{"id":15722,"date":"2006-01-11T15:50:00","date_gmt":"2006-01-11T15:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=15722"},"modified":"2022-10-12T16:06:17","modified_gmt":"2022-10-12T16:06:17","slug":"z-ilya-i-emilia-kabakov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/z-ilya-i-emilia-kabakov\/","title":{"rendered":"Z Ily\u0105 i Emili\u0105 Kabakov"},"content":{"rendered":"\n

Tomasz Za\u0142uski:\u00a0<\/strong>Od kilkunastu lat wystawiaj\u0105 Pa\u0144stwo prace pod wsp\u00f3lnym szyldem \u201eIlya i Emilia Kabakov\u201d. Od kiedy dok\u0142adnie datuje si\u0119 to podw\u00f3jne autorstwo? Jak nale\u017cy je interpretowa\u0107? Czy chodzi tu o wskazanie Pani aktywnego zaanga\u017cowania w proces tw\u00f3rczy i dzielonej odpowiedzialno\u015bci za efekt realizacji? Czy stanowicie teraz Pa\u0144stwo artystyczn\u0105 par\u0119, dwoje wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych ze sob\u0105 tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy realizuj\u0105 wsp\u00f3lne dzie\u0142a? A mo\u017ce w gr\u0119 wchodzi tu raczej akt symboliczny, wskazanie inspiruj\u0105cej roli, jak\u0105 Emilia Kabakov odgrywa w sztuce \u2013 i w \u017cyciu \u2013 Ilyi Kabakova?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Emilia Kabakov:\u00a0<\/strong>Pracujemy razem od 1989 roku. Moje imi\u0119 nie wsp\u00f3\u0142sygnuje wcze\u015bniejszych realizacji Ilyi, gdy\u017c jakkolwiek odwiedza\u0142am wcze\u015bniej jego studio, to nie mia\u0142am nic wsp\u00f3lnego z samym pracami. Imiona nas obojga wyst\u0119puj\u0105 tylko w tytule obecnej prezentacji 10 album\u00f3w, gdy\u017c jako taka, prezentacja ta jest jednym z przejaw\u00f3w naszej wsp\u00f3\u0142pracy. Autorem samych prac jest jednak wy\u0142\u0105cznie Ilya Kabakov.<\/p>\n\n\n\n

Ilya Kabakov:\u00a0<\/strong>Nie b\u0119dziemy te\u017c wyjawia\u0107 charakteru i stopnia naszej wsp\u00f3\u0142pracy. Jest to nasz sekret i chcemy, \u017ceby tak pozosta\u0142o.
TZ:\u00a0<\/strong>Chcia\u0142bym spyta\u0107 o recepcj\u0119 Pana wcze\u015bniejszych i Pa\u0144stwa obecnych, wsp\u00f3lnych prac na Zachodzie. Na jak\u0105 interpretacj\u0119 swoich prac liczyli\u015bcie Pa\u0144stwo w krajach zachodnich, do powstania jakiego rodzaju efektu odbiorczego chcieli\u015bcie doprowadzi\u0107? W jakim stopniu zamierzenia te uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

I&EK:\u00a0<\/strong>Musimy przede wszystkim podkre\u015bli\u0107, \u017ce odbiorca jest dla nas zawsze bardzo wa\u017cny. Z drugiej strony nasze nadzieje i oczekiwania s\u0105 takie same jak w przypadku innych artyst\u00f3w i artystek. Je\u015bli za\u015b chodzi o faktyczn\u0105 recepcj\u0119 naszych prac, to nie mo\u017cemy odpowiada\u0107 za zachodniego widza \u2013 nasza odpowied\u017a b\u0119dzie jedynie rezultatem naszych wyobra\u017ce\u0144 i fantazji na jego temat.<\/p>\n\n\n\n

TZ:<\/strong>\u00a0Czy zgodzi si\u0119 Pan, \u017ce dla ludzi z kraj\u00f3w zachodnich, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 usytuowa\u0107 Pana wcze\u015bniejszych prac w kontek\u015bcie reali\u00f3w \u017cycia w radzieckim mieszkaniu komunalnym, prace te pozostaj\u0105 niejasne, je\u015bli nie wr\u0119cz ca\u0142kowicie nieczytelne?
