{"id":14870,"date":"2011-10-15T08:36:00","date_gmt":"2011-10-15T08:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=14870"},"modified":"2022-09-26T09:18:04","modified_gmt":"2022-09-26T09:18:04","slug":"pierwsze-spotkania-polscy-artysci-w-kolekcji-marxa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/pierwsze-spotkania-polscy-artysci-w-kolekcji-marxa\/","title":{"rendered":"Pierwsze spotkania: polscy arty\u015bci w kolekcji Marxa"},"content":{"rendered":"\n

Kolekcja Ericha Marxa \u2013 jedna z najbardziej warto\u015bciowych europejskich kolekcji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 powsta\u0142a w efekcie oddzia\u0142ywania aury jednego obrazu. Bezpretensjonaln\u0105, dalek\u0105 od mitologizacji relacj\u0119 z wydarze\u0144, kt\u00f3re zawa\u017cy\u0142y na jej utworzeniu, Marx zawar\u0142 w tek\u015bcie opublikowanym w katalogu wydanym z okazji inauguracji sta\u0142ej ekspozycji zbioru w Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie w 1996 roku1<\/sup>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Walter Dahn, Ohne Title (“Hand mit Kerze”), 1982, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tym pierwszym obrazem, kt\u00f3ry w po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Marxa i sta\u0142 si\u0119 zaczynem p\u00f3\u017aniejszego zbioru, by\u0142a praca \u201eSunset Series Part II (Bay of Naples)\u201d Cy Twombly\u2019ego z 1960 roku. Charakterystyczny dla Twombly\u2019ego aformalny j\u0119zyk malarski \u2013 bazuj\u0105cy na nonszalancko rozrzuconych na p\u0142aszczy\u017anie obrazu kszta\u0142tach przypominaj\u0105cych dzieci\u0119ce gryzmo\u0142y i cz\u0119sto towarzysz\u0105cych im lu\u017anych, skojarzeniowych zapiskach o trudnym do uchwycenia nadrz\u0119dnym sensie \u2013 by\u0142 do\u015b\u0107 hermetyczny dla niewyrobionego odbiorcy. Powieszony w siedzibie firmy obraz budzi\u0142 w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i znajomych Marxa raczej konsternacj\u0119, a i on sam przyznaje, \u017ce, by\u0107 mo\u017ce nie w pe\u0142ni rozumiej\u0105c sens tego malarstwa, ca\u0142kowicie da\u0142 si\u0119 uwie\u015b\u0107 jego wizualnej sile i dojmuj\u0105cemu przekonaniu o jego wyj\u0105tkowej jako\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Obraz Twombly\u2019ego by\u0142 na tyle intryguj\u0105cy i sugestywny, \u017ce sta\u0142 si\u0119 \u201eko\u0142em zamachowym\u201d odt\u0105d stale rozbudowywanej kolekcji. To spotkanie z obrazem mia\u0142o powa\u017cne dla Marxa i jego wybor\u00f3w konsekwencje \u2013 doprowadzi\u0142o bowiem do spotkania z Heinerem Bastianem pracuj\u0105cym w\u00f3wczas nad wydaniem ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej malarstwu Twombly\u2019ego. Znajomo\u015b\u0107 ta przerodzi\u0142a si\u0119 w trwaj\u0105c\u0105 do dzisiaj wsp\u00f3\u0142prac\u0119, w efekcie kt\u00f3rej wykrystalizowa\u0142y si\u0119 konstytutywne dla kolekcji Marxa za\u0142o\u017cenia. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rainer Fetting, “Van Gogh \u2013 Landschaft”, 1978, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB
\u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn \u00a0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo zainteresowania Marxa i Bastiana koncentrowa\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 zaledwie kilku nazwisk \u2013 Twombly\u2019ego, Roberta Rauschenberga, Andy\u2019egoWarhola, Joseph\u2019a Beuysa (do tego kr\u0119gu wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czy\u0142 tak\u017ce Anselm Kiefer). Trzon kolekcji powstawa\u0142 wok\u00f3\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2013 wed\u0142ug Marxa i Bastiana \u2013 najpe\u0142niej wyra\u017cali czas, w kt\u00f3rym tworzyli. Na przestrzeni zaledwie kilku lat powsta\u0142y sp\u00f3jne i rozbudowane zespo\u0142y ich prac. By\u0142o to mo\u017cliwe nie tylko dzi\u0119ki swobodzie z jak\u0105 Bastian porusza\u0142 si\u0119 na ameryka\u0144skim i zachodnioeuropejskim rynku sztuki, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z czo\u0142owymi marszandami po obu stronach Atlantyku, ale tak\u017ce dzi\u0119ki bliskim, osobistym relacjom, jakie Marx i Bastian nawi\u0105zywali z reprezentowanymi w kolekcji artystami. To one w\u0142a\u015bnie i przekonanie o szczeg\u00f3lnym charakterze rodz\u0105cego si\u0119 zbioru zdecydowa\u0142y o licznych donacjach ze strony artyst\u00f3w, kt\u00f3re uzupe\u0142ni\u0142y list\u0119 zakupionych przez Marxa dzie\u0142. <\/p>\n\n\n\n

W kr\u00f3tkim czasie kolekcja zyska\u0142a muzealn\u0105 warto\u015b\u0107, a tak\u017ce publiczn\u0105 identyfikacj\u0119. W roku 1982 zosta\u0142a po raz pierwszy zaprezentowana w Berlinie. Du\u017cy sukces wystawy mia\u0142 znacz\u0105cy wp\u0142yw na dalsze decyzje kolekcjonerskie, kt\u00f3re zawa\u017cy\u0142y na dzisiejszym kszta\u0142cie zbioru. Do artyst\u00f3w pokolenia Marxa (urodzonych w latach dwudziestych XX wieku) do\u0142\u0105czyli arty\u015bci m\u0142odszej generacji, kt\u00f3ra decydowa\u0142a o klimacie artystycznym lat osiemdziesi\u0105tych. Marx skupi\u0142 si\u0119 na indywidualno\u015bciach z kr\u0119gu niemieckich Neue Wilde<\/em> (Nowi Dzicy) \u2013 Martin Disler, Rainer Fetting, Walter Dahn, Salom\u00e9, na tw\u00f3rczo\u015bci Georga Baselitza \u2013 kluczowej postaci pierwszej fali neoekspresjonizmu z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych XX wieku, do kt\u00f3rej odwo\u0142ywali si\u0119 Nowi Dzicy<\/em> oraz na w\u0142oskiej transawangardzie (Francesco Clemente, Sandro Chia, Enzo Cucchi). Nie straci\u0142 przy tym z pola widzenia kluczowych trend\u00f3w w sztuce ameryka\u0144skiej, dzi\u0119ki czemu zbi\u00f3r poszerzy\u0142 si\u0119 o istotne realizacje Donalda Judda, Dana Flavina, Juliana Schnabla, Rossa Blecknera, Jean-Michela Basquiata i Keitha Haringa.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Podj\u0119ta w\u00f3wczas decyzja o dynamicznym poszerzaniu kolekcji i jej otwarciu na aktualne zjawiska artystyczne pozosta\u0142a wi\u0105\u017c\u0105ca do dzi\u015b. W jej efekcie w kr\u0119gu zainteresowa\u0144 Marxa pojawi\u0142y si\u0119 dalsze \u201egor\u0105ce\u201d w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku nazwiska: Fiona Rae, Rachel Whiteread, Anish Kapoor, Peter Halley, Jeff Koons, Cindy Shermann czy Matthew Barney.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fiona Rae, Ohne Titel (“Schwarz I”), 1990, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Thomas Bruns, Berlin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy zbi\u00f3r zyska\u0142 sta\u0142e miejsce prezentacji w Berlinie, kolekcja sta\u0142a si\u0119 konstelacj\u0105 kilkudziesi\u0119ciu silnych artystycznych indywidualno\u015bci reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne \u2013 niekiedy antypodyczne \u2013 nurty w sztuce. W tym sensie, nie trzymaj\u0105c si\u0119 dogmatycznie stylistycznej jednorodno\u015bci, Marx i Bastian stworzyli kolekcj\u0119 o ogromnym potencjale poznawczym, kt\u00f3ra odzwierciedla\u0142a z\u0142o\u017cony pejza\u017c sztuki ostatnich kilku dekad. <\/p>\n\n\n\n

