{"id":13456,"date":"2013-12-15T17:16:00","date_gmt":"2013-12-15T17:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=13456"},"modified":"2022-08-18T17:42:21","modified_gmt":"2022-08-18T17:42:21","slug":"jestem-obrazem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/jestem-obrazem\/","title":{"rendered":"Jestem obrazem"},"content":{"rendered":"\n

Piotr Krajewski:\u00a0Po\u015bwi\u0119ci\u0142e\u015b si\u0119 tworzeniu ruchomego obrazu. Sk\u0105d bra\u0142y si\u0119 Twoje pierwsze wybory i inspiracje, czy ich \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142y sztuki plastyczne, czy fascynacja kinem?<\/em>
Zbigniew Rybczy\u0144ski:\u00a0Sztuka by\u0142a dla mnie najwa\u017cniejsza od pocz\u0105tku. Nie gra\u0142em z ch\u0142opakami w pi\u0142k\u0119, od dziecka za to malowa\u0142em i przesiadywa\u0142em w muzeach w\u015br\u00f3d obraz\u00f3w wielkich mistrz\u00f3w. \u017bywi\u0142em wielki szacunek dla ogl\u0105danych tam artyst\u00f3w i ich sztuki, ale mia\u0142em tak\u017ce poczucie przepa\u015bci, jaka mnie od ich mistrzostwa oddziela\u0142a. Fascynowali mnie starzy mistrzowie, renesans, barok, ale te\u017c Picasso. Stara\u0142em si\u0119 odkry\u0107 tajemnice ich malowania, ich widzenia \u015bwiata i ich specyficznego warsztatu. Nie kopiowa\u0142em \u017cadnych konkretnych obraz\u00f3w tych podziwianych mistrz\u00f3w, ale stara\u0142em si\u0119 malowa\u0107 w ich stylu, odnajdywa\u0107 idiom, spos\u00f3b docierania do \u015bwiata i doszed\u0142em nawet do pewnej bieg\u0142o\u015bci w przedstawianiu temat\u00f3w tak, jak oni to robili. A ju\u017c Picasso wychodzi\u0142 mi naprawd\u0119 udanie. Zda\u0142em do szko\u0142y plastycznej w Warszawie, uczyli\u015bmy si\u0119 w \u0141azienkach, i to te\u017c dawa\u0142o wspania\u0142e poczucie oparcia w dawnej sztuce. W tym w\u0142a\u015bnie czasie odkry\u0142em dla siebie kino. W kinie przesiadywa\u0142em po trzy seanse dziennie, wtedy kina dzia\u0142a\u0142y od rana, wi\u0119c mo\u017cna by\u0142o zacz\u0105\u0107 od dziesi\u0105tej i zalicza\u0107 seans po seansie. No a kino by\u0142o wtedy w Polsce dost\u0119pne w swej najlepszej postaci, kino europejskie: Bergman, Godard, Rosjanie… polskie: Has… Dominowa\u0142o kino tzw. ambitne, w swojej najlepszej w\u00f3wczas formie. Zrozumia\u0142em, \u017ce to, co mnie teraz interesuje, to ruchomy obraz. Ujrza\u0142em wyra\u017anie, \u017ce obraz statyczny, malarstwo nale\u017cy do przesz\u0142o\u015bci, \u017ce je\u015bli chce si\u0119 robi\u0107 co\u015b wa\u017cnego teraz, co si\u0119 najlepiej odnosi do dzisiejszego \u015bwiata, to musi by\u0107 to ruchomy obraz. Postanowi\u0142em zatem zosta\u0107 re\u017cyserem. Du\u017co w moim \u017cyciu dzia\u0142o si\u0119 przez przypadek. Taki wa\u017cny przypadek zdarzy\u0142 si\u0119, gdy ojciec mojego kolegi, Ksawerego Piwockiego, zapyta\u0142 mnie, co chc\u0119 w \u017cyciu robi\u0107. Pami\u0119tam, \u017ce gdy mu odpowiedzia\u0142em: chc\u0119 by\u0107 re\u017cyserem, tworzy\u0107 filmy, udzieli\u0142 mi powa\u017cnej rady, kt\u00f3ra brzmia\u0142a mniej wi\u0119cej tak: \u201eJako re\u017cyser zawsze b\u0119dziesz zale\u017cny od kogo\u015b innego, kogo\u015b kto b\u0119dzie mia\u0142 prawdziw\u0105 wiedz\u0119, jakimi \u015brodkami osi\u0105gn\u0105\u0107 to, co jest twoj\u0105 wizj\u0105. Tym, kto ma prawdziw\u0105 wiedz\u0119 o filmie, o jego warsztacie, j\u0119zyku, nie jest re\u017cyser, jest nim operator. Operator dysponuje prawdziwym warsztatem, musi zna\u0107 technologie obrazu, jego tajemnice\u201d. Zrozumia\u0142em, \u017ce aby by\u0107 autorem swoich w\u0142asnych film\u00f3w, musz\u0119 najpierw sta\u0107 si\u0119 operatorem. Studiowa\u0107 technologi\u0119 filmu i wiedzie\u0107 o niej przynajmniej tyle, ile wiedzia\u0142em wcze\u015bniej o procesie malowania. Na egzamin wst\u0119pny do Szko\u0142y Filmowej zabra\u0142em pliki swoich rysunk\u00f3w, szkice, roz\u0142o\u017cy\u0142em to wszystko na pod\u0142odze przed komisj\u0105…<\/p>\n\n\n\n


P.K.:\u00a0Na egzaminie na Wydzia\u0142 Operatorski nie pokaza\u0142e\u015b fotografii…<\/em>
Z.R.:\u00a0Nie, przecie\u017c ja nie robi\u0142em fotografii. Fotografia w og\u00f3le mnie nie interesowa\u0142a, rze\u017aba zreszt\u0105 te\u017c nie. Interesowa\u0142o mnie jedynie malarstwo. Cz\u0119sto zreszt\u0105 powtarzam, \u017ce wielkie malarstwo to fantazje powstaj\u0105ce w czasach, kiedy wok\u00f3\u0142 by\u0142o b\u0142oto i smr\u00f3d. Malarstwo to idealizacje tego, co fotografia pokaza\u0142aby jedynie jako brzydkie i niepe\u0142ne… Pokaza\u0142em wy\u0142\u0105cznie prace plastyczne, ale przyj\u0119li mnie… Potem oczywi\u015bcie mia\u0142em spor\u0105 styczno\u015b\u0107 z fotografi\u0105, by\u0142o z ni\u0105 zwi\u0105zanych wiele r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107 na studiach operatorskich, ale traktowa\u0142em j\u0105 wy\u0142\u0105cznie