{"id":16279,"date":"2010-03-08T11:27:00","date_gmt":"2010-03-08T11:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=16279"},"modified":"2022-10-21T13:08:52","modified_gmt":"2022-10-21T13:08:52","slug":"ze-stanislawem-fijalkowskim-rozmawiaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/ze-stanislawem-fijalkowskim-rozmawiaja\/","title":{"rendered":"Ze Stanis\u0142awem Fija\u0142kowskim rozmawiaj\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Andrzej Walczak:<\/strong>\u00a0Panie Profesorze, czy artysta powinien \u0142adnie m\u00f3wi\u0107?<\/em>
Stanis\u0142aw Fija\u0142kowski:<\/strong>\u00a0Prosz\u0119 Pana, ka\u017cdy powinien si\u0119 stara\u0107 \u0142adnie m\u00f3wi\u0107, ale nie wszystkich na to sta\u0107. W szczeg\u00f3lno\u015bci wielu z tych, kt\u00f3rzy zawodowo tym si\u0119 zajmuj\u0105, m\u00f3wi polszczyzn\u0105 ubog\u0105…
A.W.:<\/strong>\u00a0Przeszkadza Panu to, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 kiepskim j\u0119zykiem?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Przeszkadza.
A.W.:\u00a0<\/strong>A to, \u017ce w telewizji pokazuje si\u0119 kiepsk\u0105 sztuk\u0119?..<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>O, bardzo mi przeszkadza…
A.W.:<\/strong>\u00a0Co bardziej: kiepskie m\u00f3wienie czy kiepska sztuka?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Jedno i drugie jest szkodliwe.
A.W.:<\/strong>\u00a0A brudne samochody?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0To jest nieeleganckie, ale mniej szkody duchowej przynosz\u0105 brudne samochody ni\u017c z\u0142a polszczyzna, z\u0142y j\u0119zyk, z\u0142a forma \u017cycia.
Krzysztof Cicho\u0144:\u00a0<\/strong>Ale Panie Profesorze, ludzie, dwudziestoletni ludzie, nadal s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi…\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Ja to rozumiem, ale oni s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi, bo jeszcze g\u0142upi…
A.W.:<\/strong>\u00a0M\u0142odzi s\u0105 g\u0142upi?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Przewa\u017cnie, chocia\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 bardzo m\u0105drzy m\u0142odzi ludzie…
A.W.:<\/strong>\u00a0Ale rzadko!<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Niestety, rzadko, za rzadko jak na tak du\u017cy kraj.
A.W.:<\/strong>\u00a0A kiedy m\u0142ody cz\u0142owiek staje si\u0119 m\u0105dry?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tego nie wiem. Ja m\u0105drza\u0142em podczas wojny i okupacji. Oni nie maj\u0105, na szcz\u0119\u015bcie, takich dramatycznych do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych. \u017byj\u0105 z dnia na dzie\u0144, cz\u0119sto byle jak.
K.C.:\u00a0<\/strong>Kiedy\u015b w rozmowie ze Zbigniewem Taranienk\u0105 m\u00f3wi\u0142 Pan, \u017ce sko\u0144czy si\u0119 to kosmiczn\u0105 katastrof\u0105…<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Ja tak m\u00f3wi\u0142em?
K.C., A.W.:\u00a0<\/strong>Tak!
K.C.:\u00a0<\/strong>Nadal Pan uwa\u017ca, \u017ce \u015bwiat idzie w nie najlepsz\u0105 stron\u0119?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Nie idzie w najlepsz\u0105, oczywi\u015bcie. Zalewa nas bylejako\u015b\u0107.
K.C.:\u00a0<\/strong>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas dwadzie\u015bcia jeden lat temu bardzo si\u0119 ucieszy\u0142a. W 1989 Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. I teraz wszyscy jak tu siedzimy, mamy poczucie, \u017ce sprawy tocz\u0105 si\u0119 w nie najlepsz\u0105 stron\u0119. Czy to jest nasza wina? Co\u015b \u017ale zrobili\u015bmy, trudno zwala\u0107 wszystko na innych.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Nasza wina… pewnie po cz\u0119\u015bci te\u017c. Ale ka\u017cdy powinien robi\u0107 to, co umie najlepiej i stara\u0107 si\u0119 w ten spos\u00f3b sytuacj\u0119 poprawi\u0107. Trudno od malarza wymaga\u0107 czego\u015b wi\u0119cej, ni\u017c \u017ceby dobrze malowa\u0142. Trudno nawet wymaga\u0107, \u017ceby dobrze malowa\u0142, mo\u017cna najwy\u017cej oczekiwa\u0107, \u017ce b\u0119dzie stara\u0142 si\u0119 dobrze malowa\u0107.
