{"id":14052,"date":"2013-01-08T10:41:00","date_gmt":"2013-01-08T10:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=14052"},"modified":"2022-09-01T12:53:56","modified_gmt":"2022-09-01T12:53:56","slug":"najbardziej-elementarne-pytania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/najbardziej-elementarne-pytania\/","title":{"rendered":"Najbardziej elementarne pytania"},"content":{"rendered":"\n

Adam Mazur:\u00a0<\/strong>Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zosta\u0142a\u015b artystk\u0105?<\/em>
Karolina Bregu\u0142a:<\/strong>\u00a0Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tego, \u017ce, jako mi\u0142o\u015bniczka rocka, posz\u0142am do szko\u0142y fotograficznej, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 robi\u0107 portrety moim idolom. Chcia\u0142am fotografowa\u0107 gwiazdy, by\u0107 autork\u0105 zdj\u0119\u0107 z ok\u0142adek p\u0142yt. Szko\u0142a by\u0142a w Szwecji i w\u0142a\u015bnie tam moje marzenia zacz\u0119\u0142y si\u0119 spe\u0142nia\u0107 \u2013 maj\u0105c 19-20 lat bezustannie chodzi\u0142am na koncerty i fotografowa\u0142am m\u0142ode sztokholmskie zespo\u0142y. W szkole mia\u0142am zaj\u0119cia z artystk\u0105 Leen\u0105 Jokel\u0105, kt\u00f3ra zafascynowa\u0142a mnie swoimi archiwami mechanicznych fotografii dokumentuj\u0105cych miasto. Jej cykle 98 skrzynek gazowych albo 52 wydeptane \u015bcie\u017cki by\u0142y dla mnie czym\u015b zupe\u0142nie niezwyk\u0142ym. Zacz\u0119\u0142am chodzi\u0107 na wystawy, kt\u00f3re poleca\u0142a nam Leena i w ten spos\u00f3b do\u015b\u0107 szybko odkry\u0142am, \u017ce rola fotografii nie ko\u0144czy si\u0119 na portretowaniu muzyk\u00f3w.
A. M.:\u00a0<\/strong>Dlaczego zdecydowa\u0142a\u015b si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do Polski?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Z do\u015b\u0107 prozaicznego powodu. Polska nie by\u0142a jeszcze wtedy w Unii Europejskiej i \u017ceby by\u0107 w Szwecji musia\u0142am mie\u0107 wiz\u0119 studenck\u0105. Zagapi\u0142am si\u0119 i zapomnia\u0142am na czas zg\u0142osi\u0107 si\u0119 po jej przed\u0142u\u017cenie. Nie pomog\u0142y b\u0142agania wysy\u0142ane do urz\u0119du migracyjnego, musia\u0142am wyjecha\u0107 i przez co najmniej rok nie wolno mi by\u0142o wr\u00f3ci\u0107 do Szwecji. Postanowi\u0142am nie traci\u0107 czasu i znalaz\u0142am sobie szko\u0142\u0119 w Warszawie.
A. M.:\u00a0<\/strong>Wspomnia\u0142a\u015b o swoim wyje\u017adzie z kraju, dlaczego w\u0142a\u015bciwie wyjecha\u0142a\u015b z Polski?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>To zamierzch\u0142a historia. Jako nastolatka by\u0142am fank\u0105 Roxette<\/em>. Kocha\u0142am ten zesp\u00f3\u0142 tak bardzo, \u017ce nauczy\u0142am si\u0119 j\u0119zyka, \u017ceby m\u00f3c rozumie\u0107 szwedzkoj\u0119zyczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego tw\u00f3rczo\u015bci. Jak ka\u017cda porz\u0105dna fanka je\u017adzi\u0142am te\u017c czasami do Szwecji. Najpierw zabiera\u0142 mnie tam tata, kt\u00f3ry dzielnie znosi\u0142 moj\u0105 pasj\u0119, a potem, jak by\u0142am ju\u017c starsza, je\u017adzi\u0142am ze znajomymi fanami z Polski. To by\u0142y bardzo fajne wyprawy, podczas kt\u00f3rych pozna\u0142am mn\u00f3stwo fenomenalnych ludzi, z kt\u00f3rymi mam kontakt do dzi\u015b. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b jest Anna Tomaszewska, obecnie wicedyrektorka Instytutu Polskiego w Sztokholmie, odpowiedzialna w Instytucie za program artystyczny. Podczas tych podr\u00f3\u017cy i nauki j\u0119zyka Szwecja sta\u0142a si\u0119 dla mnie wa\u017cnym miejscem. Dawni idole odeszli w zapomnienie, ale moje przywi\u0105zanie do Szwecji pozosta\u0142o. Jak wyje\u017cd\u017ca\u0142am z Polski, by\u0142am ju\u017c punk\u00f3w\u0105 i wstydzi\u0142am si\u0119 swojej muzycznej przesz\u0142o\u015bci.
A. M.:\u00a0<\/strong>Wracaj\u0105c do Polski, ju\u017c ni\u0105 nie by\u0142a\u015b?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Oczywi\u015bcie, \u017ce by\u0142am. Ja ci\u0105gle jestem punk\u00f3w\u0105.
A. M.:\u00a0<\/strong>Po powrocie nie robi\u0142a\u015b ju\u017c portret\u00f3w muzyk\u00f3w i celebryt\u00f3w?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Owszem, robi\u0142am. Cz\u0119sto fotografowa\u0142am na przyk\u0142ad ma\u0142o jeszcze wtedy znanych Cool Kids of Death.<\/em> Zreszt\u0105 jedno ze zdj\u0119\u0107 z tamtego czasu pojawi\u0142o si\u0119 w ksi\u0105\u017ceczce do jednej z ich ostatnich p\u0142yt. Fotografowa\u0142am te\u017c Pustki<\/em> \u2013 w niedawnej reedycji ich Domina<\/em> te\u017c jest jaka\u015b moja fota z tamtego czasu. Potem razem z Agnieszk\u0105 Klembowsk\u0105 i Kub\u0105 Wrzoskiem za\u0142o\u017cy\u0142am wytw\u00f3rni\u0119 p\u0142ytow\u0105 Kuka Records<\/em> i robi\u0142am du\u017co zdj\u0119\u0107 dla naszych w\u0142asnych potrzeb. Mam sporo znajomych muzyk\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b z nich mnie prosi o zrobienie fot, a ja mam czas, to robi\u0119 to, bo to fajna zabawa. Niedawno na p\u0142ycie \u0142\u00f3dzkiego TRYPa<\/em> pojawi\u0142y si\u0119 zdj\u0119cia, kt\u00f3re zrobi\u0142am z Wojtkiem Rudzkim.
