{"id":14117,"date":"2012-11-20T08:54:00","date_gmt":"2012-11-20T08:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=14117"},"modified":"2022-09-02T14:15:24","modified_gmt":"2022-09-02T14:15:24","slug":"14117","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/14117\/","title":{"rendered":"…"},"content":{"rendered":"\n

Obraz Samuela Szczekacza, kompozycja unistyczna z 1938 roku, opatrzony zosta\u0142 komentarzem: \u201ewed\u0142ug W. Strzemi\u0144skiego\u201d1<\/sup>. Powsta\u0142, gdy Szczekacz mia\u0142 21 lat i od ponad dw\u00f3ch lat by\u0142 uczniem W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Do pierwszej rozmowy w sprawie nauki malarstwa u Strzemi\u0144skiego mia\u0142o doj\u015b\u0107 w kawiarni Astoria przy ulicy Piotrkowskiej 27 w \u0141odzi, w kt\u00f3rej spotyka\u0142a si\u0119 \u00f3wczesna bohema artystyczna, g\u0142\u00f3wnie ze \u015brodowiska \u017cydowskiego. Szczekacz w\u0142a\u015bnie zda\u0142 matur\u0119, tymczasem jedyna w \u0141odzi szko\u0142a malarska nale\u017ca\u0142a do Wac\u0142awa Dobrowolskiego, kt\u00f3ry nie przyjmowa\u0142 do niej \u017byd\u00f3w. Na rozmow\u0119 z przysz\u0142ym nauczycielem um\u00f3wi\u0142 Szczekacza, wraz z trzema innymi kandydatami do rozpocz\u0119cia studi\u00f3w malarskich, Moj\u017cesz Broderson, kt\u00f3ry przyja\u017ani\u0142 si\u0119 ze Strzemi\u0144skim2<\/sup>. Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w jednego z uczestnik\u00f3w spotkania w Astorii, Pinkusa Szwarca, wygl\u0105da\u0142o ono nast\u0119puj\u0105co: \u201e[Strzemi\u0144ski] przyj\u0105\u0142 nas bardzo mi\u0142o, ale powiedzia\u0142: \u00bbJa nie mam szko\u0142y dla malarzy, nie wiem, gdzie was mog\u0119 uczy\u0107, musz\u0119 pomy\u015ble\u0107. Zadzwo\u0144cie do mnie za dwa lub trzy tygodnie\u00ab. Tak te\u017c zrobili\u015bmy. I on przyszed\u0142 z propozycj\u0105, \u017ce b\u0119dzie to nieoficjalna szko\u0142a…\u201d3.<\/sup>\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Nauka odbywa\u0142a si\u0119 w pomieszczeniach Publicznej Szko\u0142y Dokszta\u0142cania Zawodowego nr 10, kt\u00f3rej Strzemi\u0144ski by\u0142 kierownikiem. Strzemi\u0144ski uczy\u0142 metod\u0105, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 zastosowa\u0107 dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wobec student\u00f3w malarstwa PWSSP w \u0141odzi. \u201eWarunkiem podnoszenia poziomu sztuki, jej rozwijania i udoskonalania, jest ca\u0142kowite opanowanie wszystkich kierunk\u00f3w poprzednich. Ka\u017cdy kierunek nast\u0119pny jest albo rozwini\u0119ciem kierunk\u00f3w poprzednich, albo przeciwstawiaj\u0105cym si\u0119 uzupe\u0142nieniem ich brak\u00f3w. Ka\u017cdy kierunek jest wynikiem obcowania z histori\u0105 malarstwa poprzedniego. Wytworzy\u0107 sztuk\u0119 nowoczesn\u0105 mo\u017ce jedynie ten, kto pozna\u0142 wszystko, co by\u0142o poprzednio, i to, co jest dzi\u015b \u2013 i wobec tego wszystkiego zachowa\u0142 wolno\u015b\u0107 stanowiska krytycznego\u201d4<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 