IK:<\/strong>\u00a0Dziewi\u0119\u0107 lat temu odpowied\u017a na to pytanie brzmia\u0142aby nast\u0119puj\u0105co: tak, oni nie s\u0105 w stanie zrozumie\u0107 tych prac, ale zrozumiej\u0105 je, gdy poznaj\u0105 kontekst \u017cycia w ZSRR. Dzisiaj odpowied\u017a brzmi jednak inaczej: ten spos\u00f3b \u017cycia daje si\u0119 odnie\u015b\u0107 jedynie do \u017cycia w Rosji, pe\u0142nego szale\u0144stwa, delirycznego, kt\u00f3re \u2013 jak ka\u017cde inne szale\u0144stwo \u2013 nie wymaga \u017cadnych wyja\u015bnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Czy pr\u00f3bowa\u0142 Pan jako\u015b udost\u0119pni\u0107 sam ten kontekst reali\u00f3w \u017cycia w ZSRR, w jaki\u015b spos\u00f3b wpisa\u0107 go w swoje prace?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:<\/strong>\u00a0Nie s\u0105dz\u0119, abym w swoich pracach ukazywa\u0142 jakie\u015b realia, jak\u0105\u015b faktyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Wykorzystuj\u0119 jedynie pewne obrazy, fantazje, wyobra\u017cenia, a one nie stanowi\u0105 bezpo\u015bredniego odzwierciedlenia rzeczywisto\u015bci.
TZ:\u00a0<\/strong>Czy widzowie, dla kt\u00f3rych kontekst radziecki pozostaje niedost\u0119pny, mog\u0105 interpretowa\u0107 Pana prace na jakim\u015b innym, bardziej uniwersalnym, \u201eog\u00f3lnoludzkim\u201d poziomie? W jednym z wywiad\u00f3w przeczyta\u0142em, \u017ce od momentu, gdy wystawia Pan swe prace na ca\u0142ym \u015bwiecie, pr\u00f3buje Pan aktywizowa\u0107 ten ich og\u00f3lniejszy \u2013 \u201esentymentalny\u201d, jak Pan to sam okre\u015bla \u2013 poziom b\u0105d\u017a aspekt…<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>W zasadzie \u2013 tak. Ale ostateczny rezultat i recepcja moich prac nie zale\u017c\u0105 od moich \u017cycze\u0144.
TZ:<\/strong>\u00a0Co Pa\u0144stwo s\u0105dz\u0105 o mo\u017cliwej recepcji Waszych realizacji w Polsce? Jak prace te mog\u0105 by\u0107 odbierane w Polsce, bior\u0105c cho\u0107by pod uwag\u0119 nasz\u0105 histori\u0119 i sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n

I&EK:\u00a0<\/strong>Nasze prace by\u0142yby odbierane w Polsce bardziej pozytywnie, gdyby by\u0142o w nich wi\u0119cej negatywno\u015bci, gdyby si\u0119ga\u0142a ona 90% \u2013 s\u0105dzimy jednak, \u017ce zawarte w nich elementy pozytywne i negatywne r\u00f3wnowa\u017c\u0105 si\u0119 (50% \u2013 50%).
TZ:<\/strong>\u00a0Jak nale\u017cy to rozumie\u0107? Czy chodzi tu o og\u00f3ln\u0105 sugesti\u0119, \u017ce Polacy w jakim\u015b sensie lubi\u0105 negatywne aspekty \u017cycia i rzeczywisto\u015bci, a w rezultacie poszukuj\u0105 ich te\u017c w sztuce?<\/em>
I&EK:\u00a0<\/strong>Nie, mamy tu na my\u015bli krytyczne nastawienie Polak\u00f3w (w pe\u0142ni uzasadnione) do Rosji. W \u017cadnym razie nie chodzi\u0142o nam o og\u00f3lny negatywizm w odniesieniu do \u017cycia czy sztuki w Polsce. Z drugiej jednak strony krytycyzm i negatywizm s\u0105 dzisiaj czym\u015b powszechnym w ka\u017cdym kraju i musz\u0105 by\u0107 obecne w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej.
TZ:<\/strong>\u00a0Jak mo\u017cna by scharakteryzowa\u0107 recepcj\u0119 Pa\u0144stwa prac w samej Rosji przez ostatnie dziesi\u0119\u0107 lat?<\/em>
I&EK:<\/strong>\u00a0Jako naturaln\u0105 adaptacj\u0119 przesz\u0142o\u015bci.