A. M.:\u00a0<\/strong>Co robi\u0142a\u015b po powrocie do Polski? Pozna\u0142em Ci\u0119 w\u0142a\u015bnie jako studentk\u0119 fotografii w jednej z warszawskich szk\u00f3\u0142, a ju\u017c chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej by\u0142o o Tobie g\u0142o\u015bno z powodu ekspozycji “Niech nas zobacz\u0105”. To by\u0142 Tw\u00f3j dyplom?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Nie, moim dyplomem by\u0142y jeszcze ok\u0142adki p\u0142yt. Niech nas zobacz\u0105<\/em> by\u0142o troch\u0119 p\u00f3\u017aniej. Ten projekt by\u0142 intuicyjn\u0105 odpowiedzi\u0105 na sytuacj\u0119 gej\u00f3w i lesbijek, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142am okazj\u0119 obserwowa\u0107 z bliska. Gdy przyjecha\u0142am do Warszawy, nie mia\u0142am pracy, kasy, mieszkania. Pierwsze miesi\u0105ce sp\u0119dzi\u0142am wi\u0119c, pomieszkuj\u0105c u moich kumpli, sympatycznej pary gejowskiej. Obserwowa\u0142am ich absurdaln\u0105 codzienno\u015b\u0107 \u2013 udawanie dobrych koleg\u00f3w przed s\u0105siadami i rodzicami, ukrywanie swojej orientacji przed najlepszymi nawet znajomymi z pracy, \u017ceby prawda o niej nie dotar\u0142a do szef\u00f3w, bo to mog\u0142oby pogorszy\u0107 ich sytuacj\u0119 w pracy. Patrzy\u0142am na to ze zdziwieniem, kt\u00f3re szybko przerodzi\u0142o si\u0119 w gniew. Uzna\u0142am, \u017ce musz\u0119 zareagowa\u0107. I tak powsta\u0142o Niech nas zobacz\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

A. M.:<\/strong>\u00a0“Niech nas zobacz\u0105” by\u0142o zleceniem Kampanii Przeciw Homofobii?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Nie, troch\u0119 mnie to denerwuje, \u017ce wiele os\u00f3b tak my\u015bli. Niech nas zobacz\u0105 nie by\u0142o zleceniem, tylko moim autorskim cyklem, kt\u00f3ry sama wymy\u015bli\u0142am i, nim trafi\u0142am do KPH, d\u0142ugo walczy\u0142am, \u017ceby kto\u015b zgodzi\u0142 mi si\u0119 pom\u00f3c go zrealizowa\u0107. Chodzi\u0142am od instytucji do instytucji i si\u0119 nie udawa\u0142o. W ko\u0144cu opowiedzia\u0142am o swoim pomy\u015ble Krystianowi Legierskiemu, kt\u00f3ry jest moim starym koleg\u0105 z cieszy\u0144skiego liceum. To by\u0142 czas, kiedy Krystian pojawi\u0142 si\u0119 na legendarnej gejowskiej ok\u0142adce \u201eMachiny\u201d, wi\u0119c uzna\u0142am, \u017ce na pewno co\u015b wymy\u015bli. I rzeczywi\u015bcie, podpowiedzia\u0142, \u017cebym posz\u0142a do Kampanii Przeciw Homofobii. Przysz\u0142am do nich z kr\u00f3tkim opisem i jednym, szkicowym zdj\u0119ciem. Pami\u0119tam, \u017ce na m\u00f3j pomys\u0142 zareagowali \u015bmiechem. Uwa\u017cali, \u017ce to si\u0119 nie uda. Ale nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej zadzwonili i powiedzieli, \u017ce jednak chc\u0105 spr\u00f3bowa\u0107. I zacz\u0119li\u015bmy wsp\u00f3lnie pracowa\u0107. Chcia\u0142am wtedy, \u017ceby, opr\u00f3cz wystawy w galerii, projekt sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z ogromnych plakat\u00f3w, przedstawiaj\u0105cych postaci naturalnej wielko\u015bci. Te plakaty mia\u0142y by\u0107 rozklejane tu\u017c przy ziemi, tak, \u017ceby ludzie mogli skonfrontowa\u0107 si\u0119 niemal\u017ce twarz\u0105 w twarz z fotografowanymi przeze mnie parami. Ulica mia\u0142a dostrzec to, czego na co dzie\u0144 nie widzi. Do dzi\u015b uwa\u017cam, \u017ce to \u015bwietny pomys\u0142 i \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 go zrealizowa\u0107 w tej formie. Zamiast tego zdj\u0119cia by\u0142y eksponowane na okropnych billboardach wysoko nad ziemi\u0105.
A. M.:\u00a0<\/strong>Jak wybuch\u0142 skandal, to jaka by\u0142a Twoja wizja tego, co si\u0119 dzieje?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0By\u0142am zdziwiona. Wiedzia\u0142am, \u017ce z tematem tolerancji jest \u017ale, ale nie mia\u0142am poj\u0119cia, \u017ce a\u017c tak \u017ale. R\u00f3wnocze\u015bnie cieszy\u0142am si\u0119, bo widzia\u0142am, \u017ce m\u00f3j projekt jest powodem realnej zmiany, \u017ce dzi\u0119ki niemu zaczyna si\u0119 toczy\u0107 jaka\u015b nowa dyskusja. Zrozumia\u0142am dzi\u0119ki temu, \u017ce mam w r\u0119kach niezwyk\u0142e narz\u0119dzie, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna bardzo wiele zdzia\u0142a\u0107.
A. M.:\u00a0<\/strong>Protesty nie ogranicza\u0142y si\u0119 do zdzierania plakat\u00f3w, zamykania wystaw i cenzury, ale tak\u017ce sportretowane przez Ciebie pary zacz\u0119\u0142y si\u0119 wycofywa\u0107 z projektu. Jak to odbiera\u0142a\u015b?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Nikogo nie chcia\u0142am skrzywdzi\u0107 tym cyklem. Wiedzia\u0142am, \u017ce decyzja o udziale w projekcie by\u0142a dla ka\u017cdego z bohater\u00f3w do\u015b\u0107 heroicznym krokiem. Dlatego od pocz\u0105tku z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 umawia\u0142am si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 pokazywa\u0142a ich zdj\u0119cia tak d\u0142ugo, jak b\u0119d\u0105 sobie tego \u017cyczyli. Wiedzieli, \u017ce je\u015bli tylko b\u0119d\u0105 chcieli, mog\u0105 wycofa\u0107 swoje zdj\u0119cia z projektu. W\u0142a\u015bnie z tego powodu w tej chwili pokazuj\u0119 ju\u017c tylko kilka prac. Na wystawie Homo Ars Erotica<\/em> w Muzeum Narodowym by\u0142o pokazanych tylko 6 zdj\u0119\u0107.
A. M.:<\/strong>\u00a0Zdoby\u0142a\u015b wiedz\u0119 na temat fotografii, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 narz\u0119dziem, kt\u00f3re dzia\u0142a i co zrobi\u0142a\u015b dalej?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0W ci\u0105gu kilku kolejnych lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich dzia\u0142a\u0144 artystycznych by\u0142a odpowiedzi\u0105 na zaobserwowane u\u0142omno\u015bci \u015bwiata. Robi\u0142am projekty o zabarwieniu spo\u0142ecznym, zawsze staraj\u0105c si\u0119, jak w przypadku Niech nas zobacz\u0105, zajmowa\u0107 si\u0119 oswajaniem, m\u00f3wi\u0107 o wa\u017cnych sprawach w lekki i sympatyczny spos\u00f3b. Chyba najlepiej opisuje to \u017cartobliwy projekt Pogotowie artystyczne<\/em>, w kt\u00f3rym deklaruj\u0119, \u017ce jako artystka, chc\u0119 robi\u0107 co\u015b dobrego dla ludzi. Je\u015bli nie umiem tego zrobi\u0107 za pomoc\u0105 sztuki, zdecyduj\u0119 si\u0119 u\u017cy\u0107 swoich narz\u0119dzi w spos\u00f3b nieartystyczny. Ten projekt powsta\u0142 w Kielcach, gdzie pi\u017adzi \u2013 jak m\u00f3wi powiedzonko, kt\u00f3re znaj\u0105 chyba wszyscy Polacy. Ustawi\u0142am na kieleckim dworcu stare filmowe lampy, kt\u00f3re nagrzewaj\u0105 si\u0119 jak piece. Stworzy\u0142am w ten spos\u00f3b ciep\u0142y kwadrat, w kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 by\u0142o ogrza\u0107. Wszystko to dzia\u0142o si\u0119 13 grudnia \u2013 w mro\u017any dzie\u0144 \u015bwi\u0119tej \u0141ucji, patronki \u015bwiat\u0142a. Opr\u00f3cz tego typu dzia\u0142a\u0144 robi\u0142am te\u017c projekty bardziej osobiste, jak na przyk\u0142ad cykl Warszawa<\/em> \u2013 o inno\u015bci i niedopasowaniu czy M\u0119\u017catki<\/em> \u2013 projekt o przyja\u017ani, kt\u00f3ry zrobi\u0142am z Ol\u0105 Buczkowsk\u0105.