jako cz\u0119\u015b\u0107 warsztatu operatora filmowego, a nie samoistnie. By\u0142a wa\u017cna, jako technika daj\u0105ca spor\u0105 wiedz\u0119 o obrazie, o optyce, ale sam obraz interesowa\u0142 mnie tylko jako obraz ruchomy. A ten niesie zupe\u0142nie inne problemy, jakich fotografia nie do\u015bwiadcza. Jako operator zacz\u0105\u0142em odkrywa\u0107, \u017ce problemem filmu \u2013 obrazu filmowego, jaki chcia\u0142by\u015b swobodnie sk\u0142ada\u0107 z wielu ruchomych warstw \u2013 jest nieustandaryzowany ruch kamery. A dok\u0142adniej, doskwiera\u0142a mi niemo\u017cno\u015b\u0107 powt\u00f3rzenia tego samego ruchu kamery, tak by potem, w kilku uj\u0119ciach z\u0142o\u017conych w jeden plan, wszystko si\u0119 zgadza\u0142o. No i kolejne problemy… skali, synchronizacji… Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 filmu jest problem skali filmowanych obiekt\u00f3w. Zawsze uwa\u017ca\u0142em, \u017ce obraz mo\u017cna zbudowa\u0107 ze wszystkiego, co jest wizualne, czyli z rysunku, z malarstwa, z wielu ekspozycji, z miniatur i z modeli w normalnej skali, \u017ce to wszystko mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 w ko\u0144cu w jeden wymy\u015blony obraz. Ten obraz mo\u017cna zbudowa\u0107, filmuj\u0105c odr\u0119bne warstwy, mo\u017cna dogra\u0107 wszystkie rzeczy, po\u0142\u0105czy\u0107 w ten jeden, jedyny obraz. Tak jak robi to malarz, czyli tego my\u015blenia obrazowego zaszczepionego przez malarstwo nie zatraci\u0142em. Tak sobie wyobra\u017cam tworzenie obrazu za pomoc\u0105 technologii \u2013 nie chodzi o to, co ona pozwala robi\u0107, chodzi o to, by u\u017cy\u0107 jej do wyra\u017cenia tego, co zamierzasz, tego co narodzi\u0142o si\u0119 najpierw w twojej g\u0142owie jako wizja.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zbigniew Rybczy\u0144ski, “Oj” Nie mog\u0119 si\u0119 zatrzyma\u0107!”, 1976, kadr z filmu kr\u00f3tkometra\u017cowego, 35 mm, 10:07 min, SMFF Se-Ma-For<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mimo \u017ce wcale nie stara\u0142em si\u0119 wymy\u015bla\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych potem nie m\u00f3g\u0142bym zrealizowa\u0107, to jednak ci\u0105gle napotyka\u0142em op\u00f3r technologii sprawiaj\u0105cy, \u017ce nie mo\u017cna w prosty spos\u00f3b osi\u0105gn\u0105\u0107 tego, co si\u0119 wymy\u015bli\u0142o. Poniewa\u017c nie mog\u0142em zrobi\u0107 tego, co zamierzy\u0142em, interesowa\u0142o mnie, dlaczego nie da si\u0119 tego zrealizowa\u0107. Na pocz\u0105tku niczego jeszcze nie rozwi\u0105zywa\u0142em, raczej obchodzi\u0142em te r\u00f3\u017cne problemy, stara\u0142em si\u0119 je przechytrzy\u0107, troch\u0119 oszuka\u0107. Jednak w ko\u0144cu doszed\u0142em do wniosku, \u017ce trzeba sobie najpierw nazwa\u0107 problem, a nast\u0119pnie rozwi\u0105zywa\u0107 go w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci. To prowadzi\u0142o do r\u00f3\u017cnych eksperyment\u00f3w: moich wynalazk\u00f3w z motion control, do wymy\u015blania urz\u0105dze\u0144, do technologii i in\u017cynierii, do zagadnie\u0144 optyki, wreszcie do programowania. W\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy m\u00f3j kolejny film, produkcje wideo i high definition rozwi\u0105zywa\u0142y jakie\u015b kolejne problemy. Ale to wymaga\u0142o lat pracy, eksperyment\u00f3w, odkry\u0107, by stworzy\u0107 sobie taki system zezwalaj\u0105cy na swobodn\u0105 kreacj\u0119 wizji jako ruchomych obraz\u00f3w. I to jest co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c special effects<\/em> \u2013 to jest w\u0142a\u015bnie ten obraz, jaki mo\u017ce sprosta\u0107 dzisiejszemu wyzwaniu. To jest obraz wsp\u00f3\u0142czesny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zbigniew Rybczy\u0144ski, “Imagine”, 1986, kadry z eksperymentalnego filmu HDTV, 4:20 min, Rebo\/Rybczynski Production<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Czy uwa\u017casz, \u017ce je\u015bli jako artysta nie b\u0119dziesz d\u0105\u017cy\u0107 do takiej wiedzy, to w swojej tw\u00f3rczo\u015bci nie wyrazisz wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci w warto\u015bciowy spos\u00f3b?<\/em>
Z.R.:\u00a0Nie uwa\u017cam, \u017ce mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jestem artyst\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnym. Nie pasuj\u0119 do tego wszystkiego, co jest obecnie przyporz\u0105dkowywane do sztuki. W wi\u0119kszo\u015bci to, co widzimy w muzeach i w galeriach, to jest g\u0142\u0119bokie cofni\u0119cie…<\/p>\n\n\n\n