A.W.:\u00a0<\/strong>My\u015bli Pan, \u017ce kto\u015b czego\u015b oczekuje od malarzy?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tak, my\u015bl\u0119, \u017ce tak. Wie Pan, zainteresowanie sztuk\u0105 jest bardzo du\u017ce, pomimo tego, \u017ce nie wsz\u0119dzie i nie ka\u017cda jest pokazywana.
A.W.:<\/strong>\u00a0Skoro \u015bwiat goni bez przerwy za tym co nowe, to tego samego oczekuje chyba od malarza, powiedzmy: od m\u0142odego malarza.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce nie.
A.W.:\u00a0<\/strong>Nie nowo\u015bci? Jest co\u015b innego w sztuce, co\u015b g\u0142\u0119bszego?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Dobrze Pan to uj\u0105\u0142 \u2013 cho\u0107by w\u0142a\u015bnie g\u0142\u0119bi. Coraz g\u0142\u0119bszego, subtelniejszego ujmowania odpowiedzi na fundamentalne pytania, jakie zadaje sobie w \u017cyciu ka\u017cdy cz\u0142owiek.
A.W.:\u00a0<\/strong>Malarstwo nie jest w stanie sformu\u0142owa\u0107 pytania o \u015bmier\u0107, o \u017cycie. Czy ono nie zadaje tylko cz\u0105stkowych pyta\u0144: o naro\u017cnik obrazu, o lini\u0119, o przeci\u0119cie dw\u00f3ch linii?\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Pan m\u00f3wi o technice budowania formy.
A.W.:<\/strong>\u00a0A jest co\u015b poza form\u0105?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Jest. O formie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 tylko wtedy, kiedy istnieje tre\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Mo\u017ce z tego wynika ta bylejako\u015b\u0107. Istnieje dzisiaj wiele rzeczy, kt\u00f3re maj\u0105 formy, za kt\u00f3rymi nie ma tre\u015bci.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Co to znaczy: \u201emaj\u0105 form\u0119\u201d?
K.C.:\u00a0<\/strong>Zosta\u0142y przez kogo\u015b starannie wymy\u015blone…<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:<\/strong>\u00a0Ach nie, to nie jest forma!
K.C.:<\/strong>\u00a0To jak to nazwa\u0107? S\u0105 ca\u0142e ga\u0142\u0119zie gospodarki, kt\u00f3re takie kszta\u0142ty czy zachowania produkuj\u0105…<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Wydaje mi si\u0119, \u017ce kiedy m\u00f3wimy o formie w sztuce czy kulturze, mamy na my\u015bli co\u015b innego ni\u017c materialne przedmioty. Raczej wypowied\u017a, ide\u0119 i form\u0119, kt\u00f3ra j\u0105 wypowiada.
A.W.:<\/strong>\u00a0Ci\u0105gle poruszamy si\u0119 wok\u00f3\u0142 kanonu, idei, greckich tradycji.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0I co, \u017ale Panu z tym?
A.W.:<\/strong>\u00a0Koniec z Grekami! Dlatego Pan nie ceni m\u0142odych ludzi. A oni s\u0105 fajni, troch\u0119 rogaci…\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>W wi\u0119kszo\u015bci nieokrzesani, nie rogaci!
A.W.:<\/strong>\u00a0\u017bycie nie potrzebuje m\u0105dro\u015bci, potrzebuje g\u0142upoty!<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Ha, ha, ha, ha. Ja m\u00f3wi\u0105c \u017cycie, mam na my\u015bli \u017cycie duchowe. A to, o czym Pan m\u00f3wi, to jest \u017cycie biologiczne. My\u015bmy si\u0119 chyba troch\u0119 w tej rozmowie zapl\u0105tali…
K.C.:<\/strong>\u00a0Za du\u017co chcieli\u015bmy powiedzie\u0107 na raz. Zachowujemy si\u0119 jak ludzie m\u0142odzi.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Mo\u017ce to niedobrze?<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>Nigdy nie chcia\u0142 Pan troch\u0119 zaszale\u0107?<\/em>
K.C.:<\/strong>\u00a0Niech Pan si\u0119 przyzna, Panie Profesorze. Nie uwierzymy, \u017ce nigdy si\u0119 Panu nie zdarzy\u0142o…\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Powiem inaczej, to nie s\u0105 g\u0142upoty, tylko rzeczy nieudane. Takich jest masa.
A.W.:\u00a0<\/strong>Nigdy nie zrobi\u0142 Pan czego\u015b, po czym by Pan powiedzia\u0142: \u201eale to by\u0142o g\u0142upie!\u201d?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Oczywi\u015bcie, \u017ce tak!