A. M.:\u00a0<\/strong>Cz\u0119\u015b\u0107 krytyki uzna\u0142a, \u017ce to jest Wasz coming out i \u017ce jeste\u015bcie par\u0105.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>To prawda. Ale nie przeszkadza\u0142o nam to specjalnie, poniek\u0105d jeste\u015bmy par\u0105, a nawet czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c par\u0105. Ten projekt by\u0142 o niezwykle intensywnej relacji, silniejszej i wa\u017cniejszej ni\u017c nasze zwi\u0105zki z m\u0119\u017cczyznami, bo opartej na wzajemnym zrozumieniu i wsp\u00f3\u0142odczuwaniu, relacji, kt\u00f3ra mo\u017cliwa jest tylko w\u015br\u00f3d os\u00f3b tej samej p\u0142ci. To by\u0142 cykl o przyja\u017ani, o rodzaju uniwersalnych emocji, kt\u00f3re s\u0105 udzia\u0142em wszystkich kobiet.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>To przybra\u0142o format wystawy w komercyjnej galerii warszawskiej. W mi\u0119dzyczasie sta\u0142a\u015b si\u0119 artystk\u0105?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce ju\u017c du\u017co wcze\u015bniej by\u0142am artystk\u0105. Ale rzeczywi\u015bcie, kiedy w 2006 roku pokazywa\u0142am M\u0119\u017catki<\/em>, od Niech nas zobacz\u0105<\/em> min\u0119\u0142y trzy lata i troch\u0119 lepiej wiedzia\u0142am, jak funkcjonuje ten skomplikowany \u015bwiat. Prawdopodobniej tworzy\u0142am te\u017c bardziej \u015bwiadomie. Studiowa\u0142am ju\u017c wtedy w \u0142\u00f3dzkiej Szkole Filmowej i, pod wielkim wp\u0142ywem J\u00f3zefa Robakowskiego, zaczyna\u0142am wychodzi\u0107 poza medium fotograficzne. M\u0119\u017catki to cykl zdj\u0119\u0107 i kilkuminutowe wideo.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Kto\u015b jeszcze by\u0142 dla Ciebie wa\u017cny?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0W Szkole Filmowej? Na pierwszym roku mieli\u015bmy kilka interesuj\u0105cych spotka\u0144 z Wojtkiem Wietesk\u0105. Uwielbia\u0142am projekcje filmu dokumentalnego prowadzone przez profesor Wand\u0119 Mirowsk\u0105. Ale to jednak Robakowski prowadzi\u0142 wtedy najciekawsze, zdaniem wielu z nas, zaj\u0119cia. Przez wszystkie lata szko\u0142y nie zmieni\u0142y si\u0119 one ani troch\u0119 \u2013 zawsze ogl\u0105dali\u015bmy r\u00f3\u017cne prace wybierane wed\u0142ug autorskiego klucza gust\u00f3w i przyja\u017ani profesora. To by\u0142o fajne, bo na te zaj\u0119cia chodzi\u0142o si\u0119, \u017ceby \u201epoby\u0107 z mistrzem\u201d, pos\u0142ucha\u0107 anegdotek. Bardziej \u017ceby si\u0119 inspirowa\u0107 ni\u017c uczy\u0107. Cho\u0107, oczywi\u015bcie, przy okazji te\u017c si\u0119 uczyli\u015bmy. Ja nauczy\u0142am si\u0119, \u017ce wa\u017cne jest to, \u017ceby wiedzie\u0107, co ma si\u0119 do powiedzenia. Robakowski uwa\u017ca\u0142, \u017ce jak ju\u017c si\u0119 to wie, trzeba po prostu m\u00f3wi\u0107. On ma programowo anarchistyczne podej\u015bcie do formy, wi\u0119c nigdy nie naciska\u0142, \u017ceby\u015bmy starali si\u0119 opanowa\u0107 warsztat. Chyba bardziej interesowa\u0142a go nasza autentyczno\u015b\u0107 i naiwno\u015b\u0107 ni\u017c wirtuozeria w obs\u0142udze narz\u0119dzi. Dzisiaj nie bardzo si\u0119 z tym zgadzam i troch\u0119 \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce przez takie my\u015blenie do teraz nie potrafi\u0119 pewnych rzeczy, \u017ce nie wynios\u0142am ze Szko\u0142y Filmowej solidnego rzemios\u0142a.
A. M.:\u00a0<\/strong>Robi\u0142a\u015b dyplom u Robakowskiego?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Tak. I prac\u0119 licencjack\u0105, i magistersk\u0105 robi\u0142am pod kierunkiem J\u00f3zefa Robakowskiego. Teraz przymierzam si\u0119 do doktoratu, ale co\u015b czuj\u0119, \u017ce profesor ma mnie ju\u017c do\u015b\u0107. Tym razem moim promotorem b\u0119dzie Neil Cummings z Chelsea Collage of Art and Design.
A. M.:<\/strong>\u00a0Jakie to by\u0142y dyplomy?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Licencjat by\u0142 cyklem wywiad\u00f3w spisanych i zaprezentowanych w formie ksi\u0105\u017cki. Praca teoretyczna by\u0142a niemal to\u017csama z prac\u0105 praktyczn\u0105, co jest do\u015b\u0107 nietypowe na uczelniach artystycznych. Praca teoretyczna by\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0105 opisuj\u0105c\u0105 drug\u0105, \u201epraktyczn\u0105\u201d ksi\u0105\u017ck\u0119. Jako magisterium przedstawi\u0142am Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki.<\/em>
A. M.:\u00a0<\/strong>Czyli to by\u0142yby Twoje pierwsze prace metaartystyczne, w kt\u00f3rych zajmowa\u0142a\u015b si\u0119 definicj\u0105 sztuki oraz funkcjonowaniem pola sztuki?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Wcze\u015bniej zrobi\u0142am prac\u0119 Kamera wideo<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a refleksj\u0105 nad narz\u0119dziem filmowym w r\u0119kach artysty. P\u00f3\u017aniej by\u0142a jeszcze Sztuka u\u017cyteczna<\/em>, czyli repetycje konceptualnych gest\u00f3w robione tak, by sta\u0142y si\u0119 u\u017cyteczne w codziennym znaczeniu. Ju\u017c wtedy zastanawia\u0142am si\u0119 nad funkcjonowaniem podr\u0119cznikowego dzie\u0142a w naszej \u015bwiadomo\u015bci. Po Niech nas zobacz\u0105<\/em> wiele my\u015bla\u0142am na temat efektu sztuki. Widzia\u0142am, \u017ce to, co zrobi\u0142am, ma wp\u0142yw na rzeczywisto\u015b\u0107. Uwierzy\u0142am, \u017ce swoj\u0105 prac\u0105 mog\u0119 zmienia\u0107, i to mi si\u0119 bardzo spodoba\u0142o. Robi\u0142am kolejne prace o zabarwieniu spo\u0142ecznym, jak na przyk\u0142ad cykl dzia\u0142a\u0144 Dobrzy s\u0105siedzi<\/em> czy instalacj\u0119 Luneta<\/em>. R\u00f3wnocze\u015bnie zacz\u0119\u0142am obserwowa\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w sztuki krytycznej i mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce galeryjne dzia\u0142ania krytyczne zupe\u0142nie si\u0119 nie sprawdzaj\u0105, bo nie trafiaj\u0105 do w\u0142a\u015bciwych odbiorc\u00f3w. Je\u015bli prawdziwym zamierzeniem jest ch\u0119\u0107 wp\u0142ywania na spo\u0142ecze\u0144stwo, to takie prace powinny by\u0107 prezentowane tam, gdzie spo\u0142ecze\u0144stwo bywa. To by\u0142y moje przemy\u015blenia z tamtego czasu. Z nich wyros\u0142o kilka ma\u0142ych dzia\u0142a\u0144 i dwie wi\u0119ksze prace studenckie.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:<\/strong>\u00a0Analizowa\u0142a\u015b jednak nie tyle siebie, czy \u015bwiat sztuki, co raczej odbiorc\u00f3w.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Tak, pierwsze analizy po\u015bwi\u0119ci\u0142am nieprofesjonalnym odbiorcom. 66 rozm\u00f3w o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej to cykl wywiad\u00f3w z lud\u017ami, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 nie bywaj\u0105 w galeriach. Sprawdza\u0142am, czym dla nich jest sztuka i prosi\u0142am o analizy kilku wybranych prac. Wiele z tych pyta\u0144 dzisiaj sformu\u0142owa\u0142abym inaczej. Ale cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzi nadal uwa\u017cam za ciekawe. Ta praca bardzo mnie zmieni\u0142a. Zrozumia\u0142am, \u017ce kluczow\u0105 rol\u0119 w interesuj\u0105cej mnie relacji dzie\u0142o \u2013 odbiorca ma galeria, instytucja. I zacz\u0119\u0142am si\u0119 jej przygl\u0105da\u0107.