U progu trzeciego tysi\u0105clecia wraz z now\u0105 ofensyw\u0105 malarstwa, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a po okresie jego wzgl\u0119dnej hibernacji w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, zdominowanych sztuk\u0105 nowych medi\u00f3w, w kolekcji Marxa pojawi\u0142y si\u0119 prace kolejnej generacji artyst\u00f3w urodzonych na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych. Ta obserwowana do dzisiaj malarska hossa<\/em> zbieg\u0142a si\u0119 w czasie z coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 i rozpoznawalno\u015bci\u0105 sztuki z Europy \u015arodkowej i Wschodniej. W zbiorach Marxa znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi starannie wyselekcjonowane prace z kr\u0119gu m\u0142odego niemieckiego malarstwa (tak zwanej nowej szko\u0142y lipskiej i drezde\u0144skiej) autorstwa Tima Eitla i Eberharda Havekosta. Kolekcja wzbogaci\u0142a si\u0119 tak\u017ce o pierwsze prace polskich artyst\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

W decyzjach kolekcjonerskich Marxa narodowa afiliacja artyst\u00f3w nie odgrywa\u0142a nigdy wi\u0119kszego znaczenia. O w\u0142\u0105czeniu dzie\u0142a do zbioru decydowa\u0142a subiektywna ocena jego artystycznej warto\u015bci i spotkanie z dzie\u0142em, kt\u00f3re by\u0142o symbolicznym powt\u00f3rzeniem \u201eaktu za\u0142o\u017cycielskiego\u201d, jakim niegdy\u015b sta\u0142o si\u0119 spotkanie z obrazem Twombly\u2019ego. <\/p>\n\n\n\n

Przy okazji pierwszej prezentacji kolekcji w Polsce, w ramach kt\u00f3rej zostan\u0105 pokazane prace wszystkich reprezentowanych w niej Polak\u00f3w, warto jednak przyjrze\u0107 si\u0119 wyborom kolekcjonera i okoliczno\u015bciom, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y otwarcie si\u0119 kolekcji na nowe, interesuj\u0105ce, a wcze\u015bniej s\u0142abo znane zjawiska artystyczne z tej cz\u0119\u015bci Europy.<\/p>\n\n\n\n

Sztuka polska mocniej zamanifestowa\u0142a swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 w mi\u0119dzynarodowym obiegu artystycznym po upadku muru berli\u0144skiego i ustrojowej transformacji by\u0142ego bloku wschodniego. W ostatniej dekadzie XX wieku pojawia\u0142a si\u0119 za granic\u0105 raczej w niekomercyjnym obiegu, w ramach rozmaitych inicjatyw kuratorskich i promocyjnych. Nieliczne profesjonalne galerie komercyjne dopiero rozpoczyna\u0142y swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, znacznie lepiej radz\u0105c sobie na rodzimym gruncie ni\u017c w ponadnarodowym kontek\u015bcie. Do powa\u017cnego prze\u0142omu dosz\u0142o w pierwszej dekadzie XXI wieku, kiedy wykrystalizowa\u0142 si\u0119 nowy styl inteligentnej, dobrze zorganizowanej i skutecznej promocji m\u0142odej sztuki, kt\u00f3rej modelowe rozwi\u0105zanie zaproponowa\u0142a warszawska galeria Raster. Po niej, jak grzyby po deszczu, wyros\u0142y inne, nie mniej ambitne inicjatywy, kt\u00f3re, adaptuj\u0105c podstawowe mechanizmy dzia\u0142ania zachodnich galerii, od\u015bwie\u017cy\u0142y je nie tylko przez now\u0105 ofert\u0119, ale te\u017c przez komunikatywny spos\u00f3b m\u00f3wienia o sztuce i umiej\u0119tno\u015b\u0107 kreowania aktualnych zjawisk artystycznych. Podobn\u0105 niezwykle skuteczn\u0105 aktywno\u015b\u0107, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 dzia\u0142ania kreacyjne z komercyjnymi, prowadzi\u0142a w tym samym czasie warszawska Fundacja Galerii Foksal.