TZ:\u00a0<\/strong>Proces takiej adaptacji mo\u017ce jednak biec w r\u00f3\u017cnych kierunkach, mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy i zyskiwa\u0107 r\u00f3\u017cne znaczenia. Czy nie obawiaj\u0105 si\u0119 Pa\u0144stwo, \u017ce inna, socjopolityczna \u201eadaptacja przesz\u0142o\u015bci\u201d, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna od jakiego\u015b czasu obserwowa\u0107 w Rosji, spowoduje, \u017ce pewne aspekty Waszej sztuki, zwi\u0105zane z krytyczn\u0105 ekspozycj\u0105 wyobra\u017aniowo przetworzonych reali\u00f3w \u017cycia w ZSRR, stan\u0105 si\u0119 ponownie aktualne? Owa faktyczna \u201eadaptacja przesz\u0142o\u015bci\u201d, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0119, wydaje si\u0119 by\u0107 pe\u0142na nostalgii i mitologizacji, a za jej symbol mo\u017cna uzna\u0107 pr\u00f3by \u2013 z tego co mi wiadomo w niekt\u00f3rych wypadkach udane \u2013 przywracania monument\u00f3w radzieckiej \u201esztuki publicznej\u201d na wcze\u015bniejsze miejsca ich ekspozycji…<\/em>
I&EK:\u00a0<\/strong>To d\u0142ugie pytanie samo stanowi ju\u017c odpowied\u017a.
TZ:\u00a0<\/strong>Przyjmuj\u0119 zatem, \u017ce odpowied\u017a brzmi: \u201etak\u201d. Zmie\u0144my jednak nieco temat, chcia\u0142bym zapyta\u0107 o koncepcj\u0119 i praktyk\u0119 instalacji totalnej. Czym jest instalacja totalna, jak mo\u017cna by j\u0105 zdefiniowa\u0107?<\/em>
I&EK:<\/strong> Instalacja totalna \u201ewch\u0142ania\u201d widza i sprawia, \u017ce z oboj\u0119tnego przechodnia staje si\u0119 on aktywnym wsp\u00f3\u0142uczestnikiem aktu tworzenia. Oznacza to, \u017ce wykorzystuj\u0105c r\u00f3\u017cne obrazy i \u015brodki techniczne \u2013 obiekty, kolory, o\u015bwietlenie, d\u017awi\u0119ki lub g\u0142osy \u2013 pr\u00f3bujemy oddzia\u0142ywa\u0107 na wyobra\u017ani\u0119 widza, tak by zacz\u0105\u0142 on wykorzystywa\u0107 swoje \u201eg\u0142\u0119bokie pok\u0142ady pami\u0119ci\u201d osobistej, emocjonalnej, kulturowej, spo\u0142ecznej lub historycznej. W sytuacji idealnej widz nie by\u0142by w stanie odr\u00f3\u017cni\u0107 obraz\u00f3w wewn\u0119trznych od zewn\u0119trznych.
TZ:\u00a0<\/strong>Du\u017cy nacisk jest zatem po\u0142o\u017cony na rol\u0119 widza. Kim jest ten widz, z my\u015bl\u0105 o kt\u00f3rym tworzycie Pa\u0144stwo swoje prace?<\/em>
IK:<\/strong>\u00a0Powstaje pytanie, czy chodzi tu o odbiorc\u0119 \u201enaiwnego\u201d, czy te\u017c \u201ewyspecjalizowanego\u201d, a mo\u017ce o nieokre\u015blony konglomerat obydwu typ\u00f3w? Musz\u0119 jednak powiedzie\u0107, \u017ce widz z my\u015bl\u0105 o kt\u00f3rym robi\u0142em swoje prace, uformowa\u0142 si\u0119 dla mnie w czasie, gdy mieszkaj\u0105c w Moskwie, \u017cy\u0142em w idealnym kr\u0119gu przyjaci\u00f3\u0142. Widz ten \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z trzema idealnymi wyobra\u017ceniami: Andriej Monastyrskij, Boris Grojs i Pawe\u0142 Peppersztejn. Mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wyobra\u017cenia te nie by\u0142y fikcyjne, lecz nad wyraz rzeczywiste.
