{"id":15996,"date":"2010-09-21T09:16:00","date_gmt":"2010-09-21T09:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=15996"},"modified":"2022-10-18T09:34:06","modified_gmt":"2022-10-18T09:34:06","slug":"poza-white-cube","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/poza-white-cube\/","title":{"rendered":"Poza white cube"},"content":{"rendered":"\n

Interwencje Reginy Silveiry<\/h2>\n\n\n\n

Intensywny zwi\u0105zek sztuki i architektury istnieje nie od dzi\u015b. Wystarczy przypomnie\u0107, w jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cne media by\u0142y \u0142\u0105czone na przestrzeni historii: na przyk\u0142ad \u2013 w kontek\u015bcie historii Zachodu \u2013 rze\u017aba w greckich \u015bwi\u0105tyniach, roma\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach, gotyckich katedrach, czy te\u017c malarstwo we wn\u0119trzach pa\u0142ac\u00f3w, kaplic, itp.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce do oko\u0142o XV wieku architektura i pozosta\u0142e sztuki nie tylko w pewien spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142istnia\u0142y, ale nawet ta pierwsza cieszy\u0142a si\u0119 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0105. Architektura by\u0142a celem, przyczyn\u0105 ca\u0142ej pracy. Takie chimeryczne zjednoczenie sztuk staje si\u0119 niemo\u017cliwe oko\u0142o XIX wieku i z czasem wszystkie \u015brodki wyrazu zyskuj\u0105 na niezale\u017cno\u015bci. Jednak zwi\u0105zek architektury z funkcjonalno\u015bci\u0105 (przestrzenie u\u017cytkowe, mieszkania itd.) przeczy g\u0142oszonej autonomii j\u0119zyka sztuk plastycznych \u2013 st\u0105d w\u015br\u00f3d  wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w takie znaczenie maj\u0105 dzia\u0142ania powi\u0105zane z architektur\u0105 i przestrzeniami poza tak wizualnie czystym i zmitologizowanym przez nowoczesno\u015b\u0107 \u2013 white cube.<\/p>\n\n\n\n

