Zdo\u0142a\u0142em wydoby\u0107 wiele skarb\u00f3w. Inne jednak wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na ratunek, le\u017c\u0105c gdzie\u015b niezabezpieczone. Do tego typu filmowej dokumentacji czasem mo\u017ce doprowadzi\u0107 tylko przypadek. To on nam \u017cyczliwie podsuwa drobne wskaz\u00f3wki i \u015blady, za kt\u00f3rymi musimy dalej pod\u0105\u017ca\u0107. <\/p>\n\n\n\n
W sumie zebrali\u015bmy ponad 350 godzin materia\u0142u filmowego. Do tego dochodz\u0105 niezliczone godziny nagra\u0144 d\u017awi\u0119kowych. Jednocze\u015bnie z otwarciem Museum f\u00fcr Gegenwart zacz\u0119li\u015bmy w Hamburger Bahnhof tworzy\u0107 pilota\u017cowy projekt Archiwum medialnego Josepha Beuysa. Najwa\u017cniejsze dla nas by\u0142o, aby po pierwsze zarchiwizowa\u0107 zebrany materia\u0142 audiowizualny, a po drugie umo\u017cliwi\u0107 do niego dost\u0119p. \u017baden z artyst\u00f3w XX wieku nie by\u0142 tak cz\u0119sto filmowany jak Joseph Beuys. <\/p>\n\n\n\n
Przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 tych zapis\u00f3w sk\u0142ada si\u0119 z wywiad\u00f3w i wyk\u0142ad\u00f3w, czyli z materia\u0142u, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 odgrywa s\u0142owo m\u00f3wione. Z teorii sztuki Josepha Beuysa wynika\u0142o jednak, \u017ce tak\u017ce w j\u0119zyku widzia\u0142 on dzie\u0142o sztuki rze\u017abiarskiej. Procesy my\u015blenia i mowy by\u0142y dla niego procesami tw\u00f3rczymi, kt\u00f3rym nale\u017cy w odpowiedzialny spos\u00f3b nada\u0107 form\u0119. W tej formie z kolei w istotny spos\u00f3b odciska\u0142o si\u0119 to, co Beuys nazywa\u0142 \u201eRichtkr\u00e4fte\u201d, czyli \u201esi\u0142ami kieruj\u0105cymi\u201d. Znaczenia tego wyra\u017cenia jego autorstwa nie mo\u017cna lepiej wyt\u0142umaczy\u0107, ni\u017c tylko tak, jak robi\u0142 to sam Beuys. Trzeba go widzie\u0107 i s\u0142ysze\u0107. Filmy w pewien spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105 w\u0142a\u015bnie powr\u00f3t artysty, pozwalaj\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 kontaktu z jego mimik\u0105, jego wygl\u0105dem zewn\u0119trznym i gestykulacj\u0105. <\/p>\n\n\n\n
W 1995 roku zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107 o tym, w jaki spos\u00f3b przygotowa\u0107 prezentacj\u0119 film\u00f3w, korzystaj\u0105c z techniki cyfrowej. Chodzi\u0142o nie tylko o to, \u017ceby da\u0107 publiczno\u015bci do dyspozycji wybrane materia\u0142y, ale tak\u017ce o to, aby znale\u017a\u0107 jaki\u015b interaktywny spos\u00f3b ich udost\u0119pniania. Gwa\u0142towny post\u0119p techniki, kt\u00f3rego, niestety, nie przewidzieli\u015bmy, spowodowa\u0142, \u017ce to, co w\u00f3wczas razem z pewn\u0105 firm\u0105 komputerow\u0105 opracowali\u015bmy, dzisiaj okazuje si\u0119 ca\u0142kiem przestarza\u0142e. Przetrwa\u0142a jednak g\u0142\u00f3wna idea, \u017ceby odwiedzaj\u0105cym da\u0107 do dyspozycji materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe. Teraz musimy j\u0105 tylko przystosowa\u0107 do dzisiejszych standard\u00f3w technicznych.<\/p>\n\n\n\n