Strzemi\u0144skiego Szczekacz tworzy\u0142 w kr\u00f3tkim odst\u0119pie czasu kompozycje kubistyczne, neoplastyczne, kubounistyczne i unistyczne5<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Wyj\u015bciowym kierunkiem by\u0142 jednak kubizm, kt\u00f3ry wed\u0142ug Strzemi\u0144skiego jest \u201eprogiem przez kt\u00f3ry powinien przej\u015b\u0107 ka\u017cdy plastyk, jest obiektywn\u0105 szko\u0142\u0105 formy opartej o \u015bcis\u0142e prawa budowy\u201d6<\/sup>. Niekt\u00f3re kompozycje kubistyczne z 1936 i 1937 roku wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 rozwini\u0119ciem\u00a0 ilustracji dotycz\u0105cych budowy obrazu kubistycznego: \u201eniezale\u017cno\u015bci koloru od linii (przed rokiem 1918)\u201d czy te\u017c \u201ezale\u017cno\u015bci koloru od linii (po roku 1918)\u201d, zamieszczonych\u00a0w Unizmie w malarstwie Strzemi\u0144skiego7<\/sup>. Zachowa\u0142y si\u0119 szkice Szczekacza ze studiami kubistycznymi datowane na 1936 rok. Zadanie wykre\u015blenia cyrklem analitycznego rysunku g\u0142owy r\u00f3\u017cni si\u0119 jednak bardzo od dwa lata wcze\u015bniejszego studium antomicznego czaszki, rysunku maski po\u015bmiertnej, odlewu r\u0119ki, rysunku rze\u017aby Mickiewicza czy portret\u00f3w m\u0142odej modelki szkicowanych w czasie kurs\u00f3w w pracowni Maurycego Tr\u0119bacza8<\/sup>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na 1936 rok datowane s\u0105 gwasze artysty, kt\u00f3re s\u0105 jego interpretacj\u0105 suprematystycznych kompozycji Malewicza9<\/sup>. P\u00f3\u017aniejsza, znana ze zdj\u0119cia kompozycja architektoniczna Szczekacza przywo\u0142uje na my\u015bl architektony.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Jak wspomina\u0142 Pinkus Szwarc: \u201eStrzemi\u0144ski by\u0142 zafascynowany Kazimierzem Malewiczem i z Rosji przywi\u00f3z\u0142 kilkana\u015bcie jego rysunk\u00f3w, kt\u00f3re nam pokazywa\u0142 i obja\u015bnia\u0142. Sam wykona\u0142 w tym czasie [1936 roku] Litografi\u0119 suprematyczn\u0105 w ho\u0142dzie Malewiczowi. My za\u015b drukowali\u015bmy pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Malewiczu, co by\u0142o \u0142atwe, gdy\u017c dostali\u015bmy gotow\u0105 form\u0119 czarno-bia\u0142\u0105\u201d10<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Szczekacz i pozostali \u201eprywatni\u201d uczniowie Strzemi\u0144skiego byli r\u00f3wnie\u017c uczestnikami wieczorowego kursu grafiki w szkole. Uczyli si\u0119 tam robi\u0107 pierwsze litografie (z pomoc\u0105 drukarza), byli s\u0142uchaczami wyk\u0142ad\u00f3w z liternictwa, kt\u00f3re prowadzi\u0142 Stefan Wegner. Jak relacjonowa\u0142 Pinkus Szwarc: \u201eto by\u0142a przykrywka, aby\u015bmy mogli korzysta\u0107 z tej szko\u0142y. I dlatego uczyli\u015bmy si\u0119 te\u017c litografii, kt\u00f3ra by\u0142a w programie oficjalnej nauki. Bo to nie by\u0142a szko\u0142a artystyczna. Litografia potrzebna by\u0142a do nauki druku. Druku funkcjonalnego\u201d11<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

