{"id":16078,"date":"2010-06-21T11:53:00","date_gmt":"2010-06-21T11:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=16078"},"modified":"2022-10-20T08:19:33","modified_gmt":"2022-10-20T08:19:33","slug":"malarstwo-to-dla-mnie-emocje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/malarstwo-to-dla-mnie-emocje\/","title":{"rendered":"Malarstwo to dla mnie emocje."},"content":{"rendered":"\n

Piotr Kosiewski:<\/strong> Czym jest dla Ciebie malarstwo?<\/em>
Roman Lipski: <\/strong>Zawsze mi si\u0119 ono podoba\u0142o. W pewnym momencie przysz\u0142a mi do g\u0142owy my\u015bl, \u017ce chc\u0119 malowa\u0107. Jednak przede wszystkim podoba\u0142 mi si\u0119 spos\u00f3b, w jaki opisywano \u017cycie bohemy.
P.K.: <\/strong>Najpierw zainteresowa\u0142 Ci\u0119 artysta, a nie samo malarstwo?<\/em>
R.L.: <\/strong>Tak, oczywi\u015bcie. W wieku 19 lat wyjecha\u0142em do Berlina. Nie mia\u0142em planu na \u017cycie. Nie wiedzia\u0142em, co chc\u0119 robi\u0107. Z zawodu jestem kierowc\u0105-mechanikiem pojazd\u00f3w samochodowych. W Polsce chodzi\u0142em do gda\u0144skiego Pedagogicznego Studium Technicznego. Uczy\u0142em si\u0119 mi\u0119dzy innymi obr\u00f3bki metali skrawaniem. Nie wyobra\u017ca\u0142em sobie, co dalej mam ze sob\u0105 zrobi\u0107. Berlin mia\u0142 by\u0107 jedynie przystankiem w drodze do Ameryki, o kt\u00f3rej wiele opowiada\u0142a mi moja babcia. Chcia\u0142em tam trafi\u0107. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o. Pozosta\u0142em jakby w zawieszeniu. M\u00f3j brat \u2013 jeszcze w kraju \u2013 mia\u0142 troch\u0119 ksi\u0105\u017cek, niekt\u00f3re po\u015bwi\u0119cone by\u0142y malarstwu. Ciekawe, ale cz\u0119sto pozbawione jakichkolwiek reprodukcji.
P.K.:<\/strong> Jak to bywa\u0142o w PRL-u.<\/em>
R.L.:<\/strong> A jednak bardzo silnie one na mnie oddzia\u0142ywa\u0142y. Czu\u0142em, \u017ce przyjemno\u015b\u0107 mog\u0142oby mi sprawia\u0107 podobne zaj\u0119cie. Nie zna\u0142em w\u00f3wczas \u017cadnych artyst\u00f3w. Nigdy nie by\u0142em w pracowni. Jedynym moim kontaktem z \u201etak\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105\u201d by\u0142 rysunek techniczny, kt\u00f3rego uczy\u0142em si\u0119 w Gda\u0144sku. Le\u017ca\u0142em zatem w berli\u0144skim Asylantenheim<\/em> \u2013 domu dla azylant\u00f3w \u2013 i zastanawia\u0142em si\u0119, co mam ze sob\u0105 zrobi\u0107. Postanowi\u0142em spr\u00f3bowa\u0107 malowa\u0107.
P.K.:<\/strong> Pomy\u015bla\u0142e\u015b o studiach artystycznych?<\/em>
R.L.:<\/strong> Nie. W og\u00f3le nie wiedzia\u0142em, w jaki spos\u00f3b mam si\u0119 do tego zabra\u0107. Moj\u0105 pierwsz\u0105 my\u015bl\u0105 by\u0142o: aby malowa\u0107, trzeba mie\u0107 matur\u0119. Pami\u0119taj, \u017ce pochodz\u0119 z ma\u0142ej mie\u015bciny \u2013 Nowego Dworu Gda\u0144skiego. Niewiele wiedzia\u0142em o \u015bwiecie. Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c szuka\u0107 artyst\u00f3w. Dowiedzia\u0142em si\u0119 te\u017c, \u017ce istniej\u0105 kursy malarstwa i rysunku \u2013 Volkshochschule – przy domach kultury. Tam zacz\u0105\u0142em malowa\u0107. Po raz pierwszy w \u017cyciu trzyma\u0142em p\u0119dzel, sta\u0142em przy sztalugach… Zaj\u0119cia zacz\u0119\u0142y si\u0119 ostro, od aktu. Dla m\u0142odego ch\u0142opaka by\u0142o to do\u015b\u0107 ekscytuj\u0105ce. Na kursach poczu\u0142em podobne emocje, jak niegdy\u015b, wykonuj\u0105c rysunki techniczne lub uprawiaj\u0105c sport. Zreszt\u0105 wcze\u015bniej chcia\u0142em zosta\u0107 sportowcem. Moja siostra gra\u0142a w reprezentacji Polski, je\u017adzi\u0142a po \u015bwiecie. By\u0142a do\u015b\u0107 znan\u0105 osob\u0105. Chcia\u0142em to powt\u00f3rzy\u0107.