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fiona Rae, Ohne Titel (“Grau mit Rechtecken”), 1991, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Thomas Bruns, Berlin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Konsekwentna obecno\u015b\u0107 Rastra i Fundacji Foksal na targach sztuki w Bazylei, Berlinie czy Londynie szybko przynios\u0142a efekty. Reprezentowani przez galerie arty\u015bci robili b\u0142yskotliwe kariery b\u0119d\u0105ce wypadkow\u0105 zar\u00f3wno ich talentu, jak i talentu ich promotor\u00f3w. Eksplozja polskiej sztuki i jej bezprecedensowe \u201ewtargni\u0119cie\u201d w mi\u0119dzynarodowy obieg sztuki, okre\u015blane jako syndrom M\u0142odej Sztuki Polskiej2<\/sup> (Young Polish Art)<\/em>, by\u0142a sukcesem m\u0142odych artyst\u00f3w i kurator\u00f3w urodzonych w latach siedemdziesi\u0105tych XX wieku, bez trudu poruszaj\u0105cych si\u0119 w nowych \u2013 kapitalistycznych ju\u017c \u2013 realiach.<\/p>\n\n\n\n

Osobiste relacje Marxa z Polsk\u0105 i czujny profesjonalizm Bastiana zadecydowa\u0142y o podj\u0119ciu decyzji o bli\u017cszym przyjrzeniu si\u0119 sztuce polskiej i ofercie polskich galerii. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z galeri\u0105 Raster do kolekcji zosta\u0142y w\u0142\u0105czone prace Wilhelma Sasnala, Rafa\u0142a Bujnowskiego i Zbigniewa Rogalskiego. Dwaj pierwsi mieli ju\u017c za sob\u0105 istotny artystyczny epizod, jakim by\u0142a kilkuletnia dzia\u0142alno\u015b\u0107 w krakowskiej Grupie \u0141adnie3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Grupa \u0141adnie i promowany pod jej szyldem popbanalizm mia\u0142y stanowi\u0107 przeciwwag\u0119 dla kontestuj\u0105cej rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 sztuki krytycznej, kt\u00f3ra zdominowa\u0142a polsk\u0105 scen\u0119 artystyczn\u0105 lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, i koncentrowa\u0107 si\u0119 na autentycznym codziennym do\u015bwiadczeniu jako g\u0142\u00f3wnym tworzywie artystycznej aktywno\u015bci. W efekcie powsta\u0142a sztuka, kt\u00f3rej za\u0142o\u017ceniem mia\u0142o by\u0107 relacjonowanie rzeczywisto\u015bci, st\u0105d charakterystyczny dla niej repertuar ikonograficzny bazuj\u0105cy na obrazach funkcjonuj\u0105cych w powszednim obiegu \u2013 gazetach, filmach, Internecie i innych banalnych elementach ikonosfery. <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki swojej witalno\u015bci popbanalizm rzeczywi\u015bcie odegra\u0142 zamierzon\u0105 rol\u0119, szybko jednak jego w\u0105ska formu\u0142a zacz\u0119\u0142a bardziej ogranicza\u0107 ni\u017c opisywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w grupy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Sasnala i Bujnowskiego. <\/p>\n\n\n\n

Malarstwo Sasnala od trywialnej codzienno\u015bci i zabawy bana\u0142em zmierza\u0142o raczej w stron\u0119 tajemnicy i niedom\u00f3wienia, zag\u0119szczania i woalowania znacze\u0144, i coraz wi\u0119kszej odr\u0119bno\u015bci formy malarskiej oraz sposobu komponowania obrazu. Jego prace nadal koncentrowa\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 problematyki postrzegania rzeczywisto\u015bci i przedstawiania przedmiot\u00f3w i zjawisk, sta\u0142y si\u0119 jednak znacznie bardziej wieloznaczne. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do konkretnego, dostrze\u017conego w strumieniu otaczaj\u0105cych nas obraz\u00f3w, \u017ar\u00f3d\u0142a malowanych motyw\u00f3w, Sasnal przekracza\u0142 horyzont ich dos\u0142owno\u015bci, podprogowo buduj\u0105c w widzu wra\u017cenie, \u017ce odbiera on znacznie wi\u0119cej ni\u017c to, co widzi. W\u0142\u0105czony do kolekcji Marxa niepokoj\u0105cy i zagadkowy obraz Sasnala \u201eUntitled (Hidden Couple)\u201d z 2003 roku wpisuje si\u0119 w t\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla malarza poetyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Bujnowski