TZ:\u00a0<\/strong>W jednym z tekst\u00f3w pisze Pan, \u017ce instalacja totalna zwraca si\u0119 przeciwko modernistycznej idei oraz praktyce tak zwanego autonomicznego dzie\u0142a sztuki – takiego, kt\u00f3re nie bierze pod uwag\u0119 swego kontekstu, miejsca swego powstania i ekspozycji, a zarazem pr\u00f3buje zdominowa\u0107 i podporz\u0105dkowa\u0107 sobie otoczenie. Oznacza\u0142oby to, \u017ce instalacja totalna musi by\u0107 ide\u0105 dzie\u0142a \u201ein situ\u201d, dzie\u0142a ka\u017cdorazowo dostosowuj\u0105cego si\u0119 do miejsca ekspozycji. I rzeczywi\u015bcie, wskazuje Pan, \u017ce instalacja totalna winna by\u0107 \u201edostrojona\u201d do wielo\u015bci zr\u00f3\u017cnicowanych kontekst\u00f3w, tradycji i g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 charakter i to\u017csamo\u015b\u0107 miejsca w jego zastanej aktualno\u015bci. Jak przygotowujecie si\u0119 Pa\u0144stwo do wyeksponowania specyfiki jednostkowego miejsca w swoich pracach? Jak okre\u015blane s\u0105 konteksty, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 reaktywizowane w instalacji jako pracy o charakterze site-specific?<\/em><\/p>\n\n\n\n

I&EK:\u00a0<\/strong>Pr\u00f3bujemy pracowa\u0107 na materiale, jaki stanowi\u0105 kulturowe konteksty danego miejsca. Oznacza to, \u017ce nasze prace odnosz\u0105 si\u0119 do \u201ekulturowej biblioteki\u201d, kt\u00f3r\u0105 \u2013 jak zak\u0142adamy \u2013 widz nosi w swojej g\u0142owie (w swojej pami\u0119ci). Dok\u0142adniej rzecz bior\u0105c, odwo\u0142ujemy si\u0119 do opowiadania i narracyjno\u015bci rozumianych jako elementy europejskiej tradycji kulturowej. Tym co dzisiaj nabiera szczeg\u00f3lnego znaczenia, s\u0105 rozmiary owej \u201ekulturowej biblioteki\u201d, w jakiej posiadaniu jest wsp\u00f3\u0142czesny widz.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Narracyjno\u015b\u0107 jako taka pozostaje jednak do\u015b\u0107 og\u00f3lnym kontekstem odniesienia. Co by Pa\u0144stwo odpowiedzieli tym krytykom Waszych realizacji, kt\u00f3rzy utrzymuj\u0105, \u017ce prace te tak naprawd\u0119 nie bior\u0105 pod uwag\u0119 danego miejsca? Krytycy ci wskazuj\u0105, \u017ce pr\u00f3buj\u0105 Pa\u0144stwo ca\u0142kowicie przetworzy\u0107 miejsce, w kt\u00f3rym wasze prace s\u0105 instalowane i \u017ce w efekcie prace te wch\u0142aniaj\u0105 w siebie miejsce ekspozycji, wci\u0105\u017c pozostaj\u0105c nierelacyjnymi, zamkni\u0119tymi w sobie i odseparowanymi od reszty \u015bwiata, \u201emikrokosmicznymi\u201d bytami. Innymi s\u0142owy twierdz\u0105 oni, \u017ce instalacja totalna nie eksponuje jednostkowo\u015bci danego miejsca, lecz traktuje je jako materia\u0142, kt\u00f3ry nale\u017cy ukszta\u0142towa\u0107 w totalne, rekreuj\u0105ce ca\u0142e swe otoczenie i poch\u0142aniaj\u0105ce widza dzie\u0142o sztuki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I&EK:\u00a0<\/strong>To bardzo niejasne pytanie. Mo\u017cemy jednak odpowiedzie\u0107, \u017ce autonomiczne, zamkni\u0119te w sobie przestrzenie stanowi\u0105 jedynie cz\u0119\u015b\u0107 naszej praktyki artystycznej. Pozosta\u0142e realizacje w ca\u0142o\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 na lokalnym kontek\u015bcie \u2013 mo\u017cna to powiedzie\u0107 niemal\u017ce o wszystkich naszych projektach publicznych. Niestety, w \u015bwiecie sztuki ka\u017cdy artysta jest \u201eoznakowywany\u201d za pomoc\u0105 tylko jednej z wielu praktyk artystycznych, na jakich opieraj\u0105 si\u0119 jego realizacje. Jest to bardzo ekonomiczne i nic nie mo\u017cna z tym zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

