Czy widzieli\u015bcie kiedy\u015b \u201ena \u017cywo\u201d bia\u0142e, marmurowe rze\u017aby w\u0142oskich mistrz\u00f3w d\u0142uta \u2013 Montiego, Corradiniego czy Strazzy \u2013 przedstawiaj\u0105ce os\u0142oni\u0119te welonami postacie lub popiersia kobiet? Niestety, w swoich podr\u00f3\u017cach nigdy na nie natrafi\u0142am, ale ich wizerunki fascynuj\u0105 mnie od dawna… niesamowite pi\u0119kno, odosobnione od \u015bwiata zmys\u0142owym dotykiem ca\u0142unu, przyprawiaj\u0105ce o dreszcz niepokoju charakterystyczny dla obcowania z fantazj\u0105 ukrytego idea\u0142u. Co bardziej nas przera\u017ca – ich jak-\u017cywa martwota czy obawa przed tym, jakie wn\u0119trze naprawd\u0119 kryje spowijaj\u0105ca je kunsztowna zewn\u0119trzno\u015b\u0107? Przedmiot, kt\u00f3ry ujawnia si\u0119 poprzez obecno\u015b\u0107\u00a0zas\u0142ony automatycznie ustawia wszelk\u0105 realno\u015b\u0107 na straconej pozycji…\u00a0<\/p>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
Ale szok, sp\u00f3jrz na ni\u0105, pod sukienk\u0105 jest ca\u0142kiem naga<\/em>\u20261<\/sup> – taki w\u0142a\u015bnie tytu\u0142 nosi\u0142 tekst, kt\u00f3ry do ksi\u0105\u017cki \u0141odzi Kaliskiej pt. Lomicje<\/em> napisa\u0142am kilka lat temu. Odnosi\u0142 si\u0119 do gor\u0105cej dyskusji, jaka rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas wok\u00f3\u0142 jednej z tych licznych a s\u0142ynnych prac grupy, kt\u00f3re w kwestii kobiecego cia\u0142a nie pozostawiaj\u0105 pola dla wyobra\u017ani. Czemu przywo\u0142uj\u0119 go teraz? Ano dlatego, \u017ce cho\u0107 z jednej strony ci sympatycy \u0141odzi, kt\u00f3rzy licz\u0105 przy okazji najnowszej wystawy na kolejne \u201cskandaliczne\u201d zabawy z udzia\u0142em nagich pa\u0144 poczuj\u0105 si\u0119 by\u0107 mo\u017ce zawiedzeni, to jednocze\u015bnie zauwa\u017c\u0105 mo\u017ce, \u017ce nast\u0119puje tu nowe, zaskakuj\u0105ce powo\u0142anie granicy tego-co-wyobra\u017cone. Pojawia si\u0119 figura zas\u0142ony, owej \u201esukni\u201d b\u0119d\u0105cej cz\u0119sto najbardziej wyrafinowanym fetyszem.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Jak wiele ju\u017c razy podkre\u015bla\u0142am, cz\u0142owiek nie potrzebuje sztuki by przekazywa\u0107 klarowne tre\u015bci. Od tego ma inne, mniej lub bardziej zawodne \u015brodki tzw. komunikacji.\u00a0 Niezale\u017cnie od medium, czy te\u017c intemedi\u00f3w, jakim(i) pos\u0142uguje si\u0119 artysta, racja bytu sztuki to nie \u201etemat\u201d, ale decyzja wyboru, proces tworzenia i sytuacja zaistnienia pewnej \u201eformy\u201d w unikalnym zawsze kontek\u015bcie. Odbi\u00f3r takiej propozycji jest zawsze subiektywny i wielopoziomowo uwarunkowany, a efektem jest zderzenie dwu indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144, generuj\u0105ce unikalne w ka\u017cdym przypadku odczucia. St\u0105d k\u0142opotliwe jest dla mnie owo odwieczne pytanie: \u201eczy sztuka mo\u017ce zmienia\u0107 \u015bwiat?\u201d (lub te\u017c, odwracaj\u0105c \u2013 \u201eczy propozycja zmiany mo\u017ce by\u0107 sztuk\u0105?