Boli mnie, \u017ce obraz wsp\u00f3\u0142czesny nie ma tej genialnej intelektualnej g\u0142\u0119bi co obrazy renesansowe. Botticelli malowa\u0142 w \u015bwiecie sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z b\u0142ota i brudu \u2013 a tu Wenus, muszla, pi\u0119kna kobieta, kwiaty w powietrzu, to jest co\u015b, co jest wielk\u0105 ludzk\u0105 fantazj\u0105. Te fantazje zosta\u0142y dzi\u015b takie same, tylko jak je realizowa\u0107 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dominuj\u0105c\u0105 funkcj\u0105 jest rejestracja \u015bwiata takim, jakim jest? Malarstwo tego nie chcia\u0142o i nie robi\u0142o, wida\u0107 to, gdy XIX-wieczne obrazy zestawi si\u0119 z fotografiami tych samych miejsc, szczeg\u00f3lnie miast, wida\u0107, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wizj\u0105 a rejestracj\u0105. Dlatego powsta\u0142 ca\u0142y przemys\u0142 special effects<\/em>… Problemem jednak jest to, \u017ce dziedziny multimedialne nie daj\u0105 si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 z optyk\u0105, \u017ce to wszystko jest \u017ale zaprojektowane: obiektyw, ekran komputerowy. Powoduje to trudno\u015bci, kt\u00f3re si\u0119 tylko maskuje coraz nowszymi i kosztowniejszymi sposobami, zamiast rozwi\u0105za\u0107 je u podstaw. Brakuje standaryzacji obrazu.<\/p>\n\n\n\n

P. K.:\u00a0Jeste\u015b tw\u00f3rc\u0105 i nie uwa\u017casz siebie za artyst\u0119? Kim wi\u0119c jeste\u015b: filmowcem? naukowcem? Z jakich pozycji formu\u0142ujesz swoje postulaty?<\/em>
Z.R.:\u00a0Trudno m\u00f3wi\u0107 o sobie, ale pytasz mnie, kim jestem: filmowcem, artyst\u0105? No wi\u0119c odpowiem szczerze. Kafka kiedy\u015b napisa\u0142, \u017ce on jest literatur\u0105, a ja powiem \u2013 jestem obrazem, jestem ekspertem obrazu. Jestem \u015bwiadom z\u0142o\u017cenia si\u0119 w obrazie i nawarstwienia dotychczasowych b\u0142\u0119d\u00f3w wszystkich dziedzin zaanga\u017cowanych w tworzenie ruchomego obrazu: optyki, komputer\u00f3w, programowania, budowy chipu, teorii obrazu… Powielanie b\u0142\u0119du, kt\u00f3ry trwa od 500 lat \u2013 tego, \u017ce obraz nie jest oparty na sinusie tylko na tangensie k\u0105ta \u2013 to dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142owy b\u0142\u0105d optyki, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce nie dorobili\u015bmy si\u0119 ani jednego obiektywu, kt\u00f3ry pokazywa\u0142by po prostu to, co widzimy oczami. To jest w\u0142a\u015bnie co\u015b, nad czym postanowi\u0142em pracowa\u0107. Zaproponowa\u0142em rozwi\u0105zanie tego problemu, opracowa\u0142em optyk\u0119 uniwersalnego obiektywu pozwalaj\u0105cego ujednolici\u0107 geometri\u0119 obrazu, co z kolei otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 precyzyjnego opanowania ruchu kamery… Od tego zaczyna si\u0119 standaryzacja obrazu, jak\u0105 od lat postuluj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Co nowego wnosi do tw\u00f3rczo\u015bci ta geometria uniwersalnego obiektywu, kontrola ruchu, standaryzacja…<\/em>
Z.R: Bohaterem naszych czas\u00f3w jest GPS, technologia pozycjonowania, kt\u00f3ra okre\u015bla po\u0142o\u017cenie, z dok\u0142adno\u015bci\u0105 1\/1000 mm pokazuje lokacj\u0119 punktu. Ale jest XXI wiek, a my nie mamy jednego obiektywu, ani jednej kamery, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy umie\u015bci\u0107 w takim punkcie, bo dzisiejszy obiektyw nie ma takiego punktu odniesienia. W opcji nie ma punktu, s\u0105 \u015brubki, kt\u00f3rymi kamer\u0119 mo\u017cna przykr\u0119ci\u0107 do statywu i gdzie\u015b postawi\u0107, jest strza\u0142ka, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy do pomiaru ostro\u015bci, ale konstrukcja optyczna nie pozwala na stworzenie takiego punktu. To jest dok\u0142adnie XV wiek. Ka\u017cdy obiektyw dzisiaj na \u015bwiecie tworzy indywidualny obraz. Nie ma dw\u00f3ch takich samych obiektyw\u00f3w. Nie tylko nie ma tego punktu, z kt\u00f3rego \u015bwiat jest fotografowany, ale na dodatek obraz z ka\u017cdego obiektywu jest niepowtarzalny. Inaczej zniekszta\u0142cony. Mo\u017cemy robi\u0107 zbli\u017cenia, regulowa\u0107 zoom \u2013 bli\u017cej, dalej. Ale nie ma takiej optyki, by m\u00f3c za\u0142o\u017cy\u0107 sobie, \u017ce teraz zobaczysz 58,5 stopnia. Nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci, bo nie ma w obiektywie tego punktu odniesienia. Ja uwa\u017cam, \u017ce wa\u017cne jest, \u017ceby go mie\u0107. W ruchomym obrazie wszystko jest przez to unikalne, nie mo\u017cesz powt\u00f3rzy\u0107 dok\u0142adnie w ten sam spos\u00f3b jakiego\u015b uj\u0119cia. \u017beby to osi\u0105gn\u0105\u0107, specjalnie zbudowali\u015bmy w Los Angeles motorki i ca\u0142y driver, \u017ceby powtarza\u0107 i egzekwowa\u0107 t\u0105 sam\u0105 pozycj\u0119 zoomu…<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Przepraszam, ale to nie s\u0105 aby dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne sprawy? Pierwsza, wynika z niedoskona\u0142o\u015bci samej konstrukcji, to, \u017ce nie jeste\u015b w stanie powt\u00f3rzy\u0107 uj\u0119cia, zbudowa\u0107 takiej samej soczewki, powt\u00f3rzy\u0107 dok\u0142adnie takiego samego zoomu \u2013 to jest rzecz\u0105, powiedzmy, natury technicznej zwi\u0105zan\u0105 z