TZ:<\/strong>\u00a0Czy w rodzaju tematyki, jak\u0105 podejmujecie Pa\u0144stwo w swoich pracach, wyst\u0105pi\u0142a jaka\u015b zdecydowana zmiana w ostatnich kilkunastu latach?<\/em>
IK:\u00a0<\/strong>Tak, oczywi\u015bcie, tematyka ulega\u0142a zmianom. Przez kilka lat moje prace dotyczy\u0142y ran, jakie pozostawi\u0142o we mnie \u017cycie w Zwi\u0105zku Radzieckim. Potem, w pewnym momencie tematyka ta si\u0119 wyczerpa\u0142a i razem z Emili\u0105 zacz\u0119li\u015bmy pracowa\u0107 na materiale, jaki stanowi\u0105 wyobra\u017cenia wpisane w kultur\u0119 europejsk\u0105. Tendencja ta daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 przede wszystkim w naszych projektach publicznych. Potem w naszych g\u0142owach pojawi\u0142 si\u0119 w\u0105tek utopii i \u201eutopijno\u015bci\u201d, co zaowocowa\u0142o modu\u0142ami r\u00f3\u017cnych utopijnych projekt\u00f3w (w tym r\u00f3wnie\u017c projekt\u00f3w du\u017cych miast). Wreszcie mo\u017cna tu wspomnie\u0107 wyst\u0119puj\u0105cy zawsze, lecz w ostatnich latach ze szczeg\u00f3lnym nat\u0119\u017ceniem, w\u0105tek artysty jako postaci wyobra\u017conej. Zrobili\u015bmy na przyk\u0142ad gigantyczn\u0105, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z obraz\u00f3w, \u201eretrospektywn\u0105\u201d wystaw\u0119 trzech fikcyjnych artyst\u00f3w, kt\u00f3rymi byli Ch. Rosenthal, I. Kabakov oraz I. Spivak.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Sk\u0105d ta potrzeba, \u017ceby zajmowa\u0107 si\u0119 \u201eutopijnymi\u201d projektami i sam\u0105 ide\u0105 utopii\u0142 Jak\u0105 funkcj\u0119 ma odgrywa\u0107 utopia w sztuce i \u017cyciu w tak zwanej epoce \u201epostutopijnej\u201d? Czy da si\u0119 co\u015b zachowa\u0107 z tradycji my\u015bli utopijno-mesjanistycznej, poddaj\u0105c j\u0105 jakie\u015b bardziej radykalnej transformacji?<\/em><\/p>\n\n\n\n

I&EK:\u00a0<\/strong>S\u0142owo \u201epotrzeba\u201d jest tutaj niew\u0142a\u015bciwe \u2013 niczego nie robimy z konieczno\u015bci, lecz dlatego, \u017ce w pewnym okre\u015blonym momencie co\u015b przychodzi nam do g\u0142owy; by\u0107 mo\u017ce p\u00f3\u017aniej przyjdzie nam na my\u015bl co\u015b innego i tematyka naszych prac zn\u00f3w si\u0119 zmieni. A co do transformacji i zachowania czego\u015b z my\u015bli utopijno-mesjanistycznej \u2013 kto wie, czy jest to mo\u017cliwe (lub niemo\u017cliwe)?<\/p>\n\n\n\n

TZ:<\/strong>\u00a0Czy zgadzacie si\u0119 Pa\u0144stwo z interpretacj\u0105 Waszych prac jako \u201epostmodernistycznych\u201d i z rozpatrywaniem Waszej dzia\u0142alno\u015bci jako jednego z czynnik\u00f3w rozwoju instalacji rozumianej jako praktyka postmodernistyczna?<\/em>
I&EK:<\/strong>\u00a0Wszystko co m\u00f3wi si\u0119 o naszych pracach, jest uzasadnione i trafne. A zatem r\u00f3wnie\u017c to.<\/p>\n\n\n\n

TZ:<\/strong>\u00a0Czy oznacza to, \u017ce z zasady zgadzacie si\u0119 Pa\u0144stwo na ka\u017cd\u0105 interpretacj\u0119 swojej sztuki? Czy w og\u00f3le mo\u017cliwa jest taka interpretacja, kt\u00f3ra by wywo\u0142a\u0142a Pa\u0144stwa sprzeciw?<\/em>
I&EK:\u00a0<\/strong>Nie, zgodzimy si\u0119 z wszelkimi interpretacjami pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0105 one r\u00f3\u017cnorodne i b\u0119dzie ich wiele.