{"id":15174,"date":"2011-06-14T13:53:00","date_gmt":"2011-06-14T13:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=15174"},"modified":"2022-09-28T14:54:35","modified_gmt":"2022-09-28T14:54:35","slug":"zawsze-pomiedzynotatki-o-obrazach-i-przestrzeniach-w-ruchu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/zawsze-pomiedzynotatki-o-obrazach-i-przestrzeniach-w-ruchu\/","title":{"rendered":"Zawsze pomi\u0119dzy. Notatki o obrazach i przestrzeniach (w ruchu)"},"content":{"rendered":"\n<p>Pojawiaj\u0105ce si\u0119 w ostatnich latach na \u015bwiecie publikacje, b\u0119d\u0105ce wynikiem bada\u0144 nad tendencjami rozwojowymi charakteryzuj\u0105cymi wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczn\u0105, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na bardzo istotne przeobra\u017cenia, jakie dotkn\u0119\u0142y pola sztuk wizualnych w ko\u0144cowym okresie dwudziestego stulecia. Najwa\u017cniejsze konsekwencje opisywanych tam transformacji s\u0105 przy tym uznawane r\u00f3wnie\u017c za fundament i zarazem horyzont najnowszych, kszta\u0142towanych obecnie postaw artystycznych, co oznacza tak\u017ce, \u017ce diagnozowany stan rzeczy postrzegany jest jako trwa\u0142y i posiadaj\u0105cy znacz\u0105cy wp\u0142yw na formowanie przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Charakterystyczny obraz wspomnianych wy\u017cej proces\u00f3w, sk\u0105din\u0105d bardzo symptomatyczny dla rozwijaj\u0105cej si\u0119 obecnie i zyskuj\u0105cej na znaczeniu perspektywy badawczej wobec kultury, przynosi, mi\u0119dzy innymi, opublikowana w 2005 roku przez Oxford University Press ksi\u0105\u017cka <em>Themes of Contemporary Art: Visual Art after 1980.<\/em> Jej autorzy, Jean Robertson i Craig McDaniel, tak\u017ce przedstawili pogl\u0105d, wed\u0142ug kt\u00f3rego strategie dzia\u0142ania wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki uleg\u0142y w okresie ostatnich dw\u00f3ch dekad minionego wieku zasadniczej i precyzyjnie ukierunkowanej transformacji. Zgodnie z ich koncepcj\u0105, dzisiejsza sztuka (doda\u0142bym jednak w tym miejscu, \u017ce pocz\u0105tki tego procesu mo\u017cemy lokalizowa\u0107 ju\u017c w wyst\u0105pieniach nowej awangardy ko\u0144ca lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i pocz\u0105tku sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, inicjuj\u0105cych w\u00f3wczas dzia\u0142ania intermedialne i multimedialne) ostatecznie porzuca panuj\u0105c\u0105 w niej jeszcze do niedawna jednorodno\u015b\u0107 strukturaln\u0105 i tworzywow\u0105, przestaj\u0105c mie\u015bci\u0107 si\u0119 w swym obecnym upostaciowieniu w granicach tradycyjnie wyznaczanych dot\u0105d przez parametry wybranego rodzaju i medium. W zarysowanym w ten spos\u00f3b uj\u0119ciu, z kt\u00f3rym sk\u0105din\u0105d trudno by\u0142oby si\u0119 nie zgodzi\u0107 \u2013 jest ono bardzo dobrze udokumentowane, a liczb\u0119 argument\u00f3w przemawiaj\u0105cych na jego rzecz mo\u017cna by powi\u0119ksza\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 \u2013 ani czysto\u015b\u0107 rodzajowa, ani tym bardziej piel\u0119gnowanie i eksplorowanie w dzia\u0142aniach artystycznych jedynie tych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 charakterystyczne dla wykorzystywanych medi\u00f3w, nie okre\u015bla obecnie tworzonych dzie\u0142. Do rangi reprezentatywnych, a zarazem w du\u017cej mierze dominuj\u0105cych atrybut\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, urastaj\u0105 dzi\u015b w zamian r\u00f3\u017cnorakie postaci transgresyjno\u015bci oraz kszta\u0142towanej przez ni\u0105 hybrydyczno\u015bci. Inter-, multi- oraz hipermedialno\u015b\u0107 tworz\u0105 oblicza obecnej sztuki, a transkulturowo\u015b\u0107 wyznacza format \u015brodowiska jej dzia\u0142ania. Do\u015bwiadczenie proponowane przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 sztuk\u0119 staje si\u0119 wi\u0119c coraz cz\u0119\u015bciej i w coraz wi\u0119kszym stopniu obcowaniem ze strukturami heterogenicznymi, zr\u00f3\u017cnicowanymi wewn\u0119trznie zar\u00f3wno na poziomie strukturalnym, jak i materia\u0142owym. Transmedialno\u015b\u0107 okre\u015bla charakter najnowszych praktyk artystycznych, nadaj\u0105c wyraz zar\u00f3wno poszczeg\u00f3lnym dzie\u0142om, jak i ca\u0142ym programom sztuki.