Prawe skrzyd\u0142o Dyptyku Melun<\/em> autorstwa Jeana Fouqueta namalowane na zam\u00f3wienie \u00c9tienne Chevaliera, kt\u00f3ry by\u0142 contr\u00f4leur de la recette g\u00e9n\u00e9rale des finances<\/em> na dworze Karola VII. <\/p>\n\n\n\n W roli Panienki Dame de beaut\u00e9<\/em> Agn\u00e8s Sorel. Oko\u0142o 1450-1452. Per\u0142y autentyczne, reszta niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n Czego nie da\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 w TV?<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119to jako niespodziewane Wydarzenie<\/em> rozwala wszystko. Nie liczy si\u0119 z niczym, miesza codzienne porz\u0105dki. <\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119to jako kolejne Obchody to niestety ju\u017c sztampa i nuda. Po, lekko licz\u0105c, ponad dw\u00f3ch tysi\u0105cach powt\u00f3rze\u0144 i rocznic sza\u0142u nie ma. <\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrzmy jak autentyczne<\/em> \u015bwi\u0119to dzia\u0142a. Jak stawia normalno\u015b\u0107 na g\u0142owie. Dzia\u0142a jak d\u017awi\u0119k, g\u0142o\u015bny, wcale nie przyjemny, ponaglaj\u0105cy do bezsensownych pl\u0105s\u00f3w i podskok\u00f3w. Kto\u015b tak fika na co dzie\u0144? A przy \u015awi\u0119cie trzeba. <\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnie jeden instrument wpada w oko. Dudy to pasterski archaizm, utyt\u0142any jak kierdel owiec, wprost z \u201enieskalanej natury\u201d. Ma by\u0107 skocznie i g\u0142o\u015bno, \u017cadnej finezji. Paradoksalno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119ta polega na zawieszeniu kulturalnych konwencji spinaj\u0105cych porz\u0105dek dni i nocy, na przymusie powrotu do natury na fizjologicznym poziomie opadaj\u0105cych w ta\u0144cu portek. <\/p>\n\n\n\n Chwil\u0119, przy \u015bwi\u0119cie, mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 patrz\u0105c na wsp\u00f3\u0142brzmienie pasterskich dud z niepoj\u0119tym, niebia\u0144skim \u015bpiewem. Do\u015b\u0107 bezp\u0142ciowe anio\u0142y, kiedy przyjdzie im wykonywa\u0107 Gloria in excelsis Deo<\/em> na dudach zyskuj\u0105 zaskakuj\u0105co ludzkie walory. <\/p>\n\n\n\n Na marginaliach \u015bredniowiecznych kodeks\u00f3w, dalej od \u015bwi\u0119tego, dopiero co objawionego porz\u0105dku dudy malowano schematycznie, z ca\u0142\u0105 prostot\u0105 anatomicznego kontekstu. <\/p>\n\n\n\n \u017beby poj\u0105\u0107 \u015awi\u0119to, wyra\u017anie us\u0142ysze\u0107 anielski komunikat drugim uchem trzeba strzyc czujnie jak pasterski pies wywijaj\u0105cy w ta\u0144cu z barankiem.<\/p>\n\n\n\n \u015arodek ikony z soboru B\u0142agowieszcze\u0144skiego w Moskwie wyznacza wystaj\u0105ca z becika g\u0142\u00f3wka. <\/p>\n\n\n\n W tym miejscu anonimowy malarz gdzie\u015b na prze\u0142omie XIV i XV wieku musia\u0142 wbi\u0107 szpikulec by zaznaczy\u0107 ko\u0142o, na kt\u00f3rym opisany zosta\u0142 kwadrat (62 x 62 cm), w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 wszystko co wa\u017cne w tej historii. Od do\u0142u dodano jeszcze pas na epizody bez znaczenia: J\u00f3zefa rozmawiaj\u0105cego ze starcem Zosimusem, kobiety k\u0105pi\u0105ce dziecko (motyw wprost skopiowany z ikonografii ma\u0142ego Dionizosa, st\u0105d greckie diademy na w\u0142osach).