{"id":15144,"date":"2011-06-15T11:27:00","date_gmt":"2011-06-15T11:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=15144"},"modified":"2022-09-28T13:16:12","modified_gmt":"2022-09-28T13:16:12","slug":"video-labirynty-anny-konik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/video-labirynty-anny-konik\/","title":{"rendered":"Video-labirynty Anny Konik"},"content":{"rendered":"\n<p>Odmawiam pisania o sztuce \u201ewideo\u201d. Owszem, zgadzam si\u0119, by to wulgarnie spolszczone s\u0142owo okre\u015bla\u0142o sprz\u0119t, technologi\u0119. Ale chc\u0119, \u017ceby w sztuce pobrzmiewa\u0142o \u0142aci\u0144skie \u201ev\u201d, jak w <em>vide<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Anna Konik pos\u0142uguje si\u0119 wideo, ale uprawia video. Wielu ludzi robi wideo, niewielu jest artyst\u00f3w video. Przynajmniej tych prawdziwych, rozumiej\u0105cych, czym dysponuj\u0105, jak pot\u0119\u017cny, w sensie mo\u017cliwo\u015bci tworzenia znacze\u0144, \u015brodek wypowiedzi maj\u0105 w swoich r\u0119kach. Bo video jest w swojej istocie najbardziej totaln\u0105 dyscyplin\u0105 sztuki, anga\u017cuje bowiem przestrze\u0144 i czas, mo\u017ce by\u0107 narracyjne, ale jednocze\u015bnie nielinearne. I z natury jest interaktywne, bo pozostawia widzowi swobod\u0119 wyboru pocz\u0105tku i ko\u0144ca spektaklu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hans-Dieter._Wieden-v-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15148\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hans-Dieter._Wieden-v-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hans-Dieter._Wieden-v-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hans-Dieter._Wieden-v-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hans-Dieter._Wieden-v.jpg 1251w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Anna Konik, &#8220;In the Middle of the Way&#8221;, kadry z projekcji wideo, 2001-2007 (work in progress)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-JennyPele_Zurich-vid-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15150\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-JennyPele_Zurich-vid-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-JennyPele_Zurich-vid-300x225.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-JennyPele_Zurich-vid-768x576.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-JennyPele_Zurich-vid.jpg 1334w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Nie zawsze oczywi\u015bcie tak si\u0119 dzia\u0142o. Na pocz\u0105tku by\u0142o jednak raczej \u201ewideo\u201d. Niech mi wolno b\u0119dzie tutaj przedstawi\u0107 kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 sztuki video. Za pierwszego tw\u00f3rc\u0119, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 przekaz telewizyjny do swoich instalacji uchodzi niemiecki artysta Wolf Vostell, kt\u00f3ry po prostu zacz\u0105\u0142 umieszcza\u0107 dzia\u0142aj\u0105cy telewizor w swoich instalacjach (w tamtych czasach u\u017cywa\u0142o si\u0119 jeszcze okre\u015blenia <em>environments<sup>1<\/sup><\/em>) gdzie\u015b na prze\u0142omie lat 50. i 60. ubieg\u0142ego wieku. P\u00f3\u017aniej Nam June Paik, Korea\u0144czyk dzia\u0142aj\u0105cy w Niemczech i w Stanach Zjednoczonych, pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 telewizorami w wielu swoich rze\u017abach, a tak\u017ce zniekszta\u0142ca\u0142 obraz na ekranie telewizora za pomoc\u0105 magnes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W tych przedsi\u0119wzi\u0119ciach nie chodzi\u0142o o to, co mo\u017cna by\u0142o dzi\u0119ki telewizji przekaza\u0107. Liczy\u0142o si\u0119 raczej to, co mo\u017cna by\u0142o z ni\u0105 zrobi\u0107. A mo\u017cna by\u0142o telewizor pogrzeba\u0107, jak zrobi\u0142 to Vostell w 1963 