) sytuacja, gdy ogl\u0105damy obrazy s\u0142uszne<\/em>, ukazuj\u0105ce to, co sami my\u015blimy, ale r\u00f3wnocze\u015bnie nie dobre. Wcale nie znaczy to, \u017ce wystawa jest nie warta uwagi. Przeciwnie, jak si\u0119 da, trzeba w wakacje przez Zamek Ujazdowski przej\u015b\u0107. Mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 wiele o odr\u0119bno\u015bci chi\u0144skiej ikonografii oraz historii, a tak\u017ce upewni\u0107 si\u0119, \u017ce pewne w\u0105tki s\u0105 w sztuce tak samo uniwersalne i niejednoznaczne jak stare, zapomniane mity. Nie dowiecie si\u0119 z tej wystawy jak b\u0119dzie, gdy b\u0119dzie ju\u017c inaczej. <\/em>Bo, \u017ce inaczej b\u0119dzie gwarantuje nam wszystkim Chronos<\/em>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Nie ustalicie jakie b\u0119d\u0105 nowe \u0142a\u0144cuchy pokarmowe, nie upewnicie si\u0119 jakie miejsce w nich zajmie wasze \u017cycie. Kogo b\u0119dziecie karmi\u0107 w\u0142asn\u0105 krwawic\u0105, kto was b\u0119dzie bezkarnie podgryza\u0142. <\/p>\n\n\n\n Mimo to warto, cho\u0107by po to by wesprze\u0107 sympatycznego artyst\u0119, kt\u00f3ry po warszawskiej dyplomatycznej awanturce (za Chiny Ludowe<\/em>) nie uwolni si\u0119 ju\u017c od roli, kt\u00f3r\u0105 sobie, by\u0107 mo\u017ce lekkomy\u015blnie, wybra\u0142. Lekkomy\u015blno\u015b\u0107 w \u015bwiece pouk\u0142adanych wieloletnich strategii trzeba wspiera\u0107 zawsze.<\/p>\n\n\n\n Na tle przez tysi\u0105ce lat opowiadanych nag\u0142ych zwrot\u00f3w, zaskakuj\u0105cych przetasowa\u0144 hierarchii \u015bwiata praca w dyplomacji (tej zawracaj\u0105cej uwag\u0119 na sztuk\u0119) wygl\u0105da na prost\u0105 robot\u0119: jak oni przyjd\u0105, to my nie przyjdziemy, jak oni przyszli, to i my przyjdziemy. <\/p>\n\n\n\n Oczekiwanie od komentator\u00f3w politycznych i dziennikarzy, \u017ce pomog\u0105 zrozumie\u0107 co ogl\u0105damy, na wystawie Australijczyka w Zamku Ujazdowskim\u00a0jest r\u00f3wnie sensowne jak wiara, \u017ce\u00a0\u015bmigaj\u0105cy na wszystkie strony po morzu greccy kurierzy w epoce Hezjoda w chwilach flauty wzroku nie odrywali od Teogonii<\/em> wy\u015bwietlanych na swoich jeszcze prymitywnych screenach<\/em> i phonach (\u03c6\u03cc\u03bd\u03bf\u03c2, \u03c6\u03c9\u03bd\u03ae? p<\/em>rosz\u0119 sobie wybra\u0107 lepszy dzwonek).<\/em><\/p>\n\n\n\n