A. M.:\u00a0<\/strong>Czy nie jest tak, \u017ce ta praca nad zrozumieniem regu\u0142 sztuki doprowadzi\u0142a do efekt\u00f3w odmiennych od zamierzonych? Wydaje mi si\u0119, \u017ce w Twojej sztuce element aktywistyczny i ewidentnie polityczny zacz\u0105\u0142 stopniowo zanika\u0107, ust\u0119puj\u0105c innym w\u0105tkom.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Celem moich dzia\u0142a\u0144 by\u0142o zbadanie, co my\u015bli odbiorca. Ale wcale nie deklarowa\u0142am, \u017ce jak ju\u017c si\u0119 tego dowiem, b\u0119d\u0119 si\u0119 zajmowa\u0142a artystyczn\u0105 in\u017cynieri\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Cho\u0107 poniek\u0105d zaj\u0119\u0142am si\u0119 w\u0142a\u015bnie ni\u0105 \u2013 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zacz\u0119\u0142am tworzy\u0107 antyinstytucje, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 narz\u0119dziem os\u0142abiaj\u0105cym spo\u0142eczn\u0105 niech\u0119\u0107 do sztuki. Wydaje mi si\u0119, \u017ce dzi\u0119ki mnie ludzie \u0142atwiej j\u0105 oswajaj\u0105. To jednak tylko efekt uboczny moich dzia\u0142a\u0144. Ich g\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 jestem ja sama. Moje nierozumienie sztuki, zagubienie w jej znaczeniach, kontekstach, mo\u017cliwo\u015bciach. Masz racj\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce moje zainteresowania przenios\u0142y si\u0119 w nowe rejony. Zacz\u0119\u0142am interesowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105 \u2013 ca\u0142\u0105 t\u0105 machin\u0105, jak\u0105 ona jest \u2013 i moj\u0105 w\u0142asn\u0105 pozycj\u0105 w tej machinie. Zainteresowa\u0142o mnie…
A. M.:\u00a0<\/strong>…bycie artyst\u0105?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0W\u0142a\u015bnie. I wyja\u015bnienie tego, co to jest sztuka i do czego jest nam potrzebna. Czym jest instytucja sztuki i czy ona jest potrzebna. I jak funkcjonuje dzie\u0142o w kontek\u015bcie instytucji.
A. M.:\u00a0<\/strong>Temu s\u0142u\u017cy\u0142y Twoje kontrinstytucje jak “Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki”?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0<\/strong>Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki<\/em> mia\u0142o zaburzy\u0107 funkcjonowanie tej ogromnej machiny, zaprzeczy\u0107 instytucjonalnym prawdom i instytucjonalnemu j\u0119zykowi. To takie wyzwanie, kt\u00f3re rzuci\u0142am tej wielkiej bestii, kt\u00f3rej nie rozumiem.
A. M.:\u00a0<\/strong>Nadal? Wydaje si\u0119, \u017ce masz wiedz\u0119 na temat instytucjonalnych regu\u0142 sztuki niepor\u00f3wnywaln\u0105 ze znakomit\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 artyst\u00f3w. Z racji Twoich w\u0142asnych bada\u0144, ale tak\u017ce z racji wsp\u00f3\u0142pracy cho\u0107by z Instytutem Adama Mickiewicza, gdzie pracowa\u0142a\u015b jako przewodniczka zorganizowanych grup zagranicznych kurator\u00f3w, krytyk\u00f3w i kolekcjoner\u00f3w przemierzaj\u0105cych polsk\u0105 scen\u0119 artystyczn\u0105 wzd\u0142u\u017c i wszerz w poszukiwaniu nowych dozna\u0144. Nieraz wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce towarzyszenie tym ekspertom w rozmowach o sztuce i programie instytucji to dla artysty mo\u017ce by\u0107 sytuacja przypominaj\u0105ca jako \u017cywo podgl\u0105danie przez dziecko rodzic\u00f3w w sypialni.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Rzeczywi\u015bcie, mog\u0119 dzi\u0119ki pracy w Instytucie obserwowa\u0107 pewne wybrane mechanizmy. Te obserwacje s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em mojej nieustaj\u0105cej goryczy. Gromadz\u0105 si\u0119 od nich r\u00f3\u017cne nieprzyjemne my\u015bli….
A. M.:\u00a0<\/strong>My\u015bli, kt\u00f3re obecne s\u0105 w filmie “Fire-Followers”?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0I w Fire-Followers<\/em>, i Biurze T\u0142umacze\u0144 Sztuki<\/em>, kt\u00f3re by\u0142o nie tylko zabaw\u0105 sztuk\u0105, ale te\u017c pr\u00f3b\u0105 obalenia jakiego\u015b status quo.
A. M.:\u00a0<\/strong>Wspomnia\u0142a\u015b o goryczy, jako artystka jeste\u015b rozgoryczona swoj\u0105 sytuacj\u0105?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Jestem. Ale to dobry typ goryczy, bo jest motorem mojego dzia\u0142ania. Ja si\u0119 karmi\u0119 swoj\u0105 gorycz\u0105.
A. M.:<\/strong>\u00a0To rzadko idzie w parze, bo sfrustrowanych artyst\u00f3w chyba jest wielu, ale nieliczni potrafi\u0105 przeku\u0107 gorycz na dzie\u0142o. Z drugiej strony, nie wykorzystujesz chyba znajomo\u015bci regu\u0142 sztuki do wp\u0142yni\u0119cia na swoj\u0105 instytucjonaln\u0105 pozycj\u0119?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Troch\u0119 wykorzystuj\u0119, ale ze wstydem przed sam\u0105 sob\u0105, bo jednak ja si\u0119 tym wszystkim strasznie brzydz\u0119.