roku, albo wjecha\u0107 w stert\u0119 odbiornik\u00f3w rozp\u0119dzonym samochodem, jak uczynili to cz\u0142onkowie grupy Ant Farm kilka lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Svetlana-2_Moskwa-vid-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15154\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Svetlana-2_Moskwa-vid-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Svetlana-2_Moskwa-vid-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Svetlana-2_Moskwa-vid-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Svetlana-2_Moskwa-vid.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Anna Konik, &#8220;In the Middle of the Way&#8221;, kadry z projekcji wideo, 2001-2007 (work in progress)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Tadeusz_Warszawa-vide-1-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15158\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Tadeusz_Warszawa-vide-1-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Tadeusz_Warszawa-vide-1-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Tadeusz_Warszawa-vide-1-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Tadeusz_Warszawa-vide-1.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>W dzia\u0142aniach tych zawarty by\u0142 oczywi\u015bcie krytyczny przekaz wymierzony w zinstytucjonalizowane medium. Jednak\u017ce w drugiej po\u0142owie lat 60. technologia, do kt\u00f3rej dotychczas dost\u0119p mieli tylko producenci masowej informacji, tra\ufb01\u0142a na konsumencki rynek. Przyjmuje si\u0119, \u017ce pierwszym artyst\u0105, kt\u00f3ry zrobi\u0142 z niej u\u017cytek by\u0142 Paik. Co prawda kilka tygodni wcze\u015bniej Andy Warhol dosta\u0142 do testowania przeno\u015bny sprz\u0119t do magnetycznej rejestracji obrazu \ufb01rmy Norelco, ale by\u0142 to kosztowny, prototypowy system, kt\u00f3ry nie przyj\u0105\u0142 si\u0119 na rynku. Warhol wykorzysta\u0142 go mi\u0119dzy innymi w dwuekranowym \ufb01lmie <em>Outer and<\/em> <em>Inner Space<\/em> z 1965 roku, w kt\u00f3rym Edie Sedgwick, jedna z gwiazd Fabryki<sup>2<\/sup>, prowadzi dialog z sob\u0105 sam\u0105, widoczn\u0105 na ekranie monitora. Romans Paika z wideo trwa\u0142 znacznie d\u0142u\u017cej i mia\u0142 niepor\u00f3wnanie donio\u015blejsze konsekwencje. Jak wie\u015b\u0107 niesie, Nam June po prostu kupi\u0142 w pa\u017adzierniku tego samego roku sw\u00f3j pierwszy magnetowid z kamer\u0105 w sklepie Liberty Music, w Nowym Jorku i jeszcze jakoby tego samego dnia dokona\u0142 swojego pierwszego nagrania. Nie jest pewne, jaki to by\u0142 sprz\u0119t, bo pierwszy przeno\u015bny magnetowid, Sony Portapak, pojawi\u0142 si\u0119 w sprzeda\u017cy dopiero dwa lata p\u00f3\u017aniej, ale jest faktem, \u017ce 4 pa\u017adziernika 1965 roku Paik zaprezentowa\u0142 publiczno\u015bci zebranej w Caf\u00e9 au Go Go, w dzielnicy artyst\u00f3w Greenwich Village zapis wideo z ulicznej parady z okazji wizyty w mie\u015bcie papie\u017ca (nomen omen, ukryty sens s\u0142owa \u201evideo\u201d to \u201ewidzie\u0107 boga\u201d). Pokazowi towarzyszy\u0142 manifest, w kt\u00f3rym pada\u0142o mi\u0119dzy innymi stwierdzenie, \u017ce \u201etak jak kola\u017c zast\u0105pi\u0142 malarstwo olejne, tak teraz kineskop zast\u0105pi p\u0142\u00f3tno\u201d. \u201eW mojej utrwalonej na ta\u015bmie wideo elektrycznej wizji \u2013 og\u0142asza\u0142 artysta \u2013 nie tylko mo\u017cesz ujrze\u0107 od razu sw\u00f3j wizerunek i stwierdzi\u0107, jakich nabra\u0142e\u015b z\u0142ych nawyk\u00f3w, ale tak\u017ce zobaczy\u0107 siebie zdeformowanego na dwana\u015bcie sposob\u00f3w, kt\u00f3re tylko dzi\u0119ki elektronice mo\u017cna uzyska\u0107\u201d<sup>3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hermann_Berlin-video_-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15162\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hermann_Berlin-video_-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hermann_Berlin-video_-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hermann_Berlin-video_-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Hermann_Berlin-video_.