{"id":14910,"date":"2011-10-14T09:19:00","date_gmt":"2011-10-14T09:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=14910"},"modified":"2022-09-26T10:17:27","modified_gmt":"2022-09-26T10:17:27","slug":"whats-tomorrow-dziela-malarstwa-amerykanskiego-i-europejskiego-z-kolekcji-ericha-marxa-w-szczecinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/whats-tomorrow-dziela-malarstwa-amerykanskiego-i-europejskiego-z-kolekcji-ericha-marxa-w-szczecinie\/","title":{"rendered":"What\u2019s Tomorrow?\u00a0Dzie\u0142a malarstwa ameryka\u0144skiego i europejskiego z kolekcji Ericha Marxa w Szczecinie"},"content":{"rendered":"\n

\u201eUmar\u0142o malarstwo, niech \u017cyje malarstwo\u201d \u2013 w ten spos\u00f3b Gabriele Hoffmann1<\/sup> zatytu\u0142owa\u0142a swoj\u0105 recenzj\u0119 ksi\u0105\u017cki Koniec malarstwa, a malarstwo po ko\u0144cu malarstwa<\/em>2<\/sup> Johannesa Meinhardta. Wyrazi\u0142a tym samym podstawowy dylemat wsp\u00f3\u0142czesnego rozwoju tego gatunku sztuki. Sama koncepcja \u201eko\u0144ca malarstwa\u201d pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy na pocz\u0105tku XX stulecia. Gatunek ten wydawa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas ostatecznie osi\u0105ga\u0107 swoje granice, uszlachetnione namalowanym w 1915 roku przez Kazimierza Malewicza \u201eCzarnym kwadratem na bia\u0142ym tle\u201d. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku pojawi\u0142y si\u0119 informel i abstrakcyjny ekspresjonizm. Malarze ameryka\u0144scy, tacy jak Jackson Pollock, czy niemieccy, jak Wols, pod\u0105\u017cali za now\u0105 zasad\u0105 \u2013 ignorowania formy, tworz\u0105c swym \u201emalarstwem bezpo\u015brednim\u201d3<\/sup> klasyczne dzie\u0142a historii sztuki \u2013 jak cho\u0107by \u201eNumber 32\u201c (\u201eNumer 32\u201d) z 1950 roku Pollocka czy \u201eKomposition\u201d (\u201eKompozycja\u201d) z prze\u0142omu lat 1946\/1947 Wolsa. Nast\u0119pn\u0105 fal\u0105 by\u0142 konceptualizm i minimalizm, kt\u00f3re zdominowa\u0142y lata siedemdziesi\u0105te, zanim \u2013 w kolejnej dekadzie XX wieku \u2013 nie powsta\u0142o malarstwo ekspresyjne i grupy takie jak Neue Wilde (Nowi Dzicy). W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przewa\u017ca\u0142y sztuka kontekstualna i instalacje. <\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u2013 na prze\u0142omie tysi\u0105cleci \u2013 malarstwo prze\u017cywa sw\u00f3j kolejny renesans. Na rynku sztuki mamy do czynienia z prawdziwym boomem malarskim, widocznym r\u00f3wnie\u017c w kolekcji Marxa, w kt\u00f3rej znalaz\u0142y si\u0119 obrazy polskich malarzy \u2013 Wilhelma Sasnala czy Zbigniewa Rogalskiego, a tak\u017ce niemieckich \u2013 Eberharda Havekosta, Tima Eitla, czy innych artyst\u00f3w zwi\u0105zanych ze szko\u0142\u0105 lipsk\u0105, kt\u00f3rzy wp\u0142yn\u0119li na najnowsze tendencje rozwojowe gatunku. Obecnie, na przek\u00f3r opiniom z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, kiedy podawano w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 racj\u0119 bytu malarstwa, gatunek ten potwierdza swoje znaczenie w kanonie sztuk pi\u0119knych. <\/p>\n\n\n\n