\u201d). Zapyta\u0142abym raczej o dopuszczenie praktycznej roli intuicji: czy odczucia mog\u0105 zmieni\u0107 zastan\u0105 struktur\u0119 (rzeczy)? Je\u015bli dana propozycja jest w stanie zainspirowa\u0107 nas do ruszenia z posad bry\u0142y w\u0142asnych przyzwyczaje\u0144 my\u015blenia o \u015bwiecie, to mo\u017ce i na bry\u0142\u0119 \u015bwiata przyjdzie kolej… St\u0105d postuluj\u0119, by podczas tej wizyty w galerii oddali\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 od analizy zale\u017cno\u015bci przemian ustrojowych i dynamiki zmian urbanistycznych, a postawi\u0107 sobie raczej pytanie o to, co kryje si\u0119 pod bia\u0142ymi draperiami, kt\u00f3re znajdujemy w jednej z sal? W obliczu intencji klarownego, powa\u017cnego, wr\u0119cz podnios\u0142ego przekazu wystawy Maszyny dr\u017c\u0105ce<\/em> taki w\u0142a\u015bnie wyb\u00f3r formy, kt\u00f3rej stworzenie stanowi\u0142o z\u0142o\u017cony, kilkustopniowy proces, wydaje mi si\u0119 najciekawszy i tym bardziej przewrotny, \u017ce tytu\u0142owemu dr\u017ceniu, \u201edr\u017c\u0105cemu cia\u0142u\u201d ludzkiego wytworu przeciwstawia bia\u0142\u0105 martwot\u0119 ca\u0142un\u00f3w.\u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n\n Podobnie, jak w przypadku wspomnianych na pocz\u0105tku rze\u017ab, widok kszta\u0142tu przys\u0142oni\u0119tego materi\u0105 budzi nieokre\u015blony, a jak\u017ce ch\u0119tnie wykorzystywany w filmowych horrorach l\u0119k przed tym, co mo\u017ce ukaza\u0107 si\u0119 po uchyleniu r\u0105bka: chronione bur\u017cuazyjnym zwyczajem przed kurzem nieu\u017cywane meble i przedmioty, kt\u00f3re \u201enawiedzaj\u0105\u201d si\u0119 w\u0142asnym porzuceniem, kumuluj\u0105c sw\u00f3j bezruch i otaczaj\u0105cy brak \u017cycia? lub dziwne, nieruchome kszta\u0142ty, kt\u00f3re po dotkni\u0119ciu o\u017cywaj\u0105 nagle jako przebudzone monstrum? wreszcie \u2013 a to by\u0107 mo\u017ce najstraszniejsza opcja \u2013 objawiaj\u0105ca si\u0119 pustka, kt\u00f3ra przed chwil\u0105 posiada\u0142a materialny kszta\u0142t. Duch. Jak w znanej sztuczce magicznej \u2013 przykrywamy, hokus pokus<\/em> \u2013 by\u0142o… nie ma! <\/p>\n\n\n\n \u201eTy nie masz nic, on nie ma nic, ja nie mam nic… wi\u0119c zbudujemy fabryk\u0119\u201d \u2013 ten s\u0142ynny jak i wiele innych cytat z Ziemi obiecanej<\/em> Reymonta, u\u017cyty r\u00f3wnie\u017c jako t\u0142o d\u017awi\u0119kowe drugiej, \u201eedukacyjnej\u201d cz\u0119\u015bci wystawy, to manifest niez\u0142omnej wiary w sukces, ale te\u017c metafora kolosa na s\u0142omianych nogach, miasta-widma, kt\u00f3re, powsta\u0142e ze spekulacji i kapita\u0142u bez pokrycia, zbudowane w r\u00f3wnym stopniu na tw\u00f3rczej energii co na chciwo\u015bci, wyzysku i spo\u0142ecznych podzia\u0142ach, do\u015bwiadcza teraz skutk\u00f3w braku kontynuacji swoich mit\u00f3w (kt\u00f3re na dodatek zawsze by\u0142y m\u0142ode). Ide\u0105 tworzenia wielkich miast jest zwykle za\u0142o\u017cenie trwa\u0142o\u015bci, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce pomys\u0142y na przekszta\u0142canie tego, co traci sw\u0105 pierwotn\u0105 funkcj\u0119. I cho\u0107 \u2013 w globalnym wymiarze \u2013 nikt u progu rewolucji przemys\u0142owej nie przewidywa\u0142 tak zawrotnej pr\u0119dko\u015bci\u00a0przemian cywilizacyjnych, jak\u0105 przyni\u00f3s\u0142 wiek XX, to na pewno szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci r\u00f3wnie nieoczekiwanych przemian ustrojowych, jakie nawiedzi\u0142y nasz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy kolejno po\u015brodku i pod jego koniec, wtr\u0105ci\u0142y takie \u201eameryka\u0144skie\u201d miasto w ca\u0142kiem nieameryka\u0144ski sen. Jego konsekwencj\u0105 jest fakt, \u017ce u\u017cyte do realizacji wystawy tekstylia, nigdy\u015b produkowane na tych\u017ce maszynach, maj\u0105 dzi\u015b najprawdopodobniej metk\u0119: \u201eMade in China\u201d.