P.K.: <\/strong>Malarstwo dla Ciebie wi\u0105\u017ce si\u0119 z emocjami?<\/em>
R.L.:<\/strong> Tak, z niesamowitymi. One na pocz\u0105tku dominowa\u0142y. Dzi\u015b malarstwo sta\u0142o si\u0119 dla mnie tak\u017ce sposobem na \u017cycie. Nie wyobra\u017cam sobie, \u017ce m\u00f3g\u0142bym przesta\u0107 to robi\u0107.
P.K.:<\/strong> Nie interesowa\u0142e\u015b si\u0119 innymi \u015brodkami wyrazu? Nie my\u015bla\u0142e\u015b o instalacjach czy o wideo? <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, bez tytu\u0142u, akryl na p\u0142\u00f3tnie, 140 x 140 cm, 2007, kolekcja Guido Westerwellego, fot. Hans Georg-Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>Tak, ale w do\u015b\u0107 specyficzny spos\u00f3b. Bardzo r\u00f3\u017cne rzeczy robi\u0142em z lud\u017ami poznanymi w Berlinie. P\u00f3\u017aniej za\u0142o\u017cyli\u015bmy Zwi\u0105zek Nieudacznik\u00f3w Polskich. W tej grupie byli mi\u0119dzy innymi literaci \u2013 prozaicy i poeci jak Lopez Mausere. Wsp\u00f3lnie stworzyli\u015bmy grup\u0119 teatraln\u0105. Wyst\u0119powali\u015bmy w wielu miejscach. Trafili\u015bmy nawet do Warszawy. By\u0142y to jednak dzia\u0142ania grupowe, co nie do ko\u0144ca mi odpowiada\u0142o. Najlepiej czuj\u0119 si\u0119, robi\u0105c co\u015b samemu.
P.K.:<\/strong> I nadal malowa\u0142e\u015b.
<\/em>R.L.:<\/strong> Mia\u0142em bardzo du\u017co szcz\u0119\u015bcia. Przy czym nigdy nie szed\u0142em klasyczn\u0105 drog\u0105: nauka rysunku, potem studia, na kt\u00f3rych zaczynasz malowa\u0107, wreszcie przychodz\u0105 wystawy. Sko\u0144czy\u0142em kurs. Pozna\u0142em na nim nauczycielk\u0119, kt\u00f3ra nam\u00f3wi\u0142a mnie do p\u00f3j\u015bcia do prywatnej szko\u0142y malarskiej, b\u0119d\u0105cej rodzajem zawod\u00f3wki artystycznej. Po jej uko\u0144czeniu postanowi\u0142em nie i\u015b\u0107 na studia, tylko malowa\u0107 i zobaczy\u0107, czy uda mi si\u0119 z tego \u017cy\u0107. Dzi\u015b formalnie mam dwa zawody: malarza i mechanika samochodowego.
P.K.: <\/strong>I jak to si\u0119 udawa\u0142o?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>Robi\u0142em wiele rzeczy, by prze\u017cy\u0107, bo malarstwo na to nie pozwala\u0142o. Nawet na jaki\u015b czas zosta\u0142em marynarzem! Zaakceptowa\u0142em to, \u017ce zarabiam w inny spos\u00f3b, ale robi\u0142em to zawsze jedynie po to, by mie\u0107 czas i mo\u017cliwo\u015b\u0107 malowania \u2013 na tym by\u0142em skoncentrowany. Nie uczestniczy\u0142em te\u017c w \u017cyciu artystycznym. Owszem, chodzi\u0142em na wystawy, ale przede wszystkim ogl\u0105da\u0142em klasyczne malarstwo. Wreszcie trafi\u0142em na powa\u017cnego kolekcjonera \u2013 Ericha Marxa. Postanowi\u0142 mi pomaga\u0107 przez dwa lata. Dzi\u0119ki temu mog\u0142em skoncentrowa\u0107 si\u0119 jedynie na obrazach. Nie wychodzi\u0142em z domu, malowa\u0142em. Bardzo mi taka sytuacja odpowiada\u0142a. Sam Marx jest niesamowit\u0105 osob\u0105. Zawodowo nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego ze sztuk\u0105. Ona jednak sta\u0142a si\u0119 jego pasj\u0105. Pocz\u0105tkowo zbiera\u0142 to, co mu si\u0119 podoba. Bardzo intuicyjnie. Nie korzysta\u0142 z porad innych. P\u00f3\u017aniej spotka\u0142 Heinera Bastiana, by\u0142ego sekretarza Beuysa, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jego doradc\u0105 artystycznym. To on wywi\u00f3z\u0142 Marxa do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Pokaza\u0142 Andy\u2019ego Warhola, Cy Twombly\u2019ego, Roberta Rauschenberga. Polubi\u0142 ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i zacz\u0105\u0142 j\u0105 kupowa\u0107. Dzi\u015b Marx to wa\u017cna instytucja.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, bez tytu\u0142u, akryl na bawe\u0142nie, 200 x 130 cm, 2006, kolekcja dr Ericha Marxa, fot. Hans-Georg Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

P.K.: <\/strong>Co oznacza bycie artyst\u0105 w Berlinie?<\/em>
R.L.: <\/strong>To do\u015b\u0107 \u0142atwe zaj\u0119cie. Jest tu du\u017co galerii i innych miejsc, w kt\u00f3rych mo\u017cna wystawia\u0107. Inaczej ni\u017c w Polsce. By\u0142em nawet zdziwiony, jak ma\u0142o galerii dzia\u0142a nad Wis\u0142\u0105. Na jednej berli\u0144skiej ulicy mo\u017cna ich wi\u0119cej zliczy\u0107. Mo\u017ce troch\u0119 przesadzam, bo dzi\u015b to si\u0119 zmienia. Jednak nadal w Berlinie stosunkowo \u0142atwo znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto zaproponuje miejsce na wystaw\u0119. Na pocz\u0105tku pokazywa\u0142em swoje obrazy w jakim\u015b biurze architektonicznym. \u0141\u0105czyli\u015bmy si\u0119 te\u017c w grupy, wykorzystywali\u015bmy pustostany. Bywa\u0142o, \u017ce wystawy \u017cy\u0142y tylko przez jeden dzie\u0144, a nawet wiecz\u00f3r. To by\u0142o sensem naszych dzia\u0142a\u0144. Wa\u017cne by\u0142o to, \u017ce mo\u017cna by\u0142o pokazywa\u0107 swoje prace. Je\u017celi jeszcze uda\u0142o si\u0119 powiadomi\u0107 o wystawie kogo\u015b z prasy, to zdarza\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej znale\u017a\u0107 artyku\u0142 \u2013 mo\u017ce to przesada \u2013 raczej wzmiank\u0119 w gazecie. Czasami te\u017c co\u015b si\u0119 sprzeda\u0142o.