Archiwum medialne Josepha Beuysa otworzyli\u015bmy 5 listopada 1996 roku. Odnotowali\u015bmy du\u017cy sukces: 1200 go\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych przewa\u017ca\u0142a m\u0142oda publiczno\u015b\u0107, i zarazem dwie prapremiery \u015bwiatowe. <\/p>\n\n\n\n
Pierwsza z nich to wideo pokazuj\u0105ce akcj\u0119 Coyote III<\/em> przeprowadzon\u0105 wsp\u00f3lnie z Nam June Paikiem w 1984 roku w Tokio. Z kolei w ramach ma\u0142ej retrospektywy Johna Cage\u2019a, przygotowanej przez akademi\u0119 Ensemble Modern, Takehisa Kosugi po raz pierwszy odtworzy\u0142, uwa\u017can\u0105 do tej pory przez muzykolog\u00f3w za niemo\u017cliw\u0105 do zagrania, partytur\u0119 utworu muzycznego, jaki Beuys otrzyma\u0142 od Cage\u2019a na sze\u015b\u0107dziesi\u0105te urodziny. <\/p>\n\n\n\n W mi\u0119dzyczasie staramy si\u0119 udost\u0119pnia\u0107 jak najszerszej publiczno\u015bci wybrane pozycje ze zgromadzonego przez nas obszernego materia\u0142u filmowego. Powsta\u0142 cykl, w kt\u00f3rym zaplanowanych jest dziesi\u0119\u0107 film\u00f3w na DVD. Ka\u017cdemu z nich towarzyszy\u0107 ma komentarz w postaci publikacji z bogatym materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym. W\u015br\u00f3d na razie przygotowanych jest siedem ksi\u0105\u017cek i osiem film\u00f3w. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy je zaprezentowa\u0107 na tej wystawie. Ca\u0142o\u015b\u0107 powstaje w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z Ev\u0105 i Wenzlem Beuys. Dbaj\u0105 oni zar\u00f3wno o merytoryczn\u0105, jak i o artystyczn\u0105 stron\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119cia. Szata graficzna wszystkich publikacji zosta\u0142a zaprojektowana przez Wenzla Beuysa. My w Berlinie zajmujemy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie organizacj\u0105. Pierwszym opublikowanym w tym cyklu dzie\u0142em sta\u0142a si\u0119 kompozycja d\u017awi\u0119kowa Ja Ja Ja Ja Ja Nee Nee Nee Nee Nee <\/em>(Tak tak tak tak tak nie nie nie nie nie<\/em>),<\/em> kt\u00f3rej towarzyszy pierwsze DVD z filmem Joseph Beuys. Provokation Lebensstoff der Gesellschaft, Kunst und Antikunst <\/em>(Joseph Beuys. Prowokacja jako nieodzowny element spo\u0142ecze\u0144stwa. Sztuka i antysztuka<\/em>) z 1970 roku. <\/p>\n\n\n\n Zorganizowan\u0105 we wtorek 27 stycznia 1970 roku w D\u00fcsseldorfer Bildungsforum debat\u0119 z udzia\u0142em Josepha Beuysa, Maxa Billa, Maxa Bense i Arnolda Gehlena, a poprowadzon\u0105 przez historyka sztuki Wielanda Schmida, mo\u017cna nazwa\u0107 ryzykownym przedsi\u0119wzi\u0119ciem bez precedensu. Dyskusja toczy\u0142a si\u0119 przy przepe\u0142nionym audytorium i by\u0142a filmowana z zamiarem telewizyjnej emisji. W ten spos\u00f3b chciano zwielokrotni\u0107 liczb\u0119 bezpo\u015brednich \u015bwiadk\u00f3w tego wydarzenia. W kr\u00f3tkim wprowadzeniu otwieraj\u0105cym debat\u0119 zapowiedziano, \u017ce dyskutowa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 o z\u0142o\u017conej sytuacji sztuki, poniewa\u017c to, co dotyczy jej najnowszego rozwoju z pewno\u015bci\u0105 wymaga wyja\u015bnie\u0144 \u2013 koniecznych, aby temu co p\u0142ynie ze sztuki samej w sobie m\u00f3c, za pomoc\u0105 j\u0119zyka, przypisa\u0107 nowe znaczenia. <\/p>\n\n\n\n Zainteresowana sztuk\u0105 publiczno\u015b\u0107 chcia\u0142a zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do odpowiedzi na pytanie, czy powo\u0142uj\u0105ca si\u0119 na sztuk\u0119, a jednocze\u015bnie zrywaj\u0105ca ze wszystkimi jej konwencjami tw\u00f3rczo\u015b\u0107, da si\u0119 jeszcze opisa\u0107 tym tradycyjnym terminem.