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Jestem \u0141odziank\u0105, kt\u00f3ra od lat w \u0141odzi nie mieszka, odwiedzam j\u0105 jednak regularnie. Pami\u0119tam dzi\u0119ki temu kolejne stadia jej przemian nie koniecznie z punktu widzenia bacznego obserwatora kulis\u00f3w lokalnej polityki, ale kogo\u015b, kto od czasu do czasu pr\u00f3buje wyczu\u0107 aktualne klimaty \u2013 spaceruje, wraca do ulubionych miejsc, pokazuje miasto przyjezdnym. Towarzyszy tym powrotom nieunikniona mieszanka uczu\u0107: poczucie dumy z unikalnej historii, lekkie za\u017cenowanie dominuj\u0105cym w niej materializmem, sentyment do zmursza\u0142ego muzeum sprowadzonych \u201eze \u015bwiata\u201d wspania\u0142o\u015bci i \u201eserca si\u0119 krajanie\u201d na widok faktycznej n\u0119dzy zaniedbanych eklektycznych kamienic i beznadziei pozosta\u0142ej po umar\u0142ych maszynach. Odczucia te faluj\u0105 w zale\u017cno\u015bci od chwilowych nastroj\u00f3w dominuj\u0105cych w mie\u015bcie, pory roku czy pogody… w deszczu poprzemys\u0142owej \u0141odzi jest ca\u0142kiem do twarzy (a mo\u017ce autorka lubi deszcz…), podczas gdy spacer w upalny dzie\u0144 przywo\u0142uje oniryczne wizje pustki z obraz\u00f3w de Chirico… Na wystawie w Atlasie Sztuki, letni\u0105 por\u0105, mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 wizualizacj\u0119 takiej \u0141odzi, jaka pozosta\u0142aby, gdyby tych wszystkich widmowych obiekt\u00f3w, powsta\u0142ych przed 1945 rokiem \u2013 zabrak\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Brak i pustka \u2013 te nieod\u0142\u0105czne doznania naszej egzystencji \u2013 zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 kluczowymi poj\u0119ciami wystawy. W interpretacji psychoanalitycznej to w\u0142a\u015bnie brak wyznacza \u015blad \u017cycia i jest motorem powstawania pragnienia. Jakkolwiek w przypadku dzie\u0142a sztuki jest to jedynie relacja metaforyczna, nieprzek\u0142adalna na faktyczne do\u015bwiadczenie analizy, to niew\u0105tpliwie mo\u017cemy uzna\u0107 zabieg usuni\u0119cia przedmiot\u00f3w z miejsc ich przeznaczenia za trafn\u0105 paralel\u0119 os\u0142awionej kastracji, brakuj\u0105cego znacz\u0105cego, i wywo\u0142anego t\u0105 drog\u0105 poczucia l\u0119ku. Niezale\u017cnie od tego, co zostaje ukryte, ju\u017c sam welon funkcjonuj\u0105cy jako lacanowski obiekt a<\/em> (obiekt-przyczyna-pragnienia) jest fantazj\u0105 sugeruj\u0105c\u0105 istnienie traumatycznego realnego. Jak usymbolizowa\u0107 brak, czyli co\u015b, co z definicji \u201enie jest\u201d? Odpowiedzi\u0105 jest w\u0142a\u015bnie u\u017cycie zas\u0142ony.