A.W.:\u00a0<\/strong>Aha, by\u0142o g\u0142upie, ale by\u0142o fajne!<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Ha, ha. Nie, nie. Zrobi\u0142em w \u017cyciu mn\u00f3stwo rzeczy niepotrzebnych, nieudanych. Ale, \u017cebym si\u0119 cieszy\u0142 z tego, \u017ce zrobi\u0142em co\u015b g\u0142upiego, to jako\u015b nie pami\u0119tam.
A.W.:\u00a0<\/strong>Kto ocenia artyst\u0119, \u017ce zrobi\u0142 co\u015b g\u0142upiego? Co\u015b niepotrzebnego?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>On sam.
A.W.:\u00a0<\/strong>I co, mamy mu wierzy\u0107?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Nie musi Pan.
A.W.:\u00a0<\/strong>My wszyscy, kt\u00f3rzy robimy wystawy, ale i chodzimy na nie, w og\u00f3le si\u0119 nie liczymy? To publiczno\u015b\u0107 uznaje co\u015b za warto\u015bciowe, albo g\u0142upie.
<\/em>S.F.:\u00a0<\/strong>M\u00f3wimy o dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych rzeczach. Ja m\u00f3wi\u0119 o tw\u00f3rczo\u015bci, a Pan m\u00f3wi o odbiorze. To zupe\u0142nie co innego!<\/mark>
A.W.:<\/strong>\u00a0Poprosz\u0119 o wyt\u0142uszczenie tej wypowiedzi w tek\u015bcie.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0To zupe\u0142nie co\u015b innego z psychologicznego punktu widzenia, jak i z punktu widzenia pewnej mechaniki budowania, tworzenia czego\u015b nowego. Czym innym jest budowanie, czy powstawanie prze\u017cycia artystycznego, a czym innym budowanie formy, kt\u00f3ra to prze\u017cycie umo\u017cliwia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Fija\u0142kowski, Plener geometryst\u00f3w II, 1985, olej, p\u0142\u00f3tno, kolekcja Muzeum Ziemi Che\u0142mskiej, fot. Grzegorz Zab\u0142ocki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni wykszta\u0142cenie zakonnika od wykszta\u0142cenia artysty?<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Tego to ja nie wiem.
A.W.:\u00a0<\/strong>Jeden i drugi ma si\u0119 zamkn\u0105\u0107 i robi\u0107…<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Nie! Nie! Bro\u0144 Bo\u017ce, nie zamyka\u0107 si\u0119!
A.W.:\u00a0<\/strong>Raz w tygodniu na wernisa\u017c mo\u017ce wyj\u015b\u0107…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Ha! Jak jest m\u0142ody, to mo\u017ce wychodzi\u0107 cz\u0119\u015bciej. Jak jest stary, to mu nieraz brakuje si\u0142. Wa\u017cniejsze jest, \u017ceby si\u0119 skupi\u0142 na tym, co jeszcze mo\u017ce zrobi\u0107, ni\u017c \u017ceby chadza\u0142 na wernisa\u017ce.
A.W.:<\/strong>\u00a0Czy m\u00f3g\u0142by Pan robi\u0107 to, co robi, bez pokazywania, bez wystaw? Tak jak zakonnik? In secretum? Czy mo\u017cliwa jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107 bez odbioru?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Odbi\u00f3r jest zawsze potencjalnie mo\u017cliwy. Robi si\u0119 co\u015b dla powo\u0142ania do \u017cycia okre\u015blonych warto\u015bci, potencjalnego ich uznania.
K.C.:\u00a0<\/strong>I to Pana zdaniem wystarcza?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Niezupe\u0142nie wystarcza, ale czasem wystarczy\u0107 musi.
A.W.:\u00a0<\/strong>To przecie\u017c sztuka kontekstualna. Odbi\u00f3r oparty jest bardziej na tym, co wiemy o arty\u015bcie, ni\u017c na tym co zrobi\u0142.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Odbiorca jest w takiej sytuacji, \u017ce mo\u017ce nawet wi\u0119cej wiedzie\u0107 ni\u017c artysta. Artysta stara si\u0119 i czasami udaje si\u0119 mu zbudowa\u0107 obiektywn\u0105 form\u0119 \u017cywego obrazu.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>Wie Pan, ile rzeczy napisano o Pana obrazach?! Czy Pan jest z tego zadowolony i czy to jest prawda?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Prosz\u0119 Pana, ot\u00f3\u017c ja rzadko czytuj\u0119 to, co o mnie pisz\u0105…
A.W.:<\/strong>\u00a0Ale czyta\u0142 Pan kiedy\u015b?<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Tak. Dzi\u015b mnie to coraz mniej interesuje.