A. M.:\u00a0<\/strong>Dlaczego nie podejmujesz zatem dzia\u0142a\u0144 krytycznych, czy demaskatorskich, wobec tego \u015bwiata instytucji sztuki?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>To nie jest wcale takie proste. Chc\u0105c krytykowa\u0107 istniej\u0105c\u0105 sytuacj\u0119, powinnam mie\u0107 alternatywn\u0105 propozycj\u0119. A ja nie mam. Nawet nie wiem, czy chc\u0119 mie\u0107, bo instytucja i ca\u0142y jej kontekst fascynuj\u0105 mnie i poci\u0105gaj\u0105 w obecnej formie. Jestem chyba od tego wszystkiego uzale\u017cniona \u2013 od nierozumienia i zagubienia, od niech\u0119ci i z\u0142o\u015bci, od poczucia braku sensowno\u015bci istnienia pewnych instytucji czy dzia\u0142a\u0144.
A. M.:\u00a0<\/strong>Rozmawiali\u015bmy o sztuce krytycznej, czy uwa\u017casz si\u0119 za artystk\u0119 krytyczn\u0105 w\u0142a\u015bnie?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Tak. Jestem artystk\u0105 krytyczn\u0105 subtelnie. Wierz\u0119, \u017ce taka krytyka mo\u017ce by\u0107 bardziej skuteczna ni\u017c dzia\u0142anie pe\u0142ne nie pozostawiaj\u0105cego w\u0105tpliwo\u015bci oburzenia. By\u0107 mo\u017ce to my\u015bl zapo\u017cyczona od J\u00f3zefa Robakowskiego, kt\u00f3ry swoje komunikaty, jakiekolwiek by one nie by\u0142y, przekazuje w spos\u00f3b lekki, zawsze ubrane w u\u015bmiech. Wierz\u0119, \u017ce sztuka najlepiej dzia\u0142a w ten spos\u00f3b. Je\u015bli u\u017cywamy jej jako narz\u0119dzia zmiany spo\u0142ecznej, to zmiana b\u0119dzie znacznie skuteczniejsza, je\u015bli b\u0119dzie przeprowadzona ma\u0142ymi kroczkami.
A. M.:\u00a0<\/strong>Twoim promotorem ma by\u0107 Neil Cummings, dlaczego?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Interesuje mnie jego postawa, tematy, kt\u00f3re podejmuje. Chcia\u0142am, \u017ceby moim promotorem by\u0142 kto\u015b, kto zajmuje si\u0119 krytyk\u0105 instytucjonaln\u0105. Kto\u015b, z kim b\u0119d\u0119 mog\u0142a o tym rozmawia\u0107.
A. M.:<\/strong>\u00a0Czy Twoje dzia\u0142ania mo\u017cna opisa\u0107 jako krytyk\u0119 instytucjonaln\u0105?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Krytyka instytucjonalna jest na tyle obszernym i zr\u00f3\u017cnicowanym nurtem, \u017ce wydaje mi si\u0119, \u017ce wpisuj\u0119 si\u0119 w niego z cz\u0119\u015bci\u0105 moich dzia\u0142a\u0144. Na pewno jednym z nich by\u0142oby Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki<\/em>, innym \u2013 Sztuka u\u017cyteczna<\/em>, czyli seria gest\u00f3w, w kt\u00f3rych powtarza\u0142am istotne dla sztuki konceptualnej prace w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b, by by\u0142y mo\u017cliwie u\u017cyteczne. Na przyk\u0142ad powt\u00f3rzy\u0142am Wydeptan\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 (A Line Made by Walking)<\/em> Richarda Longa, uprawiaj\u0105c z grup\u0105 dziewczyn fitness w parku tak, by jego efektem by\u0142a kopia pracy Longa. Ta praca wynika\u0142a z przemy\u015ble\u0144 nad kolekcjami sztuki \u2013 zw\u0142aszcza tej efemerycznej, kt\u00f3ra wcale nie mia\u0142a mie\u0107 fizycznej formy, nie mia\u0142a kurzy\u0107 si\u0119 w muzealnych magazynach. Innymi pracami zwi\u0105zanymi z archiwami by\u0142y akcja Rekonstrukcja archiwum Galerii Wschodniej<\/em>, w ramach kt\u00f3rej zaprosi\u0142am dawnych go\u015bci galerii, by w\u0142asnor\u0119cznie pomogli mi zrobi\u0107 porz\u0105dek w historycznych dokumentach dotycz\u0105cych galerii i cykl instalacji Fotografie korekcyjne<\/em>, poprzez kt\u00f3re zaproponowa\u0142am nowe spojrzenie na opracowywane przez Fundacj\u0119 Archeologia Fotografii archiwa Zofii Chom\u0119towskiej. Kilka miesi\u0119cy temu w K\u00fcnstlerhaus w Dortmundzie zrobi\u0142am prac\u0119 pod tytu\u0142em Ciasteczka Kippenbergera<\/em>. To instalacja, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada\u0142y si\u0119 prawdziwe przepyszne kruche ciastka, kt\u00f3re swoim kolorem, kszta\u0142tem i wzorem nawi\u0105zywa\u0142y do dzie\u0142a Martina Kippenbergera zniszczonego niedawno nieumy\u015blnie przez sprz\u0105taczk\u0119 dortmundzkiego muzeum. Ustawi\u0142am ciasteczka w galerii, mi\u0119dzy innymi pracami tak, \u017ce nie do ko\u0144ca wiadomo by\u0142o, czy s\u0105 pocz\u0119stunkiem dla go\u015bci, czy prac\u0105 artystki. Chcia\u0142am, \u017ceby ludzie musieli podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, jak si\u0119 wobec nich zachowa\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce kilka moich prac, kt\u00f3re powstan\u0105 w najbli\u017cszym czasie, b\u0119dzie wr\u0119cz podr\u0119cznikowym przyk\u0142adem krytyki instytucjonalnej. Niebawem zaczynam robi\u0107 prac\u0119 w formie serialu telewizyjnego, kt\u00f3rego tematem b\u0119dzie u\u017cyteczno\u015b\u0107 dzie\u0142 w muzeach.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Medium jest ju\u017c dla Ciebie w tej chwili nieistotne?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K. B.:\u00a0<\/strong>Zupe\u0142nie nieistotne. \u015amieszy mnie, kiedy kto\u015b pisze o mnie \u201efotografka\u201d czy \u201eartystka wideo\u201d. Robi\u0119 te\u017c przecie\u017c wiele innych rzeczy. Robi\u0142am performans \u2013 cho\u0107 nie wiem, czy mi wypada\u0142o jako artystce wideo. I zrobi\u0142am projekt internetowy \u2013 cho\u0107 nie wiem, czy jako performerka nie sprawi\u0142am tym problemu krytyce. Teraz robi\u0119 konferencj\u0119 naukow\u0105 \u2013 kim jestem jako jej tw\u00f3rczyni? Dziesi\u0105tki lat min\u0119\u0142y odk\u0105d Allan Kaprow podkre\u015bla\u0142 bezsensowno\u015b\u0107 u\u017cywania takich definiuj\u0105cych poj\u0119\u0107 jak \u201emalarz\u201d czy \u201efotografka\u201d, a jednak ci\u0105gle mamy z tym problem. To dziwne, bo z drugiej strony wida\u0107, \u017ce arty\u015bci nieszczeg\u00f3lnie si\u0119 tym przejmuj\u0105, nie czuj\u0105 odpowiedzialno\u015bci za swoje wyuczone dyscypliny sztuki.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Sk\u0105d w takim razie bierzesz pomys\u0142y do swoich dzia\u0142a\u0144?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Z zagubienia, z tysi\u0119cy pyta\u0144, kt\u00f3re si\u0119 mno\u017c\u0105 w mojej g\u0142owie. I z w\u0105tpliwo\u015bci, i buntowania si\u0119 przeciw temu, co w gruncie rzeczy uwielbiam ponad wszystko. Najbardziej lubi\u0119 wspomnienie o takich muzeach, w kt\u00f3rych trzeba by\u0142o zak\u0142ada\u0107 filcowe kapcie. Chyba nie ma ju\u017c takich w Polsce. Chcia\u0142abym zrobi\u0107 film o takim dzia\u0142aj\u0105cym jeszcze muzeum, je\u015bli gdzie\u015b na \u015bwiecie jeszcze takie jest. Muzealne kapcie s\u0105 czym\u015b niezwykle symbolicznym, bo s\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie ciep\u0142e i domowe, i niewygodne, utrudniaj\u0105ce poruszanie si\u0119.