Liczne do\u015bwiadczenia sztuki XX wieku, a konkretniej lat 60., pozwoli\u0142y na zaw\u0142aszczenie przestrzeni, w kt\u00f3rych ekspozycja jest uwzgl\u0119dniana jako miejsce i dzie\u0142o sztuki. Pola semantyczne happening\u00f3w, performance, enviroment\u00f3w i instalacji odkrywaj\u0105 te nowe wymiary, z dala od bieli, neutralnej ideologii klasycznych sal i normatywnych granic oddzielaj\u0105cych sztuk\u0119 i rzeczywisto\u015b\u0107 \u015bwiata, a bli\u017cszych naszemu \u017cyciu, komunikacji, przestrzeni i czasom. Je\u015bli \u201ewieczno\u015b\u0107 ekspozycji\u201d (cytuj\u0105c Briana O’Doherty) og\u0142oszona w przestrzeni galerii lub muzeum nie dopuszcza takiego zanieczyszczenia i po-zostaje nietkni\u0119ta w pewnego rodzaju po\u0142owicznym \u015bwiecie tymczasowej okoliczno\u015bci, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 krytycznych interwencji poszukiwanych przez sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 dotyczy tego, jak my\u015ble\u0107 o przestrzeni i jej zwi\u0105zkach z w\u0142adz\u0105, jak ustanowi\u0107 now\u0105 ekspozycyjn\u0105 topologi\u0119 i, w oparciu o tak\u0105 deterytorializacj\u0119, planowa\u0107 mniej dwubiegunowych wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych czasoprzestrzeni.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142praca w celu przej\u015bcia od sztuki przestrzeni do opartej na czasie sztuki stawania si\u0119 jest ostatnio cz\u0119sto stosowan\u0105, inspiruj\u0105c\u0105 praktyk\u0105, zw\u0142aszcza, gdy jeste\u015bmy \u015bwiadomi, \u017ce nasze \u015brodowisko uleg\u0142o zmianie na tyle, na ile zmieni\u0142y si\u0119 nasze sposoby percepcji. Nasta\u0142 nowy system wizualno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Poetyka Reginy Silveiry wpisuje si\u0119 w ten zmutowany kontekst, poniewa\u017c jest ona artystk\u0105, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce wprowadza tak\u0105 estetyczn\u0105 problematyk\u0119 do swojej tw\u00f3rczo\u015bci najcz\u0119\u015bciej i z najwi\u0119ksz\u0105 asertywno\u015bci\u0105. \u201eNa zewn\u0105trz chronionych przestrzeni sztuki znajduje si\u0119 przemieniaj\u0105ca moc sztuki, kt\u00f3ra dzia\u0142a z podw\u00f3jn\u0105 si\u0142\u0105, zawsze gdy dostarcza rzeczywisto\u015bci nowych wra\u017ce\u0144 i jest w stanie zamieni\u0107 bierne spojrzenie w zaciekawienie i zaanga\u017cowany stosunek\u201d, m\u00f3wi artystka. Ta zmiana obejmuje t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 jej tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3ra odnosi si\u0119 do przestrzeni architektonicznych (przestrzeni wewn\u0119trznych, zewn\u0119trznych oraz istniej\u0105cych mi\u0119dzy nimi miejscami prog\u00f3w, ci\u0105gle naprzemiennych, jakby by\u0142y r\u00f3\u017cnymi przedmiotami bada\u0144). W ci\u0105gu dziesi\u0119cioleci, w kt\u00f3rych tworzone przez ni\u0105 obrazy stawa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju obiekt\u00f3w architektonicznych, znajdujemy prace, kt\u00f3re ju\u017c zawieraj\u0105 czytanie przestrzenne, przede wszystkim takie jak: S\u00edmile: Office 2<\/em>, 1992; Apartamento ou Graphos [Mieszkanie lub wykresy]<\/em>, 1996 lub Auditorium<\/em>, 2002. Wszystkie prezentuj\u0105 przekszta\u0142cone projekty mebli, kt\u00f3re graj\u0105 z za\u0142aman\u0105 dwuwymiarowo\u015bci\u0105, tworz\u0105c wyobra\u017cenia i, ni mniej ni wi\u0119cej, powoduj\u0105ce zawroty g\u0142owy obrazy. Prace takie jak Solombra<\/em>, 1990; Behind the Glass [Za szyb\u0105]<\/em>, 1991; V\u00f3rtice [Wir]<\/em>, 1994; Equin\u00f3cio [Zr\u00f3wnanie dnia z noc\u0105]<\/em>, 2001 i Captura [Zdobycz]<\/em>, 2001 uwydatniaj\u0105 takie dzia\u0142ania w granicach wewn\u0119trznej lub zewn\u0119trznej przestrzeni, czego rezultatem s\u0105 prace-pasa\u017ce. Interwencje w ramach Arte\/Cidade [sztuka\/miasto] de S\u00e3o Paulo<\/em> r\u00f3wnie\u017c wzmacniaj\u0105 zwi\u0105zane z granicami zainteresowanie przestrzeni\u0105 urbanistyczn\u0105, locus miasta: szczeg\u00f3lnie Cor Cordis<\/em>, 2002 albo interakcja z otoczeniem poprzez odbywaj\u0105ce si\u0119 na wolnym powietrzu projekcje Super-her\u00f3i (Night and day) [Super-bohater (Dniem i noc\u0105)]<\/em>, 1997 czy te\u017c Transit<\/em>, 2001. Poniewa\u017c jest to w\u0142\u0105czenie tego powsta\u0142ego w mie\u015bcie, zanieczyszczonego przep\u0142ywu licznych kontakt\u00f3w i nagra\u0144 do dzie\u0142a sztuki, umo\u017cliwi\u0142o to wiele z prezentowanych sytuacji estetycznych. Jak definiuje to sama artystka: \u201eprzez ostatnie lata pewne prace i interwencje wchodzi\u0142y w interakcje z architektur\u0105 w zakresie skali urbanistycznej, w kt\u00f3rej samo miasto wspomaga wizualizacj\u0119\u201d. W rzeczywisto\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej prac tego rodzaju to czasoprzestrzenne medytacje in situ, jednocze\u015bnie uwalniaj\u0105ce od pasywnego odbioru dzie\u0142a sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Przej\u015bcie w kierunku badania drugiej strony cienia jest cz\u0119\u015bci\u0105 jej ostatniej produkcji coraz jawniej \u2013 jest nim \u015bwiat\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