A.W.:\u00a0<\/strong>Dziwi\u0142bym si\u0119, gdyby by\u0142o inaczej. Ale kiedy\u015b Pan czyta\u0142…<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0No czyta\u0142em. Jest par\u0119 takich artyku\u0142\u00f3w, kr\u00f3tkich, ale przynosz\u0105cych mi zadowolenie. Na przyk\u0142ad wst\u0119p do jednego z moich katalog\u00f3w autorstwa Urszuli Czartoryskiej.
A.W.:\u00a0<\/strong>Lata siedemdziesi\u0105te, wtedy pisano o Panu najlepiej…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Nie o to chodzi. Ona w do\u015b\u0107 prostych s\u0142owach uj\u0119\u0142a co\u015b, co jest \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wyp\u0142ywa, a poza tym dostrzeg\u0142a to, co mnie interesuje w obrazie.
A.W.:\u00a0<\/strong>Nale\u017cy Pan do w\u0105skiego grona artyst\u00f3w, wobec kt\u00f3rych mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 nie tylko tw\u00f3rczo\u015b\u0107, ale i jej odbi\u00f3r. Przecie\u017c w czasie kiedy te teksty powstawa\u0142y, ta sztuka tkwi\u0142a w zupe\u0142nie innym kontek\u015bcie. Rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna, polityczna by\u0142a zupe\u0142nie inna. Jest Pan ikon\u0105…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>E tam, zawracanie g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Jak to jest z retrospektyw\u0105: czy jest dla artysty pewnym zaskoczeniem, czy spotyka tam rzeczy, kt\u00f3re przecie\u017c dobrze zna? Czy przynosi to moment zdziwienia, i czy jest potrzebne?\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Jest potrzebne. Po pierwsze artysta cieszy si\u0119, je\u015bli znajduje, cho\u0107by nielicznych, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, o co chodzi. Najcz\u0119\u015bciej ci, co pisz\u0105 w gazetach o obrazach, niczego nie rozumiej\u0105. Nie widz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>Trudno Pana traktowa\u0107 serio, bo Pan lubi uczy\u0107.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Bardzo lubi\u0142em uczy\u0107. Dlatego by\u0142em w Akademii. To by\u0142a praca duchowa z m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o uchroni\u0107 od rozmaitych wypacze\u0144 i g\u0142upot. Nakierowa\u0107 niekt\u00f3rych na…\u00a0<\/p>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>Na co?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Na to, \u017ce znajd\u0105 sens w tym, co robi\u0105. B\u0119d\u0105 wiedzieli, po co to robi\u0105! Tylko nigdy nie wiemy, z kim rozmawiamy i jak zostaniemy zrozumiani. Tak\u017ce forma samego dzie\u0142a sztuki jest otwarta na liczne interpretacje.<\/p>\n\n\n\n

A.W.:\u00a0<\/strong>My\u015bli Pan, \u017ce odbiorca oddzielnie widzi form\u0119 i oddzielnie tre\u015b\u0107?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce nie. Wa\u017cne jest, i jest to cel, dla kt\u00f3rego artysta wystawia, \u017ceby m\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wchodzi w \u017cycie duchowe, zrozumia\u0142, na czym polega zwi\u0105zek pomi\u0119dzy form\u0105 a tre\u015bci\u0105. To znaczy, sk\u0105d si\u0119 bierze to, \u017ce s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re co\u015b znacz\u0105 i s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 tylko zabaw\u0105 w znaczenia.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Czy Pana zdaniem kto\u015b kto prowadzi normalne \u017cycie…\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Co to znaczy normalne \u017cycie?
K.C.:\u00a0<\/strong>Dalekie od spraw sztuki.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Ha!<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Kto\u015b, kto stara si\u0119 utrzyma\u0107 na powierzchni, pracuje, interesuje si\u0119 sportem, czy kto\u015b taki nie ma szansy nauczy\u0107 si\u0119 rozpoznawa\u0107 rzeczy wa\u017cne, dostrzega\u0107 formy?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Ma szans\u0119, oczywi\u015bcie, \u017ce ma szans\u0119. Tylko najpierw trzeba chcie\u0107 to zrozumie\u0107, chcie\u0107 pozna\u0107. A jak tego nie ma?<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/strong>\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce to jest przyrodzone. Nie znale\u017aliby\u015bmy ludzi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105, mog\u0105 o tym nie wiedzie\u0107, ale…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Nie! S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy nie chc\u0105, ich to nie interesuje zupe\u0142nie…
K.C.:\u00a0<\/strong>My\u015bli Pan, \u017ce natura jest tak hojna, \u017ce i takie indywidua stworzy\u0142a?<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Oczywi\u015bcie. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy nie zdaj\u0105 sobie sprawy z tego, co jest. Omijaj\u0105 to. S\u0105 tak nastawieni na jakie\u015b okre\u015blone korzy\u015bci w \u017cyciu, \u017ce bezinteresowna praca ich absolutnie nie interesuje.