Prace z kolekcji Ericha Marxa prezentowane na szczeci\u0144skiej wystawie dokumentuj\u0105 histori\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego malarstwa od lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku, przypominaj\u0105c jego \u201ewzloty i upadki\u201d. Celem Marxa by\u0142o stworzenie zbioru dzie\u0142 znacz\u0105cych osobowo\u015bci tw\u00f3rczych dla konkretnego okresu. St\u0105d pojawi\u0142y si\u0119 w nim prace artyst\u00f3w z ko\u0144ca XX wieku, takich jak Joseph Beuys, Anselm Kiefer, Robert Rauschenberg, Cy Twombly czy Andy Warhol, kt\u00f3rzy weszli do panteonu nowoczesno\u015bci. Kolekcja Marxa do dzi\u015b konsekwentnie realizuje ten kierunek. Pytanie o jutro  \u2013  w pracy kolekcjonera oznacza wi\u0119c permanentne stawianie pyta\u0144 o to, jaka b\u0119dzie kolejna tendencja w sztuce \u2013 What\u2019s tomorrow? = What\u2019s next?<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Lipski, “Ohne Titel”, akryl na p\u0142\u00f3tnie, 2007, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Erich Marx, foto: Hans-Georg Gaul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Malarstwo w kolekcji Marxa zajmuje niew\u0105tpliwie miejsce poczesne, co \u015bwiadczy o ugruntowanej pozycji tego gatunku. Co czyni ten rodzaj sztuki tak odpornym na czas, tak p\u0142odnym? W swojej historii wsp\u00f3\u0142czesne malarstwo porusza si\u0119 regularnie mi\u0119dzy figuratywno\u015bci\u0105 a abstrakcj\u0105. To dwuwymiarowe medium ma zdolno\u015b\u0107 do przedstawiania tr\u00f3jwymiarowo\u015bci i g\u0142\u0119bi przez spos\u00f3b nak\u0142adania farb i kompozycj\u0119. Na p\u0142aszczy\u017anie powstaj\u0105 ca\u0142e wn\u0119trza, krajobrazy. W pracy Tima Eitla \u201eBoot\u201d (\u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d) z 2004 roku przed oczami widza rozpo\u015bciera si\u0119 przestrze\u0144 obrazu, w kt\u00f3rej para siedz\u0105ca w \u0142odzi oddala si\u0119 w stron\u0119 rozmytego horyzontu, poruszaj\u0105c si\u0119 po powierzchni wody ograniczonej kamiennymi murami. Za czarn\u0105 form\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 drzewo, rozwija si\u0119 w dziele Wilhelma Sasnala \u201eUntitled (Hidden Couple)\u201d [\u201eBez tytu\u0142u (Ukryta para)\u201d] z 2003 roku abstrakcyjna przestrze\u0144 obrazu, w kt\u00f3rej pojawiaj\u0105 si\u0119 \u2013 w pl\u0105taninie linii \u2013 dwie schematycznie zaznaczone postacie ludzkie. <\/p>\n\n\n\n

Zdolno\u015b\u0107 malarstwa do tworzenia z\u0142udzenia przestrzeni nie mo\u017ce by\u0107 przez widza odbierana intelektem, mo\u017ce by\u0107 jedynie postrzegana. Punktem wyj\u015bcia dla powstania obrazu jest wi\u0119c zagadka nie do rozwi\u0105zania, niepodwa\u017calna regu\u0142a. Podczas gdy rze\u017aba lub instalacja umo\u017cliwiaj\u0105 odbiorcy rzeczywiste postrzeganie przestrzeni, malarstwo konfrontuje przestrze\u0144 z fenomenem tr\u00f3jwymiarowego obrazu na dwuwymiarowej powierzchni. By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie ta zagadka powoduje, \u017ce malarstwo, mimo przeciwno\u015bci i deficyt\u00f3w recepcyjnych, wci\u0105\u017c zdolne jest tworzy\u0107 kolejne jutro. <\/p>\n\n\n\n