<\/p>\n\n\n\n Bior\u0105cy udzia\u0142 w dyskusji teoretycy Arnold Gehlen i Max Bense do tej pory pr\u00f3bowali \u2013 ka\u017cdy na sw\u00f3j spos\u00f3b \u2013 odpowiada\u0107 na to pytanie w swoich rozmaitych tekstach. Joseph Beuys i Max Bill jako arty\u015bci udzielali odpowiedzi, przedstawiaj\u0105c swoje \u00f3wczesne \u2013 i zarazem przeciwstawne sobie \u2013 artystyczne stanowiska.<\/p>\n\n\n\n Wykszta\u0142cona, zorientowana w pismach Bensego i Gehlena publiczno\u015b\u0107 oczekiwa\u0142a od tych dw\u00f3ch os\u00f3b, ciesz\u0105cych si\u0119 w \u00f3wczesnym \u015bwiecie sztuki niemieckiej pozycj\u0105 koryfeuszy, intelektualnego i teoretycznego wyja\u015bnienia skomplikowanej i gor\u0105cej kwestii wskazanej przez organizator\u00f3w jako temat dyskusji: czy prowokacja przez sztuk\u0119 albo \u201eantysztuk\u0119\u201d sta\u0142a si\u0119 nieodwo\u0142alnie nieodzownym elementem spo\u0142ecze\u0144stwa?<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie w zwi\u0105zku z has\u0142em \u201eprowokacja\u201d moderator na samym pocz\u0105tku poprosi\u0142 o wypowied\u017a Josepha Beuysa. W latach 60. Beuys nie tylko nada\u0142 nowy, antropologiczny wymiar dzia\u0142alno\u015bci grupy Fluxus, ale w zasadniczy spos\u00f3b zrewolucjonizowa\u0142 poj\u0119cie sztuki. Jak mo\u017cna si\u0119 zorientowa\u0107, ogl\u0105daj\u0105c film, by\u0142 jednak traktowany do pewnego stopnia jako szarlatan, chocia\u017c przecie\u017c ju\u017c w 1964 roku, na zaproszenie konserwatywnego historyka sztuki Wernera Haftmana, bra\u0142 udzia\u0142 w najwi\u0119kszej i najwa\u017cniejszej wystawie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w Europie, czyli documenta 3 <\/em>w Kassel. <\/p>\n\n\n\n Uczestnicy dyskusji zostali tak dobrani przez organizatora, \u017ce pod wzgl\u0119dem temperament\u00f3w i pogl\u0105d\u00f3w na sztuk\u0119 nie mogliby si\u0119 bardziej od siebie r\u00f3\u017cni\u0107. Arnold Gehlen i Max Bense przypuszczali zapewne, \u017ce to b\u0119dzie \u0142atwa rozgrywka. Patrzyli na Beuysa jako na pewn\u0105 anomali\u0119, z kt\u00f3rej zrozumieniem \u0142atwo mieli sobie poradzi\u0107 za pomoc\u0105 kilku teoretycznych formu\u0142ek. Joseph Beuys \u2013 artysta, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej stacza\u0142 niezliczone b\u0142yskotliwe pojedynki na s\u0142owa, bra\u0142 udzia\u0142 w licznych dyskusjach, wyg\u0142asza\u0142 wyk\u0142ady i zabiera\u0142 g\u0142os na forum \u2013 tu po raz pierwszy znalaz\u0142 si\u0119 wobec szerokiej publiczno\u015bci, w \u015bwietle reflektor\u00f3w. Na pocz\u0105tku dyskusji ma\u0142o kto przypuszcza\u0142, \u017ce stanie si\u0119 \u2013 jak pisa\u0142 potem Wieland Schmied \u2013 \u015bwiadkiem \u201ewybuchu wulkanu\u201d, czyli