K.C.:\u00a0<\/strong>A podj\u0105\u0142by si\u0119 Pan zmienienia takiego cz\u0142owieka? Czy ka\u017cdego ucznia mo\u017cna nauczy\u0107 dostrzegania tego co istotne?<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Nie ka\u017cdego. Potrzebna jest jego wsp\u00f3\u0142praca. Jak nie b\u0119dzie chcia\u0142, nic Pan nie zrobi. To on musi si\u0119 nauczy\u0107, a nie Pan jego nauczy\u0107!
K.C.:<\/strong>\u00a0Jakie s\u0105 proporcje pomi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107 i tymi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105? Po wielu latach sp\u0119dzonych ze studentami potrafi Pan to uog\u00f3lni\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stefan Fija\u0142kowski, “Gagrwmnn”, 1971, olej, p\u0142\u00f3tno, kolekcja Muzeum Ziemi Che\u0142mskiej, fot. Grzegorz Zab\u0142ocki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S.F.:<\/strong>\u00a0Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce jak na roku mam dwudziestu student\u00f3w, to gdy dw\u00f3ch zostanie artystami, b\u0119dzie dobrze. I tych dw\u00f3ch to ci, dla kt\u00f3rych warto uczy\u0107. A poniewa\u017c nie wiem, kt\u00f3rzy to s\u0105, wi\u0119c musz\u0119 jednakowo uczy\u0107 wszystkich. Dziewczyny maj\u0105 trudniej, bo dzieci, rodzina, to wszystko bardziej je zajmuje i odci\u0105ga od malowania. Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest niewiele wybitnych malarek. A te, kt\u00f3re by\u0142y to cz\u0119sto stare panny.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Zna\u0142 Pan Katarzyn\u0119 Kobro. Jak to by\u0142o w jej przypadku? Czy Pan potrafi dostrzec w jej pracach to, \u017ce \u017cycie zmusza\u0142o j\u0105 do kompromisu? Jeste\u015bmy teraz nieco na kolanach wobec jej tw\u00f3rczo\u015bci, ale skoro m\u00f3wimy o rzetelnym patrzeniu…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Mo\u017cna to dostrzec. Ona \u2013 podobnie jak Strzemi\u0144ski \u2013 robi\u0142a prace tak zwane odpoczynkowe. Strzemi\u0144ski pejza\u017ce morskie, miejskie. \u0141adne, dobre, ale to ju\u017c nie by\u0142o to. Kobro po abstrakcyjnych rze\u017abach robi\u0142a te\u017c do\u015b\u0107 dekoracyjne kubizuj\u0105ce akty.<\/p>\n\n\n\n

A.W.:<\/strong>\u00a0Czy najwi\u0119ksz\u0105 rze\u017ab\u0105 Kobro nie by\u0142 Strzemi\u0144ski? Czy ona go nie wyrze\u017abi\u0142a? Strzemi\u0144ski\u00a0by\u0142by artyst\u0105 gdyby nie Kobro?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0By\u0142by. Atmosfera w Rosji by\u0142a wtedy taka, \u017ce wrza\u0142o. Z Zachodu przychodzi\u0142y rozmaite wp\u0142ywy a to kubist\u00f3w, a to futuryst\u00f3w…
K.C.:\u00a0<\/strong>Jak zawsze Rosjanie byli lepiej ni\u017c my poinformowani o tym, co si\u0119 dzieje…<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Strzemi\u0144ski, kt\u00f3ry wszed\u0142 w to burzliwe \u017cycie artystyczne, by\u0142by artyst\u0105 niezale\u017cnie od spotkania z Kobro.
K.C.:<\/strong>\u00a0M\u00f3wili\u015bmy o m\u0142odych ludziach, kt\u00f3rzy cz\u0119sto nie s\u0105 najm\u0105drzejsi. Strzemi\u0144ski jako m\u0142ody cz\u0142owiek zostaje saperem. W kt\u00f3rym momencie zmienia si\u0119 w tego, kt\u00f3rego obrazy wisz\u0105 w Muzeum Sztuki? W chwili kiedy ci\u0119\u017cko ranny le\u017cy w wojskowym lazarecie?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tak, moim zdaniem wtedy.
K.C.:<\/strong>\u00a0To wr\u00f3cili\u015bmy do w\u0105tku dramatycznych okoliczno\u015bci \u017cyciowych i dojrzewania, czy raczej dostrzegania tego co w \u017cyciu wa\u017cne.