To w szkolnej drukarni wydrukowano w 1938 roku Motorem s\u0142\u00f3w<\/em>12<\/sup> w uk\u0142adzie graficznym Szczekacza. Dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bciom zdobytym w szkole artysta stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c tek\u0119 litografii, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z czarno-bia\u0142ych i barwnych kompozycji na papierze jednostronnie kredowanym, kt\u00f3r\u0105 zatytu\u0142owa\u0142 Teka malarska.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Autor zaprojektowa\u0142 uk\u0142ad graficzny pierwszej strony tytu\u0142owej teki wed\u0142ug zasad druku funkcjonalnego W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego. Podzia\u0142 graficzny tekstu mia\u0142 wynika\u0107 z \u201erytmu oka czytaj\u0105cego\u201d13<\/sup>. Na ok\u0142adce artysta umie\u015bci\u0142\u00a0 tekst: \u201esamuel szczekacz, teka malarska, \u0142\u00f3d\u017a 1938\u201d. Pisany by\u0142 minusku\u0142\u0105, w uk\u0142adzie, w kt\u00f3rym artysta wykorzystywa\u0142 r\u00f3\u017cny kr\u00f3j i format czcionek, aby wskaza\u0107 znaczenie poszczeg\u00f3lnych fragment\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W g\u00f3rnym lewym rogu strony tytu\u0142owej Teki malarskiej<\/em> artysta umie\u015bci\u0142 jedn\u0105 z najbardziej obecnie znanych kompozycji, kt\u00f3rej ju\u017c wtedy u\u017cy\u0142 w charakterze w\u0142asnego znaku graficznego, nanosz\u0105c na ni\u0105 swoje imi\u0119 i nazwisko. T\u0119 sam\u0105 kompozycj\u0119 unistyczn\u0105 artysta wybra\u0142 r\u00f3wnie\u017c, aby wraz z odautorskim komentarzem znalaz\u0142a si\u0119 w ostatnim numerze czasopisma \u201eForma\u201d14<\/sup>. Powsta\u0142a w kilku wariantach barwnych: niebieska, szaro-czarna oraz w sepii15<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Artysta kostruuje kompozycj\u0119 z czcionek liter minusku\u0142y o podobnych kszta\u0142tach: a, o, m, n, r<\/em>. Ciasny uk\u0142ad liter jest ograniczony cienk\u0105 lini\u0105 kwadratowej ramki. \u201eJedno\u015bci obrazu nie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 przy systemie przeciwstawiania sobie kszta\u0142t\u00f3w i kolor\u00f3w, jako znak\u00f3w dynamicznych. Jedno\u015b\u0107 kompozycyjn\u0105 mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 jedynie przez komponowanie r\u00f3wnoleg\u0142ych i wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych element\u00f3w plastycznych, zwi\u0105zanych organicznie z p\u0142ask\u0105 powierzchni\u0105 obrazu i jego granicami\u201d16<\/sup> \u2013 pisze w artykule w \u201eFormie\u201d, przy kt\u00f3rym zamieszczona zosta\u0142a reprodukcja tej kompozycji malowanej temper\u0105. By\u0142a ona wzorem dla litografii, kt\u00f3re z powod\u00f3w technicznych s\u0105 jej lustrzanym odbiciem. Kompozycja ta jest by\u0107 mo\u017ce jednym z przyk\u0142ad\u00f3w wykorzystania wyk\u0142ad\u00f3w Wegnera z liternictwa. \u201eZestawienie ze sob\u0105 druku nast\u0119puje po dok\u0142adnej analizie litery, po ustaleniu jej wymiar\u00f3w, proporcji, kszta\u0142tu, po poznaniu jej podstawowych sk\u0142adnik\u00f3w\u201d17<\/sup>, pisa\u0142 Wegner i postulowa\u0142 \u201eprzywr\u00f3cenie liter do godno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w sztuki\u201d18<\/sup>. Jak twierdzi\u0142: \u201eLitera nie jest tylko znakiem umownym, jest sk\u0142adnikiem formy, jest kszta\u0142tem kolorowym, zawieraj\u0105cym potencjalne warto\u015bci plastyczne\u201d19<\/sup>. Szczekacza inspiruje materia\u0142 drukarski: \u201eczcionka i papier zamiast farb\u201d20<\/sup>. U\u017cywa mechanicznej metody maszynopisu przy budowie Konstrukcji, gwaszu z oko\u0142o 1937 roku. Litery: M, O, i oraz znaki interpunkcyjne, zostaj\u0105 odbite na papierze w jednostajnym rytmie, zaczynaj\u0105 istnie\u0107 jako pozbawione znacze\u0144 kszta\u0142ty, kt\u00f3re wype\u0142niaj\u0105 prostok\u0105tne p\u0142aszczyzny kompozycji. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