P.K.:<\/strong> Opisujesz Berlin jako \u015bwiat wielkiej swobody artystycznej, ale przecie\u017c trudno unikn\u0105\u0107 takich kwestii jak formatowanie sztuki, narzucanie okre\u015blonych wzorc\u00f3w przez galerie.<\/em>
R.L.: <\/strong>O tym wszystkim w\u00f3wczas jeszcze nie wiedzia\u0142em. By\u0142em swobodny i mia\u0142em szans\u0119 robi\u0107 to, co chc\u0119. Dopiero po wej\u015bciu w obieg galeryjny zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce galerzy\u015bci wywieraj\u0105 presj\u0119 na artyst\u00f3w \u2013 im lepsza galeria, bardziej presti\u017cowa, tym jest ona wi\u0119ksza. Czasami \u2013 z czym osobi\u015bcie si\u0119 nie spotka\u0142em \u2013 ka\u017c\u0105 nawet malowa\u0107 to, co akurat si\u0119 sprzedaje. Z moj\u0105 galeri\u0105, z kt\u00f3r\u0105 przez lata wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em, nie mia\u0142em takich problem\u00f3w.
P.K.:<\/strong> Wspomina\u0142e\u015b, \u017ce ogl\u0105da\u0142e\u015b wiele dawnej sztuki. Jakiej?<\/em>
R.L.: <\/strong>By\u0142em zafascynowany wyj\u0105tkowymi artystami jak Rembrandt czy Holbein. Dobrze pami\u0119tam wystaw\u0119 Georges\u2019a de La Toura w Berlinie. Przez pewien czas mia\u0142em dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra studiowa\u0142a konserwacj\u0119. Ona wiele mnie nauczy\u0142a. Mi\u0119dzy innymi robi\u0142em \u0107wiczenia z kopiowania technikami dawnych flamandzkich mistrz\u00f3w. Na d\u0142ugi czas moim ulubionym malarzem sta\u0142 si\u0119 Rubens. W Berlinie nie ma jego spektakularnych obraz\u00f3w, ale jest za to kilka nie wyko\u0144czonych prac. W nich \u015bwietnie wida\u0107 technik\u0119 malarsk\u0105 Rubensa. To s\u0105 dla mnie jego najlepsze p\u0142\u00f3tna. Zreszt\u0105 moim marzeniem, kiedy nie wyobra\u017ca\u0142em sobie \u017cycia z malarstwa, by\u0142a praca stra\u017cnika w muzeum. Pragn\u0105\u0142em by\u0107 jak najbli\u017cej tych obraz\u00f3w.
P.K.: <\/strong>A co teraz ogl\u0105dasz?<\/em>
R.L.:<\/strong> Bardzo r\u00f3\u017cn\u0105 sztuk\u0119. Przez kilka lat mia\u0142em ciekawe zaj\u0119cie \u2013 z grup\u0105 os\u00f3b montowali\u015bmy wystawy. Byli\u015bmy chyba dobrzy, bo otrzymywali\u015bmy zam\u00f3wienia przede wszystkim z Deutsche Guggenheim, z Nowej Galerii Narodowej czy Hamburger Banhof Museum. To by\u0142y \u015bwietne ekspozycje. Dzi\u0119ki nim mog\u0142em pozna\u0107 ca\u0142y przekr\u00f3j nowoczesnej sztuki, zar\u00f3wno konstruktywizm, jaki i np. minimalizm, o kt\u00f3rym wcze\u015bniej niewiele wiedzia\u0142em. Wiesza\u0142em obiekty, mia\u0142em je w r\u0119kach, pozna\u0142em dzie\u0142a najwa\u017cniejszych artyst\u00f3w. By\u0142y one bardzo r\u00f3\u017cne: obrazy, rysunki, ale te\u017c wideo czy instalacje. Do dzi\u015b nie jestem skoncentrowany wy\u0142\u0105cznie na malarstwie.