W tym sensie, jej trzy du\u017ce wystawy, Claraluz [Jasne \u015bwiat\u0142o]<\/em>, 2003 w CCBB w S\u00e3o Paulo; Lumen<\/em>, 2005 w Pal\u00e1cio de Cristal\/Centro de Arte Reina Sofia w Madrycie i Fic\u00e7\u00f5es [Fikcje]<\/em>, 2007 w Museu Vale do Rio Doce w Vila Velha stanowi\u0105 trylogi\u0119. \u015awiat\u0142o, jako zdarzenie i jako struktura, oferuje efekty o du\u017cej g\u0119sto\u015bci, bez wzgl\u0119du na jego prawdziw\u0105 natur\u0119 albo jego \u017ar\u00f3d\u0142a (albo istniej\u0105ce, albo wyimaginowane). W rzeczywisto\u015bci ta trylogia \u0142\u0105czy zainteresowanie wzrokowym badaniem \u015bwiat\u0142a \u2013 rejestrowaniem lub wpisywaniem \u015bwiat\u0142a w struktury przestrzenne, \u0142\u0105czeniem niematerialnego z mocn\u0105 fizyczno\u015bci\u0105 (budynki o silnej obecno\u015bci) \u2013 i przekszta\u0142caniem jego pojawienia si\u0119 na architekturze w sytuacj\u0119, now\u0105 konstrukcj\u0119 nasycon\u0105 jak\u0105\u015b tajemnic\u0105 lub magi\u0105, za strategi\u0119 dzia\u0142ania maj\u0105c fragmentacj\u0119 i inwazj\u0119. I jest w tym zawsze poznawcze z\u0142udzenie, poszukiwanie stanu poiesis (inwencji) o wzrokowej genezie.<\/p>\n\n\n\n

Artystka zdaje si\u0119 spe\u0142nia\u0107 renesansowy wym\u00f3g Witruwiusza (w De Architectura, Liber Primus) by, poza inn\u0105 wiedz\u0105 \u201ewiedzie\u0107 jak czyta\u0107 z gwiazd i by\u0107 obeznanym z systemem niebieskim\u201d, sporz\u0105dzaj\u0105c przez ostatnie lata map\u0119 wizualnej kosmologii, gdzie my zostali\u015bmy umieszczeni jako mieszka\u0144cy,  oszo\u0142omieni tym, co widzimy. Zyskuj\u0105ca na znaczeniu obecno\u015b\u0107 nieba, niebieskiego uniwersum, \u015bwiat\u0142a jako widnokr\u0119gu \u2013 od Equin\u00f3cio<\/em>, 2000 lub Lunar [Krajobraz ksi\u0119\u017cycowy]<\/em>, 2002-2003 po wspomnian\u0105 wy\u017cej trylogi\u0119 \u2013 nie jest wolna od alegorii (bogatych w znaczenia).<\/p>\n\n\n\n

W poetyce Reginy Silveiry rozwija si\u0119 tak\u017ce gra \u0142\u0105czenia wirtualnej wizualno\u015bci jako fikcji, czasami niematerialnej, z kontekstami przestrzennymi o wielkiej materialno\u015bci, powoduj\u0105c w tym samym czasie uczucie lekko\u015bci i g\u0119stej sensorycznej wibracji. Jest to paradoksalna rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra le\u017cy w samym paradoksie obraz\u00f3w, w ich efektach, ci\u0105gle rozwijanych, zw\u0142aszcza wtedy, gdy spos\u00f3b replikowania rzeczywisto\u015bci (podw\u00f3jnie dwuznaczne) kreuje wyra\u017any iluzjonizm i, w konsekwencji, wizualno\u015b\u0107 w zawieszeniu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Regina Silveira, “Intersky”, 2007, winyl samoprzylepny, 900 m2<\/sup>, wystawa”Fic\u00e7\u00f5es<\/em>“, Museu Vale do Rio Noce, Vila Velha<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z drugiej strony, katalog jej prac z minionych pi\u0119ciu lat odzwierciedla mi\u0119dzynarodowy dorobek (Mexico, Houston, Bogota, Lima, New Delhi) i przekracza zakres tego tekstu. Niemniej jednak, ten plan przebytych podr\u00f3\u017cy zawiera interwencj\u0119 Derrapando<\/em>, 2004, dzie\u0142o site-specific<\/em> w Centro Cultural Espa\u00f1a (Montevideo), inwazyjny asambla\u017c ze \u015blad\u00f3w opon na fasadzie budynku; Irruption Series (Saga) [Seria wtargni\u0119\u0107 (Saga)]<\/em>, 2006, podczas sz\u00f3stego Biennale w Tajpej, kiedy teren na zewn\u0105trz budynku pokry\u0142y niezwyk\u0142e \u015blady ludzkich st\u00f3p albo Mundus Admirabilis<\/em>, 2007, w brazylijskim Centro Cultural Banco do Brasil, gdzie Silveira stworzy\u0142a architektoniczne pud\u0142o jak z koszmar\u00f3w sennych \u2013 przezroczyste, z powi\u0119kszonymi wizerunkami owad\u00f3w. Nie mo\u017cna te\u017c tutaj zapomnie\u0107 o tych miejskich interwencjach, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wytwarzane w kontek\u015bcie architektury z projekcji wizualnych w ruchu. By\u0107 mo\u017ce Noor<\/em>, 2005, prezentowana na World Performing Arts Festival w Lahore, najlepiej ukazuje istot\u0119 poruszaj\u0105cych si\u0119 obraz\u00f3w, obrazu istniej\u0105cego w czasie, kt\u00f3ry zmienia si\u0119 jak kameleon, gdziekolwiek si\u0119 pojawia: s\u0142owo \u015bwiat\u0142o w kaligrafii Urdu artystka wy\u015bwietli\u0142a w popularnych miejscach miasta.<\/p>\n\n\n\n