A.W.:\u00a0<\/strong>Ale on wtedy te\u017c spotyka Kobro.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tego do ko\u0144ca nie wiemy. Te rzeczy s\u0105 wprawdzie do\u015b\u0107 dok\u0142adnie opisane, ale nie wszystko wiemy i nie ma mo\u017cliwo\u015bci zweryfikowania kolejno\u015bci tamtych wydarze\u0144. W ka\u017cdym razie oboje potem zacz\u0119li zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105. Strzemi\u0144ski by\u0142 bardzo niezale\u017cny. On robi\u0142 swoje, a ona swoje.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Czy w\u015br\u00f3d ostatnich pa\u0144skich obraz\u00f3w s\u0105 takie, kt\u00f3re pozbawione s\u0105 zewn\u0119trznej kraw\u0119dzi, oddzielaj\u0105cej kompozycj\u0119 od reszty \u015bwiata?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>S\u0105 takie obrazy, ale z wcze\u015bniejszego okresu. Jest ich nawet du\u017co. Ale obrazy malowane teraz ram\u0119 maj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

K.C.:<\/strong>\u00a0Czy nie idzie to w parze z potrzeb\u0105 oddzielenia si\u0119 od \u015bwiata, szczeg\u00f3lnie kiedy uwa\u017ca si\u0119, \u017ce ten \u015bwiat nie idzie w dobrym kierunku.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>To jest interpretacja pewnie dozwolona, ale mnie to nie przychodzi do g\u0142owy. Owszem, musz\u0119 si\u0119 odseparowa\u0107 wtedy, kiedy maluj\u0119. Wtedy nic mnie nie obchodzi.<\/p>\n\n\n\n

A.W.:<\/em><\/strong>\u00a0Nie widz\u0119 u Pana w pracowni niczego do grania. \u017badnych skrzypiec, \u017cadnych b\u0119bn\u00f3w. Nie s\u0142ucha Pan muzyki, kiedy maluje?
<\/em>S.F.:<\/strong>\u00a0Nie.
A.W.:<\/strong>\u00a0Nie chcia\u0142 Pan by\u0107 muzykiem?<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:\u00a0<\/strong>Chcia\u0142em. Niestety, jak by\u0142em dzieckiem, w domu nie by\u0142o fortepianu, a jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142a wojna, mia\u0142em dwadzie\u015bcia trzy lata. M\u00f3g\u0142bym mo\u017ce zapisa\u0107 si\u0119 do szko\u0142y muzycznej, ale nie gra\u0142em na \u017cadnym instrumencie.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Jak Pan trafi\u0142 do \u0141odzi?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Zdawa\u0142em matur\u0119 jako eksternista w Bia\u0142ymstoku i jednocze\u015bnie zdawa\u0142em do Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych w Bia\u0142ymstoku. Po kilku latach zamieniono j\u0105 w liceum plastyczne. Kiedy zacz\u0105\u0142em studiowa\u0107 w Bia\u0142ymstoku, moi rodzice przenie\u015bli si\u0119 do Gda\u0144ska. Gdy na \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia pojecha\u0142em do nich, dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce w Sopocie te\u017c jest szko\u0142a plastyczna. No, pomy\u015bla\u0142em, Sopot, Gda\u0144sk to s\u0105 wi\u0119ksze miasta ni\u017c Bia\u0142ystok, przenios\u0119 si\u0119. Zapisa\u0142em si\u0119 do szko\u0142y sopockiej i wtedy dosta\u0142em list od mojego gimnazjalnego kolegi, kt\u00f3ry pisa\u0142, \u017ce w \u0141odzi r\u00f3wnie\u017c otworzono szko\u0142\u0119 plastyczn\u0105. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a to jeszcze wi\u0119ksze miasto, i pojecha\u0142em do \u0141odzi, gdzie na podstawie egzaminu z Bia\u0142egostoku i legitymacji z Sopotu zosta\u0142em przyj\u0119ty na studia.
K.C.:\u00a0<\/strong>Mo\u017cna si\u0119 domy\u015ble\u0107, \u017ce gdyby si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce w okolicy jest jeszcze jakie\u015b wi\u0119ksze miasto, do kt\u00f3rego da si\u0119 pojecha\u0107, to by Pan pojecha\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stanis\u0142aw Fija\u0142kowski, “Czerwiec 2001”, 2001, olej, p\u0142\u00f3tno, w\u0142asno\u015b\u0107 artysty, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S.F.:<\/strong>\u00a0Pojecha\u0142bym.
A.W.:\u00a0<\/strong>Podoba\u0142a si\u0119 Panu wtedy \u0141\u00f3d\u017a? Przyjecha\u0142 Pan jak do du\u017cego miasta i nie rozczarowa\u0142 si\u0119 Pan?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Nie, to by\u0142o rzeczywi\u015bcie du\u017ce miasto. I bardzo \u017cywe. Mieszka\u0142o tu wtedy mn\u00f3stwo literat\u00f3w, by\u0142 Klub Pickwicka, by\u0142y licz\u0105ce si\u0119 teatry \u2013 wszystko co \u017cywe i interesuj\u0105ce.