P.K.: <\/strong>W\u015br\u00f3d Twoich prac przewa\u017caj\u0105 pejza\u017ce, natomiast rzadko pojawia si\u0119 figura.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.:<\/strong> Owszem, mia\u0142em okres, w kt\u00f3rym malowa\u0142em postacie ludzi. Jednak wiele os\u00f3b tak\u017ce to robi\u0142o. Figura si\u0119 zdewaluowa\u0142a. Trudno mi by\u0142o w tych obrazach co\u015b wyrazi\u0107, a zawsze pr\u00f3buj\u0119 opowiada\u0107. U\u017cycie figury sprawia\u0142o, \u017ce mia\u0142em poczucie sp\u0142ycania, popadania w bana\u0142. Dlatego szuka\u0142em innego sposobu. Sta\u0142 si\u0119 nim pejza\u017c, dodatkowo zawsze wzbogacony o element, kt\u00f3ry wprowadza niepok\u00f3j, stawia pytanie.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:<\/strong> Jakie to s\u0105 elementy?<\/em>
R.L.:<\/strong> Nie mam jednego, ulubionego zestawu motyw\u00f3w. Nigdy te\u017c nie stworzy\u0142em czego\u015b na kszta\u0142t programu.
P.K.:<\/strong> A w jaki spos\u00f3b konstruujesz obraz?<\/em>
R.L.: <\/strong>Gdziekolwiek jestem, zawsze patrz\u0119. Wsz\u0119dzie te\u017c wo\u017c\u0119 ze sob\u0105 aparat i robi\u0119 zdj\u0119cia. Kiedy\u015b r\u00f3wnie\u017c szkicowa\u0142em, ale to by\u0142o dawno temu. Fotografia digitalna jest niesamowicie pomocna.
P.K.:<\/strong> Sta\u0142a si\u0119 podr\u0119cznym narz\u0119dziem?<\/em>
R.L.: <\/strong>Tak, dla mnie jest narz\u0119dziem malarskim podobnie jak p\u0119dzel i farby. Je\u017celi znajd\u0119 co\u015b, co mi odpowiada, to robi\u0119 zdj\u0119cie, nast\u0119pnie je przetwarzam. Nie powtarzam na p\u0142\u00f3tnie fotografii jeden do jednego. Segreguj\u0119 elementy, ustawiam je. Jedne wyolbrzymiam, inne zupe\u0142nie znikaj\u0105 z obrazu. Wiele z moich obraz\u00f3w to widoki z Polski, z nimi bowiem s\u0105 zwi\u0105zane du\u017ce emocje. To mnie samego nie dziwi. Tu przecie\u017c mieszka\u0142em przez 19 lat, tych pierwszych, najwa\u017cniejszych. Jednak r\u00f3wnie silne emocje odczuwa\u0142em w Stanach Zjednoczonych. Tam r\u00f3wnie\u017c odnajdywa\u0142em widoki bliskie polskim, taki sam chaos, ba\u0142agan, ale te\u017c podobnych ludzi.
P.K.:<\/strong> W Twoich obrazach dominuj\u0105 zgaszone, przyt\u0142umione barwy.<\/em>
R.L.: <\/strong>To \u2013 troch\u0119 m\u00f3wi\u0105c \u017cartem \u2013 tylko kiepski warsztat malarski. Powa\u017cniej, ci\u0105gle ucz\u0119 si\u0119 malowa\u0107.
P.K.: <\/strong>O Twoich p\u0142\u00f3tnach napisano, \u017ce wyra\u017caj\u0105 polsk\u0105 nostalgi\u0119.<\/em>
R.L.: <\/strong>To kompletne nieporozumienie. Nie ma w nich \u017cadnej nostalgii. Nie chcia\u0142bym jednak komentowa\u0107 swojego malarstwa. Nie wiem te\u017c, czy to dopowiedzenie jest potrzebne. Z tych samych powod\u00f3w nie nadaj\u0119 tytu\u0142\u00f3w swoim p\u0142\u00f3tnom. Obrazy m\u00f3wi\u0105 same za siebie. Co dotyczy za\u015b pytania o kolory, to cz\u0119sto maluj\u0105c, zaczyna\u0142em od wielu, ale ostatecznie redukowa\u0142em barwy i decydowa\u0142em si\u0119 na pewn\u0105 monotoni\u0119.