niedoskona\u0142o\u015bci\u0105 narz\u0119dzi. Jednak druga jest zwi\u0105zana z kwestionowaniem przez Ciebie teoretycznych za\u0142o\u017ce\u0144 optyki, kt\u00f3ra nale\u017cy do nauk \u015bcis\u0142ych. Na dodatek jest to jedna z najstarszych nauk, wi\u0119c chyba ma\u0142o prawdopodobne, by nie porusza\u0142a wcze\u015bniej zagadnie\u0144, jakimi si\u0119 zajmujesz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z.R.:\u00a0A jednak! Masz racj\u0119, optyka by\u0142a jedn\u0105 z pierwszych prawdziwych nauk fizycznych, jednak kontynuuje koncept my\u015blowy, kt\u00f3ry wystarcza\u0142 w XV wieku, a na kt\u00f3ry z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w nadal si\u0119 godzimy. Od Galileusza mo\u017cna j\u0105 nazwa\u0107 prawdziw\u0105 fizyk\u0105, uj\u0119t\u0105 jako zapis teorii. Tyle \u017ce Galileusz, a potem inni wielcy, kt\u00f3rzy si\u0119 zajmowali optyk\u0105, chcieli zobaczy\u0107 obrazy, kt\u00f3rych nie widzimy go\u0142ym okiem, czyli \u015bwiat makro i mikro. D\u0105\u017cyli do tego, by widzie\u0107 odleg\u0142e gwiazdy albo niedost\u0119pne oku detale mikro\u015bwiata, czyli opracowywali teorie i budowali instrumenty po to, by zobaczy\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych go\u0142ym okiem nie zobaczymy. \u017baden z tych wielkich m\u00f3zg\u00f3w nie zajmowa\u0142 si\u0119 ludzkim widzeniem. Oni widzieli \u015bwiat, pi\u0119kny i daleki \u015bwiat, w jakim\u015b bardzo ograniczonym k\u0105cie. Oni si\u0119 skupiali! Nie potrzebowali widzie\u0107 szerokim k\u0105tem paskudztwa \u015bwiata, wi\u0119c ich optyka nie zajmowa\u0142a si\u0119 ludzkim widzeniem.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczny rozw\u00f3j optyki nast\u0105pi\u0142 dla potrzeb druku, w momencie rewolucji przemys\u0142owej w XIX wieku, pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, by za pomoc\u0105 obiektywu i technik drukarskich stworzy\u0107 tzw. obiektyw reprodukcyjny, czyli mniej wi\u0119cej, w uproszczeniu, pierwowz\u00f3r dzisiejszej kserokopiarki. Dzi\u0119ki temu kart\u0119 z r\u0119cznym zapisem nutowym mo\u017cna by\u0142o sfotografowa\u0107 i zrobi\u0107 z niej p\u0142yt\u0119 drukarsk\u0105. Wcze\u015bniej, by to zrobi\u0107, nuty trzeba by\u0142o sztychowa\u0107. O wiele \u0142atwiej fotografowa\u0107 ni\u017c sztychowa\u0107 reprodukcje do ksi\u0105\u017cek i gazet. Wi\u0119c wszyscy za\u0142o\u017cyli, \u017ce obraz mie\u015bci si\u0119 w siatce odniesie\u0144, takich kwadracik\u00f3w tworz\u0105cych razem grid, w kt\u00f3rym celem by\u0142o r\u00f3wnomierne reprodukowanie obrazka, jak gdyby w stykowej kopii.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0P\u0142asko, bez uwzgl\u0119dnienia przestrzeni…<\/em>
Z.R.:\u00a0…W\u0142a\u015bnie, p\u0142asko! A przestrze\u0144 nie jest p\u0142aska. Przestrze\u0144 jest bardzo skomplikowanym zjawiskiem. Tymczasem u\u017cywamy do niej techniki optycznej powsta\u0142ej w wyniku obserwacji prowadzonych w bardzo w\u0105skim k\u0105cie teleskopu albo mikroskopu po\u0142\u0105czonego z obiektywem reprodukcyjnym s\u0142u\u017c\u0105cym do p\u0142askiego odwzorowania. Potem ca\u0142y rozw\u00f3j optyki zwi\u0105zany by\u0142 tylko z tym, jak to udoskonali\u0107, zrobi\u0107 szerzej, a przy tym poszerzaj\u0105c k\u0105t widzenia, utrzyma\u0107 w miar\u0119 regularny grid, siatk\u0119. Ca\u0142y rozw\u00f3j optyki, a potem wspomaganie computer graphics i programowania komputerowego polega na tym, jak utrzyma\u0107 ten grid w coraz szerszym k\u0105cie widzenia. Ale porozmawiaj z kim\u015b, kto robi computer graphics o zmianach k\u0105ta widzenia…
To pozostaje nierozwi\u0105zywalnym problemem, wi\u0119c obecne special effects to r\u0119czna robota, cho\u0107 za pomoc\u0105 komputer\u00f3w, przez co produkcja film\u00f3w kosztuje setki milion\u00f3w dolar\u00f3w. Tu nie ma innej metody ni\u017c korekta, ni\u017c praca klatka po klatce, by ruch w przestrzeni wiarygodnie spoi\u0107 z wielu uj\u0119\u0107 filmowanych w r\u00f3\u017cnych skalach, bo to wszystko do siebie nie pasuje. A jednocze\u015bnie rozwija si\u0119 przemys\u0142. Powstaj\u0105 \u015bmia\u0142e wizje, kt\u00f3re tworz\u0105 re\u017cyserzy, tw\u00f3rcy, pisarze. Wymy\u015blaj\u0105, ale jak je zrobi\u0107, tego ju\u017c praktycznie nie wiedz\u0105, wi\u0119c powierzaj\u0105 to specjalistom. Ci z kolei dysponuj\u0105 narz\u0119dziami. Wiedz\u0105, \u017ce b\u0119dzie z tego du\u017co pieni\u0119dzy, \u017ce potrzeba wiele komputer\u00f3w, w ka\u017cdym komputerze wiele software\u2019\u00f3w, wielu ludzi, z kt\u00f3rych ka\u017cdy opanowa\u0142 jaki\u015b program i praca na trzy zmiany, przez rok albo wi\u0119cej. Jednak ci pisarze, re\u017cyserzy, tw\u00f3rcy nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy rozwijaj\u0105 software, konstruuj\u0105 komputery, zbyt ma\u0142o wiedz\u0105 o obrazie. To nie jest \u015bmieszne.