<\/p>\n\n\n\n<p>Robertson i McDaniel, w\u015br\u00f3d proces\u00f3w, kt\u00f3re w najwi\u0119kszym stopniu wp\u0142ywaj\u0105 na formy kszta\u0142towania si\u0119 sztuki po 1980 roku, wymieniaj\u0105: rozw\u00f3j nowych medi\u00f3w; pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowanie postaw tw\u00f3rczych (pluralizm artystyczny) powi\u0105zane \u2013 co szczeg\u00f3lnie istotne \u2013 z rosn\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i akceptacj\u0105 faktu, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 staje si\u0119 podstawowym atrybutem rzeczywisto\u015bci we wszystkich jej przejawach; oddzia\u0142ywanie teorii na praktyki artystyczne (metadyskursywno\u015b\u0107); oraz interakcje sztuki z kultur\u0105 wizualn\u0105 codzienno\u015bci. Doda\u0142bym, \u017ce w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach i w r\u00f3\u017cnych okresach procesy te uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cne porz\u0105dki i hierarchie. Z kolei najwa\u017cniejsze, kluczowe motywy i tematy wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki, te, kt\u00f3re nada\u0142y tytu\u0142 przywo\u0142anej ksi\u0105\u017cce to, zdaniem jej autor\u00f3w, czas, przestrze\u0144, cia\u0142o, j\u0119zyk, to\u017csamo\u015b\u0107 oraz \u2013 zaskakuj\u0105ca i nieco staro\u015bwiecko brzmi\u0105ca w tym kontek\u015bcie \u2013 duchowo\u015b\u0107 (je\u015bli jednak oderwa\u0107 to poj\u0119cie od kojarzonych z nim zwykle tradycyjnych kontekst\u00f3w, to i ono r\u00f3wnie\u017c uka\u017ce swoj\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107 dla analizy tera\u017aniejszej sztuki).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"616\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri-1024x616.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15179\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri-1024x616.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri-300x181.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri-768x462.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri-1536x925.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-bialej-przestrzeni_copyri.jpg 1661w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eToys\u201d, dokumentacja z bia\u0142ej przestrzeni, kadry z projekcji wideo, 2001-2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zarysowana wy\u017cej koncepcja znakomicie t\u0142umaczy zar\u00f3wno genez\u0119, jak i sam przebieg proces\u00f3w, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y w dyskutowanym okresie video art. Mo\u017cna te\u017c wr\u0119cz powiedzie\u0107 (bo dzia\u0142a to w obie strony), \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wideo i jej dzieje stanowi\u0105 wy\u015bmienity przyk\u0142ad omawianych tu proces\u00f3w. U pocz\u0105tk\u00f3w swego rozwoju, w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia, sztuka wideo \u2013 pomimo oczywistej, technologiczno-medialnej i artystycznej z\u0142o\u017cono\u015bci, kt\u00f3ra j\u0105 charakteryzowa\u0142a, wi\u0105\u017c\u0105c w ten spos\u00f3b, wydawa\u0142oby si\u0119 nieuchronnie, z licznymi innymi dziedzinami sztuki i nadaj\u0105c jej swoi\u015bcie paso\u017cytniczy charakter<sup>1<\/sup>\u00a0\u2013 w rzeczywisto\u015bci rozwija\u0142a si\u0119 w wymuszonej, zasadniczej izolacji od wi\u0119kszo\u015bci innych zjawisk artystycznych, przede wszystkim od podstawowych, uznawanych w\u00f3wczas ci\u0105gle za najwa\u017cniejsze, nurt\u00f3w \u00f3wcze\u015bnie tworzonej sztuki skupionej na artefakcie. Sztuka wideo, za spraw\u0105 samego jej medium, postrzegana by\u0142a jako dziedzina autonomiczna, odr\u0119bna, wr\u0119cz oddalona od tradycyjnych rodzaj\u00f3w nowoczesnych praktyk artystycznych. Uprawiaj\u0105cy