od pocz\u0105tku swojej praktyki malarskiej konsekwentnie rozwija\u0142 istotne dla siebie w\u0105tki konceptualne, interesuj\u0105c si\u0119 obrazem jako takim, sposobem jego funkcjonowania i schematami jego postrzegania. Gry z malarstwem sta\u0142y si\u0119 jednym z podstawowych w\u0105tk\u00f3w jego sztuki. Zdystansowany stosunek do medium pozwala\u0142 na ironiczn\u0105 dekonstrukcj\u0119 w\u0142a\u015bciwych malarstwu rytua\u0142\u00f3w, mi\u0119dzy innymi fetyszystycznego podej\u015bcia do orygina\u0142u (st\u0105d zami\u0142owanie Bujnowskiego do eksplorowania zagadnienia serii malarskich i statusu kopii). <\/p>\n\n\n\n

W kolekcji Marxa znalaz\u0142y si\u0119 dwa obrazy Bujnowskiego z 2003 roku \u2013 portret z cyklu \u201eInfrared\u201d (seria zainspirowana efektem obserwacji rzeczywisto\u015bci przy zastosowaniu \u015bwiat\u0142a podczerwonego) i niezwykle poetycka etiuda malarska, jak\u0105 jest obraz \u201eSpringerin\u201d, w kt\u00f3rym Bujnowski \u201eprzepracowuje\u201d w\u0105sko poj\u0119t\u0105 formu\u0142\u0119 literalnego fotorealizmu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Martin Disler, “Rubbing an Eye against”, 1984, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Thomas Bruns, Berlin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Trzecim spo\u015br\u00f3d artyst\u00f3w, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w kolekcji Marxa i jest w niej reprezentowany wyborem kilku prac z lat 2003\u20132004, jest Zbigniew Rogalski.<\/p>\n\n\n\n

Rogalski u progu swojej kariery artystycznej tak\u017ce zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania zespo\u0142owe w ramach pozna\u0144skiego duetu artystycznego Magisters4<\/sup>. Formu\u0142a grupy \u2013 oparta na anarchizuj\u0105co-zabawowej estetyce: \u017carcie, absurdzie i grotesce \u2013 szybko, podobnie jak w wypadku do\u015bwiadcze\u0144 Sasnala i Bujnowskiego z Grup\u0105 \u0141adnie, ust\u0105pi\u0142a na rzecz indywidualnej, znacznie bardziej z\u0142o\u017conej praktyki malarskiej. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Rogalskiego, pocz\u0105tkowo ostentacyjnie autoreferencyjna, skupiona wok\u00f3\u0142 problematyki uprawiania malarstwa i opowiadania o samym malowaniu, zacz\u0119\u0142a ewoluowa\u0107 w kierunku problematyki psychofizjologii widzenia i relacji mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105, jej postrzeganiem i refleksami, jakie pozostawia w ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci. Obrazy Rogalskiego o wyra\u017anym introspektywnym rysie funkcjonuj\u0105 na zasadzie pasa transmisyjnego fascynacji, obsesji i l\u0119k\u00f3w artysty. Subtelne, intryguj\u0105ce i mroczne przypominaj\u0105 swoj\u0105 struktur\u0105 wieloznaczne marzenia senne.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d istotnych dla Rogalskiego dzie\u0142 w kolekcji Marxa znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi: \u201eAutoportret pod p\u0142\u00f3tnem\u201d (2003) oraz \u201eInsomnia\u201d (2004). Najbardziej rozbudowan\u0105 grup\u0119 obraz\u00f3w Rogalskiego w kolekcji Marxa stanowi\u0105 p\u0142\u00f3tna z serii \u201eBohaterowie\u201d, w kt\u00f3rej nazwiska muzyk\u00f3w, malarzy, filozof\u00f3w i kosmonaut\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 ulotnie jako napisy na zaparowanych szybach.<\/p>\n\n\n\n