Wystawa w \u0142\u00f3dzkim IPS-ie w styczniu 1939 roku by\u0142a ostatni\u0105 prezentacj\u0105 prac artysty w Polsce. W poprzednich latach Szczekacz wystawia\u0142 g\u0142\u00f3wnie malarstwo. W katalogach odnotowano jednak r\u00f3wnie\u017c \u201erze\u017aby neoplastyczne\u201d, \u201efotogram \u0142\u00f3dzki\u201d, a tak\u017ce projekty architektoniczne (w dziale grafiki i rysunku). <\/p>\n\n\n\n

Z dokumentacji fotograficznej wystawy wynika, \u017ce pokazano na niej 16 litografii z Teki malarskiej<\/em>. Karty zbli\u017cone do formatu A4, na kt\u00f3rych umieszczono litografie, nie zosta\u0142y oprawione w ramy, ale wsuni\u0119te za przezroczyst\u0105 os\u0142on\u0119, co sprawi\u0142o, \u017ce ca\u0142y zbi\u00f3r wygl\u0105da\u0142 na jednolit\u0105 ca\u0142o\u015b\u010721<\/sup>. Litografie w tym uk\u0142adzie prezentowane wraz ze stron\u0105 tytu\u0142ow\u0105 tworz\u0105 rytm kompozycji w pionie i poziomie (11 x 16 cm) lub kwadracie (16 x 16 cm). Kompozycje neoplastyczne cechuje zastosowanie z\u0142otego podzia\u0142u, kompozycje kubistyczne \u2013 dynamizm i kontrast linii, p\u0142aszczyzny, koloru; kompozycje unistyczne zbudowane zostaj\u0105 z organicznych form, \u0142agodnych linii i przenikaj\u0105cych si\u0119 p\u0142aszczyzn. W\u015brod prac jest r\u00f3wnie\u017c kompozycja po\u015brednia \u2013 neoplastyczno-kubistyczna oraz wspomniana wy\u017cej kompozycja unistyczna z kszta\u0142t\u00f3w liter.<\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142adzie zachowanych litografii w r\u00f3\u017cnych wariantach kolorystycznych mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce powsta\u0142o kilka Tek malarskich<\/em>, kt\u00f3rych artysta u\u017cywa\u0142 jako swojego portfolio. Jedn\u0105 z wersji mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c odda\u0107 przed wyjazdem z \u0141odzi do Miejskiego Muzeum Historii i Sztuki, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119, powsta\u0142a z inicjatywy Strzemi\u0144skiego, Mi\u0119dzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej. Po latach Szczekacz pisa\u0142 z Pary\u017ca do siostry: \u201eTu by\u0142a wystawa sztuki polskiej z \u0141odzi w Muzeum Pompidou i mia\u0142em niespodziank\u0119, bo oni wystawili 9 moich obraz\u00f3w, kt\u00f3re zostawi\u0142em w muzeum \u0142\u00f3dzkim przed wojn\u0105\u201d22<\/sup>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Szczekacz przes\u0142a\u0142 jedn\u0105 z tek z litografiami do Bazylei, do typografa Jana Tschicholda. Jego adres przekaza\u0142 mu zapewne Strzemi\u0144ski, kt\u00f3ry korespondowa\u0142 z Tschicholdem, a w 1932 roku zorganizowa\u0142 wystaw\u0119 z jego udzia\u0142em. Zredagowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jedn\u0105 z jego publikacji, kt\u00f3ra pod tytu\u0142em Druk nowoczesny <\/em>zosta\u0142a wydana w \u0141odzi w 1938 roku23<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Zachowa\u0142 si\u0119 list, odpowied\u017a Tschicholda, pisany do \u201eScekacza Szmuela\u201d na jerozolimski adres Hebrew University pod koniec maja 1939 roku24<\/sup>. Autor Nowej typografii chwali prace, pisze, \u017ce zrobi\u0142y na nim \u201esympatyczne wra\u017cenie\u201d. Pisze tak\u017ce, \u017ce mia\u0142 okazj\u0119 spotka\u0107 si\u0119 z Hansem Arpem i pokaza\u0107 mu przes\u0142ane portfolio.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Hans [Jean] Arp wraz z \u017con\u0105 Sophie Taeuber-Arp, zwi\u0105zany by\u0142 w\u00f3wczas z ugrupowaniami Cercle et Carr\u00e9<\/em> oraz Abstraction-Cr\u00e9ation <\/em>w Pary\u017cu, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracowali arty\u015bci kr\u0119gu Strzemi\u0144skiego i ugrupowania \u201ea.r\u201d. Szczekacz m\u00f3g\u0142 ogl\u0105d\u0105\u0107 jedn\u0105 z prac Arpa, relief o biomorficznych formach, w \u0141odzi, w Mi\u0119dzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Z listu wynika, \u017ce Tschichold mia\u0142 przesy\u0142a\u0107 Szczekaczowi nowo wydan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 z wierszami Arpa i typografi\u0105 w\u0142asnego projektu. Wskazuje to na wydrukowany na japo\u0144skim papierze i wydany w niskim nak\u0142adzie tomik Muscheln und Schirme <\/em>z ilustracjami Sophie Taeuber-Arp.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Arp chcia\u0142 otrzyma\u0107 \u201etek\u0119\u201d, aby jego \u017cona, kt\u00f3ra by\u0142a redaktork\u0105 czasopisma o sztuce abstrakcyjnej \u201ePlastique\u201d, zamie\u015bci\u0142a w nim reprodukcje prac Szczekacza. <\/p>\n\n\n\n