j\u0105 arty\u015bci sami wi\u0119c, paradoksalnie, skazywali si\u0119 poniek\u0105d na r\u00f3wnie alternatywny, podziemny status. Bowiem wyb\u00f3r medium wideo czyni\u0142 niejako automatycznie podejmuj\u0105cego tak\u0105 decyzj\u0119 tw\u00f3rc\u0119 artyst\u0105 osobnym, identyfikowa\u0142 go z rol\u0105 artysty wideo, a nie po prostu z pozycj\u0105 artysty. Inn\u0105 kwesti\u0105, nie wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 jednak ani na opis, ani na ocen\u0119 rozwa\u017canych zjawisk, jest to, \u017ce arty\u015bci uprawiaj\u0105cy wideo cz\u0119sto i ch\u0119tnie przyjmowali w\u00f3wczas takie w\u0142a\u015bnie awangardowe, dystansuj\u0105ce uto\u017csamienie. Czy z wyboru, czy z konieczno\u015bci jednak, w ramach \u00f3wczesnego systemu instytucjonalnego sztuki, medium wideo narzuca\u0142o identyfikacj\u0119 zar\u00f3wno artystom, jak i wytworom ich pracy, czyni\u0142o je swoistymi, alternatywnymi, osobnymi zjawiskami.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_42_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15185\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_42_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_42_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_42_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_42_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Sytuacja sztuki wideo zacz\u0119\u0142a si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem zmienia\u0107 w\u0142a\u015bnie w latach osiemdziesi\u0105tych, kiedy to zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 w jej polu coraz liczniejsze dzie\u0142a z premedytacj\u0105 skierowane przez ich tw\u00f3rc\u00f3w w stron\u0119 tradycyjnych form artystycznych. Zacz\u0119\u0142o rozwija\u0107 si\u0119 wideo-malarstwo, obok wideoinstalacji znacz\u0105c\u0105 pozycj\u0119 zacz\u0119\u0142a dla siebie zdobywa\u0107 tak\u017ce i wideorze\u017aba (bardzo znamienn\u0105 ewolucj\u0119 przechodzi, na przyk\u0142ad, w tym zakresie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Nam June Paika), zacz\u0119\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o muzyce wideo i wideota\u0144cu. Wraz ze s\u0142abni\u0119ciem znaczenia nurt\u00f3w konceptualnych w sztuce, kt\u00f3re dot\u0105d sprzyja\u0142y izolacji i estetycznej odr\u0119bno\u015bci sztuki wideo, wzmocnieniu ulega\u0142a rola tendencji rozwijaj\u0105cych zwi\u0105zki sztuki wideo z tradycyjnymi dyscyplinami artystycznymi. Jednak ostateczna integracja wideo w polu sztuk wizualnych mog\u0142a si\u0119 rzecz jasna dokona\u0107 dopiero w wyniku transformacji systemu instytucjonalnego sztuki, transformacji w\u0142\u0105czaj\u0105cej wideo do og\u00f3lnego instrumentarium sztuki. Sta\u0142o si\u0119 tak ostatecznie w ostatniej dekadzie dwudziestego wieku. Symboliczn\u0105 a zarazem spektakularn\u0105 tego proklamacj\u0105 sta\u0142a si\u0119 wystawa Billa Violi w ameryka\u0144skim pawilonie podczas 46. Biennale w Wenecji w 1995 roku. Warto jednak przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce dokonuj\u0105ca si\u0119 w\u00f3wczas zmiana statusu sztuki wideo by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie szerszego, przedstawionego wy\u017cej, procesu przeobra\u017caj\u0105cego wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_2_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15187\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_2_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_2_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_2_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_2_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W polskiej sztuce wideo mo\u017cemy oczywi\u015bcie bez trudu zaobserwowa\u0107 wyst\u0119powanie analogicznych proces\u00f3w. Charakterystyczne dla lat siedemdziesi\u0105tych analityczne, konceptualne, metadyskursywne wideo, skupione na charakterystycznych dla siebie w\u0142a\u015bciwo\u015bciach medialnych, sformatowane w tym kszta\u0142cie przez