No wi\u0119c wsp\u00f3\u0142czesny obraz wymaga tego, by zacz\u0105\u0107 od optyki i skorelowa\u0107 z ni\u0105 software tak, by stworzy\u0107 obiektywy, kt\u00f3re powtarzaj\u0105 to, co robi\u0105 komputery, by ka\u017cdy obiektyw zrobi\u0142 to samo i nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od innego, po prostu by\u0142 uniwersalny. Potrzeba nowej standaryzacji obrazu, inaczej nie stworzymy nic warto\u015bciowego.
W por\u00f3wnaniu do dzie\u0142 z przesz\u0142o\u015bci, wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzisiejszych efekt\u00f3w specjalnych to jest \u017ca\u0142osne osi\u0105gni\u0119cie. Dlatego, \u017ce nast\u0105pi\u0142 rozbrat tw\u00f3rc\u00f3w z technologi\u0105…<\/p>\n\n\n\n


P.K.:\u00a0Wracaj\u0105c zatem do Twojej samoidentyfikacji: zacz\u0105\u0142e\u015b studiowa\u0107 na Wydziale Operatorskim po to, \u017ceby by\u0107 re\u017cyserem. Czy teraz nie jest podobnie? Zajmujesz si\u0119 teori\u0105 obrazu i programowaniem, kt\u00f3re obecnie musi dope\u0142ni\u0107 to, co wcze\u015bniej by\u0142o \u017cywio\u0142em operatorskim…\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z.R.:\u00a0Ja nie wiem, czy to jest \u017cywio\u0142 operatorski, ale jest to zajmowanie si\u0119 takimi problemami, bez kt\u00f3rych rozwi\u0105zania nie ma sensu tworzy\u0107 kolejnych obraz\u00f3w! Zrozumia\u0142em, \u017ce w koputerze mo\u017cna wszystko napisa\u0107, wszystko zrealizowa\u0107. Najpierw, jak nie umia\u0142em, to bra\u0142em programist\u0119. Rozmawia\u0142em z nim, dawa\u0142em mu rady i formu\u0142y matematyczne, moje. Potem zacz\u0105\u0142em programowa\u0107 sam. Do tego si\u0119 sprowadza \u015bwiat nauki. Cudowny \u015bwiat. Jestem cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry ma pasj\u0119 i poczucie misji. Czuj\u0119, \u017ce sztuka to odpowiedzialno\u015b\u0107, \u017ce trzeba du\u017co wiedzie\u0107, mie\u0107 do\u015bwiadczenie, by odwa\u017cy\u0107 si\u0119 co\u015b powiedzie\u0107, stworzy\u0107 nast\u0119pne arcydzie\u0142o. Jestem z tym w pe\u0142ni pogodzony, \u017ce takiego arcydzie\u0142a by\u0107 mo\u017ce nie zrobi\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce rozwijanie si\u0119 i d\u0105\u017cenie do bycia wiernym swoim ideom jest najwa\u017cniejsze. Jestem wierny swojej fascynacji, kt\u00f3r\u0105 mam od dziecka.<\/p>\n\n\n\n


P.K.:\u00a0Jest Ci wi\u0119c bliskie takie uprawianie sztuki i taka wizja artysty, w kt\u00f3rej jest on cz\u0119\u015bci\u0105 bardziej og\u00f3lnego d\u0105\u017cenia? Czy artysta XXI wieku, zamiast aspirowa\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119 do bycia indywidualno\u015bci\u0105, powinien d\u0105\u017cy\u0107 do uczestnictwa w procesach, kt\u00f3re mog\u0105 cho\u0107by poznawczo wzbogaci\u0107 \u015bwiat?<\/em>
Z.R.:\u00a0Uwa\u017cam, \u017ce wielu rzeczy nie potrafimy, a co gorsza nie chcemy zdefiniowa\u0107 od samego pocz\u0105tku. Nigdy mojego serca nie zdoby\u0142a tzw. sztuka awangardowa, bo ja nie rozumiem tego poj\u0119cia \u201eawangardowy\u201d. Dla mnie awangard\u0105 s\u0105 te wszystkie miejsca, gdzie jest odkrywanie tajemnic, posuwanie si\u0119 do przodu, otwieranie tych drzwi, za kt\u00f3rymi jeszcze nikt nie by\u0142. Tak jest dzi\u015b w medycynie, we wszystkich naukach, gdzie trwa badanie i odkrywanie. Tymczasem, gdy wchodz\u0119 do galerii sztuki nowoczesnej, to nie widz\u0119 sztuki, kt\u00f3ra dzi\u015b jest po\u0142\u0105czona z tym procesem.<\/p>\n\n\n\n

Mam par\u0119 obraz\u00f3w Picassa, Dalego, Vasarellego, Nikifora i artyst\u00f3w bardziej wsp\u00f3\u0142czesnych. To w wi\u0119kszo\u015bci s\u0142awni malarze, cz\u0119sto znani mi dobrze ludzie, ale ich obrazy nie s\u0105 w \u017caden spos\u00f3b inspiruj\u0105ce. W \u017caden spos\u00f3b. Dla mnie Picasso nie jest inspiruj\u0105cy, bardzo \u0142atwo odkry\u0107 metod\u0119 jego pracy, dzi\u0119ki kt\u00f3rej jest od razu zauwa\u017calny, jednak on nic do \u015bwiata nie doda\u0142. Wprowadzi\u0142 do \u015bwiata jedynie sw\u00f3j znak, znak Pabla Picassa. Dla mnie to nie jest poznawanie \u015bwiata, to jest tylko dodawanie wzor\u00f3w, rozpoznawalnego nazwiska i podpisu. Nie ma w tym uczestnictwa, rozmowy, cywilizacji, wielkich cel\u00f3w, jakim s\u0142u\u017cy\u0142a dawna sztuka. A to powinien by\u0107 sens dzia\u0142alno\u015bci artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