K.C.:<\/strong>\u00a0Kiedy po kilku latach stopniowo ludzie i instytucje zacz\u0119\u0142y przenosi\u0107 si\u0119 do Warszawy, czy nie towarzyszy\u0142o temu poczucie, \u017ce zostaje puste miasto?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tak, troch\u0119 tak by\u0142o.
K.C.:\u00a0<\/strong>Czasami mam wra\u017cenie, \u017ce to poczucie jest w \u0141odzi do dzi\u015b.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Ba, nawet si\u0119 teraz pog\u0142\u0119bi\u0142o. Tym co wtedy nas trzyma\u0142o, \u017ar\u00f3d\u0142em nadziei, \u017ce wszystko nie sko\u0144czy si\u0119 na socrealizmie, by\u0142o \u0142\u00f3dzkie Muzeum Sztuki.
K.C.:\u00a0<\/strong>Chyba nikt z m\u0142odych ludzi nie uwierzy, \u017ce muzeum mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em nadziei.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Tak jednak w\u0142a\u015bnie by\u0142o. To naprawd\u0119 by\u0142o bardzo wa\u017cne muzeum, przynajmniej tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki kierowa\u0142 nim Ryszard Stanis\u0142awski. W zaanga\u017cowaniu kt\u00f3rego \u2013 poczytuj\u0119 to sobie za zas\u0142ug\u0119 \u2013 odegra\u0142em jak\u0105\u015b rol\u0119. Dyrektor Marian Minich by\u0142 ju\u017c przed emerytur\u0105. By\u0142em wtedy cz\u0142onkiem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Sekcji Grafiki Zwi\u0105zku Plastyk\u00f3w. Co tydzie\u0144 je\u017adzi\u0142em do Warszawy i co tydzie\u0144 spotyka\u0142em si\u0119 w kawiarni na Foksal z gronem przyjaci\u00f3\u0142 Henryka Sta\u017cewskiego. Przysiada\u0142em si\u0119 do niego. Jak mia\u0142 dobry humor, pyta\u0142: \u201eMo\u017ce chcesz koniaczku do tej kawy?\u201d. Wyjmowa\u0142 piersi\u00f3wk\u0119, nalewa\u0142, rozmawiali\u015bmy. Zapyta\u0142em go kiedy\u015b, czy nie zna kogo\u015b, kto m\u00f3g\u0142by pokierowa\u0107 \u0142\u00f3dzkim muzeum, kiedy Minich odejdzie. \u201eCzekaj, czekaj \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 mo\u017ce Rysio Stanis\u0142awski\u201d. Dosta\u0142em telefon, zadzwoni\u0142em, um\u00f3wi\u0142em si\u0119 na spotkanie. Mieszka\u0142 niedaleko Zach\u0119ty. Poszed\u0142em i wy\u0142uszczy\u0142em spraw\u0119. Powiedzia\u0142: \u201eDzi\u0119kuj\u0119 bardzo, ale dop\u00f3ki jest dyrektor Minich, prosz\u0119 niczego w tej sprawie nie robi\u0107\u201d. Uzgodnili\u015bmy, \u017ce kiedy dyrektor odejdzie, zg\u0142osz\u0119 jego kandydatur\u0119.
K.C.:\u00a0<\/strong>Zna\u0142 Pan Stanis\u0142awskiego wcze\u015bniej?
<\/em>S.F.:\u00a0<\/strong>Widzia\u0142em go wtedy pierwszy raz. Polega\u0142em na opinii Sta\u017cewskiego. Nieoczekiwanie Marian Minich umar\u0142. Kiedy si\u0119 o tym dowiedzia\u0142em, zatelefonowa\u0142em do mojego przyjaciela Benona Liberskiego, kt\u00f3ry by\u0142 w tym czasie prezesem Zarz\u0105du \u0141\u00f3dzkiego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Plastyk\u00f3w i powiadam: \u201eS\u0142uchaj Benek, trzeba by kogo\u015b zaproponowa\u0107 na miejsce Minicha\u201d. \u201eA my ju\u017c kogo\u015b mamy!\u201d odpowiedzia\u0142.
A.W.:<\/strong>\u00a0Nigdy nie by\u0142o wolnych miejsc.<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>\u201eS\u0142uchaj \u2013 m\u00f3wi\u0119 do niego \u2013 tu nie chodzi o lokalne interesy, tylko o wysuni\u0119cie kogo\u015b, kto ma pozycj\u0119 og\u00f3lnopolsk\u0105, a mo\u017ce nawet europejsk\u0105\u201d. I prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce go przekona\u0142em. Odwo\u0142ali swoj\u0105 uchwa\u0142\u0119 i poparli w komitecie partyjnym Stanis\u0142awskiego. Tak to, do\u015b\u0107 nieoczekiwanie, Ryszard Stanis\u0142awski pojawi\u0142 si\u0119 w \u0141odzi.