artyst\u00f3w skupionych w Warsztacie Formy Filmowej (a tak\u017ce i wok\u00f3\u0142 niego) zacz\u0119\u0142o w kolejnej dekadzie ust\u0119powa\u0107 miejsca ekspresjonistycznym wideoperformansom, krytycznemu wideo spo\u0142ecznemu, hybrydycznemu wideomalarstwu (wy\u0142aniaj\u0105cemu si\u0119 z po\u0142\u0105czenia malarstwa, filmu i wideo). W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych polska scena sztuki wideo nabra\u0142a ju\u017c w pe\u0142ni zr\u00f3\u017cnicowanego charakteru, rozszerzaj\u0105c nast\u0119pnie i pog\u0142\u0119biaj\u0105c t\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 w swym dalszym rozwoju.<\/p>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Anny Konik, kt\u00f3rej przede wszystkim po\u015bwi\u0119cony jest niniejszy tekst, ujawnia, jak s\u0105dz\u0119, swoje charakterystyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci wtedy w\u0142a\u015bnie, gdy przygl\u0105damy si\u0119 jej w kontek\u015bcie podj\u0119tych w poprzednich akapitach rozwa\u017ca\u0144. Konik rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 artystyczn\u0105 w ko\u0144cu lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, a wi\u0119c w chwili, kiedy opisane wy\u017cej transformacje w zasadzie ju\u017c si\u0119 dokona\u0142y. Trafi\u0142a wi\u0119c na og\u00f3lnie ukszta\u0142towan\u0105, pluralistycznie zorientowan\u0105 scen\u0119 artystyczn\u0105, na kt\u00f3rej wideo odnalaz\u0142o ju\u017c swoje miejsce, pe\u0142ni\u0105c tam rol\u0119 jednego z wielu dost\u0119pnych, r\u00f3wnorz\u0119dnych instrument\u00f3w kreacji (aczkolwiek warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w aktualnym porz\u0105dku sztuki Zachodu rola odgrywana przez wideo nieoczekiwanie bardzo wyra\u017anie zyska\u0142a na znaczeniu, szczeg\u00f3lnie nieproporcjonalnie do pozycji zajmowanej na rynku sztuki). I dlatego w\u0142a\u015bnie artystyczne wybory Anny Konik, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce tak\u017ce w jej tw\u00f3rczo\u015bci wideo spe\u0142nia, niezmiennie dot\u0105d, niezwykle istotn\u0105, \u017ceby nie powiedzie\u0107 \u2013 najwa\u017cniejsz\u0105 funkcj\u0119, nie umie\u015bci\u0142y jej wraz z tworzonymi przez ni\u0105 pracami w odr\u0119bnej enklawie video art, lecz wpisa\u0142y w wielomedialne, wielotworzywowe pole wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki. Zarazem jednak wybory te spowodowa\u0142y, \u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3re wideo jako medium wnosi do sfery tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, nada\u0142y jej dzie\u0142om specyficzne, wynikaj\u0105ce z wybranych przez ni\u0105 narz\u0119dzi cechy i pomog\u0142y zarazem ukszta\u0142towa\u0107 poetyk\u0119 charakteryzuj\u0105c\u0105 jej dotychczasow\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_13_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15189\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_13_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_13_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_13_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_13_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Musimy w pierwszej kolejno\u015bci zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Anna Konik, wykorzystuj\u0105c szeroko instrumentarium wideo, nie tworzy jedynie wideozapis\u00f3w (zwanych popularnie filmami wideo), lecz wideoinstalacje. Obrazy wideo s\u0105 przez ni\u0105 tworzone, gromadzone i opracowywane po to, aby ostatecznie sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wielowymiarowej, z\u0142o\u017conej, czasoprzestrzennej struktury artystycznej. Do\u015bwiadczenie odbiorcze jej prac nie sprowadza si\u0119 wi\u0119c do ogl\u0105dania wideo (niezale\u017cnie od tego, jak wa\u017cne znaczenia i warto\u015bci s\u0105 z nimi zwi\u0105zane), lecz jest ka\u017cdorazowo do\u015bwiadczeniem zbudowanego przez ni\u0105 miejsca.