{"id":16068,"date":"2010-06-22T11:03:00","date_gmt":"2010-06-22T11:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=16068"},"modified":"2022-10-19T11:50:54","modified_gmt":"2022-10-19T11:50:54","slug":"ameryka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/ameryka\/","title":{"rendered":"Ameryka"},"content":{"rendered":"\n

Roman Lipski by\u0142 w zasadzie w drodze do Ameryki, kraju nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bci, gdy w sierpniu 1989 roku, z plecakiem na plecach i 30 markami w kieszeni, wyjecha\u0142 z Polski do Berlina, nie znaj\u0105c niemieckiego ani angielskiego. Pocz\u0105tkowo, jak twierdzi, nie podoba\u0142o mu si\u0119. Jako osoba pochodz\u0105ca z prowincji prze\u017cy\u0142 szok kulturowy, wielo\u015b\u0107 nowych wra\u017ce\u0144 wprowadzi\u0142a dziewi\u0119tnastolatka w stan zagubienia. Pierwszymi berli\u0144czykami, kt\u00f3rych spotka\u0142, byli bardzo oficjalni i negatywnie nastawieni pracownicy urz\u0119du, w kt\u00f3rym sk\u0142ada\u0142 podanie o sta\u0142y pobyt. Chcia\u0142 czym pr\u0119dzej opu\u015bci\u0107 to wielkie, obce miasto i znalaz\u0142 nawet ca\u0142kiem zno\u015bn\u0105 prac\u0119 jako marynarz na frachtowcu. Kr\u00f3tko przed wyp\u0142yni\u0119ciem postanowi\u0142 jednak zosta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po wywo\u0142anym, mi\u0119dzy innymi przez wydarzenia w Polsce, przewrocie Berlin zmieni\u0142 si\u0119 w ci\u0105gle redefiniuj\u0105ce sw\u00f3j charakter laboratorium. Upadek muru i jego skutki silnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na obraz tej dawnej odizolowanej metropolii, otworzy\u0142y nowe perspektywy i drogi \u2013 zw\u0142aszcza ku Europie Wschodniej, na p\u0142aszczy\u017anie mi\u0119dzynarodowej za\u015b wywo\u0142a\u0142y poczucie nowego okresu pionierskiego. Tak\u017ce Roman Lipski podda\u0142 si\u0119 temu pr\u0105dowi i pozwoli\u0142 mu si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107. Okaza\u0142o si\u0119 to dobrym wyborem: \u201eBerlin \u2013 twierdzi artysta \u2013 by\u0142 zawsze dobry dla mnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W micie Berlina spotykaj\u0105 si\u0119 najr\u00f3\u017cniejsze wizje: miejsca wolnego i post\u0119powego, w kt\u00f3rym powstaj\u0105 nowe formy, rzeczy i struktury, a tak\u017ce miejsca rozpadu, wskutek kt\u00f3rego powstaje przestrze\u0144 dla rzeczy nowych. Co wi\u0119cej, g\u0142\u0119bokie, strukturalne przemiany spo\u0142eczne ostatnich lat doprowadzi\u0142y do zakwestionowania, zdawa\u0142oby si\u0119, oczywistych kategorii i zbli\u017cy\u0142y do siebie dotychczas obce sobie \u015bwiaty. Poczucie to by\u0142o charakterystyczne zw\u0142aszcza dla Berlina z czasu bezpo\u015brednio po prze\u0142omie. Ludzie, kt\u00f3rzy w innych okoliczno\u015bciach nigdy by si\u0119 nie spotkali, trafiali na siebie i zaczynali ze sob\u0105 rozmawia\u0107. \u201eRaz nawet znalaz\u0142em si\u0119 w samochodzie z Friedrichem von Weizs\u00e4ckerem. By\u0142 bardzo przyjazny i pe\u0142en zainteresowania\u201d, z u\u015bmiechem wspomina Roman Lipski.<\/p>\n\n\n\n