wyst\u0105pienia tego \u201em\u0142odego\u201d artysty podczas owej debaty. <\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tku Beuys zaprezentowa\u0142 swoj\u0105 ide\u0119, aby doprowadzi\u0107 do rozszerzenia \u015bwiadomo\u015bci przez tak\u0105 sztuk\u0119, kt\u00f3ra sama z siebie jest rozszerzeniem tego, co do tej pory w obr\u0119bie sztuki obowi\u0105zywa\u0142o. Bense, wezwany przez prowadz\u0105cego dyskusj\u0119 Wielanda Schmieda do odniesienia si\u0119 do tego pomys\u0142u, pr\u00f3bowa\u0142 po akademicku, wci\u0105\u017c na nowo, zmusi\u0107 Beuysa do wyja\u015bnienia u\u017cytych przez niego termin\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie moderator odda\u0142 g\u0142os Arnoldowi Gehlenowi, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 od swojej tezy o wsp\u00f3\u0142czesnym \u017cyciu w spo\u0142ecze\u0144stwie posthistorycznym. Wed\u0142ug niego, szczeg\u00f3lnie w obszarze sztuki, nie mog\u0142o si\u0119 ju\u017c zdarzy\u0107 nic wi\u0119cej: ani nic prowokacyjnego, ani nic rzeczywi\u015bcie nowego. T\u0119 schy\u0142kow\u0105 faz\u0119 sztuki Gehlen dok\u0142adnie om\u00f3wi\u0142 w swojej opublikowanej w 1960 roku ksi\u0105\u017cce Zeit-Bilder<\/em> (Czaso-Obrazy<\/em>): \u201eRozw\u00f3j si\u0119 zako\u0144czy\u0142, a to co teraz przyjdzie, ju\u017c mo\u017cna obserwowa\u0107: synkretyzm ba\u0142aganu wszystkich styl\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci, posthistoria\u201d. <\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce gdyby temat dyskusji nie dotyczy\u0142 sztuki i jej mo\u017cliwo\u015bci prowokowania, ale takich kwestii jak tezy Gehlena o cz\u0142owieku jako \u201eistocie wybrakowanej\u201d (je\u015bli por\u00f3wna si\u0119 go ze \u015bwiatem zwierz\u0105t) i wynikaj\u0105cych z tego spo\u0142ecznych konsekwencjach, Arnold Gehlen okaza\u0142by si\u0119 dla Josepha Beuysa interesuj\u0105cym partnerem do rozmowy. Antropologia w filozoficznym uj\u0119ciu, czyli obszar pracy naukowej Gehlena, z pewno\u015bci\u0105 zainteresowa\u0142aby Beuysa, kt\u00f3remu bliskie by\u0142o antropologiczne pojmowanie sztuki.<\/p>\n\n\n\n Podczas dyskusji z dwoma filozofami dosz\u0142o do nieporozumienia, kt\u00f3rego efektem by\u0142y pr\u00f3by sprowadzenia tez Beuysa na konwencjonaln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119. Zar\u00f3wno Bense, jak i Gehlen tylko cz\u0119\u015bciowo zrozumieli to, co Beuys z zaanga\u017cowaniem pr\u00f3bowa\u0142 im przybli\u017cy\u0107. A przecie\u017c zr\u00f3wnanie przez Beuysa termin\u00f3w \u201eprowokacji\u201d i \u201eprodukcji\u201d mia\u0142o o wiele wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c ich w\u0142asny wk\u0142ad w teorie spo\u0142eczne. Beuys ujmowa\u0142 sedno ka\u017cdej tw\u00f3rczej aktywno\u015bci jako duchow\u0105 prowokacj\u0119, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza\u0142a te\u017c wiedz\u0119 na temat sposob\u00f3w dzia\u0142ania produkcji \u2013 niezale\u017cnie od tego, co by\u0142o produkowane. <\/p>\n\n\n\n Tego, \u017ce Beuys rozumia\u0142 sztuk\u0119 jako produkcj\u0119, a ka\u017cda jednostka przedstawia\u0142a