Plakat Tadeusza Piechury, znany szczeg\u00f3lnie w \u0141odzi, i to nie tylko dzi\u0119ki jego wystawie indywidualnej w \u0141\u00f3dzkim Muzeum Sztuki w roku 2000, jest tak\u017ce wci\u0105\u017c obecny, mimo wszystkich pesymistycznych moment\u00f3w w dziejach plakatu artystycznego, nawet w pejza\u017cu ulicy \u2013 na zasadzie kontrastu. Ten kontrast staje si\u0119 coraz wi\u0119kszy i tym samym plakat odr\u00f3\u017cnia si\u0119 o dziwo od tych, wieszanych dla cel\u00f3w konsumpcyjnych p\u0142acht reklamowych pe\u0142nych ludzkiej masy, \u201cpon\u0119tnych towar\u00f3w\u201d, bezlicowych u\u015bmiech\u00f3w, nieludzkich idea\u0142\u00f3w odurzonego i odurzaj\u0105cego ludzkiego \u201epi\u0119kna\u201d zawartego w ciele, kt\u00f3re dzisiaj coraz cz\u0119\u015bciej zdaje si\u0119 osi\u0105ga\u0107 piedesta\u0142y \u201cnowej\u201d sztuki. Chyba ma racj\u0119 Umberto Eco, kt\u00f3ry w swojej Historii pi\u0119kna <\/em>(2004) pisze: \u201cDo charakterystycznych cech sztuki XX wieku w epoce komercjalizacji \u017cycia nale\u017cy sta\u0142a koncentracja uwagi na obiektach u\u017cytkowych. Redukcja wszystkich obiekt\u00f3w do towaru i powolne zanikanie ich warto\u015bci u\u017cytkowej w \u015bwiecie sta\u0142ej wymienno\u015bci spowodowa\u0142y totaln\u0105 zmian\u0119 istoty przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku. […] Obiekt zatraca bowiem wszelkie cechy unikalno\u015bci i jednostkowo\u015bci, traci swoj\u0105 \u2018aur\u0119\u2019, kt\u00f3ra okre\u015bla\u0142a jego pi\u0119kno i znaczenie. Nowa pi\u0119kno\u015b\u0107 jest w swoim przemijaniu reprodukcyjna. Ona musi bowiem sk\u0142ania\u0107 konsument\u00f3w do coraz cz\u0119stszych zmian, kt\u00f3re s\u0105 konsekwencj\u0105 szybkiej zu\u017cywalno\u015bci i znudzenia si\u0119 (obiektami zastanymi), aby tym samym nie zahamowa\u0107 wzrostu ich produkcyjno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dlatego kontrast uniwersalnego j\u0119zyka ikonicznego Piechury po\u0142\u0105czonego ze \u015bwiadomie wybran\u0105 ascetyczn\u0105 typografi\u0105 jest niemal\u017ce niesamowity, czyni z jego prac co\u015b nieprawdopodobnie innego i przez to zauwa\u017calnego w \u015bwiecie kolorowych bohomaz\u00f3w. Nawi\u0105zuje tym samym do najlepszych tradycji plakatu artystycznego gdzie nie brak takich nazwisk jak Pablo Picasso, Georges Braque, El Lissitzky, L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, czy wreszcie Jan Lenica. Piechura ucieka w swoich pracach do ca\u0142kowitej monochromatyczno\u015bci, czyli tego, co swego czasu implikowa\u0142o idea\u0142 wczesnej grafiki ksi\u0105\u017ckowej. Oszcz\u0119dna i jednorodna, czysta w odbiorze koncepcja zharmonizowania tekstu i obrazu, staje si\u0119 ponadj\u0119zykow\u0105, uniwersaln\u0105 struktur\u0105 komunikacji globalnej, ale wyalienowanej z bezmy\u015blnego bombardowania widza ikoniczno\u015bci\u0105 prymitywnej i cielesnej konsumpcji. Zapisy jego dzie\u0142 w pami\u0119ci widza s\u0105 tak silne, \u017ce staj\u0105 przed oczyma wyobra\u017ani, wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z w\u0142asnej przesz\u0142o\u015bci, aby ukaza\u0107 istot\u0119 tre\u015bci zawartej w jak\u017ce prostych, a przez to bezczasowych i pi\u0119knych rozwi\u0105zaniach, kt\u00f3re nie znajduj\u0105 tak inspiruj\u0105cych por\u00f3wna\u0144 w \u015bwiecie plakatu.<\/p>\n\n\n\n Artur Rubinstein wy\u0142ania si\u0119 z czerni p\u0142aszczyzny zanurzonej w otch\u0142ani niebytu, skoncentrowany nad niewidoczn\u0105 klawiatur\u0105. Tylko g\u0142owa i r\u0119ka tego wielkiego \u0142odzianina, pe\u0142na echa muzycznego wyimaginowanego d\u017awi\u0119ku brzmi\u0105cego z drugiego plakatu tej samej serii, po\u015bwi\u0119conej otwarciu zbior\u00f3w Galerii Muzyki im. A. Rubinsteina w Muzeum Historii Miasta \u0141odzi w 1990 roku. Tutaj ju\u017c nie ma pianisty, jest tylko klawiatura, kt\u00f3rej wci\u015bni\u0119te klawisze tworz\u0105 gam\u0119 tonaln\u0105 o nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 d\u017awi\u0119ku, to wi\u0119cej ni\u017c muzycznomalarskie my\u015blenie Johna Cage\u2019a, to jest zamkni\u0119cie i otwarcie czasu w nieprzemijaj\u0105cym momencie sko\u0144czonego dzie\u0142a. Gdyby Piechura nic innego od tego czasu nie stworzy\u0142, musia\u0142by przej\u015b\u0107 do historii sztuki, kt\u00f3ra nie potrzebuje krzyku, kt\u00f3ra jest jak sekwencja film\u00f3w Antonioniego: czarno-bia\u0142a reminiscencja nie maj\u0105cej ko\u0144ca etiudy wspomnie\u0144 uwiecznionych na tym skrawku papieru, kt\u00f3ry przem\u00f3wi\u0142 i przetrwa\u0142 jako poezja nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 marze\u0144 o prawdziwej i absolutnej sztuce.