P.K.: <\/strong>Powiedzia\u0142e\u015b, \u017ce malarstwo nie potrzebuje komentarza. Czyjego? Artysty? Czy w og\u00f3le nie jest on potrzebny?<\/em>
R.L.:<\/strong> Artysty. Inni mog\u0105 komentowa\u0107, pisa\u0107 o jego pracach, przecie\u017c te\u017c musz\u0105 z czego\u015b \u017cy\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, bez tytu\u0142u, akryl na p\u0142\u00f3tnie, 150 x 220 cm, 2009, kolekcja Volkera Schl\u00f6ndorff<\/em>a, fot. Hans-Georg Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

P.K.: <\/strong>A czy mia\u0142e\u015b poczucie, \u017ce budzisz zainteresowanie jako artysta z polskimi korzeniami? <\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>Nie. Niewiele os\u00f3b zreszt\u0105 o nich wiedzia\u0142o. Mia\u0142em bardzo dziwny debiut. Swoj\u0105 pierwsz\u0105 wystaw\u0119 \u2013 niewielk\u0105, ale dobrze przygotowan\u0105 \u2013 mia\u0142em w ma\u0142ej galerii na Brunnenstra\u00dfe<\/em>. Po drugiej stronie ulicy, w znacznie wi\u0119kszej galerii odbywa\u0142a si\u0119 wystawa z kolekcji Marxa. Razem z moimi obrazami by\u0142y prace mi\u0119dzy innymi Bruce\u2019a Naumana czy Cindy Sherman. W tym kontek\u015bcie w og\u00f3le nie znalaz\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce jestem malarzem z Polski. Ogl\u0105daj\u0105cym moje nazwisko te\u017c nic nie m\u00f3wi\u0142o. Wiele os\u00f3b w Berlinie nosi podobne, s\u0142owia\u0144sko brzmi\u0105ce nazwiska. Wa\u017cniejsze by\u0142y dla mnie ciekawe komentarze zwiedzaj\u0105cych. Nie liczy\u0142em zreszt\u0105 na jakie\u015b szczeg\u00f3lne zainteresowanie.
P.K.:<\/strong> A jakie znaczenie ma dla Ciebie kolor?<\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.:<\/strong> Symboliczne. Namalowa\u0142em kiedy\u015b obraz, w kt\u00f3rym trawa by\u0142a zielona. Natychmiast go zamalowa\u0142em, bo by\u0142 kompletn\u0105 pora\u017ck\u0105. Dla mnie istotne jest budowanie napi\u0119cia, wywo\u0142ywanie emocji. W moich p\u0142\u00f3tnach mo\u017cna znale\u017a\u0107 rzeczy ca\u0142kowicie nieodpowiadaj\u0105ce naturze. Robi\u0142em tak po to, by zbudowa\u0107 napi\u0119cie albo wywo\u0142a\u0107 zdziwienie.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:<\/strong> Obraz mo\u017ce by\u0107 dla widza zaskoczeniem?
<\/em>R.L.: <\/strong>Tak.
P.K.:<\/strong> Cz\u0119sto malujesz odludne pejza\u017ce, pustkowia, przypominaj\u0105ce niekiedy obrazy Caspara Davida Friedricha. Czy romantyzm stanowi dla Ciebie istotne odniesienie?
R.L.: <\/strong>Nie nawi\u0105zuj\u0119 do \u017cadnej epoki czy artysty. Maluj\u0119 to, co mam w g\u0142owie i co mi si\u0119 podoba. Zawsze zgodnie z w\u0142asn\u0105 wizj\u0105. D\u0142ugo by\u0142em niezadowolony, nie uto\u017csamia\u0142em si\u0119 z tym, co robi\u0119. Szcz\u0119\u015bliwie mia\u0142em mistrza \u2013 Maxa Neumanna. Najpierw zobaczy\u0142em jego obrazy. By\u0142em nimi zachwycony. P\u00f3\u017aniej uda\u0142o mi si\u0119 zosta\u0107 jego asystentem: nabija\u0142em blejtramy, zamiata\u0142em pod\u0142og\u0119. Ale te\u017c malowa\u0142em, a on dokonywa\u0142 korekty. Najcz\u0119\u015bciej nic przy tym nie m\u00f3wi\u0142. Raz jednak powiedzia\u0142, bym przesta\u0142 malowa\u0107. Nie dziwi\u0119 si\u0119, przynosi\u0142em mu koszmarne rzeczy. Wreszcie spyta\u0142em si\u0119, co mam robi\u0107. Odpowiedzia\u0142: \u201eTo, co lubisz\u201d. To by\u0142o dla mnie prze\u0142omem. Dlaczego wcze\u015bniej na to nie wpad\u0142em? Przecie\u017c chodzi o malowanie tego, co si\u0119 chce.
P.K.: <\/strong>Jakie znaczenie ma dla Ciebie instytucja mistrza?<\/em>
R.L.: <\/strong>Jest ona niezb\u0119dna. W ka\u017cdej dziedzinie \u017cycia, nie tylko w sztuce. Max Neumann by\u0142 i jest dla mnie ogromnym autorytetem. Na samym pocz\u0105tku artysta jest zagubiony. Nie bardzo wiadomo, kt\u00f3r\u0105 drog\u0105 ma i\u015b\u0107. W\u0105tpi. Wielu rezygnuje. Wszyscy, z kt\u00f3rymi budowa\u0142em wystawy \u2013 a wielu z nich mia\u0142o wykszta\u0142cenie akademickie \u2013 nie maluj\u0105. Oni to sobie odpu\u015bcili. Nie wiedzieli, co dalej robi\u0107.