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Czy rozw\u00f3j Pana dzia\u0142alno\u015bci artystycznej na jej wcze\u015bniejszych etapach nale\u017cy sytuowa\u0107 w specyficznym, rosyjskim \u2013 czy mo\u017ce raczej radzieckim \u2013 kontek\u015bcie i odnosi\u0107 do lokalnych \u017ar\u00f3de\u0142 inspiracji, czy te\u017c raczej w szerszym, europejskim kontek\u015bcie dwudziestowiecznych przemian sztuki? Szczeg\u00f3lnie interesuje mnie tu geneza narracyjno\u015bci w Pana pracach. Co wi\u0119cej, czy te same kategorie, kt\u00f3rych u\u017cywa si\u0119 do opisu pewnych przejaw\u00f3w sztuki zachodniej, daje si\u0119 te\u017c odnie\u015b\u0107 do opisu Pa\u0144skich prac? Przyk\u0142adowo, gdy pracowa\u0142 Pan z Josephem Kosuthem nad Korytarzem dw\u00f3ch banalno\u015bci, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w kolekcji CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, czy czu\u0142 Pan, \u017ce obaj mo\u017cecie by\u0107 nazwani w tym samym sensie \u201ekonceptualistami\u201d?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Wydaje mi si\u0119, \u017ce w gr\u0119 wchodzi tu zar\u00f3wno kontekst europejski, lokalny i by\u0107 mo\u017ce jeszcze jaki\u015b inny. Nie spos\u00f3b ich od siebie odseparowa\u0107 ani nawet odr\u00f3\u017cni\u0107. Si\u0119gn\u0105\u0142em po opowiadanie i narracyjno\u015b\u0107, gdy\u017c najlepiej wyra\u017caj\u0105 kultur\u0119 rosyjsk\u0105. Je\u015bli za\u015b chodzi o \u201ekonceptualizm\u201d, to sytuacja wygl\u0105da analogicznie, jak w przypadku \u201epostmodernizmu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Porozmawiajmy o albumach jako swoistym \u201egatunku\u201d artystycznym opartym na narracyjno\u015bci. Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 idea tworzenia album\u00f3w i jak gatunek ten ewoluowa\u0142? Czy mo\u017cna nazwa\u0107 prezentacj\u0119 album\u00f3w \u201einstalacj\u0105 totaln\u0105\u201d? Jaki rodzaj nastawienia i jaki spos\u00f3b percepcji po stronie widza zak\u0142adaj\u0105 te prace?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Albumy zacz\u0105\u0142em tworzy\u0107 na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych, gdy bardzo interesowa\u0142 mnie zwi\u0105zek pomi\u0119dzy obrazami i tak zwanymi \u201eg\u0142osami\u201d (tekstami \u201em\u00f3wionymi\u201d). Szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142a mnie r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tym, co widzimy i tym, co m\u00f3wimy. Obraz wizualny zawsze by\u0142 dla mnie otoczony przez g\u0142osy-komentarze, zar\u00f3wno moje w\u0142asne, jak i innych os\u00f3b. W tamtym okresie obraz sam w sobie, \u201eko\u0144cz\u0105cy si\u0119 na samym sobie\u201d w og\u00f3le dla mnie nie istnia\u0142. Obrazy postrzega\u0142em niejako \u201ew rz\u0119dzie\u201d: ka\u017cdy obraz (malowid\u0142o, rysunek, wszelkiego rodzaju obraz) by\u0142 poprzedzony innym, a r\u00f3wnie\u017c po nim samym nast\u0119powa\u0142 kolejny, z niewielkimi zmianami. Co wi\u0119cej, wizerunek zawsze pokrywa\u0142 bia\u0142\u0105 kartk\u0119 lub bia\u0142e p\u0142\u00f3tno, a zatem bia\u0142a kartka jest zawsze pierwsza, pierwotna, wizerunek za\u015b \u2013 wt\u00f3rny. Wreszcie rzecz najwa\u017cniejsza: pusta, bia\u0142a kartka by\u0142a dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142em \u017cycia i energii, natomiast wizerunek nie mia\u0142 w sobie ani tego, ani tego. Kulminacj\u0105 tego wszystkiego by\u0142 gatunek album\u00f3w, w kt\u00f3rym dynamika opowie\u015bci rozwija si\u0119 w dw\u00f3ch kierunkach. Po pierwsze chodzi tu o opis choroby autora (oczywi\u015bcie rozumianej jako metafora), po drugie mamy tu do czynienia z bardziej formaln\u0105 lini\u0105 narracyjn\u0105, z histori\u0105 uwolnienia bia\u0142ej kartki od wszelkich obraz\u00f3w, wszelkich wizerunk\u00f3w. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, prezentacji album\u00f3w nie mo\u017cna nazwa\u0107 prawdziw\u0105 \u201einstalacj\u0105 totaln\u0105\u201d. Oczywi\u015bcie po\u017c\u0105dane by\u0142o jednak, gdyby widz zosta\u0142 poch\u0142oni\u0119ty przez narracj\u0119 i wizualn\u0105 ewolucj\u0119 album\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Jakie relacje wyst\u0119puj\u0105 mi\u0119dzy s\u0142owem i obrazem w albumach? Jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni s\u0142owny komentarz towarzysz\u0105cy pracom \u2013 nie tylko zreszt\u0105 albumom, lecz tak\u017ce innym, tak\u017ce obecnie realizowanym pracom?<\/em>