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyb\u00f3r instalacji wideo jako formy wypowiedzi wprowadzi\u0142 do tw\u00f3rczo\u015bci Anny Konik rozpi\u0119cie pomi\u0119dzy \u015bwiatem, do kt\u00f3rego odsy\u0142aj\u0105 nas elektroniczne obrazy, a przestrzeni\u0105 galeryjn\u0105, w kt\u00f3rej zosta\u0142y one ulokowane. Tworzone przez ni\u0105 obrazy wideo uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w linearne sekwencje, buduj\u0105ce struktur\u0119 narracji, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 (nieobecne) osoby, (niegdysiejsze) wydarzenia, (odleg\u0142e) miejsca. Narracji, kt\u00f3re, sk\u0105din\u0105d, odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 w swym kszta\u0142cie do poetyk filmowych i pozwalaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 o pracach Konik tak\u017ce i w kategoriach kina dokumentalnego, filmowego eseju czy audiowizualnej impresji. Narracje te wpisywane s\u0105 zarazem w przestrze\u0144 instalacji, staj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b cz\u0119\u015bci\u0105 symultanicznego uk\u0142adu i przyjmuj\u0105c posta\u0107 aran\u017cacji, w kt\u00f3rej relacje pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi, przestrzennie ulokowanymi linearnymi sekwencjami wideo s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cne, jak relacje wyst\u0119puj\u0105ce w\u015br\u00f3d obraz\u00f3w buduj\u0105cych ka\u017cd\u0105 z nich z osobna. Instalacje Anny Konik zderzaj\u0105 w ten spos\u00f3b tryb wiecznej tera\u017aniejszo\u015bci, w\u0142a\u015bciwy uk\u0142adowi przestrzennemu, z trybem czasu przesz\u0142ego, charakterystycznym dla obrazowych dyskurs\u00f3w wideo. Ich konfrontacja w obr\u0119bie dzie\u0142a prowadzi ka\u017cdorazowo do interesuj\u0105cych przeobra\u017ce\u0144 i przesuni\u0119\u0107 w ca\u0142o\u015bciowej konstrukcji jego struktury relacji czasoprzestrzennych. Rozw\u00f3j usytuowanych r\u00f3wnolegle wobec siebie strumieni obraz\u00f3w wideo (dyskurs\u00f3w audiowizualnych), wewn\u0119trznie zorganizowanych diachronicznie, ale wobec siebie pozostaj\u0105cych w relacji synchronicznej, dynamizuje bowiem przestrze\u0144 dzie\u0142a, nadaj\u0105c jej cech\u0119 czasowo\u015bci, podczas gdy trwa\u0142e umiejscowienie tych strumieni wraz ze wspomnian\u0105 ich synchronizacj\u0105 w ramach porz\u0105dku przestrzennego nadaje im z kolei cech\u0119 sta\u0142o\u015bci. Odbiorcy tak\u017ce wpisuj\u0105 si\u0119 w t\u0119 dialektyk\u0119 transformacji, przemieszczaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy obrazami i wspomagaj\u0105c w ten spos\u00f3b zar\u00f3wno proces dynamizacji przestrzeni, jak i tendencj\u0119 do stabilizacji dyskurs\u00f3w obrazowych, do osadzania historii w trwa\u0142ych, cho\u0107 zarazem personalizowanych lokalizacjach. Aktywno\u015b\u0107 odbiorc\u00f3w, buduj\u0105ca relacje pomi\u0119dzy ka\u017cdym lub ka\u017cd\u0105 z nich z osobna a poszczeg\u00f3lnymi sk\u0142adnikami \u015brodowiska instalacji, tworzy ka\u017cdorazowo w ich do\u015bwiadczeniach zmienn\u0105, indywidualnie kszta\u0142towan\u0105 i prze\u017cywan\u0105 posta\u0107 dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_22_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15191\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_22_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_22_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_22_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_22_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dynamika zmiennych relacji pomi\u0119dzy sukcesywno\u015bci\u0105 nast\u0119powania po sobie obraz\u00f3w wideo a r\u00f3wnoczesno\u015bci\u0105 wyst\u0119powania-obok-siebie sk\u0142adnik\u00f3w uk\u0142adu przestrzeni instalacji, przynosi ponadto w wypadku tw\u00f3rczo\u015bci Konik inne jeszcze konkretne efekty: przemieszcza protagonist\u00f3w historii opowiadanych przez obrazy, przenosi ich z narracyjnej przesz\u0142o\u015bci do przestrzennej tera\u017aniejszo\u015bci, uobecnia w \u015brodowisku instalacji i \u2013 wreszcie \u2013 czyni ich swoi\u015bcie wsp\u00f3\u0142obecnymi z odbiorcami dzie\u0142a. Publiczno\u015b\u0107 mo\u017ce nawi\u0105za\u0107 w swych indywidualnych doznaniach bli\u017cszy z nimi kontakt, zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105, intymn\u0105 przestrze\u0144 \u2013 miejsce refleksji i pog\u0142\u0119bionych prze\u017cy\u0107, mo\u017ce wreszcie przekroczy\u0107 barier\u0119 obco\u015bci w akcie sprowokowanej przez dzie\u0142o empatii.