P.K.:<\/strong> Poczuli, \u017ce znale\u017ali si\u0119 pod \u015bcian\u0105.<\/em>
R.L.: <\/strong>Tak. Co\u015b namalowali, wystawili. Przyszli inni i powiedzieli: wszystko to ju\u017c by\u0142o. Masz wtedy poczucie pora\u017cki. Zw\u0142aszcza, kiedy samemu pr\u00f3bujesz si\u0119 z tym wszystkim upora\u0107. Ja w chwilach zw\u0105tpienia mog\u0142em spyta\u0107 si\u0119 swojego mistrza. Mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie, \u017ce trafi\u0142em na m\u0105drego cz\u0142owieka. Zacz\u0105\u0142em malowa\u0107 to, co mi si\u0119 podoba\u0142o. Nawet zacz\u0105\u0142em go kopiowa\u0107. Robi\u0142em to z ogromnym przekonaniem i wreszcie zacz\u0105\u0142em znajdowa\u0107 sw\u00f3j styl. Oczywi\u015bcie, to wszystko mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107, je\u017celi masz \u0142ut szcz\u0119\u015bcia.
P.K.:<\/strong> Arty\u015bci dzi\u015b rzadko u\u017cywaj\u0105 s\u0142owa \u201emistrz\u201d.<\/em>
R.L.: <\/strong>Uwa\u017cam, \u017ce jest on konieczny, by siebie odnale\u017a\u0107.
P.K.:<\/strong> A co pocz\u0105\u0107 z presj\u0105 oczekiwania na nowe twarze, postaci?<\/em>
R.L.:<\/strong> Bywa\u0142o, \u017ce wraca\u0142em z niesmakiem po obejrzeniu jakiej\u015b wystawy. Mia\u0142em poczucie, \u017ce maluj\u0119 rzeczy kiepskie albo nie na miar\u0119 obecnych czas\u00f3w. Zreszt\u0105 cz\u0119sto nachodz\u0105 mnie w\u0105tpliwo\u015bci. Dlatego te\u017c bardzo rzadko ogl\u0105dam wystawy, bo one mnie deprymuj\u0105. Nie chc\u0119 mno\u017cy\u0107 pyta\u0144.
P.K.: <\/strong>By\u0142e\u015b jednym z za\u0142o\u017cycieli Zwi\u0105zku Nieudacznik\u00f3w. Co Was do tego sk\u0142oni\u0142o? Przekora, protest wobec stereotyp\u00f3w na temat Polak\u00f3w?<\/em>
R.L.:<\/strong> W tym nie by\u0142o \u017cadnej kokieterii. Po prostu czuli\u015bmy si\u0119 nieudacznikami. Wszyscy opr\u00f3cz mnie byli wykszta\u0142ceni, mieli jaki\u015b dorobek, mimo to zasuwali\u015bmy na budowie, cho\u0107 nawet kafelk\u00f3w dobrze nie potrafili\u015bmy uk\u0142ada\u0107. Niekt\u00f3rzy z nas mieli rodziny, musieli przynosi\u0107 do domu pieni\u0105dze. Przy czym nie chcieli\u015bmy zrezygnowa\u0107 z wydawania ksi\u0105\u017cek, pisania wierszy, wystawiania obraz\u00f3w. Tworzenie by\u0142o dla nas bardzo wa\u017cne. Mieli\u015bmy poczucie bycia band\u0105 nieudacznik\u00f3w, bo niewiele udawa\u0142o si\u0119 nam zrobi\u0107. Dlatego si\u0119 skrzykn\u0119li\u015bmy. Leszek O\u015bwi\u0119cimski napisa\u0142 nawet manifest, w kt\u00f3rym opisa\u0142 mechanizm naszego nieudacznictwa.<\/p>\n\n\n\n

P.K.: <\/strong>A czy uda\u0142o si\u0119 Wam, jako grupie, prze\u0142ama\u0107 to poczucie?<\/em>
R.L.:<\/strong> Co ty! Nieudacznicy nie zawiedli. Nadal nimi pozostali. W tym sensie nasz projekt si\u0119 uda\u0142. Przy czym zak\u0142adali\u015bmy Zwi\u0105zek dla zgrywy nie dla pokazania innym, \u017ce Polacy co\u015b potrafi\u0105. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce wielu osobom nasz pomys\u0142 si\u0119 spodoba\u0142. Pomy\u015bleli, \u017ce tak\u017ce oni s\u0105 nieudacznikami i \u017ce mo\u017cna do tego podej\u015b\u0107 na luzie. Do klubu, ju\u017c jako miejsca spotka\u0144, przychodzi\u0142o mn\u00f3stwo ludzi, nie Polak\u00f3w, ale Niemc\u00f3w czy innych, pochodz\u0105cych z ca\u0142ego \u015bwiata.