Poznanie musi si\u0119 odby\u0107 na innym poziomie. Dlatego powiem Ci, \u017ce wa\u017cne jest poznawanie przesz\u0142o\u015bci, bo te ludzkie marzenia s\u0105 jakie\u015b sp\u00f3jne. Ilu ludzi marzy\u0142o o podr\u00f3\u017cy na Ksi\u0119\u017cyc, cho\u0107by tylko w literaturze, potem w filmie… W ko\u0144cu znale\u017ali\u015bmy narz\u0119dzie i polecieli\u015bmy tam. Uwa\u017cam, \u017ce inspiracje, marzenia i fascynacje s\u0105 wsp\u00f3lne i sp\u00f3jne!<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Czy obecne technologie tworzenia ruchomego obrazu nie pozwalaj\u0105 na wyra\u017canie tych wsp\u00f3lnych marze\u0144 i fascynacji…<\/em>
Z.R.:\u00a0Gdybym w prawdziwym widzeniu si\u0119 poruszy\u0142 i zmieniaj\u0105c punkt widzenia, odkry\u0142, \u017ce wraz z tym ruchem zmieniasz swoj\u0105 geometri\u0119 \u2013 na przyk\u0142ad, \u017ce jeste\u015b p\u0142aski \u2013 gdybym to odkry\u0142 w realnym \u015bwiecie, to bym chyba wyl\u0105dowa\u0142 w szpitalu psychiatrycznym. Ale kiedy to robi obiektyw, kt\u00f3ry z ka\u017cdym swoim ruchem zniekszta\u0142ca i inaczej przedstawia bry\u0142\u0119, to nikogo nawet nie dziwi. W jednym polu widzenia akceptujemy symbol i reality, dwa r\u00f3\u017cne porz\u0105dki obrazu. Dla mnie technologia obrazu, tego nowego, kt\u00f3ry nale\u017cy stworzy\u0107, to technologia, kt\u00f3ra powt\u00f3rzy nasze widzenie. Tak jak teraz widz\u0119 Ciebie w przestrzeni tego pokoju i kiedy zak\u0142adam okulary, widz\u0119 to samo. Ale istniej\u0105ce obiektywy tego nie potrafi\u0105, nie powt\u00f3rz\u0105 tego obrazu widzianego go\u0142ym okiem. Ale je\u015bli stworzymy technologi\u0119, kt\u00f3ra powt\u00f3rzy ten normalnie widziany przez nasze oko obraz, to b\u0119dzie dopiero prawdziwy virtual<\/em>. To si\u0119 musi sta\u0107. To b\u0119dzie ten prze\u0142om w sztuce, kulturze, we wszystkim. Ma\u0142o kto rozumie dzi\u015b zasadnicz\u0105 wag\u0119 tego zagadnienia, wi\u0119c w dziedzinie obrazu tkwimy w epoce odpowiadaj\u0105cej stanowi druku przed Gutenbergiem.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0To, co postulujesz to zar\u00f3wno konstrukcja obiektywu, jak i software\u2019u, kt\u00f3ry mu towarzyszy?<\/em>
Z.R.:\u00a0Oczywi\u015bcie. To s\u0105 moim zdaniem najciekawsze problemy tw\u00f3rcze dzisiaj, w dzisiejszym \u015bwiecie. Jak si\u0119 m\u00f3wi o kreacji artystycznej, artystyczno-naukowej to s\u0105 tematy, to s\u0105 wizje do zrealizowania! Konieczne jest zajmowanie si\u0119 tymi problemami, bez rozwi\u0105zania kt\u00f3rych nie ma sensu tworzy\u0107 kolejnych obraz\u00f3w. Ludzie pytaj\u0105, dlaczego nie robi\u0119 film\u00f3w, dlaczego ostatni zrobi\u0142em 18 czy 20 lat temu. Nie rozumiej\u0105, \u017ce ja pracuj\u0119 nad filmem. Dla mnie to jest praca nad narz\u0119dziem, rozwojem, doszed\u0142em do wniosku, \u017ce to ma sens, \u017ce to s\u0105 narz\u0119dzia, kt\u00f3rymi mo\u017cna zrealizowa\u0107 te pomys\u0142y, stara\u0107 si\u0119 odda\u0107 t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, \u017ce trzeba mie\u0107 narz\u0119dzia, system, do tego, by zrealizowa\u0107 t\u0119 mentaln\u0105 reality. Na to si\u0119 sk\u0142ada bardzo wiele rzeczy.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Czy nie p\u0142acisz zbyt wysokiej ceny za t\u0119 ch\u0119\u0107 stworzenia nowej teorii i idealnych narz\u0119dzi, jakimi b\u0119dziesz si\u0119 m\u00f3g\u0142 pos\u0142ugiwa\u0107?<\/em>
Z.R.:\u00a0Ale ja ju\u017c stworzy\u0142em takie narz\u0119dzie wiele lat temu, teraz powtarzam to, co stworzy\u0142em 20 lat temu. Nie mia\u0142em wtedy jeszcze jednego, dope\u0142niaj\u0105cego elementu: computer graphics<\/em>. Jednocze\u015bnie zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce min\u0119\u0142o 20 lat i nie spowodowa\u0142em zadowalaj\u0105cego post\u0119pu w tej dziedzinie i s\u0105 problemy nadal dzisiaj nierozwi\u0105zane. Nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Ja chc\u0119 po prostu ustandaryzowa\u0107 te rzeczy. My\u015bl\u0119 te\u017c, by przekaza\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 nast\u0119pnemu pokoleniu, m\u0142odym ludziom. Przychodzi taki czas, \u017ce sobie zjad\u0142e\u015b na czym\u015b z\u0119by, a pojawia si\u0119 nowe pokolenie i to pokolenie \u0142apie wszystko w mig. Wiem, \u017ce to co robi\u0119, to s\u0105 konieczne kroki. To, co m\u00f3wi\u0142em o przysz\u0142o\u015bci obrazu, to si\u0119 musi wydarzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0M\u00f3wisz o tym jak o poczuciu wewn\u0119trznej misji, czy wewn\u0119trznego obowi\u0105zku, to s\u0105 zadania, kt\u00f3re stawiasz przed sob\u0105, a Twoja w\u0142asna tw\u00f3rczo\u015b\u0107?<\/em>