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem autorzy wystawy (w moim odczuciu by\u0107 mo\u017ce nazbyt skwapliwie) naprowadzaj\u0105 nas na trop pierwotnej obecno\u015bci przedmiotu \u2013 nagrany turkot maszyn jest jednoznacznie rozumiany w kontek\u015bcie odnalezionej pod draperiami pustki. Czy jednak dla dzisiejszego, a szczeg\u00f3lnie dla m\u0142odego odbiorcy nie jest on bli\u017cszy muzyce techno industrial, ni\u017c faktycznemu wyobra\u017ceniu hali fabrycznej (to w \u0141odzi w latach 1996-2002 odbywa\u0142a si\u0119 Techno Parada Wolno\u015bci). Ponowoczesna, a dzi\u015b ju\u017c modnie posthumanistyczna idea maszyny przerobiona przez kultur\u0119 cyberpunku jawi si\u0119 raczej jako atrakcyjny, symbiotyczny z cz\u0142owiekiem tw\u00f3r ni\u017c towarzysz ci\u0119\u017ckiej pracy, kt\u00f3ry z jednej strony wyr\u0119cza, z drugiej \u2013 stawia mordercze wymagania. A taka w\u0142a\u015bnie by\u0142a praca ludzi (w wielkiej cz\u0119\u015bci kobiet) kt\u00f3rzy fizycznie zbudowali przedwojenn\u0105 pot\u0119g\u0119 \u0141odzi, a w latach PRLu utrzymywali jej pozycj\u0119 w\u0142\u00f3kienniczego giganta \u201edemolud\u00f3w\u201d. Ch\u0119tnie dzi\u015b podkre\u015blane pi\u0119kno fabryk i mitologizowanie pracy robotnika (\u201eprz\u0105\u015bniczki jak anio\u0142 dzieweczki\u201d) powi\u0105zane cho\u0107by z now\u0105 ofert\u0105 dewelopersk\u0105 buduj\u0105 nowy PR dorobku cywilizacji industrialnej. Podrasowany pejza\u017c pofabryczny sta\u0142 si\u0119 po\u017c\u0105dan\u0105 konfekcj\u0105, t\u0142em dla okoliczno\u015bciowej \u201esweet foci na fejsbuka\u201d. Zbudowana na faktycznie imponuj\u0105cym dorobku progresywnego ruchu artystycznego \u017cywio\u0142owo\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci skupionej wok\u00f3\u0142\u00a0sztuki i specyficzny grunge-glamour tw\u00f3rczego oblicza dzisiejszej \u0141odzi (\u201ehipstera miast\u201d \u2013 jak g\u0142osi popularny fanpejd\u017c), odmieniana przez wszystkie przypadki kreatywno\u015b\u0107 wprowadzona w miejsce cz\u0142owieka-trybika w machinie masowej produkcji, to na pewno cenna sk\u0142adowa nowego wizerunku. Nie wiem jednak, na ile jest on w stanie rozwi\u0105za\u0107 konkretne problemy lokalnej stagnacji. Rewitalizacja dla cel\u00f3w kultury, tak\u017ce ta uwzgl\u0119dniaj\u0105ca aspekty spo\u0142eczne, \u015brodowiskowe i ekonomiczne reprezentowana jest g\u0142\u00f3wnie przez dwa poprzemys\u0142owe tereny \u2013 Manufaktur\u0119 oraz Ksi\u0119\u017cy M\u0142yn (tu g\u0142\u00f3wnie \u0141\u00f3d\u017a Art Centre). Jednocze\u015bnie jak\u017ce smutny jest spacer opustosza\u0142\u0105 poza jednym odcinkiem Piotrkowsk\u0105, nie m\u00f3wi\u0105c nawet o zapuszczaniu si\u0119 w czelu\u015bcie okolicznych enklaw, np. ulicy Wschodniej…\u00a0<\/p>\n\n\n\n A nieobecne maszyny – gdzie s\u0105 teraz? symbol ubieg\u0142ego stulecia, opisywany przez futuryst\u00f3w jako dzie\u0142o sztuki, utopia niepoj\u0119ta i uwielbiana, zarazem racjonalna i sensualna, wr\u0119cz erotyczna, ucz\u0142owieczony, romantyczny byt budz\u0105cy zachwyt i strach – czym jest teraz? W czasach, kiedy nawet cyborgi zaludniaj\u0105ce wyobra\u017ani\u0119 fan\u00f3w SF staj\u0105 si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105, w obliczu nowych technologii zlewaj\u0105 si\u0119 znane dotychczas granice widzialnego i niewidzialnego, za\u015b wirtualny \u015bwiat to codzienna przestrze\u0144 \u017cycia, maszyna z jej pokr\u0119t\u0142ami, spr\u0119\u017cynkami i trybikami odesz\u0142a do muzeum.