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Anna Konik, &#8220;In the Middle of the Way&#8221;, kadry z projekcji wideo, 2001-2007 (work in progress)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-...._Cleveland-video-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15164\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-...._Cleveland-video-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-...._Cleveland-video-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-...._Cleveland-video-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-...._Cleveland-video.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"819\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Anna-video-still_copy-1024x819.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15166\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Anna-video-still_copy-1024x819.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Anna-video-still_copy-300x240.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Anna-video-still_copy-768x614.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/In-the-Middle-of-the-Way_project-with-Anna-video-still_copy.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Takie by\u0142y pocz\u0105tki sztuki video. Od tamtego czasu video art przesta\u0142 by\u0107 czarno-bia\u0142ym ruchomym obrazem na ekranie pojedynczego monitora i sta\u0142 si\u0119 rozbudowan\u0105, wieloekranow\u0105 instalacj\u0105. Dawno te\u017c wyszed\u0142 z fazy badawczej, kiedy to wielu artyst\u00f3w zajmowa\u0142o zg\u0142\u0119bianie mo\u017cliwo\u015bci samej techniki wideo, jak deformacje obrazu, wielokrotne ekspozycje itp.<\/p>\n\n\n\n<p>W naszych postmodernistycznych czasach ucich\u0142y te\u017c spory mi\u0119dzy \u201ebadaczami\u201d i \u201eaktywistami\u201d. Ci ostatni w wideo widzieli przede wszystkim narz\u0119dzie komunikacji spo\u0142ecznej. \u201eObecnie powiada Chris Meigh-Andrews \u2013 arty\u015bci pojmuj\u0105 wideo nie tyle jako medium, kt\u00f3re powinno by\u0107 badane i podziwiane samo dla siebie, ale jako znacznie bardziej z\u0142o\u017cony no\u015bnik szerokiego zestawu kulturalnych i kontekstualnych zagadnie\u0144\u201d<sup>4<\/sup>. Dzi\u015b mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o rzeczach wa\u017ckich i korzysta\u0107 z ca\u0142ego arsena\u0142u \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re daje cyfrowe, skomputeryzowane wideo. Anna Konik w\u0142a\u015bnie to robi: m\u00f3wi o istotnych sprawach, nie rezygnuj\u0105c z atrakcyjnej, z\u0142o\u017conej formy. Tym jednak, co mnie przede wszystkim interesuje w dokonaniach artystki, jest ich stosunek do tradycyjnych form kina, a w pewnym stopniu tak\u017ce teatru. Video art rozwija\u0142 si\u0119 niejako w opozycji do, z jednej strony, telewizji, a z drugiej \u2013 \ufb01lmu. Arty\u015bci uprawiaj\u0105cy t\u0119 dyscyplin\u0119 szukali obszaru jej autonomii. Paradoksalnie, wraz z pojawieniem si\u0119 cyfrowych sposob\u00f3w rejestracji i obr\u00f3bki obrazu wysokiej jako\u015bci, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 standardem zar\u00f3wno w telewizji, jak i w kinie, a tak\u017ce nowych sposob\u00f3w dystrybucji program\u00f3w i \ufb01lm\u00f3w poprzez satelit\u0119 czy Internet, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o szerokiej dost\u0119pno\u015bci wielkoekranowych, p\u0142askich odbiornik\u00f3w HD i projektor\u00f3w