Z.R.:\u00a0Ale to jest w\u0142a\u015bnie tw\u00f3rczo\u015b\u0107, ja chc\u0119 napisa\u0107 software, bo to, co dotyczy ruchomego obrazu jest \u017ale napisane. Trzeba mie\u0107 wiedz\u0119 i si\u0142\u0119, \u017ceby powiedzie\u0107, \u017ce to wszystko jest do niczego.<\/p>\n\n\n\n

Historia computer graphics<\/em>, jej pocz\u0105tki, s\u0105 oparte na b\u0142\u0119dnych za\u0142o\u017ceniach. Na pewno nie napisa\u0142 tego humanista, kt\u00f3ry mia\u0142 wiedz\u0119 o obrazie i takie s\u0105 nast\u0119pstwa, \u017ce wszystko jest nadto skomplikowane… Pisanie kodu komputerowego nie jest traktowane jako opanowanie wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zyka literackiego, r\u00f3wnie\u017c niepokoi spos\u00f3b postrzegania kwestii j\u0119zyka komputerowego i kodu przez \u015brodowiska humanistyczne jako umiej\u0119tno\u015bci cybernetyk\u00f3w, programist\u00f3w, podczas gdy oni z kolei nie zdaj\u0105 sobie sprawy do ko\u0144ca z tego, co robi\u0105. Konsekwencje tego s\u0105 olbrzymie, programy tworz\u0105 g\u0142\u00f3wnie ludzie, kt\u00f3rym brakuje wiedzy i \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce oto mamy jakie\u015b 2 000 lat niez\u0142ej sztuki, tworzenia niezwyk\u0142ych wizji. Programowanie to jest j\u0119zyk naszej epoki, a interfejsy mog\u0105 by\u0107 tw\u00f3rcze w r\u0119kach milion\u00f3w ludzi, to s\u0105 niezwyk\u0142e rzeczy. Niesamowicie pot\u0119\u017cne. Dlatego arcydzie\u0142o XXI wieku powstanie w j\u0119zyku programowania! Za pomoc\u0105 tego j\u0119zyka mo\u017cna stworzy\u0107 co\u015b, co b\u0119dzie miliony razy bardziej z\u0142o\u017cone, prawdziwe, niezwyk\u0142e, odkrywcze ni\u017c napisanie ksi\u0105\u017cki. Ale to nie trafi\u0142o jeszcze do \u015bwiadomo\u015bci humanist\u00f3w. Czy to nie jest skandaliczny b\u0142\u0105d epoki!<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Czy wytyczaj\u0105c kierunek w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci z poczuciem, \u017ce jest to kierunek, w kt\u00f3rym warto zmierza\u0107, \u017cy\u0142e\u015b tylko problemami obrazu? Czy w Twojej tw\u00f3rczo\u015bci odgrywa\u0142y te\u017c jak\u0105\u015b rol\u0119 miejsca, w kt\u00f3rych pracowa\u0142e\u015b, ca\u0142kiem konkretne do\u015bwiadczenia? Cz\u0119\u015b\u0107 swojego tw\u00f3rczego \u017cycia, lata 70., sp\u0119dzi\u0142e\u015b w Polsce, lata 80. do wczesnych 90. w Stanach, potem lata 90., kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142e\u015b w Niemczech…<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z.R.:\u00a0W Niemczech w okresie 1994-2001, w Berlinie i Kolonii, a we wczesnych latach 80. by\u0142a jeszcze Austria…
W ka\u017cdym mie\u015bcie, w jakim \u017cy\u0142em i pracowa\u0142em, szuka\u0142em wiedzy o jego przesz\u0142o\u015bci. Map, grafik, obraz\u00f3w, fotografii, ksi\u0105\u017cek z nim zwi\u0105zanych. Z tego powstawa\u0142y spore kolekcje najr\u00f3\u017cniejszych rzeczy. Du\u017co tego zgromadzi\u0142em. To dotyczy\u0142o Nowego Jorku, Berlina, Kolonii i teraz Wroc\u0142awia. Wa\u017cny jest zwi\u0105zek z miejscem, jego przesz\u0142o\u015bci\u0105, ta przesz\u0142o\u015b\u0107 jest jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 inspiracji. Obok dawnej sztuki te rzeczy mnie do\u015b\u0107 inspiruj\u0105 i wi\u0105\u017c\u0105 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w jaki\u015b bardzo konkretny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Ten czas, od lat 70., to okres niesamowitych przemian \u015bwiata, tak\u017ce politycznych. Opis tego \u015bwiata jest widoczny w niekt\u00f3rych Twoich wczesnych filmach, jak cho\u0107by \u015awi\u0119to. A czy takie wydarzenia jak upadek muru berli\u0144skiego wp\u0142yn\u0119\u0142y na Twoje wizje, czy wp\u0142yn\u0119\u0142y w jaki\u015b spos\u00f3b na Twoje dzie\u0142a? Czy mia\u0142e\u015b poczucie, \u017ce to tak\u017ce s\u0105 wyzwania, na kt\u00f3re nale\u017cy jako\u015b odpowiedzie\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z.R.:\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce wida\u0107 to w moich filmach z tamtego okresu. Kiedy kr\u0119ci\u0142em Orkiestr\u0119, w \u015bwiecie nast\u0119powa\u0142y wielkie zmiany. Pracowali\u015bmy nad sekwencj\u0105 Bolera, a tu aksamitna rewolucja w Pradze, a potem t\u0142umy na murze berli\u0144skim. Ca\u0142y czas mieli\u015bmy podgl\u0105d w CNN, jak to si\u0119 dzia\u0142o. Ogl\u0105dali\u015bmy te wydarzenia w