<\/p>\n\n\n\n Apoteoza dawnej pot\u0119gi przemys\u0142owej \u0141odzi nie mo\u017ce by\u0107 w tym \u015bwietle oczywista, tak jak nieoczywista jest ocena etyczna rewolucji przemys\u0142owej\u2026 jest to jednak osobny temat na ogromny esej, kt\u00f3ry, by pozosta\u0107 w zgodzie ze wspomnianymi wcze\u015bniej kryteriami funkcji sztuki, umie\u015bci\u0142abym w innej ni\u017c galeria przestrzeni dyskursu spo\u0142ecznego. <\/p>\n\n\n\n Niemniej powinno si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce grupa \u0141\u00f3d\u017a Kaliska robi\u0105ca wystaw\u0119 o \u0141odzi (poniek\u0105d Kaliskiej – je\u015bli wspomnimy w tym kontek\u015bcie pi\u0119kny, a nieistniej\u0105cy ju\u017c budynek starego dworca) to najnaturalniejsza oczywista oczywisto\u015b\u0107. Jednak bior\u0105c pod uwag\u0119 dotychczasowy, ju\u017c ponad 300-letni) dorobek grupy na polu artystycznego chuliga\u0144stwa, prze\u015bmiewczego humoru i absurdu, jako\u015b nie\u0142atwo si\u0119 pogodzi\u0107 z takim szusem w stron\u0119 powagi, czy wr\u0119cz dydaktyki. Nie sko\u0144cz\u0119 tego tekstu je\u015bli nie znajd\u0119 czego\u015b, co przypomni, za co kochamy \u0141\u00f3d\u017a Kalisk\u0105. Nie wyczaruj\u0119 oczywi\u015bcie zast\u0119p\u00f3w muz wyskakuj\u0105cych spod bia\u0142ych draperii, ani nie wskocz\u0119 zn\u00f3w w t\u0119 mi\u0142\u0105 rol\u0119 (cho\u0107 przecie\u017c wystawa trwa i nigdy nic nie wiadomo…). Nie jest jednak przypadkiem, \u017ce moim pierwszym skojarzeniem by\u0142y tu alabastrowe kobiece figury. Prace grupy wielokrotnie i z lubo\u015bci\u0105 nawi\u0105zywa\u0142y do sztuki dawnej. Decyzja podj\u0119cia symbolicznego, a jednocze\u015bnie tautologicznego zabiegu owini\u0119cia tytu\u0142owych przedmiot\u00f3w wystawy w ich w\u0142asne wytwory (maszyna w\u0142\u00f3kiennicza \u2013 tkanina) jest na pewno \u015bwiadoma, a jednocze\u015bnie lekka, nieprzekombinowana.\u00a0 Powstaje forma sama w sobie surrealna, jak i znana z wielu surrealistycznych dzie\u0142. Warto te\u017c przypomnie\u0107 s\u0142ynne prace z serii \u201eWrapped\u201d (\u201eOpakowane\u201d) Christo i Jeanne-Claude, kt\u00f3re zamyka\u0142y w sobie niczym prezenty wybrane przedmioty, najpierw zwyczajne, niewielkie, by sko\u0144czy\u0107 na monumentalnych budynkach czy elementach krajobrazu naturalnego. Ich cech\u0105 by\u0142o jednak zachowanie czytelnego kszta\u0142tu przedmiot\u00f3w. W przypadku domniemanych maszyn dr\u017c\u0105cych \u0141odzi Kaliskiej, ta relacja nie jest tak oczywista. Zas\u0142ona sp\u0142ywa swobodnie i uk\u0142ada si\u0119 w fa\u0142dy charakterystyczne dla estetyki baroku, zostaje przy tym zatrzymana w ruchu, utwardzona. Powstaje tym samym dziwny przedmiot \u2013 odlew jednego potencjalnego uk\u0142adu draperii.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c Micha\u0142 Anio\u0142 przyznawa\u0142, \u017ce tajemnica pi\u0119kna tkwi w naprzemienno\u015bci linii wkl\u0119s\u0142ych i wypuk\u0142ych, kt\u00f3rych promie\u0144 przeskakuje pomi\u0119dzy wn\u0119trzem a zewn\u0119trzem. Obserwowanie fa\u0142dy jest przyjemne gdy\u017c przywo\u0142uje na my\u015bl mi\u0119kkie zak\u0142\u00f3cenie klasycznego, \u201eg\u0142adkiego\u201d porz\u0105dku. Wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 metafor\u0119 amorficznego ornamentu fa\u0142dy jako rozproszenia percepcji zjawisk