<\/p>\n\n\n\n<p>Poj\u0119cie empatii, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w kontek\u015bcie rozwa\u017ca\u0144 nad tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Anny Konik, posiada bardzo specyficzny charakter i struktur\u0119. Zbli\u017ca nas do Innego, pozwala nam prze\u017cy\u0107 jego czy jej emocje b\u0105d\u017a b\u00f3l, ale zarazem przynosi nam te\u017c szczeg\u00f3lne odczucie samotno\u015bci, oddala nas od nas samych.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo prowokowanego lub przynoszonego wsp\u00f3\u0142odczuwania empatia dostarcza te\u017c r\u00f3wnoleg\u0142e, graniczne do\u015bwiadczenie niemo\u017cliwo\u015bci uto\u017csamienia si\u0119 z innym. Umieszcza nas w sferze pomi\u0119dzy zapominaniem o sobie i wyobra\u017caniem czy do\u015bwiadczeniem siebie jako innego. Umiejscawia pomi\u0119dzy \u201eja\u201d a \u201ekto\u015b inny\u201d, zawsze w ruchu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_45_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15193\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_45_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_45_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_45_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_45_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Nie jest to jedyna forma do\u015bwiadczenia bycia pomi\u0119dzy, jak\u0105 przynosi b\u0105d\u017a inicjuje tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Anny Konik. Jej instalacje na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w przynosz\u0105 publiczno\u015bci to w\u0142a\u015bnie doznanie. W\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 owa uobecnia si\u0119 na r\u00f3\u017cnych poziomach struktury dzie\u0142 i w r\u00f3\u017cnych wymiarach ich do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Sztuka Anny Konik dzieje si\u0119 pomi\u0119dzy sfer\u0105 sztuki a rzeczywisto\u015bci\u0105 artystycznie nieprzetwarzan\u0105, pomi\u0119dzy mediami i dyscyplinami artystycznymi, pomi\u0119dzy filmem, wideo, fotografi\u0105 i instalacj\u0105, literatur\u0105 i teatrem. Dzieje si\u0119 wi\u0119c tak\u017ce pomi\u0119dzy obrazem, s\u0142owem i d\u017awi\u0119kiem, przedmiotem i pustk\u0105, \u015bwiat\u0142em i mrokiem, obecno\u015bci\u0105 i przemijaniem, trwaniem, ruchem i zmian\u0105. Pisz\u0119: dzieje si\u0119, gdy\u017c ma ona zawsze charakter procesualny, a za spraw\u0105 odbiorc\u00f3w jest tak\u017ce ka\u017cdorazowo wydarzeniem wbudowanym w hybrydyczne \u015brodowisko, z kt\u00f3rego wy\u0142ania si\u0119 instalacja.<\/p>\n\n\n\n<p>Estetyka jej dzie\u0142 ma charakter nomadyczny. Jest estetyk\u0105 ruchomych obraz\u00f3w w dynamizowanej przestrzeni, obraz\u00f3w o r\u00f3\u017cnym formacie i charakterze (obrazy projekcji wideo, obrazy monitorowe, obrazy fotograficzne), doznawanych ze zmiennej i ruchomej perspektywy, w ci\u0105g\u0142ym przep\u0142ywie. Obrazy te swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 organizuj\u0105 struktur\u0119 do\u015bwiadczenia przestrzeni, a ta z kolei okre\u015bla ramy i tryb do\u015bwiadczenia obraz\u00f3w oraz obrazowanych \u015bwiat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Obecno\u015b\u0107 owych \u015bwiat\u00f3w przypomina nam natomiast o jeszcze jednym, charakterystycznym dla sztuki Anny Konik aspekcie \u2013 egzystencjalnym. Hybrydyczna, wielowymiarowa, a przede wszystkim nomadyczna struktura jej instalacji odwzorowuje r\u00f3wnie z\u0142o\u017cony, nomadyczny tryb jej w\u0142asnego \u017cycia, kt\u00f3re przebiega g\u0142\u00f3wnie w podr\u00f3\u017cy, pomi\u0119dzy miejscami, rozwija si\u0119 w ruchu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"750\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_35_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15195\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_35_video-still_copyright.