A. M.:\u00a0<\/strong>Czy mo\u017cesz wskaza\u0107 w czasie taki moment, w kt\u00f3rym zda\u0142a\u015b sobie spraw\u0119 z tego zagubienia?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Prawdopodobnie to si\u0119 zacz\u0119\u0142o podczas pracy nad 66 rozmowami. Robi\u0105c wywiady ze zwyk\u0142ymi odbiorcami sztuki, wielokrotnie zgadza\u0142am si\u0119 z tym, co oni m\u00f3wili o pracach wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w. Tak jak oni cz\u0119sto czego\u015b nie rozumiem, cz\u0119sto te\u017c si\u0119 wkurzam i uwa\u017cam, \u017ce co\u015b jest bezwarto\u015bciowe. Arty\u015bci, kuratorzy, krytycy raczej rzadko przyznaj\u0105 si\u0119 do tego. A szkoda. Ja postanowi\u0142am si\u0119 przyznawa\u0107.
A. M.:\u00a0<\/strong>Czy s\u0105 arty\u015bci i artystki, z kt\u00f3rymi o tym rozmawiasz?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Nie bardzo. Pami\u0119tam, \u017ce po tym, jak zrobi\u0142am Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki <\/em>niekt\u00f3rzy arty\u015bci byli na mnie \u017ali, uwa\u017cali, \u017ce to co robi\u0119, jest szkodliwym dzia\u0142aniem. Du\u017co na ten temat dyskutowa\u0142am. Kilka tygodni temu wzi\u0119\u0142am udzia\u0142 w warsztatach Giant Step<\/em> organizowanych przez kuratorki Magd\u0119 Ujm\u0119 i Ann\u0119 Smolak oraz Galeri\u0119 Labirynt w Lublinie. To by\u0142o mi\u0119dzynarodowe spotkanie, kt\u00f3re mia\u0142o na celu tworzenie jakiej\u015b wsp\u00f3lnej refleksji instytucjonalnej. Brali w nim udzia\u0142 kuratorzy, tw\u00f3rcy kultury, arty\u015bci.
A. M.:<\/strong>\u00a0J\u00f3zef Robakowski te\u017c w\u0142a\u015bciwie ma na koncie szereg prac o podobnym \u0142adunku krytycznym, na przyk\u0142ad “Artysta-jele\u0144”.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Z pewno\u015bci\u0105 z Robakowskim \u0142\u0105czy mnie r\u00f3wnie\u017c ambiwalentna postawa wobec instytucji sztuki.
A. M.:\u00a0<\/strong>Czy Tw\u00f3j najnowszy film, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 premier\u0119 w styczniu 2013 roku w Atlasie Sztuki, jest r\u00f3wnie\u017c krytyk\u0105 instytucji sztuki?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Film jest futurystyczn\u0105 przypowie\u015bci\u0105 o odrzuceniu sztuki. M\u00f3wi\u0105c bardzo og\u00f3lnie, s\u0105dz\u0119, \u017ce mo\u017cna by go zaliczy\u0107 do nurtu krytyki instytucjonalnej.
A. M.:\u00a0<\/strong>A konkretnie o czym jest ten film?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Film jest spacerem przez przedziwne miasto, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy zdecydowali si\u0119 odrzuci\u0107 sztuk\u0119. Postanowili zamkn\u0105\u0107 muzea i galerie, wyrzuci\u0107 na \u015bmietnik dzie\u0142a, kt\u00f3re mieli w domach. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce w ten spos\u00f3b b\u0119d\u0105 bezpieczni. Nie ma tu tradycyjnej narracji, widz sam odpowiedzialny jest za opowie\u015b\u0107. Poniewa\u017c film jest p\u0119tl\u0105, nie ma pocz\u0105tku i ko\u0144ca, wiele wi\u0119c zale\u017cy od momentu, w kt\u00f3rym trafimy do sali projekcyjnej. Ca\u0142o\u015b\u0107 jest zagadk\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 wiele rozwi\u0105za\u0144. Po omacku poruszamy si\u0119 po \u015bwiecie pe\u0142nym nie\u015bcis\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rym wszystko opiera si\u0119 na domy\u015ble i zgadywaniu. To film wobec kt\u00f3rego mamy by\u0107 bezradni. Zdecydowa\u0142am si\u0119 na tak\u0105 form\u0119, \u017ceby opowiedzie\u0107 o zagubieniu, kt\u00f3re prowadzi do absurdalnego strachu \u2013 strachu przed w\u0142adz\u0105, jak\u0105 mo\u017ce mie\u0107 nad nami sztuka; strachu przed artystycznym establishmentem, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce szykuje dziejowy spisek…<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Jak rozumiesz tytu\u0142 “Fire-Followers”?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Mam nadziej\u0119, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 stworzy\u0107 obraz, kt\u00f3ry ma dwa r\u00f3wnoleg\u0142e i r\u00f3wnie ciekawe sensy. Jednym jest refleksja na temat systemu i kondycji sztuki, drugim \u2013 kr\u00f3tkie opowie\u015bci o niezwyk\u0142ych, porywaj\u0105cych ludziach. Tytu\u0142 pochodzi z jednej z takich opowie\u015bci. W filmie spotykamy biologa, kt\u00f3ry opowiada o ro\u015blinach hodowanych w laboratorium. To ro\u015bliny z grupy fire-followers<\/em>, rodzaj trawy, kt\u00f3ra w naturze ro\u015bnie w miejscach dotkni\u0119tych po\u017carem, na pogorzelisku. Naturalnie zale\u017cy mi r\u00f3wnie\u017c na skojarzeniu ze zniszczeniem proponowanym przez futuryst\u00f3w, zniszczeniem, po kt\u00f3rym ma si\u0119 rozwin\u0105\u0107 nowe. Jest jeszcze jedno powi\u0105zanie \u2013 w jednej ze scen w filmie jeste\u015bmy w miejskim akwarium. Przewodniczka opowiada nam o zamieszkuj\u0105cych je rybach, gdy nagle widzimy, \u017ce w akwaria w\u0142o\u017cone s\u0105 dzie\u0142a sztuki schowane w specjalne przezroczyste wodoodporne skrzynie. Przewodniczka m\u00f3wi do nas o rewolucji konstruktywistycznej, kt\u00f3rej ogie\u0144 zosta\u0142 brutalnie st\u0142umiony. Tytu\u0142owe fire-followers<\/em> wielokrotnie znaczy wi\u0119c zniszczenie, po kt\u00f3rym co\u015b rodzi si\u0119 na nowo.