i pogubienia sta\u0142ych struktur wprowadzi\u0142 Gilles Deleuze w ksi\u0105\u017cce Fa\u0142da: Leibniz i barok (Le pli: Leibniz et le baroque<\/em>, 1988). Osobne od powierzchni przedmiotu okrycie staje si\u0119 tu autonomiczn\u0105 przestrzeni\u0105 reprezentacji, zaczyna \u017cy\u0107 w\u0142asnym symboliczno-kinetycznym \u017cyciem. Koncepcja fa\u0142dy pozwoli\u0142a Deleuze\u2019owi stworzy\u0107 (krytyczn\u0105 wobec wcze\u015bniejszego modelu Leibniza) teori\u0119 nowej subiektywno\u015bci opart\u0105 na r\u00f3\u017cnicowaniu wn\u0119trza i zewn\u0119trza, powierzchni i g\u0142\u0119bi.\u00a0 Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 fa\u0142dzie zauwa\u017camy, \u017ce jej wypuk\u0142o\u015b\u0107 (zewn\u0119trze) jest to\u017csama z wkl\u0119s\u0142o\u015bci\u0105 (wn\u0119trze) \u2013 to topologiczna figura podobnie jak wst\u0119ga Mobiusa. Niesko\u0144czone mo\u017cliwo\u015bci falowania to niesko\u0144czony ci\u0105g alternacji tego co widoczne i tego co ukryte. Teori\u0105 barokowej fa\u0142dy zajmowali si\u0119 te\u017c Paul Klee i Michel Foucault,\u00a0 za\u015b urojeniowo-psychodeliczne, poetyckie spojrzenie na bogactwo draperii inspirowa\u0142o wcze\u015bniej Aldousa Huxleya i jego Drzwi percepcji<\/em> (The Doors of Perception<\/em>, 1954). Tytu\u0142owy termin zaczerpn\u0105\u0142 on z kolei z poematu Ma\u0142\u017ce\u0144stwo nieba i piek\u0142a <\/em>(The Marriage of Heaven and Hell, <\/em>1793) Williama Blake\u2019a. I nie wiem, czy ten ci\u0105g skojarze\u0144 i ich ko\u0144cowy poetycki wynik uznany zostanie za adekwatne podsumowanie rozwa\u017ca\u0144 nad wystaw\u0105, ale my\u015bl\u0119, \u017ce taka w\u0142a\u015bnie mo\u017ce by\u0107 ilustracja subiektywnego postrzegania owej odnalezionej tam fa\u0142dy, powsta\u0142ej na kanwie kszta\u0142tu nieistniej\u0105cego przedmiotu: \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u201cGdyby drzwi percepcji zosta\u0142y oczyszczone, wszystko wydawa\u0142oby si\u0119 nam takie jakie jest \u2013 niesko\u0144czone\u201d.<\/p>\n\n\n\n 1 How shocking! Look at that woman! Beneath her dress she\u00b4s stark naked<\/em> – \u017ar\u00f3d\u0142o : Jacques Lacan, The Ethics of Psychoanalysis, The seminar<\/em> – book VII, s.17 ; t\u0142um. autorki.\u00a0<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ma\u0142gorzata Butterwick, artystka performance, teoretyczka sztuki, doktorantka na Wydziale Intermedi\u00f3w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie; autorka wielu dzia\u0142a\u0144 artystycznych w Polsce i na \u015bwiecie, bierze te\u017c czynny udzia\u0142 w debacie o sztuce poprzez publikacje i wyk\u0142ady, oraz jako kuratorka; szczeg\u00f3lnie interesuje si\u0119 psychoanaliz\u0105 lacanowsk\u0105, z\u00a0zami\u0142owania instruktorka fitness.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ma\u0142gorzata Butterwick<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[146],"class_list":["post-13610","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-maszyny_drzace"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13610"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13612,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13610\/revisions\/13612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}