W ramach tego wyzwania wszystkie interwencje artystki zawieraj\u0105 cz\u0119\u015bciowo dekonstrukcj\u0119 przestrzeni i dekontekstualizacj\u0119 jej fizycznych wymog\u00f3w, wyra\u017conych w powtarzaj\u0105cych si\u0119 aspektach jej tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 czy jest to odczytywanie zewn\u0119trznych przestrzeni i architektury przez analizowanie \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a, z wielkim ol\u015bnieniem obrazami, zak\u0142opotaniem percepcyjnym i poetyckim, czy te\u017c uderzenie wybranymi obrazami (insekty, \u015blady opon, \u015blady st\u00f3p, itd.), kt\u00f3re mog\u0105 pozbawi\u0107 miejsce ustalonego sensu, nie bez odrobiny krytycznej ironii. W ka\u017cdym przypadku, szeroki zakres przeprowadzonych symulacji wizualnych stanowi j\u0119zyk poetyki (konstruktywny\/dekonstruktywny), kt\u00f3ry jest wspierany przez przemys\u0142 technologii wizualnych (os\u0142on przeciw\u015bwietlnych, projekcji, digitalizacji), w celu realizacji zachwycaj\u0105cych prac, emancypacyjnych wizualizacji.<\/p>\n\n\n\n

Silnie zaznaczaj\u0105ca si\u0119 obecno\u015b\u0107 architektury w sztuce, szczeg\u00f3lnie w pracach Reginy Silveiry, jest symbolem nadchodz\u0105cej p\u0142ynno\u015bci sztuki i \u017cycia, bli\u017cszej wizualnemu zanieczyszczeniu, w kt\u00f3rym na co dzie\u0144 przebywamy. Symbolizuje r\u00f3wnie\u017c odzyskanie miejsca jako kontekstu \u2013 bez wcze\u015bniejszej dekoratywno\u015bci czy ornament\u00f3w \u015bciennych \u2013 w kt\u00f3rym zostaje osi\u0105gni\u0119ta inna estetyczna perspektywa. Jest to r\u00f3wnie\u017c przestrzenne zaw\u0142aszczenie, stawianie na prace-hybrydy, kt\u00f3rych modyfikacje j\u0119zykowe zmieniaj\u0105 znaki przestrzenne. Niew\u0105tpliwie takie czytanie miejsc k\u0142adzie nacisk na wzajemne powi\u0105zanie wymog\u00f3w ka\u017cdej przestrzeni (czy architektonicznych, dotycz\u0105cych ochrony \u015brodowiska czy te\u017c socjopolitycznych) aby doj\u015b\u0107 do kolejnego, z\u0142o\u017conego, do\u015bwiadczenia estetycznego (nie na pr\u00f3\u017cno architektura jako medium jest w istocie nieczysta: dopuszcza ogl\u0105danie, \u017cycie, zamieszkiwanie). W rzeczywisto\u015bci wszystkie prace site-specific<\/em> i interwencje przestrzenne \u2013 tak zwana sztuka publiczna \u2013 s\u0105 powi\u0105zane z zamieszkiwaniem \u015bwiata promowanym przez sztuk\u0119 na drodze do nowej wizualno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142umaczenie: Agata Mendrychowska<\/p>\n\n\n\n

*Adolfo Montejo Navas, poeta, krytyk i niezale\u017cny kurator. Autor m.in.: Inscripciones<\/em>, 1999; \u00cdntimo Infinito<\/em>, 2001; Pedras Pensadas<\/em>, 2002; Na linha do horizonte<\/em>, 2003 oraz esej\u00f3w o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adolfo Montejo Navas<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[172],"class_list":["post-15996","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-regina_silveira"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15996"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16004,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15996\/revisions\/16004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}