Od otwarcia miasta Berlin sta\u0142 si\u0119 swoistym laboratorium najr\u00f3\u017cniejszych do\u015bwiadcze\u0144 dla artyst\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Miasto wra\u017cliwie rejestruje nowe wra\u017cenia wizualne, zmiany urbanistyczne i eksperymenty formalne. Prace Romana Lipskiego stanowi\u0105 estetyczny przek\u0142ad tego ci\u0105gle zmieniaj\u0105cego si\u0119 otoczenia, b\u0119d\u0105cego zarazem podstaw\u0105 osobistego \u015bwiata artysty. Dlatego te\u017c Berlin jest dla niego nie tylko tymczasow\u0105 ojczyzn\u0105, lecz przede wszystkim przestrzeni\u0105 dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017ca liczba nieu\u017cywanych budynk\u00f3w oraz niezwykle niskie, jak na du\u017c\u0105 metropoli\u0119, wymagania finansowe tworz\u0105 wzgl\u0119dnie komfortowe warunki pracy dla m\u0142odych artyst\u00f3w. Szczeg\u00f3lna, surowa estetyka otoczenia stanowi codzienne wyzwanie i zarazem inspiracj\u0119. Jak wielu innych artyst\u00f3w, tak\u017ce Lipski znalaz\u0142 pracowni\u0119 w poprzemys\u0142owej przestrzeni. Mury zaniedbanej, klinkierowej budowli z ko\u0144ca XIX wieku s\u0105 \u015bwiadkami zmiany czas\u00f3w. Dawniej znajdowa\u0142y si\u0119 w nich tradycyjne zak\u0142ady r\u0119kodzielnicze, dzi\u015b pracuj\u0105 i \u017cyj\u0105 tu m\u0142odzi arty\u015bci, architekci i graficy ze wszystkich zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata. W takich miejscach w\u0142a\u015bnie tworz\u0105 si\u0119 skuteczne i profesjonalne, mi\u0119dzynarodowe sieci artyst\u00f3w. Tu maj\u0105 swoje siedziby progresywne, ukryte wytw\u00f3rnie wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki, muzyki, mody czy te\u017c dizajnu. W\u0142a\u015bnie tu, o wiele \u0142atwiej ni\u017c w tradycyjnych instytucjach, mo\u017cna odnale\u017a\u0107 to, co \u201enowe\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eGdybym nie przyjecha\u0142 do Berlina, nie by\u0142bym dzi\u015b malarzem\u201d, twierdzi Roman Lipski. \u201e\u017bycie w Berlinie wywar\u0142o na mnie ogromny wp\u0142yw. Tu, w galeriach i muzeach mog\u0142em ogl\u0105da\u0107 malarstwo. Mog\u0142em si\u0119 uczy\u0107. Tu mog\u0142em zakocha\u0107 si\u0119 w malarstwie\u201d. Tak te\u017c malarstwo pozosta\u0142o jego g\u0142\u00f3wnym tematem. Jego prace, kt\u00f3re charakteryzuje raczej spokojny, przedmiotowy j\u0119zyk obrazowy, sprawiaj\u0105 wra\u017cenie zrekonstruowanych sn\u00f3w, kieruj\u0105c spojrzenie ku temu, co pozornie ukryte, a jednak zawsze obecne. Z jednej strony podkre\u015bla to ich zwyczajno\u015b\u0107, z drugiej \u2013 w pe\u0142ni rozwija ich wizjonersk\u0105 si\u0142\u0119. Obrazy Lipskiego przedstawiaj\u0105ce architektur\u0119 opieraj\u0105 si\u0119 na motywach wielkomiejskiej pustki i t\u0119sknoty, solidno\u015bci i krucho\u015bci. Rozmywaj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy \u015bwiatem realnym a iluzorycznym. Ponadto jego obrazy odzwierciedlaj\u0105 potrzeb\u0119 mieszka\u0144ca miasta \u2013 potrzeb\u0119 ciszy w poszukiwaniu samego siebie. Ci\u0105gle obecny w nich motyw powrotu do natury staje si\u0119 symbolem tej t\u0119sknoty, a tak\u017ce jej nieosi\u0105galno\u015bci w wielkomiejskiej wrzawie. Poszukuj\u0105c w jego pracach bezpo\u015brednich odniesie\u0144 do Berlina, nie odnajdziemy niczego. \u201eBerli\u0144skie we mnie jest to, \u017ce maluj\u0119. Nie ma to \u017cadnego zwi\u0105zku z motywami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, bez tytu\u0142u, 2009, akryl na p\u0142\u00f3tnie, 130 x 130 cm, fot. Hans Georg Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Artysta