IK:\u00a0<\/strong>Najbardziej interesuj\u0105ca by\u0142a i jest funkcja koincydencji i niekoincydencji, a tak\u017ce wzajemna prowokacja obrazu i s\u0142owa (tekst jest zawsze s\u0142owem m\u00f3wionym).<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>Wydaje si\u0119, \u017ce w albumach istnieje zawsze wi\u0119cej ni\u017c jeden \u201eg\u0142os\u201d, wi\u0119cej ni\u017c jedna \u201emowa\u201d. Jaki sens ma ta \u201epolifoniczna\u201d wielo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w? Czy w zwi\u0105zku z ni\u0105 co\u015b w tych pracach przydarza si\u0119 narracji rozumianej jako artystyczno-literacko-wokalna technika?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:<\/strong>\u00a0Im wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w, tym ja\u015bniejsze staje si\u0119 to, \u017ce nie istnieje \u017caden pojedynczy, \u201eostatni\u201d (lub \u201eostateczny\u201d) g\u0142os. Cokolwiek za\u015b przydarza si\u0119 narracji w tych pracach – wa\u017cne jest, \u017ce si\u0119 to w og\u00f3le zdarza.
TZ:<\/strong>\u00a0Do jakiego stopnia mo\u017cna traktowa\u0107 albumy jako specyficzn\u0105 form\u0119 lub strategi\u0119 tworzenia wieloaspektowego autoportretu, rozproszonego na wielo\u015b\u0107 opowiada\u0144 o jednostkowych, fikcyjnych postaciach?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Cokolwiek robimy, \u015bwiadomie lub nie\u015bwiadomie, w ko\u0144cu okazuje si\u0119 by\u0107 autoportretem. M\u00f3wi\u0105c o innych, tak naprawd\u0119 wci\u0105\u017c m\u00f3wimy \u201eo sobie\u201d.
TZ:\u00a0<\/strong>W jednym z 10 album\u00f3w, zatytu\u0142owanym Siedz\u0105cy w szafie Primakow, wyst\u0119puje kilkakrotnie powt\u00f3rzony motyw czarnego prostok\u0105ta, kt\u00f3ry \u2013 jak twierdzi Boris Grojs \u2013 mo\u017cna odczyta\u0107 jako aluzj\u0119 do “Czarnego kwadratu” Malewicza. Czy mamy tu do czynienia z krytyczn\u0105 aluzj\u0105, z krytycznym dialogiem, kt\u00f3ry toczy\u0142 Pan wtedy ze sztuk\u0105 modernistyczn\u0105? Czy mo\u017ce Pan powiedzie\u0107, jakie znaczenie mia\u0142 dla Pana Malewicz, suprematyzm i “Czarny kwadrat” na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Nie by\u0142em wtedy pod wp\u0142ywem suprematyzmu ani Czarnego kwadratu Malewicza, gdy\u017c w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych nie wiedzieli\u015bmy zbyt wiele o tym wszystkim. Niemniej jednak kody kulturowe mog\u0105 czasem oddzia\u0142ywa\u0107 nie tylko \u015bwiadomie, lecz r\u00f3wnie\u017c nie\u015bwiadomie. Je\u015bli sam wykorzysta\u0142em obraz czarnego pude\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>A teraz, gdy zna Pan ju\u017c sztuk\u0119 i idee Malewicza, jakie znaczenie ma dla Pana jego suprematystyczny projekt i Czarny kwadrat jako pocz\u0105tek jego suprematystycznej praktyki? Czy suprematyzm nie by\u0142 ide\u0105 \u201einstalacji totalnej\u201d na skal\u0119 kosmologiczn\u0105, \u201einstalacji totalnej\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a dokona\u0107 przetworzenia, rekreacji ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci a\u017c po jej najmniejsze detale i by\u0107 wszechobejmuj\u0105cym miejscem \u017cycia dla wszystkich? Przypomina mi to pewien cytat: \u201ekiedy\u015b nastanie czas, gdy b\u0119d\u0105 istnia\u0142y tylko instalacje i […] ka\u017cdy b\u0119dzie \u017cy\u0142 w instalacji\u201d \u2013 czy nie powiedzia\u0142 Pan kiedy\u015b czego\u015b takiego?