wideo, zewn\u0119trzne, techniczne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tymi trzema obszarami, a przynajmniej mi\u0119dzy telewizj\u0105 i kinem, przesta\u0142y mie\u0107 wielkie znaczenie. \u201eCyfrowe wideo \u2013 konstatuje Meigh-Andrews \u2013 b\u0142yskawicznie zaciera granice mi\u0119dzy kinem i telewizj\u0105, powoduj\u0105c, \u017ce to rozr\u00f3\u017cnienie ma jeszcze jakie\u015b znaczenie wy\u0142\u0105cznie dla najbardziej zagorza\u0142ych puryst\u00f3w<sup>5<\/sup>. W gruncie rzeczy spos\u00f3b pracy tw\u00f3rczo wykorzystuj\u0105cego nowe media \ufb01lmowca dokumentalisty i artysty video, nie stroni\u0105cego od rzeczywisto\u015bci, nie r\u00f3\u017cni si\u0119 w spos\u00f3b oczywisty. R\u00f3\u017cnica jest w sposobie prezentacji i odbioru rezultat\u00f3w ich pracy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"615\" src=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c-1024x615.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15171\" srcset=\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c-1024x615.jpg 1024w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c-300x180.jpg 300w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c-768x461.jpg 768w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c-1536x923.jpg 1536w, https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/TOYS_klatki-z-filmu_dokumentacja-z-osrodka-rerapeutycznego_c.jpg 1665w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Anna Konik, &#8220;Toys&#8221;, dokumentacja z o\u015brodka terapeutycznego, kadry z projekcji wideo, 2001-2007<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Anna Konik jest bardzo \u015bwiadoma znaczenia przestrzeni i braku \u201eustalonych rytua\u0142\u00f3w\u201d w odbiorze instalacji video6, niemniej na realizacje artystki sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto zapisy, kt\u00f3re same w sobie wchodz\u0105 na obszar \ufb01lmu dokumentalnego. Warto si\u0119 przyjrze\u0107 nie tyle ich podobie\u0144stwom do dokumentu \ufb01lmowego, co w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnicom. W ten spos\u00f3b mo\u017cemy dotrze\u0107 nie tylko do tego, co wa\u017cne w samej tw\u00f3rczo\u015bci autorki, ale tak\u017ce do tego, co w og\u00f3le jest istotne w dzisiejszej sztuce video. Przyjrzyjmy si\u0119 trzem dzie\u0142om artystki<em>:<\/em><em>In <\/em><em>The <\/em><em>Middle <\/em><em>of <\/em><em>the <\/em><em>Way, <\/em><em>Przezroczysto\u015bci<\/em> i <em>Our <\/em><em>Lady\u2019s <\/em><em>Forever<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Na prac\u0119 <em>In<\/em><em>The<\/em><em>Middle<\/em><em>of<\/em><em>the<\/em><em>Way<\/em> (2001\u20132007) sk\u0142ada si\u0119 osiem \u201e\ufb01lm\u00f3w\u201d. Ka\u017cdy (z wyj\u0105tkiem ostatniego, o czym dalej) opowiada o spotkaniu artystki z osob\u0105 bezdomn\u0105 w innym mie\u015bcie. S\u0105 to bezpretensjonalne dokumentalne relacje z kilku godzin sp\u0119dzonych przez Konik z ka\u017cdym z bohater\u00f3w. Autorka towarzyszy im w w\u0119dr\u00f3wkach po mie\u015bcie, s\u0142ucha ich wynurze\u0144, nigdy jednak nie wywiera na nich presji, nie stara si\u0119 kierowa\u0107 rozmowy w jak\u0105\u015b konkretn\u0105 stron\u0119. Zadaje pytania bardziej dla podtrzymania konwersacji, ni\u017c w celu udowodnienia z g\u00f3ry postawionej tezy. Niekiedy udaje si\u0119 jej utrwali\u0107 jak\u0105\u015b kapitaln\u0105 my\u015bl, genialne w swojej prostocie, cho\u0107 bogate w tre\u015bci powiedzonko, na przyk\u0142ad, gdy bezdomny warszawiak o imieniu Tadeusz m\u00f3wi, \u017ce jest architektem, ale dawno si\u0119 rozsta\u0142 z zawodem: \u201eI od tej pory si\u0119 zhumanizowa\u0142em\u201d \u2013 dodaje. Te portrety s\u0105 urywkowe, nie daj\u0105 nam pe\u0142nej wiedzy o