-Anna-Konik-1024x750.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_35_video-still_copyright.-Anna-Konik-300x220.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_35_video-still_copyright.-Anna-Konik-768x562.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/Our-Lady\u00b4s-Forever_35_video-still_copyright.-Anna-Konik.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><em>Anna Konik, \u201eOur Lady&#8217;s Forever\u201d, kadry z projekcji wideo, 2007<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Do\u015bwiadczenie zmienno\u015bci, bycia pomi\u0119dzy, jakiego doznaje odbiorca instalacji Anny Konik, do\u015bwiadczenie zanurzenia w rozbiegaj\u0105cych si\u0119, ale zarazem w pewien spos\u00f3b po\u0142\u0105czonych strumieniach czasu, obecno\u015bci w oddalonych, ale powi\u0105zanych w ramach instalacji miejscach, jest zakorzenione w \u017ar\u00f3d\u0142owym do\u015bwiadczeniu \u015bwiata, jakie jest jej udzia\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p>A w ten spos\u00f3b odbiorcze do\u015bwiadczenie jej dzie\u0142 prowadzi r\u00f3wnie\u017c ku refleksji na temat to\u017csamo\u015bci, zar\u00f3wno w wymiarze jednostkowym, jaki i zbiorowym. Prowadzi ku pytaniom o siebie samego czy siebie sam\u0105, o nasze \u017cycie w czasie, jak te\u017c i o zwi\u0105zki, jaki budujemy z innymi, o nasze poczucie przynale\u017cno\u015bci i empatycznie doznawane uczucie solidarno\u015bci, konfrontowane z r\u00f3wnolegle prze\u017cywanym do\u015bwiadczeniem granic.<\/p>\n\n\n\n<p>Wpisanie perspektywy artystki, jej egzystencji, w struktur\u0119 tworzonych przez ni\u0105 instalacji nadaje im r\u00f3wnie\u017c, pomimo cz\u0119stej w wypadku tw\u00f3rczo\u015bci Anny Konik, rozleg\u0142ej i rozbudowanej architektury tych dzie\u0142, charakter swoistego dziennika (wideo), notatnika z podr\u00f3\u017cy, zwierzenia nawet, aczkolwiek zwykle nie wypowiadanego wprost (cho\u0107 i taki tryb mo\u017cemy w jej sztuce odnale\u017a\u0107), lecz poprzez aran\u017cacj\u0119 cudzych g\u0142os\u00f3w, znalezionych obraz\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c miejsc, pomi\u0119dzy kt\u00f3re jeste\u015bmy wprowadzani.<\/p>\n\n\n\n<p>Prywatno\u015b\u0107, intymno\u015b\u0107 tej formy komunikacji, poniewa\u017c jest wpisana w hybrydyczn\u0105 konstrukcj\u0119 sceny, na kt\u00f3rej zachodzi, wymaga od ka\u017cdego z odbiorc\u00f3w odnalezienia swego w\u0142asnego miejsca, utworzenia indywidualnej perspektywy. Ona dopiero pozwoli odnale\u017a\u0107 si\u0119 wewn\u0105trz struktury dzie\u0142a, w jej fizycznej i mentalnej przestrzeni, po\u015br\u00f3d obraz\u00f3w&#8230;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Zob. rozdzia\u0142 Wideo jako intermedium z mojej ksi\u0105\u017cki Film \u2013 wideo \u2013 multimedia. Sztuka ruchomego obrazu w erze elektronicznej, Instytut Kultury, Warszawa 1999.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p><em>Ryszard W. Kluszczy\u0144ski, profesor Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego i Akademii Sztuk Pi\u0119knych w \u0141odzi. Autor wielu ksi\u0105\u017cek o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. Krytyk i kurator specjalizuj\u0105cy si\u0119 w sztuce nowych medi\u00f3w.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ryszard W. Kluszczy\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[168],"class_list":["post-15174","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-anna_konik"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15174"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15202,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15174\/revisions\/15202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}