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Bardzo mi to pytanie pochlebia, ale trudno mi na nie odpowiedzie\u0107, gdy\u017c wygl\u0105da ono na interpretacj\u0119, a jak ju\u017c by\u0142o wcze\u015bniej powiedziane, ka\u017cda interpretacja jest s\u0142uszna i trafna.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

TZ:\u00a0<\/strong>W okresie gdy albumy by\u0142y tworzone, wykorzystywa\u0142 je Pan do swego rodzaju performance: zwyk\u0142 Pan powoli, na g\u0142os odczytywa\u0107 tekst i po kolei pokazywa\u0107 obrazy zebranej grupie przyjaci\u00f3\u0142. Kt\u00f3ra forma prezentacji jest lepsza \u2013 performance czy te\u017c obecna quasiinstalacja, je\u015bli si\u0119 we\u017amie pod uwag\u0119 specyfik\u0119 album\u00f3w jako gatunku?<\/em><\/p>\n\n\n\n

IK:\u00a0<\/strong>Albumy mog\u0105 by\u0107 prezentowane w r\u00f3\u017cnych formach: na stole jako ksi\u0105\u017cki, jako instalacja w formie swoistego labiryntu, wreszcie w postaci filmu wideo (wersja japo\u0144ska). Z idealn\u0105 prezentacj\u0105 mieliby\u015bmy jednak do czynienia wtedy, gdy widz (lub czytelnik) mia\u0142by mo\u017cliwo\u015b\u0107 obejrzenia lub przeczytania album\u00f3w \u201ew samotno\u015bci\u201d. Lecz z powodu panuj\u0105cego dzisiaj powszechnie braku \u201ewolnego czasu\u201d jest to \u201eutopijna idea\u201d, gdy\u017c ju\u017c na samym pocz\u0105tku takiej \u201esamotnej podr\u00f3\u017cy\u201d z pewno\u015bci zadzwoni telefon kom\u00f3rkowy…<\/p>\n\n\n\n

TZ:<\/strong>\u00a0Ka\u017cdy album opowiada co\u015b, co wydaje si\u0119 by\u0107 poetyck\u0105 lub kontemplacyjn\u0105 histori\u0105 samotnej i zdesperowanej \u201ema\u0142ej\u201d osoby, kt\u00f3ra dzia\u0142a pod wp\u0142ywem idei \u201enie z tego \u015bwiata\u201d, fantastycznych, wizyjnych, wr\u0119cz chorobliwych emocji, manii lub wizji i jest w stanie robi\u0107 utopijne, wyobra\u017aniowe, niemo\u017cliwe w swej absurdalno\u015bci rzeczy. Ka\u017cda z tych postaci jest jednak z g\u00f3ry skazana na znikni\u0119cie w bieli ostatniej kartki albumu. Jakie jest Pana podej\u015bcie do tych i\u015bcie tragicznych postaci? Do jakiego stopnia si\u0119 Pan z nimi identyfikuje? Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jest pewne niezaprzeczalne, sentymentalne \u201epi\u0119kno\u201d \u2013 je\u015bli dzi\u015b wci\u0105\u017c mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tego s\u0142owa \u2013 w sposobie, w jaki u\u017cywa Pan tego nieco wytartego, katastroficznego i tragicznego schematu narracyjnego ukazuj\u0105cego jednostk\u0119, kt\u00f3rej pr\u00f3ba wyrwania si\u0119 z niezno\u015bnie ograniczonego \u017cycia jest z g\u00f3ry skazana na niepowodzenie i prowadzi do znikni\u0119cia, dematerializacji albo \u015bmierci postaci…<\/em>
IK<\/strong>:\u00a0Pana niewielki esej sam dostarcza ju\u017c wspania\u0142ej odpowiedzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozmawia Tomasz Za\u0142uski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[88],"class_list":["post-15722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-ilyaemilia_kabakov"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15722"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15724,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15722\/revisions\/15724"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}