A.W.:<\/strong>\u00a0Co zrobi\u0142 na pocz\u0105tku? Lubili\u015bcie go?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Szanowali\u015bmy go i lubili\u015bmy. By\u0142 na tyle m\u0105dry, \u017ce nie lekcewa\u017cy\u0142 \u015brodowiska. Razem z \u017con\u0105 odwiedzali nasze pracownie, zapraszali nie tylko na wernisa\u017ce, ale i do domu.
K.C.:\u00a0<\/strong>Wr\u00f3\u0107my jeszcze do czasu pa\u0144skich studi\u00f3w w \u0142\u00f3dzkiej szkole. Z dzisiejszej perspektywy wygl\u0105da, \u017ce nie by\u0142o tam \u017cadnej osobowo\u015bci poza Strzemi\u0144skim, kt\u00f3ra mog\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 m\u0142odych ludzi. Kto jeszcze potrafi\u0142 skupi\u0107 na sobie uwag\u0119 student\u00f3w?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Stefan Wegner. M\u0142odszy kolega Strzemi\u0144skiego. By\u0142 bardzo interesuj\u0105cy malarz, kt\u00f3ry mnie akurat nie interesowa\u0142, ale niew\u0105tpliwie by\u0142 ciekawy \u2013 Stanis\u0142aw Byrski. By\u0142a Teresa Tyszkiewiczowa, bardzo wybitna osobowo\u015b\u0107, \u015bwietna, malarka. Strzemi\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o niej z przek\u0105sem: \u201eintuicjonistka\u201d.
K.C.:<\/strong>\u00a0Intuicja mo\u017ce uratowa\u0107 przed doktrynerstwem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

S.F.:<\/strong>\u00a0Mnie to ju\u017c wtedy bardzo interesowa\u0142o. Czyta\u0142em r\u00f3\u017cne rzeczy, kt\u00f3re wykracza\u0142y poza obowi\u0105zkowe lektury uczni\u00f3w Strzemi\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

\u2022\u2022\u2022<\/p>\n\n\n\n

K.C.:\u00a0<\/strong>Co r\u00f3\u017cni obrazy od ikony?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Prosz\u0119 Pana, \u201eobraz a ikona\u201d to pewien skr\u00f3t tematu. Wola\u0142bym powiedzie\u0107: obraz jako Forma.
K.C.:\u00a0<\/strong>Obraz jest form\u0105 piel\u0119gnowania w\u0142asnej duchowo\u015bci?<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Nie tyle piel\u0119gnowania, co raczej dochodzenia do \u017ar\u00f3de\u0142 duchowo\u015bci.
A.W.:<\/strong>\u00a0Kontemplacja?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Dostrzeganie, o kt\u00f3rym ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy. W malowaniu mo\u017cna dostrzec nie tylko dzia\u0142alno\u015b\u0107 symboliczn\u0105, ale i sakraln\u0105. Malarz, kt\u00f3ry wype\u0142nia obowi\u0105zki swojego zawodu \u2013 czy to w zgodzie z tradycj\u0105, czy wobec w\u0142asnych postanowie\u0144 \u2013 jest jak kap\u0142an, kt\u00f3ry przez rytua\u0142 odkrywa drog\u0119 do \u015bwiata duchowego.
A.W.:<\/strong>\u00a0Czuje si\u0119 Pan malarzem?<\/em>
S.F.:\u00a0<\/strong>Tak, cho\u0107 nie uwa\u017cam si\u0119 za malarza spe\u0142nionego. Wci\u0105\u017c mi si\u0119 wydaje, \u017ce jestem malarzem zast\u0119pczo \u2013 mo\u017ce powinienem by\u0142 zosta\u0107 kompozytorem?
A.W.:<\/strong>\u00a0Czy to ma jakie\u015b znaczenie, kim si\u0119 zostaje? Przecie\u017c chodzi o to, co czujemy.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Nie o to co czujemy, o to co wiemy!
A.W.<\/strong>:\u00a0Byle nie by\u0107 m\u0142odym i g\u0142upim.<\/em>
S.F.:<\/strong>\u00a0Byle nie by\u0107 g\u0142upim. M\u0142odym mo\u017cna przez jaki\u015b czas by\u0107…<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u00f3d\u017a, pracownia Stanis\u0142awa Fija\u0142kowskiego, 18 stycznia 2010 r. ok. godziny 11<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof Cicho\u0144 i Andrzej Walczak<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[176],"class_list":["post-16279","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-stanislaw_fijalkowski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16279"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16296,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16279\/revisions\/16296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}