bohaterach, nie s\u0105 te\u017c socjologicznym studium bezdomno\u015bci. Ogl\u0105dane osobno, na przyk\u0142ad na ekranie komputera, pozostawiaj\u0105 niedosyt. Od \ufb01lmu, dzie\u0142a zamkni\u0119tego, wymaga si\u0119 wi\u0119cej \u2013 pog\u0142\u0119bienia tematu, dotarcia do sedna problemu. Ale epizody <em>In<\/em><em>the<\/em><em>Middle<\/em><em>of<\/em><em>the<\/em><em>Way<\/em> to nie ca\u0142kiem \ufb01lmy, dopiero razem sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ca\u0142o\u015b\u0107. Wy\u015bwietlane r\u00f3wnocze\u015bnie tworz\u0105 portret zbiorowy, przestrzenn\u0105 mozaik\u0119 los\u00f3w, przy czym przestrze\u0144 \ufb01zyczna galerii staje si\u0119 metafor\u0105 przestrzeni geogra\ufb01cznej, w kt\u00f3rej \u017cyj\u0105 bohaterowie (Warszawa, Berlin, Moskwa, Cleveland, Youghal w Irlandii, Wiede\u0144 i Zurych). St\u0105d te\u017c pod\u0105\u017caj\u0105c od ekranu do ekranu, powtarzamy niejako do\u015bwiadczenie samej autorki, artystki nomadycznej, o czym m\u00f3wi ostatni z epizod\u00f3w instalacji. Spotykamy jakby przypadkiem tych samych ludzi. Ten rodzaj czynnego uczestnictwa r\u00f3\u017cni w\u0142a\u015bnie zasadniczo instalacj\u0119 video od serii \ufb01lm\u00f3w dokumentalnych ogl\u0105danych w kinie czy w domu na ekranie telewizora.<\/p>\n\n\n\n<p>O ile w <em>In<\/em><em>the<\/em><em>Middle<\/em><em>of<\/em><em>the<\/em><em>Way<\/em> Konik pos\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 metod\u0105, powiedzmy, reporta\u017cow\u0105, to w <em>Przezroczysto\u015bci<\/em>, instalacji z 2004 roku, zastosowa\u0142a zupe\u0142nie inny, znacznie bardziej formalny zabieg zbli\u017cenia si\u0119 do swoich bohater\u00f3w. Z wyj\u0105tkiem Tadeusza \u2013 bezdomnego, o kt\u00f3rym by\u0142a mowa wy\u017cej \u2013 s\u0105 to ludzie bardzo wiekowi. M\u00f3wi\u0105 o niezno\u015bnej samotno\u015bci i o \u015bmierci, jako z niej wybawieniu. Artystka, jakby chc\u0105c ul\u017cy\u0107 ich osamotnieniu, przyda\u0142a im sobowt\u00f3r\u00f3w, korzystaj\u0105c z mo\u017cliwo\u015bci, jakie daje technika cyfrowa. W jednym kadrze widzimy t\u0119 sam\u0105 posta\u0107, ale podwojon\u0105 \u2013 czy mo\u017ce raczej rozdwojon\u0105 \u2013 snuj\u0105c\u0105, niezale\u017cnie od swojego drugiego \u201eja\u201d, monolog, a w\u0142a\u015bciwie dwa monologi.<\/p>\n\n\n\n<p>Monologi, bo jednak nie jest to w \u017cadnym wypadku dialog z samym sob\u0105. Wypowiadane zdania, nawet je\u015bli m\u00f3wi\u0105 o tym samym, to jednak p\u0142yn\u0105 osobno, pot\u0119guj\u0105c tylko dotkliwe poczucie opuszczenia, odosobnienia, wykluczenia bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Z punktu widzenia formalnego, jest to praca niezwykle czysta, kontemplacyjna, kompozycyjnie wystudiowana, sk\u0142aniaj\u0105ca do skupionego odbioru. W symetrii kadru jest co\u015b niew\u0105tpliwie wznios\u0142ego. Ale \u017ceby to w pe\u0142ni odczu\u0107, nale\u017cy stan\u0105\u0107 samemu w ciemnej sali wobec obraz\u00f3w ukazuj\u0105cych postaci niemal naturalnej wielko\u015bci. Takiej intymno\u015bci obcowania ze s\ufb01lmowanymi lud\u017ami nie mo\u017ce zaoferowa\u0107 kino.<\/p>\n\n\n\n<p>Przy ca\u0142ej dokumentalnej prawdzie <em>Przezroczysto\u015bci<\/em> jest w tej realizacji co\u015b niew\u0105tpliwie teatralnego, a to za spraw\u0105 nieruchomego kadru i starannego ustawienia postaci, tak jakby\u015bmy obserwowali je siedz\u0105ce na scenie ze \u015brodka pierwszego rz\u0119du widowni. Jeszcze bardziej teatralna jest instalacja <em>Our Lady\u2019s Forever<\/em> (2006). Obecno\u015b\u0107 pierwiastka teatralnego w realizacjach Konik w jakim\u015b stopniu mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 fakt, \u017ce autorka ma za sob\u0105 kilka lat do\u015bwiadcze\u0144 