{"id":14196,"date":"2012-11-18T07:34:00","date_gmt":"2012-11-18T07:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=14196"},"modified":"2022-09-05T07:42:33","modified_gmt":"2022-09-05T07:42:33","slug":"jozef-robakowski-o-samuelu-szczekaczu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/jozef-robakowski-o-samuelu-szczekaczu\/","title":{"rendered":"J\u00f3zef Robakowski o Samuelu Szczekaczu"},"content":{"rendered":"\n

Jacek Michalak: <\/strong>Samuel Szczekacz to artysta wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nieznany szerszemu gronu odbiorc\u00f3w. W ostatnich latach jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 przypomnia\u0142y dwie wystawy indywidualne w Berlinie i Warszawie. Pan pokaza\u0142 pi\u0119\u0107 prac artysty na wystawie zbiorowej Front Wschodni, w trakcie kt\u00f3rej wielokrotnie powtarza\u0142 Pan, i\u017c Samuel Szczekacz to artysta wa\u017cny, artysta o kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci nale\u017cy m\u00f3wi\u0107. Dlaczego Pan tak uwa\u017ca?<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

J\u00f3zef Robakowski: <\/strong>Samuel Szczekacz, obok Juliana Lewina, Pinkusa Szwarca, jako bardzo m\u0142ody cz\u0142owiek rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 u W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego. Strzemi\u0144ski zaoferowa\u0142 m\u0142odym pasjonatom sztuki bardzo wszechstronny program, na kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 nauka historii sztuki, rysunku, malarstwa, rze\u017aby, drukarstwa, typografii oraz projektowania architektonicznego. M\u0142odzi arty\u015bci zajmowali si\u0119 tak\u017ce fotomonta\u017cem i luksografi\u0105. Szczekacz w 1933 roku, zosta\u0142 przyj\u0119ty do Zwi\u0105zku Zawodowego Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w w \u0141odzi. W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski organizuj\u0105c w latach 1937-1939 wystawy w \u0141odzi, Krakowie, Lwowie i Warszawie, zdecydowa\u0142, \u017ce ci m\u0142odzi arty\u015bci wezm\u0105 udzia\u0142 w tych prezentacjach. To dowodzi, \u017ce traktowa\u0142 ich jeszcze przecie\u017c niewielki dorobek artystyczny bardzo powa\u017cnie \u2013 jako partnerski zar\u00f3wno wobec swojej tw\u00f3rczo\u015bci, jak i innych do\u015bwiadczonych artyst\u00f3w z \u0142\u00f3dzkiego ugrupowania.<\/p>\n\n\n\n

J.M.: <\/strong>Co jest istotne, Pa\u0144skim zdaniem, w pracach Samuela Szczekacza?<\/em><\/p>\n\n\n\n

J.R.: <\/strong>Trudno sobie wyobrazi\u0107 lepszego nauczyciela dla m\u0142odego, \u017c\u0105dnego wiedzy Samuela Szczekacza ni\u017c W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski, kt\u00f3ry oferowa\u0142 swojemu uczniowi rewolucyjne rozwi\u0105zania nowych idei artystycznych. Szczekacz w swojej tw\u00f3rczo\u015bci odnajdywa\u0142 warto\u015bci g\u0142\u00f3wnie w koncepcji unistycznej, analizuj\u0105c bardzo precyzyjnie kompozycje o polu r\u00f3wnomiernym, w kt\u00f3rych wygasza\u0142 na p\u0142aszczy\u017anie obrazu wszystko to, co by\u0142oby tradycyjnie poj\u0119t\u0105 ekspresj\u0105. Taka ekspresja jeszcze ci\u0105gle wyst\u0119powa\u0142a w unistycznych obrazach W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego w postaci delikatnie fluktuuj\u0105cych barw. Szczekacz post\u0119puje pryncypialnie, komponuj\u0105c obraz jako czyste pole r\u00f3wnomierne, nie ma ju\u017c w nim barwnych napi\u0119\u0107. Moim zdaniem w \u00f3wczesnej sztuce polskiej poza tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Samuela Szczekaczanie nie odnajdziemy tak skrajnie praktycznie zrealizowanego pola r\u00f3wnomiernego. Mistrzem w tym zakresie jest w\u0142oski futurysta Giacomo Balla. Patrz\u0105c z dzisiejszej perspektywy na sztuk\u0119 okresu mi\u0119dzywojnia, uwa\u017cam, \u017ce Szczekacz by\u0142 fenomenem, jego analizy pola r\u00f3wnomiernego s\u0105 fantastyczne, rzadko pocz\u0105tkuj\u0105cy artysta osi\u0105ga \u015bwiadomie tak skrajne rezultaty. Uwa\u017cam, \u017ce Lewin, Szwarc, a przede wszystkim Szczekacz poprzez swoj\u0105 laboratoryjnie poj\u0119t\u0105 prac\u0119 artystyczn\u0105 tw\u00f3rczo rozwin\u0119li koncepcj\u0119 unistyczn\u0105 swojego wybitnego mistrza. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