najch\u0119tniej zwraca si\u0119 ku motywom niespektakularnym, takim jak blokowiska na obrze\u017cach miasta, pojedyncze nieu\u017cytki przemys\u0142owe czy polany. Zupe\u0142nie brak \u015blad\u00f3w cz\u0142owieka. Paleta barw jest ograniczona, cho\u0107 ostatnio roz\u0142amuj\u0105 j\u0105 intensywne odcienie magenty lub czerwieni, rozpalaj\u0105ce monochromatyczne p\u0142aszczyzny niczym w ognistej k\u0105pieli. Dzi\u0119ki temu powstaj\u0105 wci\u0105gaj\u0105ce efekty g\u0142\u0119bi, przestrzenne cia\u0142a barwne, przywo\u0142uj\u0105ce na my\u015bl kontemplacyjne obrazy Marka Rothko. Biografia Lipskiego pozostawi\u0142a swoje pi\u0119tno na jego praktyce artystycznej: w jego obrazach odnajdziemy budynki, na pierwszy rzut oka przypominaj\u0105ce charakterystyczne dla pewnego okresu wielkop\u0142ytowe budynki Europy Wschodniej. Tak\u017ce ciche lasy sosnowe, w tak imponuj\u0105cy spos\u00f3b znacz\u0105ce krajobraz wschodnioeuropejski, zdaj\u0105 si\u0119 wskazywa\u0107 na pochodzenie artysty. Mimo to w sposobie uj\u0119cia pozostaj\u0105 one bezdomne i niejasne, jak zjawy. Roman Lipski unika jednoznacznej lokalizacji swoich prac. Przedstawiane przez niego motywy i miejsca s\u0105 pozbawione specyfiki, mog\u0142yby \u201eby\u0107 wsz\u0119dzie, w Berlinie, Europie albo te\u017c w Ameryce\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Obrazy te nie powstaj\u0105 jednak w oderwaniu od horyzontu osobistych do\u015bwiadcze\u0144 artysty, lecz s\u0105 w nim ca\u0142kowicie zanurzone. Stanowi\u0105 ekrany projekcji, na kt\u00f3re rzutuje on swoj\u0105 wiedz\u0119, swoje uczucia i osobiste skojarzenia zwi\u0105zane z danym miejscem. Dlatego te\u017c nie s\u0105 one nigdy rzeczywistymi odzwierciedleniami. Artysta zag\u0119szcza w nich wypowied\u017a w postaci motywu, utrwalaj\u0105c \u015brodkami malarskimi nie daj\u0105c\u0105 si\u0119 przekaza\u0107 zawarto\u015b\u0107 pami\u0119ci. Romanowi Lipskiemu zale\u017cy na tworzeniu otwartych na interpretacj\u0119, sugestywnych obraz\u00f3w, nie za\u015b na konkretyzacji. Sprawia to, \u017ce tradycyjnie romantyczne motywy, takie jak pe\u0142ne nastroju niebosk\u0142ony, rozleg\u0142e przestrzenie, mistyczne lasy o ogromnej g\u0142\u0119bi, objawiaj\u0105 si\u0119 w nowych barwach. Artysta unika umieszczania swoich prac w konkretnych kontekstach geograficznych czy historyczno-artystycznych i rezygnuje z dodatkowych obja\u015bnie\u0144. Nie narzuca odbiorcy sposobu patrzenia, lecz pozwala mu odnale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 \u201erzeczywisto\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Roman Lipski przewa\u017cnie rozwija swoje motywy w seriach tematycznych, wychodz\u0105c zar\u00f3wno od fotografii, jak i gotowych przedstawie\u0144 jako wzor\u00f3w. Praca w oparciu o wzory, polegaj\u0105ca na porzucaniu detali i redukcji palety barw, sprawia, \u017ce obraz nabiera ulotnego charakteru. Czas zdaje si\u0119 sta\u0107 w miejscu i zatraca\u0107 w swoistej ponadczasowo\u015bci, podkre\u015blanej przez monochromatyzm obrazu. Sam proces malarski za\u015b to proces ci\u0105g\u0142ego dodawania i eliminowania. Niekt\u00f3re prace poprzez bogate impasty przywo\u0142uj\u0105 na my\u015bl krajobrazy Anselma Kiefera, podczas gdy kompozycja i p\u0142aszczyznowo\u015b\u0107, zw\u0142aszcza jego nowszych obraz\u00f3w, przypomina