\u00a0<\/p>\n\n\n\n Scena, pe\u0142na jest dobiegaj\u0105cych z r\u00f3\u017cnych kierunk\u00f3w g\u0142os\u00f3w zaskoczenia, zdziwienia, rado\u015bci. Narodzenie w grocie, w czarnej czelu\u015bci po\u015brodku litej ska\u0142y. Bardziej ju\u017c nie spos\u00f3b ujawni\u0107 co oznacza: wcielenie<\/em>. Wcielenie w materi\u0119, w kamie\u0144, w zwierz\u0119, w cz\u0142owieka. To ostatnie do\u015b\u0107 ryzykowne, z g\u00f3ry zapowiadaj\u0105ce powa\u017cne k\u0142opoty. \u0141atwo ustali\u0107 co by\u0142o, zgodnie z kanoniczn\u0105 opowie\u015bci\u0105, najbli\u017cej wcielaj\u0105cego si\u0119 Niepoj\u0119tego. Opr\u00f3cz mroku i ska\u0142y w\u00f3\u0142 i osio\u0142. To przedstawienie s\u0142\u00f3w Izajasza, kt\u00f3ry osiemset lat wcze\u015bniej marudzi\u0142 jak zwykle: <\/p>\n\n\n\n W\u00f3\u0142 rozpoznaje swego pana Stare dzieje, pora na co\u015b w miar\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego (tu si\u0119 pewnie zgodzimy): wybierzmy os\u0142a. <\/p>\n\n\n\n Osio\u0142 to zwierz\u0119 Bachusa, drepta\u0142 w szalonym orszaku boga pewnie ju\u017c w czasach Izajasza. Niejedno zobaczy\u0142 z bliska. Otar\u0142 si\u0119 o za\u015bwiatowe dziwno\u015bci. Epizod w Betlejem raczej go nie zaskoczy\u0142. Po epizodzie w Jeruzalem sta\u0142 si\u0119 zwierz\u0119ciem znacz\u0105cym dla chrze\u015bcija\u0144stwa. \u015awi\u0119ty Franciszek na swoje cia\u0142o m\u00f3wi\u0142: brat osio\u0142. <\/p>\n\n\n\n Gdyby mia\u0142 osio\u0142 pami\u0119\u0107 absolutn\u0105 i chcia\u0142 o niej opowiada\u0107, mia\u0142by k\u0142opot jak pierwszy lepszy poeta: jakim cudem, jakimi s\u0142owami? Po wielu pr\u00f3bach wybra\u0142 osio\u0142 na poz\u00f3r monotonne: ioo<\/em>, iooo<\/em>, i przy nim trwa. Trudno to zapisa\u0107, ludzie wszystko musz\u0105 skomplikowa\u0107, pisz\u0105: io,<\/em> pisz\u0105: eo, <\/em>pisz\u0105: Ih-Ah,<\/em> albo: \u0438\u0430 \u2013 \u0438\u0430\u0430\u0430\u0430\u0430\u0430!<\/em> S\u0105dz\u0105c po ewangeliach wierny zapis tego co si\u0119 dzieje \u201enaprawd\u0119” udaje si\u0119 nieszczeg\u00f3lnie. <\/p>\n\n\n\n Marnie rozumiemy co znacz\u0105 przeci\u0105g\u0142e zdwojenia g\u0142osek. Traktujemy takie s\u0142owa jak pozbawiony tre\u015bci ornament, jak zapis emocji, kt\u00f3ra niczego nie wyja\u015bnia. Koniec ko\u0144c\u00f3w mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce to, za czym od tysi\u0119cy lat uganiaj\u0105 si\u0119 filozofowie: czysty afirmatywny logos<\/em> mie\u015bci si\u0119 w podobnym d\u017awi\u0119ku. Gloria in excelsis! Essa! Iooo!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To by\u0142y do\u015b\u0107 kobiece \u015bwi\u0119ta. Faceci mogli gra\u0107 J\u00f3zefa, a ten (jak wiemy ze \u015bredniowiecznych scenek) w krytycznym momencie zosta\u0142 wys\u0142any przez Panienk\u0119 po \u2013 do niczego nie potrzebn\u0105 \u2013 \u015bwieczk\u0119, \u017ceby nie przeszkadza\u0142 i nie panikowa\u0142. Ju\u017c z po\u015bwi\u0105tecznej, codziennej perspektywy zadajmy pytanie z pewno\u015bci\u0105 interesuj\u0105ce widz\u00f3w najlepszych telewizji \u015bniadaniowych na werandzie. Czy Naj\u015bwi\u0119tsza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-16874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idem"],"acf":[],"1_4_image":"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/perly.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16874"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16910,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16874\/revisions\/16910"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/pastedGraphic.png\")
Kodeks z p\u00f3\u0142nocnej Francji lub Belgii (Tournai?), ca. 1350, Morgan Library & Museum, MS G.24 fol. 136v
Gaudenzio Ferrari, Gloria \u2013 ch\u00f3ry anielskie, <\/em>kopu\u0142a nawy w<\/em> Santa Maria dei Miracoli w Saronno, 1534
Godzinki Spinola<\/em>, Ms. Ludwig IX 18 (83.ML.114), fol. 125v, Gandawa, ca. 1510-1520, J. Paul Getty Museum
Godzinki Sforza<\/em>, Mediolan, ca. 1490, Biblioteka Brytyjska, Add. MS 3429<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/pastedGraphic-1.png\")
<\/figure>\n\n\n\n
i osio\u0142 \u017c\u0142\u00f3b swego w\u0142a\u015bciciela,
Izrael na niczym si\u0119 nie zna,
lud m\u00f3j niczego nie rozumie <\/em>(Iz 1,3)<\/p>\n\n\n\n