Kariera artystyczna Romana Lipskiego i okoliczno\u015bci, w jakich jego prace pojawi\u0142y si\u0119 w zbiorach Marxa, mia\u0142y ca\u0142kowicie odmienny charakter. Lipski, kt\u00f3ry zaraz po szkole \u015bredniej wyemigrowa\u0142 z Nowego Dworu Gda\u0144skiego do Berlina Zachodniego, nie mia\u0142 na koncie akademickiego wykszta\u0142cenia, nie zafunkcjonowa\u0142 w machinie promocyjnej, jak\u0105 oferowa\u0142y progresywne galerie, i nie wykorzysta\u0142 do ko\u0144ca potencja\u0142u, jaki dawa\u0142a aktywno\u015b\u0107 w obr\u0119bie towarzysko-anarchizuj\u0105cych ansambli (pomimo kr\u00f3tkiego zaanga\u017cowania w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Klubu Polskich Nieudacznik\u00f3w w Berlinie5<\/sup>). W kolekcji Marxa znalaz\u0142 si\u0119 w 2005 roku, dzi\u0119ki w\u0142asnej determinacji i \u017cyczliwej reakcji kolekcjonera na tyle ufaj\u0105cego swojemu instynktowi i smakowi, by w\u0142\u0105czy\u0107 do zbioru malarstwo niezweryfikowanego dot\u0105d przez rynek samouka. W stosunku do Lipskiego Marx odegra\u0142 rol\u0119 mecenasa i promotora dobrze charakteryzuj\u0105c\u0105 jego intuicyjno-pasjonacki styl budowania kolekcji, w kt\u00f3rym kreowanie kapita\u0142u emocjonalnego na bazie relacji kolekcjoner\u2013artysta\u2013dzie\u0142o odgrywa\u0142o pierwszoplanow\u0105 rol\u0119. Na przestrzeni ostatnich kilku lat, w kt\u00f3rych Marx otoczy\u0142 Lipskiego swoistym protektoratem, do kolekcji trafi\u0142 spory wyb\u00f3r prac artysty.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Salom\u00e9, “Sumo-K\u00e4mpfer”, 1980, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB
\u00a9 VG Bild-Kunst, Bonn 2011
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Malarstwo Lipskiego w prymarnym odwo\u0142aniu si\u0119 do potocznego wizualnego do\u015bwiadczenia i umiej\u0119tno\u015bci jego oryginalnej transpozycji na j\u0119zyk malarski bliskie jest podstawowym parametrom tw\u00f3rczo\u015bci pozosta\u0142ej tr\u00f3jki polskich artyst\u00f3w reprezentowanych w kolekcji Marxa. Od tego pierwotnego impulsu \u2013 podobnie jak Sasnal, Bujnowski i Rogalski \u2013 Lipski zmierza ju\u017c we w\u0142asnym, oryginalnym kierunku. Jego monumentalne malarstwo budowane na ekspozycji powszednio\u015bci przekracza banalno\u015b\u0107 wyselekcjonowanych motyw\u00f3w przez umiej\u0119tne kreowanie nastroju i niepokoj\u0105cej aury obrazu. Pocz\u0105tkowo figuratywne ewoluuje w kierunku eliminacji postaci ludzkiej z pola obrazowania. Pomimo to, paradoksalnie, nadal skupia si\u0119 na cz\u0142owieku i jego naturze, badaj\u0105c pozostawione przez niego \u015blady. Na przestrzeni kilku lat Lipski stworzy\u0142 charakterystyczny dla siebie repertuar ikonograficzny, konsekwentnie utrzymuj\u0105c ten rodzaj esencjonalistycznego podej\u015bcia do obrazu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cliwa staje si\u0119 uniwersalizacja jednostkowego wizualnego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku Sasnala, Bujnowskiego i Rogalskiego decyzja o w\u0142\u0105czeniu do kolekcji zosta\u0142a podj\u0119ta w prze\u0142omowym dla ca\u0142ej tr\u00f3jki momencie. Po pierwszych prezentacjach targowych pojawi\u0142y si\u0119 liczne propozycje zagranicznych wystaw, a wkr\u00f3tce tak\u017ce niezwykle istotne akwizycje ze strony najwa\u017cniejszych prywatnych i publicznych kolekcji6<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ross Bleckner, “Architecture of the Sky V”, 1989, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Jochen Littkemann, Berlin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zakup prac Lipskiego obarczony by\u0142 wi\u0119kszym ryzykiem, jednak tak\u017ce i on okaza\u0142 si\u0119 trafny. Dzi\u015b p\u0142\u00f3tna tego artysty prezentowane s\u0105 na licznych wystawach i w\u0142\u0105czone nie tylko do wa\u017cnych kolekcji prywatnych, ale tak\u017ce do zbior\u00f3w muzealnych w Europie i Stanach Zjednoczonych7<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