scenicznych nabytych podczas pracy w Teatrze Akademia i z lud\u017ami chorymi psychicznie. <em>Our<\/em><em>Lady\u2019s Forever<\/em> jest swoist\u0105 inscenizacj\u0105 szkicu dramatu napisanego przez m\u0142odego schizofrenika. Miejscem akcji jest autentyczny, stary, opuszczony szpital dla psychicznie chorych w Irlandii. Po jego pustych wn\u0119trzach b\u0142\u0105kaj\u0105 si\u0119 aktorzy: para m\u0142odych ludzi i dw\u00f3jka dzieci. By\u0107 mo\u017ce dzieci to ci sami m\u0142odzi, tylko \u017ce kilka lat wcze\u015bniej, ale to pozostawione jest wyobra\u017ani widza.<\/p>\n\n\n\n<p>W og\u00f3le jest to instalacja, kt\u00f3r\u0105 musimy wype\u0142ni\u0107 swoimi dopowiedzeniami. Co ci ludzie tam robi\u0105? Czego szukaj\u0105? Co znacz\u0105 ich szepty, urywki zda\u0144? Ca\u0142a czw\u00f3rka nigdy si\u0119 nie spotyka w labiryncie korytarzy i sal. Siedem ekran\u00f3w instalacji oddaje nastr\u00f3j tego labiryntu. Troch\u0119 mi to przypomina <em>Now\u0105<\/em><em>ksi\u0105\u017ck\u0119<\/em> (1975), kr\u00f3tkometra\u017c\u00f3wk\u0119 Zbigniewa Rybczy\u0144skiego, kt\u00f3rej bohater porusza si\u0119 po dziewi\u0119ciu ma\u0142ych ekranach, reprezentuj\u0105cych dziewi\u0119\u0107 miejsc w tym samym czasie. Albo pe\u0142nometra\u017cowy \ufb01lm <em>Timecode<\/em> Mike\u2019a Figgisa (2000), w kt\u00f3rym akcja rozgrywa si\u0119 na czterech ekranach r\u00f3wnocze\u015bnie. Ale oba te dzie\u0142a, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce powinny by\u0142y powsta\u0107 jako instalacje video, zatrzymuj\u0105 uwag\u0119 widza dzi\u0119ki zabiegowi technicznemu, uwodz\u0105 pytaniem: \u201eJak to zosta\u0142o zrobione?\u201d. Konik jest jak najdalsza od epatowania widza technicznymi trikami, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce w <em>Our<\/em><em>Lady\u2019s&#8230;<\/em> nie ma jedno\u015bci czasu i miejsca. Kilka ekran\u00f3w s\u0142u\u017cy artystce do osadzenia bohater\u00f3w w przestrzeni, spot\u0119gowania poczucia ich odizolowania od \u015bwiata zewn\u0119trznego, zar\u00f3wno w sensie psychicznym, jak i \ufb01zycznym. Dominuj\u0105cym, ca\u0142y czas obecnym elementem aran\u017cacji jest wmontowany w okno wentylator, urz\u0105dzenie s\u0142u\u017c\u0105ce do sztucznego pompowania powietrza w duszne wn\u0119trza, tu akurat nieprzynosz\u0105cy ulgi, bo nieczynny. To \u0142adna poetycka metafora.<\/p>\n\n\n\n<p>Obok tematu samotno\u015bci w <em>Our <\/em><em>Lady\u2019s <\/em><em>Forever<\/em> powraca te\u017c inny w\u0105tek tw\u00f3rczo\u015bci Konik \u2013 choroba psychiczna \u2013 podj\u0119ty po raz pierwszy w pracy <em>Toys<\/em> z roku 2000 (instalacji b\u0119d\u0105cej rezultatem dzia\u0142a\u0144 z psychicznie chorymi), a tak\u017ce, w pewnym stopniu, w <em>In<\/em><em>the<\/em><em>Middle<\/em><em>of the Way<\/em>. W tym ostatnim dziele wspominany ju\u017c Tadeusz z Warszawy napomyka w pewnym momencie, \u017ce jego pasja zbierania wszystkiego, co wpadnie mu w r\u0119ce, musi mie\u0107 pod\u0142o\u017ce chorobowe, co oczywi\u015bcie rzuca delikatne \u015bwiat\u0142o na okoliczno\u015bci znalezienia si\u0119 bohatera w obecnej sytuacji. A oba te w\u0105tki, choroba i samotno\u015b\u0107, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w jedn\u0105 wi\u0119ksz\u0105 opowie\u015b\u0107 o wyobcowaniu, o wielu obliczach wypadni\u0119cia poza \u201enormalny\u201d rytm \u017cycia. Przy czym rodzi si\u0119 oczywi\u015bcie pytanie o norm\u0119, o to, czy to spo\u0142ecze\u0144stwo nie zachorowa\u0142o, wyrzucaj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 swoich cz\u0142onk\u00f3w na margines. O tych sprawach m\u00f3wi w\u0142a\u015bnie Anna Konik, artystka video, kt\u00f3r\u0105 bol\u0105 ludzkie losy, ale kt\u00f3ra opowiadaj\u0105c o