Nie wiadomo, czy artysta przes\u0142a\u0142 Tek\u0119 malarsk\u0105<\/em> na adres Arpa, podany w li\u015bcie. Czasopismo \u201ePlastique\u201d by\u0142o wydawane do 1939 roku. W nied\u0142ugim czasie od napisania listu wybuch\u0142a wojna, a Taeuber-Arp wraz z Arpem wyemigrowali do Szwajcarii.<\/p>\n\n\n\n

Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Polski, Szczekacz zabra\u0142 ze sob\u0105 zbi\u00f3r litografii; obrazy, kt\u00f3re najprawdopodobniej zaprezentowa\u0142 na swojej pierwszej wystawie indywidualnej w The Student\u00a0Organization of the Hebrew University w Jerozolimie w 1940 roku; egzemplarz Motorem s\u0142\u00f3w <\/em>we w\u0142asnym uk\u0142adzie graficznym, do kt\u00f3rego, ju\u017c po wyje\u017adzie, zaprojektowa\u0142 kolorow\u0105 ok\u0142adk\u0119. Zabra\u0142 z \u0141odzi r\u00f3wnie\u017c m. in. pami\u0105tkowe fotografie Strzemi\u0144skiego i Kobro z c\u00f3rk\u0105, program nauczania w grupie graficznej szko\u0142y, katalogi wystaw, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142, numer \u201eFormy\u201d, album Kazimierza Malewicza, Zasady kompozycji drukarskiej<\/em> Stefana Wegnera; Druk funkcjonalny<\/em>, Unizm w malarstwie Strzemi\u0144skiego<\/em>25<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Agata Mendrychowska, historyczka sztuki, redaktorka ksi\u0105\u017cki Wojciecha Wilczyka “Niewinne oko nie istnieje” oraz katalog\u00f3w wystaw. Kuratorka w Atlasie Sztuki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

1. Powtarza nie zachowan\u0105 kompozycj\u0119 W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego reprodukowan\u0105 w 6. numerze \u201eFormy\u201d z 1938 roku. Obraz Strzemi\u0144skiego inaczej ni\u017c praca Szczekacza by\u0142 jednak reliefem. Por. J. \u0141adnowska, Samuel Szczekacz\/Samuel Zur \u2013 ucze\u0144 \u2013 kontynuator \u2013 artysta,<\/em> [w:] Sztuka w \u0141odzi 2, SHS, \u0141\u00f3d\u017a 2003, s. 234.<\/p>\n\n\n\n

2. Ratowa\u0142o mnie malarstwo… z Pinkusem Szwarcem [Pinchasem Shaarem] scenografem Teatru \u017bydowskiego w getcie \u0142\u00f3dzkim rozmawia Anna Kuligowska-Korzeniewska, [w:] \u0141\u00f3dzkie sceny \u017cydowskie. <\/em>Studia i materia\u0142y, \u0141\u00f3d\u017a 2000, s. 129. Uczniami Strzemi\u0144skiego mieli zosta\u0107 znaj\u0105cy si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej z jednej dru\u017cyny harcerskiej: Samuel Szczekacz, Pinkus Szwarc, Julian Lewin. Przez kr\u00f3tki czas studiowa\u0142 z nimi tak\u017ce Juda [Yehuda] Tarmu.<\/p>\n\n\n\n

3. Tam\u017ce, s. 130.<\/p>\n\n\n\n

4. W. Strzemi\u0144ski, Sztuka nowoczesna a szko\u0142y artystyczne<\/em>, [w:] Pisma, Wroc\u0142aw 1975, s. 163.<\/p>\n\n\n\n

5. Tytu\u0142y prac Szczekacza w katalogach wystaw mi\u0119dzy 1937 a 1939 rokiem.<\/p>\n\n\n\n

6. W. Strzemi\u0144ski, Muzeum<\/em>, [w:] Pisma<\/em>, op.cit., s. 279.<\/p>\n\n\n\n

7. W. Strzemi\u0144ski, Unizm w malarstwie<\/em>, \u0141\u00f3d\u017a 1993.<\/p>\n\n\n\n

8. J. \u0141adnowska, op. cit., s. 231.<\/p>\n\n\n\n

9. Por.\u00a0 A. Turowski, Malewicz w Warszawie. Rekonstrukcje i symulacje<\/em>, Krak\u00f3w 2002, s. 318-319.<\/p>\n\n\n\n