mu si\u0119 jako wolna w zwi\u0105zku z wolno\u015bci\u0105 dotycz\u0105c\u0105 wyboru sposobu produkcji, Gehlen nie tylko nie zrozumia\u0142, ale nawet wzbrania\u0142 si\u0119 zasadniczo przed dalsz\u0105 dyskusj\u0105 na ten temat. Trzymaj\u0105c si\u0119 swojej dewizy o ko\u0144cu sztuki, teoretyk spisa\u0142 Beuysa na straty. M\u00f3g\u0142 te\u017c by\u0107 zdania, \u017ce par excellence<\/em> odnalaz\u0142 w nim jeszcze jeden dow\u00f3d na potwierdzenie swojej tezy. W ten spos\u00f3b Gehlen w og\u00f3le nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 jako\u015bci niemieszcz\u0105cej si\u0119 w uznanych za obowi\u0105zuj\u0105ce kryteriach, ulegaj\u0105c przes\u0105dowi, kt\u00f3ry w historii sztuki jest jak\u017ce cz\u0119sto u\u017cywany wobec nowych zjawisk.<\/p>\n\n\n\n Gehlen nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107, \u017ce istota kreatywno\u015bci \u2013 kt\u00f3r\u0105 Beuys wyja\u015bni\u0142 na podstawie swoich naro\u017cnik\u00f3w wype\u0142nionych t\u0142uszczem (tzw. Fettecken<\/em>) \u2013 realizuje si\u0119 niezale\u017cnie od materia\u0142u; \u017ce tak zwane \u201eubogie materia\u0142y\u201d w gruncie rzeczy s\u0105 j\u0105 w stanie lepiej wyrazi\u0107 ni\u017c konwencjonalnie u\u017cyte materia\u0142y ju\u017c usankcjonowane, takie jak kamie\u0144 czy br\u0105z w tradycyjnej rze\u017abie.<\/p>\n\n\n\n Mniej pesymistycznie usposobiony do (nie)mo\u017cliwo\u015bci rozwoju kultury by\u0142 Max Bense, kt\u00f3ry w przeciwie\u0144stwie do Gehlena przyj\u0105\u0142 za punkt wyj\u015bcia to, \u017ce w stechnicyzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie \u201ewzory estetycznej i technicznej komunikacji wzajemnie si\u0119 do siebie zbli\u017caj\u0105\u201d. By\u0142 w tym zwolennikiem Maxa Billa, kt\u00f3remu zreszt\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0142 swoje wczesne pisma. <\/p>\n\n\n\n W trakcie dyskusji Bense wypowiedzia\u0142 si\u0119 na temat wp\u0142ywu sztuki na zespo\u0142y form, kt\u00f3re s\u0105 u\u017cywane w kontek\u015bcie urbanistycznym i architektonicznym, a nast\u0119pnie poprzez to wprowadzane w przestrze\u0144 spo\u0142eczn\u0105. W ten spos\u00f3b zaproponowa\u0142 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej wersj\u0119 poszerzenia terminu sztuki, ujmuj\u0105c j\u0105 jako estetyczny schemat nios\u0105cy pewn\u0105 informacj\u0119. Ten schemat informacyjny, uznawany w stechnicyzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie za interaktywny, obligowa\u0142 artyst\u0119 do tworzenia odpowiadaj\u0105cych na bie\u017c\u0105ce zapotrzebowania system\u00f3w formalnych. Przyjmuj\u0105c ten punkt widzenia, Bense obstawa\u0142 przy tradycyjnym uj\u0119ciu pracy artystycznej.