Obrazy na wystawie dokumentuj\u0105 istnienie r\u00f3\u017cnorodnych pr\u0105d\u00f3w w malarstwie XX i XXI stulecia, pocz\u0105wszy od lat osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. Dominacja artyst\u00f3w ameryka\u0144skich, charakterystyczna dla lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, nie jest ju\u017c odczuwalna w tym okresie. Do g\u0142osu dochodz\u0105 inni arty\u015bci. Po banalnych reprezentacjach powszednio\u015bci, kt\u00f3re kultywowa\u0142 pop-art, malarze tacy jak Anselm Kiefer otwieraj\u0105 drog\u0119 dla nowego rozrachunku z (niemieck\u0105) przesz\u0142o\u015bci\u0105. U Kiefera taszyzm, sztuka konceptualna i Arte Povera (Sztuka Uboga) \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, przyjmuj\u0105c form\u0119 monumentalnych \u201eobraz\u00f3w historycznych\u201d. Z kolei w pracach Nowych Dzikich, dla kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 tw\u00f3rcza stanowi\u0142a opozycj\u0119 wobec intelektualnie zorientowanego minimal artu i sztuki konceptualnej lat siedemdziesi\u0105tych, znale\u017a\u0107 mo\u017cna nadmiar obrazowo\u015bci: ekspresyjno\u015b\u0107 i silne kontrasty kolorystyczne. Na \u201eRubbing an eye against\u201d (\u201ePrzecieraj\u0105c oczy\u201d) z 1984 roku Martina Dislera widoczna jest posta\u0107 o poka\u017anej posturze, kt\u00f3r\u0105 wci\u0105ga pot\u0119\u017cna barwna topiel. U Waltera Dahna na obrazie \u201eOhne Titel (Hand mit Kerze)\u201d [\u201eBez tytu\u0142u (R\u0119ka ze \u015bwiec\u0105)\u201d] z 1982 roku w silnie kolorystycznie naznaczonej przestrzeni widoczna jest \u015bwieca, na kt\u00f3rej zaciska si\u0119 przerysowana d\u0142o\u0144. Podobnie neoekspresywny styl prezentuj\u0105 inni niemieccy tw\u00f3rcy, jak Reiner Fetting i Salom\u00e9. Malarze w\u0142oskiej transawangardy \u2013 Sandro Chia czy Enzo Cucchi \u2013 tworz\u0105, z kolei, surrealistyczne sceny, si\u0119gaj\u0105c po jaskrawe kolory i plakatowy spos\u00f3b budowania przestrzeni obrazu. Julian Schnabel jako przedstawiciel ameryka\u0144skiego New Image Painting tworzy w swoich pracach malarskie kola\u017ce: materia\u0142y takie jak rozbite talerze czy stare dywany staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciami obrazu, kontynuuj\u0105c ameryka\u0144sk\u0105 tradycj\u0119 \u201emalarstwa niehierarchicznego\u201d4<\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te XX wieku w malarstwie s\u0105 na wystawie reprezentowane przez prace Brytyjki Fiony Rae. Jako cz\u0142onkini Young British Artists (YBA) wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w s\u0142ynnej wystawie \u201eFreeze\u201d Damiena Hirsta z 1988 roku. Jej prace, takie jak \u201eOhne Titel (Grau mit Rechtecken)\u201d [\u201eBez tytu\u0142u (Szary z kwadratami)\u201d] z 1991 roku, s\u0105 postmodernistycznymi wersjami ekspresjonizmu abstrakcyjnego, cho\u0107 u niej \u2013 w przeciwie\u0144stwie do tego historycznego kierunku \u2013 sfera kompozycji jeszcze wyra\u017aniej dominuje nad sfer\u0105 gestu. <\/p>\n\n\n\n