A. M.:\u00a0<\/strong>To jest Twoja diagnoza sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej i odpowied\u017a na sytuacj\u0119 w jakiej r\u00f3wnie\u017c Ty jako artystka si\u0119 znalaz\u0142a\u015b?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Nie, to nie diagnoza. To \u0107wiczenie intelektualne, gra w tworzenie futurystycznych scenariuszy. Chocia\u017c rzeczywi\u015bcie, robi\u0105c ten film, trudno by\u0142o nie kusi\u0107 si\u0119 o podobne powierzchowne diagnozy. Norwegia, gdzie powsta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107, to kraj, w kt\u00f3rym \u017cyje si\u0119 bezpiecznie, przyjemnie i dostatnio \u2013 nawet teraz, w dobie szalej\u0105cego kryzysu finansowego. Pokolenie pami\u0119taj\u0105ce ostatni powa\u017cny konflikt prawie ju\u017c wymar\u0142o, nawet ci, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 pami\u0119taj\u0105cych, powoli odchodz\u0105. Zastanawia\u0142am si\u0119, jak bardzo to wp\u0142ywa na sztuk\u0119 m\u0142odych artyst\u00f3w. Z polsk\u0105 sztuk\u0105 jest zreszt\u0105 podobnie. Nikt u nas od lat nie strzela\u0142 do nikogo na ulicach, od dawna nie wydziela nam si\u0119 mi\u0119sa i cukru. Mo\u017ce nie jeste\u015bmy zamo\u017cni, trudno nam zwi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem, ale nie do\u015bwiadczamy prawdziwego strachu, prawdziwej niesprawiedliwo\u015bci. Z tego powodu nasza sztuka jest inna ni\u017c sztuka naszych rodzic\u00f3w czy dziadk\u00f3w.
A. M.:\u00a0<\/strong>Musi wydarzy\u0107 si\u0119 jaka\u015b katastrofa dziejowa, \u017ceby arty\u015bci mogli tworzy\u0107 dzie\u0142a?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Tego nie wiem. Ale w mojej fikcyjnej historii sztuka jest potworem, kt\u00f3ry karmi si\u0119 tragedi\u0105. Pokazuj\u0119 j\u0105 jako samonap\u0119dzaj\u0105cy si\u0119 mechanizm. Gdy traci on \u017ar\u00f3d\u0142o cierpie\u0144, powoduje wyimaginowan\u0105 katastrof\u0119, \u017ceby nap\u0119dzi\u0107 sobie stracha, kt\u00f3ry b\u0119dzie paliwem do dalszej pracy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>W filmie pos\u0142ugujesz si\u0119 form\u0105 dokumentu, czy te\u017c raczej mockumentu.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Tak, film jest prac\u0105 inscenizowan\u0105 \u2013 zaplanowan\u0105 przeze mnie i z napisanymi przeze mnie dialogami, ale robiony jest metod\u0105 dokumentaln\u0105. W wielu miejscach ujawniam t\u0119 metod\u0119. Ogl\u0105daj\u0105c film, nie tylko wydaje nam si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy coraz bli\u017cej rozwik\u0142ania miejskiej zagadki, ale r\u00f3wnie\u017c coraz wyra\u017aniej widzimy sztuczno\u015b\u0107 i nieautentyczno\u015b\u0107. Dostrzegamy niedoskona\u0142o\u015bci inscenizacyjne, fragmenty, kt\u00f3re w trakcie monta\u017cu filmu dokumentalnego na pewno zosta\u0142yby wyci\u0119te, wreszcie w jednej ze scen s\u0142yszymy, jak zza kamery podpowiadam kwesti\u0119 jednemu z najbardziej chyba wiarygodnych bohater\u00f3w filmu. Co zabawne, bohater nie powtarza tej kwestii za mn\u0105, przez co ci\u0105gle nie mamy pewno\u015bci, czy film jest dokumentem, czy nie. Ten niezwykle wiarygodny bohater jest ukrytym po\u0142\u0105czeniem z drugim realizowanym przeze mnie w\u0142a\u015bnie projektem \u2013 naukowej konferencji zwi\u0105zanej z formami przestrzennymi w Elbl\u0105gu. Bohater by\u0142 w m\u0142odo\u015bci uczestnikiem jednego z Biennale Form Przestrzennych w Elbl\u0105gu. Ma na \u015bcianie zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym widzimy go przy pracy z Marianem Boguszem.
A. M.:\u00a0<\/strong>Opr\u00f3cz filmu na wystawie zobaczymy te\u017c prezentacj\u0119 dokumentacji konferencji naukowej, czy mog\u0142aby\u015b o niej teraz opowiedzie\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K. B.:\u00a0<\/strong>Konferencja jest dzia\u0142aniem, kt\u00f3re powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy z elbl\u0105sk\u0105 Galeri\u0105 El. Kuratorka Galerii zaprosi\u0142a mnie do swojego ca\u0142orocznego projektu Przebudzenie<\/em>, kt\u00f3rego tematem przewodnim jest koniec \u015bwiata. Poniewa\u017c od dawna fascynuj\u0105 mnie elbl\u0105skie formy przestrzenne postanowi\u0142am skupi\u0107 si\u0119 na nich. Formy przestrzenne powsta\u0142y w efekcie Biennale Form Przestrzennych \u2013 znanej plenerowej imprezy rze\u017abiarskiej, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 w Elbl\u0105gu w latach 60. i 70. Biennale by\u0142o odpowiedzi\u0105 na jaki\u015b koniec, na zupe\u0142ne zniszczenie miasta w czasie wojny. Postanowi\u0142am, \u017ce zaprosz\u0119 naukowc\u00f3w r\u00f3\u017cnych dyscyplin, by podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 sprawdzenia, czy, z punktu widzenia ich dyscyplin, istnieje jaki\u015b zwi\u0105zek pomi\u0119dzy formami przestrzennymi a ko\u0144cem \u015bwiata. Zaprosi\u0142am matematyk\u00f3w, fizyk\u00f3w, biolog\u00f3w, psycholog\u00f3w i filozof\u00f3w. Wszyscy w tej chwili prowadz\u0105 swoje prace badawcze, kt\u00f3rych efekty przedstawi\u0105 podczas konferencji w Elbl\u0105gu 14 i 15 grudnia oraz w publikacji, kt\u00f3ra jeszcze w tym roku uka\u017ce si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa B\u0119c Zmiana<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:<\/strong>\u00a0Film wydaje si\u0119 olbrzymim przedsi\u0119wzi\u0119ciem logistycznym. Czy wcze\u015bniej mia\u0142a\u015b podobne do\u015bwiadczenia z prac\u0105 zespo\u0142ow\u0105?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Prowadz\u0105c Biuro T\u0142umacze\u0144 Sztuki<\/em>, nauczy\u0142am si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy z ogromn\u0105, w\u0142a\u015bciwie nieograniczon\u0105, liczb\u0105 os\u00f3b. By\u0142 to te\u017c trening systematyczno\u015bci i solidno\u015bci. Biuro przez ponad rok zajmowa\u0142o mi kilka godzin dziennie i na pewno przygotowa\u0142o mnie do pracy nad filmem, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie by\u0142a gigantycznym wyzwaniem. Zaczynaj\u0105c j\u0105, nie wiedzia\u0142am, \u017ce czeka mnie niespanie i niejedzenie przez ponad rok. Oczywi\u015bcie, film nie jest tylko moim dzie\u0142em. Powstawa\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z producentk\u0105 Ol\u0105 Wojtaszek oraz ekip\u0105, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie do\u0142\u0105czali do naszego dwuosobowego zespo\u0142u na r\u00f3\u017cnych etapach produkcji. Pracowa\u0142y\u015bmy z operatorem Robertem Mleczko, realizatork\u0105 i monta\u017cystk\u0105 d\u017awi\u0119ku Weronik\u0105 Ra\u017an\u0105, realizatork\u0105 d\u017awi\u0119ku Ol\u0105 Pniak, scenografk\u0105 Patrycj\u0105 Rabi\u0144sk\u0105, monta\u017cyst\u0105 Stefanem Paruchem i odpowiedzialnym za postprodukcj\u0119 d\u017awi\u0119ku Nicolasem Bredinem. Mia\u0142y\u015bmy jeszcze dwoje asystent\u00f3w Ad\u0119 i Bartka, kt\u00f3rzy od czasu do czasu troszk\u0119 pomagali. To do\u015b\u0107 sporo os\u00f3b jak na skromne przedsi\u0119wzi\u0119cie artystyczne. Rzeczywi\u015bcie, wcze\u015bniej nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 pracowa\u0107 w takim zespole. Wiem, \u017ce nie zawsze udawa\u0142o mi si\u0119 wszystkim dawa\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 wolno\u015b\u0107. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, chyba bywa\u0142o ci\u0119\u017cko ze mn\u0105 pracowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Wielu artyst\u00f3w sztuk wizualnych kr\u0119ci w ostatnim czasie filmy. Jak by\u015b widzia\u0142a “Fire-Followers” w\u0142a\u015bnie w szerszym kontek\u015bcie takiego zwrotu ku produkcji filmowej?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Jak wszystkie inne tego typu filmy Fire-Followers<\/em> jest realizacj\u0105 potrzeby jakiej\u015b obszerniejszej wypowiedzi. Film si\u0119 \u015bwietnie do tego nadaje. Ci\u0105gle s\u0142ysz\u0119 pytanie o to, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 film robiony przez artyst\u0119 od filmu robionego przez zawodowego filmowca. Ot\u00f3\u017c wszystkim i niczym. Artysta to ten tw\u00f3rca filmu, kt\u00f3ry nie opanowa\u0142 narz\u0119dzia filmowego. Jego filmy mog\u0105 by\u0107 niezno\u015bne b\u0105d\u017a mog\u0105 zachwyca\u0107, bo pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 zupe\u0142nie inn\u0105 poetyk\u0105, zupe\u0142nie innym sposobem narracji, innym stosunkiem do opowie\u015bci w og\u00f3le. Ale z drugiej strony sp\u00f3jrz na przyk\u0142ad na Inland Empire<\/em> Davida Lyncha i powiedz mi, czy to jest film typowego filmowca? Dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce ka\u017cde dzia\u0142anie filmowe nale\u017cy rozpatrywa\u0107 oddzielnie \u2013 niezale\u017cnie od tego, kto za nim stoi.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Rozumiem, w takim razie pytanie brzmi: dlaczego zrobi\u0142a\u015b ten film?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Chcia\u0142am opowiedzie\u0107 histori\u0119, kt\u00f3ra by\u0142aby sum\u0105 wszystkich moich przemy\u015ble\u0144, poszukiwa\u0144 i paranoi. To troch\u0119 jak z opowiadaniem sn\u00f3w \u2013 lubimy je opowiada\u0107, ale nie lubimy, gdy inni opowiadaj\u0105. Ja chcia\u0142am, \u017ceby ludzie mieli ochot\u0119 wys\u0142ucha\u0107 mojej opowie\u015bci o koszmarach. Film wydaje si\u0119 by\u0107 najbardziej przyswajaln\u0105 form\u0105, wi\u0119c jej u\u017cy\u0142am.
A. M.:\u00a0<\/strong>Wspomnia\u0142a\u015b Lyncha, czy nim si\u0119 inspirowa\u0142a\u015b? Czy “Fire-Followers” to jest “Inland Empire” z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce dotyczy \u015bwiata sztuki?<\/em><\/p>\n\n\n\n

K. B.:\u00a0<\/strong>Nie, nie inspiruj\u0119 si\u0119 Lynchem. Ja si\u0119 boj\u0119 jego film\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej w po\u0142owie je wy\u0142\u0105czam.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>W takim razie gdzie szuka\u0142a\u015b inspiracji? By\u0107 mo\u017ce to j\u0119zyk i pejza\u017c sprawiaj\u0105, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 odbiera si\u0119 w kontek\u015bcie egzystencjalnego kina skandynawskiego.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Rzeczywi\u015bcie, ju\u017c na poziomie scenariusza musi w tym filmie by\u0107 co\u015b skandynawskiego. Pami\u0119tam, \u017ce Robert, operator filmu, podczas naszej pierwszej rozmowy powiedzia\u0142, \u017ce widzi w scenariuszu skandynawski niepok\u00f3j. Przywo\u0142a\u0142 wtedy Roya Anderssona, kt\u00f3rego ja faktycznie bardzo lubi\u0119, nawet je\u015bli momentami wydaje mi si\u0119 troch\u0119 pretensjonalny. Uwielbiam Bergmana, Antonioniego. Jedn\u0105 z moich ulubionych artystek-autorek obrazu jest Mitra Tabrizian, u kt\u00f3rej zreszt\u0105 jest bardzo du\u017co z Antonioniego. To nazwiska kilku autor\u00f3w, kt\u00f3rych szanuj\u0119, ich pe\u0142na lista by\u0142aby bardzo d\u0142uga. Moj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 inspiracj\u0105 jest chaos tw\u00f3rc\u00f3w i ich dzie\u0142, kt\u00f3ry mam w g\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>Jakiego odbioru si\u0119 spodziewasz?<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Spodziewam si\u0119, \u017ce jedni b\u0119d\u0119 znudzeni wychodzili z kina, narzekaj\u0105c, \u017ce film jest za d\u0142ugi i niezrozumia\u0142y, a inni podejm\u0105 wyzwanie do wsp\u00f3\u0142tworzenia znacze\u0144. Mam nadziej\u0119, \u017ce tych pierwszych b\u0119dzie niewielu, poniewa\u017c film ma t\u0119 sympatyczn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107, \u017ce jest powa\u017cny, a jednocze\u015bnie to jednak rozrywka.<\/p>\n\n\n\n

*<\/p>\n\n\n\n

Robi si\u0119 ciemno. Z p\u0119kni\u0119cia w \u015bcianie galeryjnego korytarza, w kt\u00f3rym prowadzimy nasz\u0105 rozmow\u0119 coraz wyra\u017aniej wida\u0107 ra\u017c\u0105ce pulsuj\u0105ce \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

K. B.:\u00a0<\/strong>Co to za dziwne \u015bwiat\u0142o?
A. M.:\u00a0<\/strong>To sygnalizacja, za \u015bcian\u0105 jest centrum.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>Centrum czego?
A. M.:\u00a0<\/strong>Aktualnie jest to centrum wszystkiego, cho\u0107 prawdopodobnie ju\u017c niebawem si\u0119 to zmieni.<\/em>
K. B.:\u00a0<\/strong>To dobrze, bo wygl\u0105da to troch\u0119 niebezpiecznie. Poczekaj, spr\u00f3buj\u0119 to troch\u0119 z\u0142agodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

(Karolina Bregu\u0142a podchodzi do szpary i, wyci\u0105gni\u0119tym z kosmetyczki lusterkiem oblepionym mn\u00f3stwem \u015bwiec\u0105cych kryszta\u0142k\u00f3w, zas\u0142ania lamp\u0119. Zamiast ostrego \u015bwiat\u0142a widzimy teraz setki jego z\u0142agodzonych i zniekszta\u0142conych odbi\u0107 na \u015bcianach i suficie. Ca\u0142o\u015b\u0107 przypomina puszczane w dzieci\u0144stwie zaj\u0105czki lub tandetn\u0105 dyskotekow\u0105 kul\u0119).<\/p>\n\n\n\n

A. M.:\u00a0<\/strong>No dobrze, ju\u017c p\u00f3\u017ano, musimy ko\u0144czy\u0107 nasz\u0105 rozmow\u0119. Powiedz mi jeszcze, jaki jest tytu\u0142 wystawy?<\/em>
K. B.:<\/strong>\u00a0Tego ci\u0105gle nie wiem, mo\u017ce chcesz mi co\u015b podpowiedzie\u0107?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z Karolin\u0105 Bregu\u0142\u0105 rozmawia Adam Mazur<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[154],"class_list":["post-14052","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-karolina_bregula"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14052"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14067,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14052\/revisions\/14067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}