<\/p>\n\n\n\n Max Bill, b\u0119d\u0105c uczniem tradycyjnej moderny, wci\u0105\u017c pracowa\u0142 nad rozwini\u0119ciem malarstwa abstrakcyjno-konstruktywistycznego. Jako uosobienie zupe\u0142nie innego podej\u015bcia do sztuki zosta\u0142 zaproszony do dyskusji jako przeciwwaga dla Beuysa. Bill obstawa\u0142 przy tym, \u017ce to niemo\u017cliwe, aby pr\u00f3bowa\u0107 rozpatrywa\u0107 w\u0142asn\u0105 sztuk\u0119 za po\u015brednictwem jakichkolwiek kryteri\u00f3w jako\u015bci. W przeciwie\u0144stwie do Beuysa zaprzeczy\u0142, jakoby da\u0142o si\u0119 jednoznacznie stwierdzi\u0107, czy to co robi, w og\u00f3le jest sztuk\u0105. Bez w\u0105tpienia to \u201eunderstatement\u201d tego artysty. <\/p>\n\n\n\n Wprawdzie Bill, podobnie jak Beuys, rozumia\u0142 sztuk\u0119 jako przestrze\u0144 wolno\u015bci, ale w przeciwie\u0144stwie do niego rozumia\u0142 t\u0119 wolno\u015b\u0107 jako nieograniczone formalne mo\u017cliwo\u015bci, a nie jako poznawcz\u0105 pozycj\u0119 artysty, wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 wprost ze sposob\u00f3w produkcji. Jednak\u017ce to w\u0142a\u015bnie ten wymiar tworzenia, maj\u0105cy moc zmieniania \u015bwiadomo\u015bci, Beuys chcia\u0142 przenie\u015b\u0107 na spo\u0142ecze\u0144stwo, podczas gdy Bill zaprzecza\u0142, jakoby te procesy w og\u00f3le da\u0142o si\u0119 nazwa\u0107 i skonkretyzowa\u0107. Podobnie jak Bense, Bill obstawa\u0142 przy tym, \u017ce tylko dzie\u0142o samo w sobie i ewentualnie zwi\u0105zane z jego oddzia\u0142ywaniem procesy recepcji maj\u0105 jakiekolwiek spo\u0142eczne znaczenie. <\/p>\n\n\n\n W gruncie rzeczy przy tym stole \u015bciera\u0142y si\u0119 opinie nie do pogodzenia, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem teoretycznym, jak i artystycznym (pomijaj\u0105c zwi\u0105zki Bensego z Billem), a tymczasem sedno przekazu Beuysa pozosta\u0142o zupe\u0142nie nieprzedyskutowane. Chocia\u017c Arnold Gehlen i Max Bense byli zdolnymi teoretykami, dziwnym trafem pozostali dalecy od tego, czego mo\u017cna by mie\u0107 prawo od nich oczekiwa\u0107, a mianowicie krytycznego zmierzenia si\u0119 z wyg\u0142aszanymi z uporem przez Beuysa postulatami, aby \u201eze sztuki wywie\u015b\u0107 pytanie o procesy zachodz\u0105ce w ludziach\u201d albo przedyskutowa\u0107 wcze\u015bniej niewyg\u0142aszan\u0105 przez niego opini\u0119, a mianowicie \u017ce \u201e(sztuka) musi przedstawia\u0107 jako proces plastyczny my\u015bl w trakcie powstawania\u201d. <\/p>\n\n\n\n Ta dyskusja jest dowodem na to, jak ci\u0119\u017cko by\u0142o Beuysowi wprowadzi\u0107 w oficjalny dyskurs swoj\u0105 wyprowadzon\u0105 z pola sztuki, radykalnie now\u0105 koncepcj\u0119 wykorzystywania wp\u0142ywu tw\u00f3rczo\u015bci na procesy spo\u0142eczne \u2013 odrzucon\u0105 publicznie przez dw\u00f3ch socjolog\u00f3w czy te\u017c filozof\u00f3w i uznan\u0105 przez nich za marginaln\u0105. <\/p>\n\n\n\n Na koniec Beuys i Bense wdali si\u0119 w przypominaj\u0105c\u0105 walk\u0119 wymian\u0119 zda\u0144, w czasie kt\u00f3rej Bense dopytywa\u0142 o to, jak kszta\u0142tuje si\u0119 relacja cz\u0142owieka jako cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, wobec, postulowanej przez Beuysa, roli \u201eindywidualnego tw\u00f3rcy\u201d. W tym interesuj\u0105cym momencie, w kt\u00f3rym wreszcie w bezpo\u015bredni spos\u00f3b poruszone zosta\u0142y najwa\u017cniejsze dla Beuysa tezy, dyskusja urwa\u0142a si\u0119 z powodu braku czasu. <\/p>\n\n\n\n Ta rozmowa jest niezwykle wa\u017cnym dokumentem nie tylko z punktu widzenia biografii Josepha Beuysa, kt\u00f3ry wyst\u0119puje w niej jako nieub\u0142agany obro\u0144ca swoich przekona\u0144, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce bardzo dobrze oddaje nastroje panuj\u0105ce w\u00f3wczas w Niemczech. Za spraw\u0105 rewolty studenckiej, po 1968 roku znalaz\u0142y si\u0119 one bowiem politycznie w ca\u0142kiem innym ni\u017c do tej pory nurcie.