nich, nie sta\u0142a si\u0119 reporta\u017cystk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Willa Zauroczonych<\/em> (pierwsza prezentacja w 2009 roku) te\u017c wychodzi od konkretnego budynku \u2013 willi Linde w Berlinie, oddanej artystom i naukowcom z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w na pobyty studyjne. Konik r\u00f3wnie\u017c mia\u0142a okazj\u0119 tam przebywa\u0107, s\u0142ucha\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w, koncert\u00f3w i w og\u00f3le uczestniczy\u0107 w bogatym \u017cyciu tej intelektualnej i artystycznej \u201eoazy\u201d odizolowanej od zgie\u0142ku wielkiego miasta. Architektura zabytku, w po\u0142\u0105czeniu z niekt\u00f3rymi wys\u0142uchanymi w nim wyk\u0142adami i lektur\u0105 <em>Biblioteki <\/em><em>Babel<\/em> Borgesa, zainspirowa\u0142a instalacj\u0119, kt\u00f3ra nie porusza, jak poprzednie prace, bezpo\u015brednio problemu samotno\u015bci czy choroby, ale pobudza wyobra\u017ani\u0119 w nie mniejszym stopniu ni\u017c <em>Our Lady\u2019s Forever<\/em>. W <em>Willi Zauroczonych<\/em> Konik dokona\u0142a dekonstrukcji architektury, by stworzy\u0107 wn\u0119trze nowe, pe\u0142ne iluzji, ewokuj\u0105ce subiektywne do\u015bwiadczenie autorki z pobytu w konkretnym miejscu. Temu ostatniemu s\u0142u\u017cy te\u017c \u015bcie\u017cka d\u017awi\u0119kowa, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 urywki wyk\u0142ad\u00f3w i odg\u0142os\u00f3w zas\u0142yszanych podczas pobytu autorki w willi. Ca\u0142a praca jest wi\u0119c wirtualn\u0105, iluzoryczn\u0105 przestrzeni\u0105, zbudowan\u0105 z okruch\u00f3w wspomnie\u0144 i wci\u0105gaj\u0105c\u0105 widza w swoj\u0105 nie do ko\u0144ca odkryt\u0105 tajemnic\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W instalacji <em>Play Back (of Irene)<\/em>, prezentowanej po raz pierwszy publiczno\u015bci w Atlasie Sztuki, Konik podejmuje pr\u00f3b\u0119 szczeg\u00f3lnie g\u0142\u0119bokiego wej\u015bcia w psychik\u0119 swojej kolejnej bohaterki alpinistki, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a gro\u017any upadek. Artystka ponownie pr\u00f3buje stworzy\u0107 symboliczn\u0105 przestrze\u0144, kt\u00f3ra odzwierciedla\u0142aby \u2013 w spos\u00f3b bardziej namacalny, sensualny ni\u017c czysty zapis \ufb01lmowy czy s\u0142owo m\u00f3wione \u2013 konkretne prze\u017cycie, czyje\u015b do\u015bwiadczenie. Tym razem obraz rozpisany zosta\u0142 na monitory wkomponowane w bia\u0142\u0105 konstrukcj\u0119. Dzie\u0142em tym artystka niew\u0105tpliwie otwiera nowy etap swoich tw\u00f3rczych poszukiwa\u0144.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Ojcem tego terminu by\u0142 Allan Kaprow, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 nim po raz pierwszy w 1958 r. na okre\u015blenie swoich aran\u017cacji przestrzennych.<\/li><li>Studio Warhola.<\/li><li>Cyt. za: Chris Meigh-Andrews, <em>A <\/em><em>History <\/em><em>of <\/em><em>Video <\/em><em>Art: <\/em><em>The <\/em><em>Development <\/em><em>of <\/em><em>Form <\/em><em>and <\/em><em>Function<\/em>, Oxford\u2013New York 2006, s. 16.<\/li><li>Ibidem, s. 277.<\/li><li>Ibidem.<\/li><li>Anna Konik, <em>Vorwort<\/em>, [w] tej\u017ce: <em>Projektraum<\/em><em>DOR <\/em><em>28.<\/em><em>Video <\/em><em>als <\/em><em>Raum<\/em>, Berlin 2010, s. 3.<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marcin Gi\u017cycki<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[168],"class_list":["post-15144","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-anna_konik"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15144"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15173,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15144\/revisions\/15173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}