10. Ratowa\u0142o mnie malarstwo.<\/em>.., op. cit, s.130. Por. Kazimierz Malewicz 1875-1935 <\/em>[Album z litografiami i fotografiami. Litografie na podstawie prac K. Malewicza wykonali uczniowie Publicznej Szko\u0142y Dokszta\u0142caj\u0105cej nr 10 w \u0141odzi. Dodano 1 litografi\u0119 W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego], \u0141\u00f3d\u017a [1936], 29 x 29 cm, 26 oryginalnych litografii, 10 fotografii architekton\u00f3w Malewicza, 1 portret, papier bia\u0142y, litografie jednobarwne czarne + 1 kolorowa, [w:] W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski 1893-1952 w setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin<\/em>, Muzeum Sztuki, \u0141\u00f3d\u017a 1993, s. 212, poz. 4.A.42.<\/p>\n\n\n\n

11. Ratowa\u0142o mnie malarstwo.<\/em>.., op. cit, s. 130.<\/p>\n\n\n\n

12. Tom wierszy Leona Grabowskiego, Motorem s\u0142\u00f3w,<\/em> uk\u0142ad Samuel Szczekacz, druk. Zygmunt Matuszewski, \u0141\u00f3d\u017a 1938, 21 x 15 cm, s. 16, nlb. 4, papier bia\u0142y, druk 1-b. czarny. Por. Druk funkcjonalny, Muzeum Sztuki, \u0141\u00f3d\u017a 1975, s. 58.<\/p>\n\n\n\n

13. A. Turowski, W kr\u0119gu Strzemi\u0144skiego<\/em>, Warszawa 1973, s. 23.<\/p>\n\n\n\n

14. Por. S. Szczekacz, \u201eForma\u201d 1938, nr 6, s. 25.<\/p>\n\n\n\n

15. Inne wersje kolorystyczne kompozycji unistycznej z Muzeum Sztuki w \u0141odzi znajduj\u0105 si\u0119 w kolekcji Galerie Berinson w Berlinie jako Studia typograficzne. Istnia\u0142 te\u017c obraz o tej samej kompozycji malowany temper\u0105.<\/p>\n\n\n\n

16. Por. \u201eForma\u201d, 1938, nr 6, s. 25.<\/p>\n\n\n\n

17. S. Wegner, Zasady kompozycji drukarskiej<\/em>, [w:] Druk funkcjonalny<\/em>, op. cit., s. 46.<\/p>\n\n\n\n

18. Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

19. Tam\u017ce. <\/p>\n\n\n\n

20. W. Strzemi\u0144ski, Druk funkcjonalny<\/em>, [w:] Pisma<\/em>, op. cit. s. 166.<\/p>\n\n\n\n

21. Por. Samuel Szczekacz 1917-1983<\/em>, Galerie Berinson, Berlin 2009, s. 12. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

22. J. \u0141adnowska, op. cit., s. 240. Chodzi o najwi\u0119ksz\u0105 w tamtym czasie prezentacj\u0119 sztuki polskiej za granic\u0105 Pr\u00e9sences polonaises. L’art vivant autour du Mus\u00e9e de Lodz<\/em> w Centre Georges Pompidou w 1983 roku, na kt\u00f3rej pokazano prace litograficzne Szczekacza.<\/p>\n\n\n\n

23. Skr\u00f3t Typographische Gestaltung Jana Tschicholda,  Bazylea 1935. Por. J. Zagrodzki, Drukarstwo nowoczesne w kr\u0119gu W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego, [w:]  Druk funkcjonalny, op. cit., s. 31.<\/p>\n\n\n\n

24. List z dn. 29.05.1939. Por. Samuel Szczekacz 1917-1983,<\/em> op. cit. s. 34.<\/p>\n\n\n\n

25. Wg listu S. Zura do J. \u0141adnowskiej (z dn. 8.08.1966).  Por.  J. \u0141adnowska, op. cit., s. 239.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Agata Mendrychowska<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[156],"class_list":["post-14117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-samuel_szczekacz"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14117"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14157,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14117\/revisions\/14157"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}