<\/p>\n\n\n\n To, \u017ce artysta chcia\u0142 tak g\u0142\u0119boko przenikn\u0105\u0107 do wn\u0119trza proces\u00f3w spo\u0142eczno-politycznych, a do tego zacz\u0105\u0142 ju\u017c zak\u0142ada\u0107 w\u0142asn\u0105 parti\u0119, by\u0142o prowokacj\u0105, kt\u00f3ra dla Arnolda Gehlena i Maxa Bense wychodzi\u0142a ju\u017c w ca\u0142kiem niewyobra\u017caln\u0105 w obr\u0119bie sztuki przestrze\u0144. Uporczywie odmawiali wzi\u0119cia pod uwag\u0119 czegokolwiek, co dopuszcza\u0142oby mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia sztuki poza zwi\u0105zanymi z samym dzie\u0142em immanentnymi jako\u015bciami. Dla wszystkich trzech uczestnik\u00f3w dyskusji sztuka by\u0142a definiowalna tylko poprzez dzie\u0142o. Nikt nie by\u0142 gotowy do tego, aby chocia\u017c przemy\u015ble\u0107 stanowisko Beuysa.<\/p>\n\n\n\n Pozosta\u0142e dokumenty z medialnego archiwum Josepha Beuysa pokazuj\u0105 fragmenty przeprowadzonych przez niego akcji, a warto\u015b\u0107 tego filmowego materia\u0142u si\u0119ga dalej ni\u017c fotograficzna dokumentacja, uwieczniaj\u0105c przebieg zdarze\u0144 w czasie, a tak\u017ce gestykulacj\u0119 i mow\u0119 ich uczestnik\u00f3w. Najp\u00f3\u017aniejszy z film\u00f3w w ca\u0142o\u015bci pokazuje przebieg jednej z akcji Beuysa. Nakr\u0119cony w 1984 roku w Japonii film jest niemaj\u0105cym odpowiednika dokumentem podw\u00f3jnej akcji, jak\u0105 w Tokio przeprowadzili s\u0142ynny korea\u0144ski artysta Nam June Paik i Joseph Beuys. <\/p>\n\n\n\n Podobnie jak inne dzia\u0142ania Beuysa, tak\u017ce to zdarzenie, poddawa\u0142o krytyce spo\u0142ecze\u0144stwo, przede wszystkim odnosz\u0105c si\u0119 do ca\u0142kowitej obco\u015bci pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a zwierz\u0119ciem, b\u0119d\u0105cej wyrazem oderwania cz\u0142owieka od natury. By\u0142 to temat, kt\u00f3ry Beuys jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Partii Zielonych uczyni\u0142 jednym z wa\u017cniejszych w swojej sztuce. Osiem film\u00f3w pokazywanych w Atlasie Sztuki wywiera g\u0142\u0119bokie wra\u017cenie, ale tak\u017ce daje wgl\u0105d w niepor\u00f3wnywaln\u0105 z niczym innym prac\u0119 jednego z bardziej niezwyk\u0142ych artyst\u00f3w XX wieku. <\/p>\n\n\n\n *t\u0142umaczenie tekstu z j\u0119zyka niemieckiego: Marta Sk\u0142odowska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eugen Blume<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[161],"class_list":["post-14580","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-beuys"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14580"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14585,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14580\/revisions\/14585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/2-1024x645.jpg\")