W pokazywanej po raz pierwszy w Polsce wystawie malarstwa z kolekcji Marxa, kt\u00f3rej zasadniczym celem jest prezentacja wiod\u0105cych nurt\u00f3w artystycznych, jakie zdecydowa\u0142y o dynamice rozwoju tego medium na przestrzeni ostatnich czterech dekad, prace m\u0142odego pokolenia polskich malarzy odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119, wybrzmiewaj\u0105c jako jeden z silniejszych akord\u00f3w kreuj\u0105cych dzisiejsz\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 scen\u0119 artystyczn\u0105.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zbigniew Rogalski, Untitled (“Nietzsche”), 2003, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: bpk\/Nationalgalerie im Hamburger Bahnhof \u2013 Museum f\u00fcr Gegenwart Berlin, SMB\/Thomas Bruns<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
  1. Sammlung Marx<\/em>, red. H. Bastian, Hamburger Bahnhof Museum f\u00fcr Gegenwart, Berlin 1996, B. I\u2013II, s. 7.<\/li>
  2. Okre\u015blenie to powsta\u0142o jako w nawi\u0105zanie do g\u0142o\u015bnej w latach 90. XX w. brytyjskiej stajni artystycznej kolekcjonera i marszanda Charlesa Saatchiego znanej jako YBA (Young British Art), por. P. Leszkowicz, Sztuka wobec rewolucji moralnej<\/em>, \u201eObieg\u201d 2005, nr 2 (72), s. 30.<\/li>
  3. \u00a0Grupa \u0141adnie \u2013 krakowska formacja artystyczna dzia\u0142aj\u0105ca w latach 1996\u20132001. Opr\u00f3cz Sasnala i Bujnowskiego jej cz\u0142onkami byli tak\u017ce: Marcin Maciejowski, Marek Firek oraz J\u00f3zef Tomczyk \u201eKurosawa\u201d.<\/li>
  4. \u00a0Grupa Magisters \u2013 pozna\u0144ski duet artystyczny za\u0142o\u017cony przez Zbigniewa Rogalskiego i Huberta Czerepoka, dzia\u0142aj\u0105cy w latach 2000\u20132002.<\/li>
  5. \u00a0Roman Lipski jest jednym z animator\u00f3w, pocz\u0105tkowo nieformalnego \u015brodowiska artyst\u00f3w, a od 2000 roku Stowarzyszenia Polskich Nieudacznik\u00f3w w Berlinie, prowadz\u0105cego m.in. Klub Polskich Nieudacznik\u00f3w uznawany za jedn\u0105 z ciekawszych, berli\u0144skich, alternatywnych inicjatyw artystycznych.<\/li>
  6. \u00a0W po\u0142owie ubieg\u0142ej dekady prace Sasnala trafi\u0142y do czo\u0142owych kolekcji \u015bwiatowych, m.in. do Tate Modern w Londynie, Centrum Pompidou w Pary\u017cu, Guggenheim Museum i Museum of Modern Art w Nowym Jorku. W tym samym czasie obrazy Bujnowskiego zosta\u0142y w\u0142\u0105czone m.in. do Rubell Family Collection (Miami), nowojorskiej kolekcji Michaela i Susan Hort i Burger Collection (Hongkong). Prace Rogalskiego s\u0105 reprezentowane m.in. w Rubell Family Collection (Miami), Burger Collection (Hongkong) oraz Sammlung Boros (Berlin).<\/li>
  7. \u00a0Obrazy Romana Lipskiego znajduj\u0105 si\u0119 m.in. w kolekcjach Zach\u0119ty Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Szczecinie i Muzeum Narodowego w Szczecinie, a tak\u017ce w zbiorach Elgiz Museum w Stambule, Museum of Fine Arts w Bostonie i Colby Museum of Art w Waterville.<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Magdalena Lewoc<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[164],"class_list":["post-14870","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-kolekcja_marxa"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14870"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14909,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14870\/revisions\/14909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}