J.M.: <\/strong>Stosunkowo kr\u00f3tki okres tw\u00f3rczo\u015bci, miejsce \u00f3wczesnej Polski na mapie, wybuch II wojny \u015bwiatowej i jej nast\u0119pstwa \u2013 to wszystko spowodowa\u0142o, \u017ce Szczekacz nie mia\u0142 szans by\u0107 odkrytym przez \u015bwiat.<\/em><\/p>\n\n\n\n

J.R.:<\/strong> Tak. Szczekacz w 1938 roku wyjecha\u0142 do Belgii, z kt\u00f3rej po kr\u00f3tkim pobycie wyjecha\u0142 w 1939 roku do Palestyny. W Palestynie po sko\u0144czeniu studi\u00f3w utrzymywa\u0142 si\u0119 z pracy jako architekt, projektant u\u017cytkowy, rze\u017abiarz i typograf, zaprzesta\u0142 malarstwa. Uwa\u017cam, \u017ce jego wybijaj\u0105ca si\u0119 i wybiegaj\u0105ca w przysz\u0142o\u015b\u0107 sztuka by\u0142a zbyt skrajna dla \u00f3wczesnej Palestyny i nikt nie zwraca\u0142 na ni\u0105 uwagi. W tej historii pozytywne jest to, \u017ce dzi\u0119ki wyjazdowi z Polski w 1938 roku zachowa\u0142 si\u0119 dorobek artysty.<\/p>\n\n\n\n

J.M.: <\/strong>Pomimo tego, \u017ce prace artysty z okresu wsp\u00f3\u0142pracy z W\u0142adys\u0142awem Strzemi\u0144skim zachowa\u0142y si\u0119, zosta\u0142y pokazane zaledwie kilka razy.\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

J.R.: <\/strong>W 1973 roku prace Szczekacza zosta\u0142y pokazane na wystawie Konstruktywizm w Polsce w Muzeum Folkwang w Essen. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki otwarto\u015bci na sztuk\u0119 wschodni\u0105 \u00f3wczesnego dyrektora tej plac\u00f3wki Dietera H\u00f6nischa oraz wsp\u00f3\u0142pracy z Ryszardem Stanis\u0142awskim kieruj\u0105cym Muzeum Sztuki w \u0141odzi. W wydanym z okazji wystawy katalogu prace Szczekacza wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 po\u015br\u00f3d prac innych tw\u00f3rc\u00f3w, s\u0105 odkrywcze. Zar\u00f3wno Ryszard Stanis\u0142awski, jak i Janusz Zagrodzki znaj\u0105c warto\u015b\u0107 prac Szczekacza, zadbali o w\u0142a\u015bciwe ich miejsce na wystawie i w katalogu. Kolejny raz prace Szczekacza pojawi\u0142y si\u0119 10 lat p\u00f3\u017aniej w Centre Pompidou w Pary\u017cu na przygotowanej przez Muzeum Sztuki wystawie Pr\u00e9sences polonaises. L’art vivant autour du Mus\u00e9e de Lodz<\/em> promuj\u0105cej polsk\u0105 awangard\u0119. Po latach wida\u0107, \u017ce prace Szczekacza s\u0105 niezwyk\u0142e na tle innych dzie\u0142 artyst\u00f3w tworz\u0105cych teksty wizualne. Je\u017celi we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, \u017ce m\u00f3wimy o arty\u015bcie pracuj\u0105cym w latach trzydziestych XX wieku, arty\u015bcie niespe\u0142nionym \u2013 przecie\u017c Szczekacz tworzy\u0142 tylko kilka lat \u2013 to jednoznacznie dowodzi,\u00a0\u017ce by\u0142a to posta\u0107 wybitna, wr\u0119cz \u015bwiatowego formatu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u00f3d\u017a, 8 pa\u017adziernika 2012 roku<\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Robakowski, historyk sztuki i artysta. Jeden z prekursor\u00f3w sztuki multimedialnej w Polsce. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel eksperymentalnych grup artystycznych, m.in. Zero-61 oraz Warsztatu Formy Filmowej. Nauczyciel akademicki i kurator. Tw\u00f3rca i w\u0142a\u015bciciel Galerii Wymiany w \u0141odzi.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jacek Michalak: Samuel Szczekacz to artysta wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nieznany szerszemu gronu odbiorc\u00f3w. W ostatnich latach jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 przypomnia\u0142y dwie wystawy indywidualne w Berlinie i Warszawie. Pan pokaza\u0142 pi\u0119\u0107 prac artysty na wystawie zbiorowej Front Wschodni, w trakcie kt\u00f3rej wielokrotnie powtarza\u0142 Pan, i\u017c Samuel Szczekacz to artysta wa\u017cny, artysta o kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci nale\u017cy m\u00f3wi\u0107. Dlaczego Pan tak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[156],"class_list":["post-14196","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-samuel_szczekacz"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14196"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14200,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14196\/revisions\/14200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}