<\/p>\n\n\n\n Ten czysty zdyscyplinowany redukcjonizm, manifestuj\u0105cy si\u0119 w szeregu prac plakatu tematycznego jest rezultatem wielu przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3re w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu dowodz\u0105, \u017ce sztuka nie jest tylko spontanicznym zrywem \u201caran\u017cowanego\u201d happeningu, tylko mostem pomi\u0119dzy zrywem ducha a prac\u0105 szarych kom\u00f3rek, kt\u00f3re tworz\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 dzie\u0142a sztuki. Tu jakby niespodziewanie odkrywamy ideow\u0105 blisko\u015b\u0107 do Paula Klee, kt\u00f3ry jak ma\u0142o kto d\u0105\u017cy\u0142 w swej pozornej u\u0142omno\u015bci do rozwi\u0105za\u0144 nader delikatnych, gdzie s\u0142owo i znak ikoniczny stawa\u0142y si\u0119 jedno\u015bci\u0105 serca i g\u0142owy. Czy jest to wp\u0142yw bezpo\u015bredni, czy tylko reminiscencja us\u0142yszanego i zobaczonego, nie jest to a\u017c tak wa\u017cne w epoce, w kt\u00f3rej od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 d\u0105\u017cenia do ascetycznej ekstazy zawartej w znaku zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 do punktu. Je\u015bli chcesz bowiem wyrazi\u0107 niesko\u0144czono\u015b\u0107, to zr\u00f3b tylko punkt \u2013 zwyk\u0142 mawia\u0107 jeden z Bauhausowskich Mistrz\u00f3w, Paul Klee, niezbyt daleki kosmologicznym przemy\u015bleniom Piechury, kt\u00f3ry w swojej pod\u015bwiadomo\u015bci jest zdolny przenosi\u0107 archetypiczne modele uniwersalnej duszy cz\u0142owieczej w formie mitycznej wieczno\u015bci. Jest ona w swej statyczno\u015bci tylko pozornie r\u00f3\u017cna od pr\u00f3b jego dynamicznych, nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 serii, daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 szczeg\u00f3lnie tam, gdzie niespodziewanie jak zgrzyt pojawia si\u0119 kolor, pojawia si\u0119 czerwie\u0144 \u2013 wtedy powstaje ca\u0142y szereg znak\u00f3w, plakat\u00f3w zaburzaj\u0105cych cisz\u0119 zamkni\u0119tych przestrzeni pe\u0142nych harmonii, prawie \u017ce medytatywnego buddyzmu zen. Jest to jeszcze chyba poszukiwanie, a mo\u017ce tylko refleksja nadziei, \u017ce mo\u017cna inaczej.<\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105 formy sko\u0144czone, kt\u00f3rym nie mo\u017cna nic doda\u0107, ani nic uj\u0105\u0107 \u2013 s\u0105 one jak s\u0142owa wieloznaczne i tajemne, ale jak\u017ce potrzebne, aby przetrwa\u0107; nie w dekonstrukcji, nie w wielo\u015bci, ale w wiecznej jedno\u015bci z kosmosem odczuwanym w mistycznym uniesieniu gin\u0105cego \u015bwiat\u0142a, pomi\u0119dzy czerni\u0105 i biel\u0105. Przed rokiem Roman Opa\u0142ka szuka\u0142 ostatecznego rozwi\u0105zania zanurzonego w bieli, w tym roku Piechura ukazuje, \u017ce mo\u017cna si\u0119 tylko zobaczy\u0107 pomi\u0119dzy tymi dwoma biegunami: bieli i czerni, bo jedno i drugie pozostawione sobie samemu zanika i znika… tylko gdzie?<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce odpowied\u017a na to pytanie da jeden z plakat\u00f3w Piechury i dlatego lepiej im po\u015bwi\u0119ci\u0107 czas, ni\u017c temu co zapisane zosta\u0142o gryfem przemijania. Ten skoncentrowany j\u0119zyk ikoniczno\u015bci prezentowany przez Tadeusza Piechur\u0119 oddaje ho\u0142d plakatowi, kt\u00f3ry zrodzony w XIX wieku do cel\u00f3w jak\u017ce r\u00f3\u017cnych, osi\u0105gn\u0105\u0142 wy\u017cyny prawdziwej sztuki, co prawda mo\u017cliwej do reprodukowania, ale przez to te\u017c umo\u017cliwiaj\u0105cej powszechniejszy, a mo\u017ce nawet bardziej demokratyczny odbi\u00f3r uniwersalnych prawd zakodowanych w minimalistycznej ikonie prawdy pomi\u0119dzy s\u0142owem a obrazem.<\/p>\n\n\n\n *dr hab. Piotr O. Scholz jest profesorem UMCS-u w Lublinie, gdzie kieruje Zak\u0142adem Por\u00f3wnawczej Historii Sztuki Instytutu Kulturoznawstwa oraz profesorem w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu w Innsbrucku. Z jego inicjatywy w Galerii Uniwersytetu w Innsbrucku w listopadzie i grudniu 2004 roku zostanie pokazana wystawa plakatu Tadeusza Piechury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Piotr O. Scholz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[76],"class_list":["post-15847","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-piechura_plakat"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15848,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15847\/revisions\/15848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}