charakterystyczny ch\u0142\u00f3d i dystans widok\u00f3w miast ameryka\u0144skich portrecist\u00f3w spo\u0142ecznych, Georgii O\u2019Keefe i Edwarda Hoppera. Obrazy Lipskiego przecinaj\u0105 jakby wykre\u015blone, g\u0142\u0119bokie linie horyzontu. Rozproszone, mroczne \u015bwiat\u0142o k\u0142adzie si\u0119 niczym zwiewna chusta na krajobraz. Te cechy obraz\u00f3w Lipskiego s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em niebywa\u0142ej intensywno\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 podchodzi on do swoich motyw\u00f3w. To, co nieprzedstawialne, nagle znajduje si\u0119 w zasi\u0119gu r\u0119ki. Ich si\u0142a le\u017cy w sugestywnej intuicji, kt\u00f3ra, granicz\u0105c ze spe\u0142nieniem, otwiera przestrze\u0144 nowego.<\/p>\n\n\n\n

Prace Romana Lipskiego powstaj\u0105 z prze\u015bwiadczenia, \u017ce nie istnieje ostateczny obraz \u017cycia. Poniewa\u017c \u017cycie jest sum\u0105 wszystkich do\u015bwiadcze\u0144 i rzeczywisto\u015bci, w przedstawieniu odnajdziemy co najwy\u017cej jego odcie\u0144 b\u0105d\u017a aspekt. Artysta \u0142\u0105czy swoisty dla Berlina, monochromatyczny klimat z obrazami podpowiadanymi przez pami\u0119\u0107. Jego obrazy stanowi\u0105 pe\u0142n\u0105 pasji odpowied\u017a na odczarowanie stechnicyzowanego \u015bwiata, jego pozbawiony tajemnicy materializm. Lipskiego poci\u0105ga dal przysz\u0142o\u015bci i przesz\u0142o\u015bci, przeciwie\u0144stwa, labirynty refleksji oraz to, co nie\u015bwiadome. Jak podpowiada samo \u017cycie, Roman Lipski w swojej praktyce artystycznej nie chce i nie mo\u017ce udzieli\u0107 odpowiedzi na pytania naszych czas\u00f3w, oferuje za to co\u015b innego: chwile spokoju i poezji.<\/p>\n\n\n\n

Ameryka nie jest ju\u017c dla niego ziemi\u0105 obiecan\u0105, cho\u0107 odwiedzi\u0142 j\u0105 kilkakrotnie. Podoba\u0142o mu si\u0119 tam, jak twierdzi, w Berlinie jednak czuje si\u0119 lepiej.<\/p>\n\n\n\n

Berlin, kwiecie\u0144 2010<\/p>\n\n\n\n

*dr Friederike Nymphius \u2013 kuratorka mi\u0119dzynarodowych korporacyjnych kolekcji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Doktoryzowa\u0142a si\u0119 na Universit\u00e4t der K\u00fcnste w Berlinie. Od 2004 roku jest kuratork\u0105 CCA, Kunsthalle Andratx i Art Foundation Mallorca na Majorce. W 2006 roku by\u0142a kuratork\u0105 wystawy specjalnej Big City Lab<\/em>, podczas targ\u00f3w sztuki Art Forum Berlin. Od 2009 roku prowadzi w Berlinie przestrze\u0144 wystawiennicz\u0105 Nymphius Projekte prezentuj\u0105c\u0105 wystawy, w kt\u00f3rych uczestniczyli m.in.: Andreas Golinski, Steven Parrino, Gerold Miller, Katja Strunz, Ida Ekblad, Manfred Pernice… Jej dotychczasowe publikacje znalaz\u0142y si\u0119 w ponad 60 mi\u0119dzynarodowych katalogach oraz monografiach.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Krzysztof Pijarski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Friederike Nymphius<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[173],"class_list":["post-16068","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-roman_lipski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16068"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16068\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16073,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16068\/revisions\/16073"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}