W nowym tysi\u0105cleciu malarstwo coraz bardziej si\u0119 r\u00f3\u017cnicuje: w niekt\u00f3rych kierunkach powraca figuratywno\u015b\u0107, jednak obraz pozostaje abstrakcyjny lub fotorealistyczny. Tak dzieje si\u0119 w pracy Zbigniewa Rogalskiego \u201eUntitled (Kant)\u201d [\u201eBez tytu\u0142u (Kant)\u201d] z 2003 roku. Na zamglonej szybie pojawia si\u0119 s\u0142owo \u201eKant\u201d, co przydaje fotograficznie przestrzennemu przedstawieniu pierwiastek konceptualny. Inne w\u0105tki wsp\u00f3\u0142czesnego malarstwa dochodz\u0105 do g\u0142osu u Wilhelma Sasnala i Eberharda Havekosta. Podczas gdy Sasnal pozostaje w sferze abstrakcji, Havekost porusza si\u0119 w kierunku fotorealizmu. W romantyczno-mistycznych krajobrazach Romana Lipskiego, z kolei, pojawiaj\u0105 si\u0119 idylliczne le\u015bne jeziora i socjalistyczne budynki, co tworzy nastr\u00f3j irytacji, wyobcowania, opuszczenia. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Anselm Kiefer, “Des Malers Atelier”, 1979, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Thomas Bruns, Berlin\u00a0
\u00a9 Galerie Thaddaeus Ropac, Salzburg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej XXI wieku wida\u0107 niezwyk\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 postaw malarskich. Tak jak na legendarnej londy\u0144skiej wystawie \u201eThis is Tomorrow\u201d5<\/sup> z 1956 roku, kt\u00f3ra stanowi\u0142a siliny g\u0142os na rzecz jutra, granice mi\u0119dzy gatunkami sztuki a dniem powszednim staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej p\u0142ynne. R\u00f3wnie\u017c formy sztuki w ramach poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105 si\u0119 coraz bardziej \u2013 malarstwo nie jest tu wyj\u0105tkiem. Pytanie o jutro malarstwa, czy to z uwagi na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 postaw artystycznych czy nurt\u00f3w \u2013 od realistycznych, romantycznych, surrealistycznych a\u017c po ekspresyjne \u2013 musi wi\u0119c pozosta\u0107 bez odpowiedzi. Fascynuj\u0105c\u0105 przygod\u0105 jest obserwacja wsp\u00f3\u0142czesnego malarstwa, kt\u00f3re a\u017c po nowe tysi\u0105clecie sta\u0142o pod znakiem tw\u00f3rczo\u015bci zachodniej, naznaczonej tradycj\u0105 zimnej wojny. Ju\u017c dzi\u015b wida\u0107, \u017ce \u2013 co zapewne b\u0119dzie jeszcze silniejsze w przysz\u0142o\u015bci \u2013 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy naszymi spo\u0142ecze\u0144stwami b\u0119d\u0105 okre\u015bla\u0107 nowe si\u0142y, inne kultury. <\/p>\n\n\n\n

*Przek\u0142ad z j. niemieckiego: Anna Maziarz<\/p>\n\n\n\n

  1. G. Hoffmann, Die Malerei ist tot, es lebe die Malerei, Exkurs \u00fcber eine Grundfrage der Kunst<\/em>, \u201eNeue Z\u00fcricher Zeitung\u201c, 21 listopada 1998.<\/li>
  2. J. Meinhardt, Ende der Malerei und die Malerei nach dem Ende der Malerei<\/em>, Ostfildern 1998.<\/li>
  3. J. Pollock powiedzia\u0142: \u201eMy painting is direct\u201c, w: F.V. O\u2019Connor, E.V. Thaw, Jackson Pollock. A Catalogue Raisonn\u00e9 of Paintings, Drawings and Other Works<\/em>, New Haven\u2013London 1978, t. IV, s. 262.<\/li>
  4. B. Schmitz, Julian Schnabel<\/em>, w: Sammlung Marx. Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart \u2013 Berlin<\/em>, hrgs. H. Bastian, M\u00fcnchen 1996, s. 179.<\/li>
  5. This is Tomorrow<\/em>, hrsg. L. Alloway, Whitechapel Gallery, London 1956 (kat. wyst.).<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Katharina Schl\u00fcter<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[164],"class_list":["post-14910","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-kolekcja_marxa"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14910","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14910"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14923,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14910\/revisions\/14923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}