P.K.: <\/strong>Sam m\u00f3wi\u0142e\u015b o Berlinie jako miejscu wielu szans. Jednak ten ogrom ludzi pragn\u0105cych zaistnie\u0107 sprawia, \u017ce chyba trudno zaistnie\u0107.<\/em>
R.L.: <\/strong>Do pewnego poziomu nie ma problemu z przebiciem. Je\u017celi jednak chcesz szerzej zaistnie\u0107 i osi\u0105ga\u0107 dochody pozwalaj\u0105ce na co\u015b wi\u0119cej ni\u017c prze\u017cycie od pierwszego do pierwszego, zdoby\u0107 jaki\u015b presti\u017c, uznanie, to zaczynaj\u0105 si\u0119 problemy. Pojawia si\u0119 ci\u015bnienie. Wy\u015bcig, by sta\u0107 si\u0119 bardziej uznanym, w lepszych miejscach mie\u0107 wystaw\u0119, zarabia\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy. A za tym wszystkim idzie konieczno\u015b\u0107 opracowywania strategii, kunktatorstwo. Nam nie o to chodzi\u0142o. Chcieli\u015bmy dobrze si\u0119 bawi\u0107, a jednocze\u015bnie m\u00f3c wy\u017cy\u0107 z w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci. Przy czym mieli\u015bmy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce tego nie osi\u0105gniemy. Nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Klub zaczyna by\u0107 popularny, zapraszany do telewizji, rozpisuj\u0105 si\u0119 o nim gazety na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wraz z tym wszystkim pojawi\u0142y si\u0119 stresy i jednocze\u015bnie ujawni\u0142y si\u0119 kompleksy. Wszystko si\u0119 posypa\u0142o. Od dawna nie ma w Klubie jego za\u0142o\u017cycieli. Odeszli albo zostali z niego wykluczeni. Dzi\u015b tylko jeden z nas, Piotr Mordel, w nim dzia\u0142a. Oczywi\u015bcie, obecnie nie jest to jaka\u015b zblazowana instytucja – nadal robione s\u0105 tam ciekawe projekty.
P.K.: <\/strong>A czy obrazy z cyklu przedstawiaj\u0105cego figury strzelaj\u0105cych kobiet w mundurach nawi\u0105zywa\u0142y do stanu nieudacznictwa?
<\/em>R.L.: <\/strong>Tak, mojego w\u0142asnego. By\u0142em generalnie z\u0142y na wszystkie kobiety, bo w tym czasie rozsypa\u0142a mi si\u0119 rodzina. To by\u0142 dla mnie ci\u0119\u017cki czas.
P.K.:<\/strong> I wr\u00f3ci\u0142e\u015b do pejza\u017cy?<\/em>
R.L.: <\/strong>Tak, kiedy przesta\u0142em prze\u017cywa\u0107 kwestie zwi\u0105zku, rozpadu, to zacz\u0105\u0142em malowa\u0107 pejza\u017ce.
P.K.:<\/strong> W Twoich obrazach cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 na wp\u00f3\u0142 uko\u0144czone lub rozpadaj\u0105ce si\u0119 budynki. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, bez tytu\u0142u, akryl na p\u0142\u00f3tnie, 140 x 140 cm, 2007, fot. Hans-Georg Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>One bardzo mnie fascynuj\u0105, bowiem za ich pomoc\u0105 mog\u0119 budowa\u0107 kontrast. Natura z definicji jest idealna. Interesuje mnie, w jaki spos\u00f3b komponuje si\u0119 ona z tym, co stworzyli ludzie. Efekt ich pracy bywa czasami straszny. Tworz\u0105 koszmary, kt\u00f3re czasami mia\u0142em okazj\u0119 ogl\u0105da\u0107 w Polsce, a te\u017c w Stanach. Opozycja ludzkich wytwor\u00f3w do natury to dla mnie wa\u017cny temat.
P.K.:<\/strong> Pr\u00f3bujesz pokaza\u0107 strat\u0119, zniszczenie pejza\u017cu?<\/em>
R.L.: <\/strong>W pewnym sensie tak. Pewne elementy pracy cz\u0142owieka znajduj\u0105 si\u0119 w ci\u0105g\u0142ej opozycji do tego, co znajdowa\u0142o si\u0119 tam wcze\u015bniej.
P.K.: <\/strong>Dzi\u015b arty\u015bci cz\u0119sto wr\u0119cz odruchowo t\u0142umacz\u0105 si\u0119 z faktu malowania. Osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 fotografi\u0105, wideo nie czuj\u0105 podobnej potrzeby. Przy czym w powszechnym obiegu artysta w Polsce zazwyczaj jest uto\u017csamiany z malarzem, a wszyscy inni to jakie\u015b podejrzane figury. <\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>W Niemczech wszystkie dziedziny s\u0105 traktowane r\u00f3wno. Chyba przyswojono sobie s\u0142owa Beuysa, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 artyst\u0105. Wideo, instalacja, performance s\u0105 odbierane r\u00f3wnie powa\u017cnie jak malarstwo. Wszystko jest oceniane przede wszystkim pod wzgl\u0119dem jako\u015bci. Sztuki plastyczne w Polsce w og\u00f3le s\u0105 traktowane jako co\u015b gorszego. To oczywi\u015bcie si\u0119 zmienia. Du\u017co zrobili ludzie z Grupy \u0141adnie. Bardzo ich ceni\u0119, a tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy pomogli im w zaistnieniu zagranic\u0105, jak Fundacja Galerii Foksal. Ich sukces pom\u00f3g\u0142 wszystkim, kt\u00f3rzy s\u0105 z Polsk\u0105 zwi\u0105zani. To zaskakuj\u0105ce, jak wielu ludzi z nimi si\u0119 liczy. Niedawno chocia\u017cby by\u0142em w domu Volkera Schl\u00f6ndorffa. Spotkani u niego ludzie m\u00f3wili mi: to \u015bwietny kraj, i jacy arty\u015bci! Moi rozm\u00f3wcy nie znaj\u0105 niuans\u00f3w. Nie wiedz\u0105, kto przez kogo jest reprezentowany, jaka galeria stoi za poszczeg\u00f3lnym artyst\u0105. To ich zreszt\u0105 kompletnie nie interesuje. S\u0105 skupieni na obrazach, zdj\u0119ciach, filmach czy instalacjach. Polscy arty\u015bci odnie\u015bli wielki sukces. Na Zachodzie, przy tak ogromnej produkcji sztuki, by\u0107 zauwa\u017conym to wyj\u0105tkowa sztuka.<\/p>\n\n\n\n

P.K.: <\/strong>Wiele m\u00f3wisz o emocjach przy malowaniu. Czy czujesz przyjemno\u015b\u0107, tworz\u0105c obraz? <\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>Tak, to \u015bwietne zaj\u0119cie. Od czasu rozstania z rodzin\u0105 mieszkam w pracowni. Mam ustalon\u0105 procedur\u0119. Wstaj\u0119 rano, id\u0119 do restauracji na \u015bniadanie. A potem bior\u0119 si\u0119 za malowanie. Je\u017celi uda mi si\u0119 w ten spos\u00f3b prze\u017cy\u0107 dzie\u0144, to jestem szcz\u0119\u015bliwy. Niezale\u017cnie od efektu mojej pracy. Oczywi\u015bcie lepiej jest, kiedy uda mi si\u0119 stworzy\u0107 co\u015b dobrego. I staram si\u0119 codziennie malowa\u0107. Nie lubi\u0119 powielania si\u0119. Pewne tematy stale s\u0105 obecne, ale zawsze dodaj\u0119 co\u015b nowego. Jednak przede wszystkim zmienia si\u0119 m\u00f3j spos\u00f3b malowania. Wci\u0105\u017c si\u0119 ucz\u0119. Sam rozpoznaj\u0119 zachodz\u0105ce zmiany. Widz\u0119, kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 pewne nowe kody malarskie. Zawsze chcia\u0142em malowa\u0107 natur\u0119, nie chcia\u0142em jej prosto odwzorowywa\u0107, lecz nada\u0107 jej symboliczne znaczenie. Samo jej kopiowanie kompletnie mnie nie interesuje.
P.K.: <\/strong>Chodzi o stworzenie czego\u015b na podstawie natury, opowiedzenie o niej, przetworzenie? <\/em><\/p>\n\n\n\n

R.L.: <\/strong>Zapewne.
P.K.: <\/strong>A jest to pr\u00f3ba poradzenia sobie z dominacj\u0105 fotografii, z otaczaj\u0105cym nas nat\u0142okiem zdj\u0119\u0107 krajobraz\u00f3w, widok\u00f3w?<\/em>
R.L.: <\/strong>Moim zdaniem fotografia uzupe\u0142nia malarstwo. Bez mo\u017cliwo\u015bci robienia zdj\u0119\u0107 nie malowa\u0142bym w ten spos\u00f3b. Gdybym tylko fotografowa\u0142, brakowa\u0142oby mi mo\u017cliwo\u015bci, jakie daje malarstwo. Jako malarz mam wielk\u0105 wolno\u015b\u0107. Mog\u0119 swobodnie wybra\u0107 to, co przedstawiam w obrazie.
P.K.: <\/strong>Malowanie jest rodzajem wolno\u015bci.<\/em>
R.L.:<\/strong> Tak, oczywi\u015bcie, jak najbardziej!
P.K.:<\/strong> A spr\u00f3bowa\u0142by\u015b zdefiniowa\u0107, czym jest dla Ciebie dobry obraz?<\/em>
R.L.: <\/strong>W okre\u015blonej sytuacji. Po namalowaniu obrazu stawiam go pod \u015bcian\u0105 i czuj\u0119, \u017ce sprawia mi przyjemno\u015b\u0107 jego ogl\u0105danie. W takich chwilach mog\u0119 powiedzie\u0107: to jest m\u00f3j obraz, i pokaza\u0107 go innym. Nie jest to jednak tak bardzo proste. Najcz\u0119\u015bciej po namalowaniu trac\u0119 zainteresowanie sko\u0144czonym w\u0142a\u015bnie p\u0142\u00f3tnem. Dlatego te\u017c odstawiam go na mo\u017cliwie najd\u0142u\u017cszy czas. Chc\u0119 o nim zapomnie\u0107. Dopiero potem go oceniam. Mam bardzo proste kryteria: \u201epodoba mi si\u0119\u201d albo \u201enie podoba mi si\u0119\u201d. W tym wszystkim nie ma jakiej\u015b podbudowy intelektualnej. Je\u017celi uznaj\u0119, \u017ce obraz jest OK i ma jak\u0105\u015b warto\u015b\u0107, to zazwyczaj si\u0119 nie myl\u0119. Widz\u0119 potem jak inni, przychodz\u0105cy z zewn\u0105trz, cz\u0119sto bardzo intymnie to p\u0142\u00f3tno odbieraj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Warszawa, kwiecie\u0144 2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z Romanem Lipskim
\nrozmawia Piotr Kosiewski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[173],"class_list":["post-16078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-roman_lipski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16078"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16108,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16078\/revisions\/16108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}