trakcie zdj\u0119\u0107, upadek muru widzieli\u015bmy niemal na \u017cywo. Ta chwila, w kt\u00f3rej sko\u0144czyli\u015bmy ostatnie uj\u0119cie, by\u0142a bardzo pami\u0119tna. Strzeli\u0142 szampan i z ca\u0142\u0105 ekip\u0105 filmow\u0105 w moim studio w Hoboken cieszyli\u015bmy si\u0119 i spogl\u0105dali\u015bmy w telewizor, a w nim dok\u0142adnie to samo: widzimy ludzi pij\u0105cych szampana i ciesz\u0105cych si\u0119. W ten spos\u00f3b pi\u0142em szampana i cieszy\u0142em si\u0119 jednocze\u015bnie z tymi, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3lnie stworzy\u0142em film i z tymi, kt\u00f3rzy obalili mur. To by\u0142o niesamowite. A kilka lat p\u00f3\u017aniej, w dniu, w kt\u00f3rym Jelcyn oficjalnie og\u0142osi\u0142 koniec Zwi\u0105zku Sowieckiego, g\u0142\u00f3wny program rosyjskiej telewizji o \u00f3smej wieczorem pokaza\u0142 w\u0142a\u015bnie Orkiestr\u0119…<\/p>\n\n\n\n

Na pewno teraz te wszystkie nowe do\u015bwiadczenia, znalaz\u0142yby si\u0119 w filmie, kt\u00f3ry bym chcia\u0142 zrobi\u0107, w takim moim pierwszym filmie… tak, to jest g\u0142\u00f3wny temat, w\u0142a\u015bnie \u015bwiat. Jestem zafascynowany \u015bwiatem, rozwojem technologicznym, naukowym, polityk\u0105, \u015bwiadomo\u015bci\u0105 mas, spo\u0142ecze\u0144stwem, to jest fascynuj\u0105ce, ale i trudne…<\/p>\n\n\n\n

Jest jaki\u015b olbrzymi konflikt mi\u0119dzy humanistami, t\u0105 intelektualn\u0105 elit\u0105, a grup\u0105 technolog\u00f3w tego biznesu politycznego. To jednak du\u017cy problem, nie ma \u017cadnego synchronu mi\u0119dzy nimi. Kto\u015b co\u015b wymy\u015bla w nauce, w technologii \u2013 bo tu jest teraz prawdziwa rewolucja, kt\u00f3ra zmienia \u015bwiat \u2013 ale opiniotw\u00f3rcza grupa tych humanist\u00f3w nic o tym nie wie. Ta niewiedza jest zagro\u017ceniem dla \u015bwiata, a nie sam rozw\u00f3j naukowo-techniczny. Tu w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y czas elity s\u0105 nie\u015bwiadome, ale ju\u017c krytyczne, wszyscy krzycz\u0105 w prote\u015bcie, ale bez zrozumienia… to jest hipokryzja. Krytykowa\u0107 korporacje, kapitalizm kognitywny, globalne ocieplenie… a gdzie tworzy\u0107?<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce nie wystarczy niszczy\u0107 w powierzchowny spos\u00f3b, to jest \u0142atwa krytyka, pozornie zaanga\u017cowana, lecz niezobowi\u0105zuj\u0105ca. Mo\u017ce sztuka powinna zachowa\u0107 zdolno\u015b\u0107 prawdziwego i g\u0142\u0119bokiego uczestniczenia w tych procesach?
Dla mnie tworzy\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, to jest by\u0107 zaanga\u017cowanym w proces poprawy \u015bwiata, poprawy natury. Wsp\u00f3\u0142czesny artysta to powinien by\u0107 kto\u015b, tw\u00f3rca, b\u00f3g, geniusz, o wielkiej wiedzy, pozwalaj\u0105cej na uczestniczenie w tym procesie.<\/p>\n\n\n\n

P.K.:\u00a0Czy taka ma by\u0107 wsp\u00f3\u0142czesna rola artysty?<\/em>
Z.R.:\u00a0To powinno by\u0107 bardzo elitarne zaj\u0119cie. Kojarzy\u0142bym to z wielkimi lud\u017ami i realizowaniem wizji \u015bwiata. Gdybym mia\u0142 to sformu\u0142owa\u0107, to bym powiedzia\u0142: tworzy\u0107 wizje, kreowa\u0107 je!<\/p>\n\n\n\n

*Rozmowa zosta\u0142a przeprowadzona w trakcie przygotowa\u0144 do wystawy The State of Image<\/em>. Pionierzy sztuki medialnej: Zbigniew Rybczy\u0144ski i Gabor Body, kt\u00f3ra w latach 2011-2013 pokazana zosta\u0142a w Akademie der K\u00fcnste w Berlinie, ZKM w Karlsruhe i Vasarely Museum w Budapeszcie (kuratorzy wystawy: Piotr Krajewski i Mikl\u00f3s Peternak). Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w j\u0119zyku niemieckim w wydawnictwie Positionen IV. Polen, Steidl, G\u00f6ttingen, 2011.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Krajewski, dyrektor artystyczny WRO Media Art Biennale i g\u0142\u00f3wny kurator Centrum Sztuki WRO. Autor wielu wystaw i mi\u0119dzynarodowych projekt\u00f3w artystycznych oraz publikacji, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 w Polsce, Niemczech, USA i Japonii. W przesz\u0142o\u015bci wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, a obecnie prowadzi zaj\u0119cia na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu i Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu. Go\u015bcinnie wyk\u0142ada na uczelniach za granic\u0105. Uczestniczy w mi\u0119dzynarodowych konferencjach po\u015bwi\u0119conych problemom sztuki, strategiom kuratorskim i wsp\u00f3\u0142czesnej kreatywno\u015bci kulturowej. Do- radza\u0142 Komisji Europejskiej oraz Japo\u0144skiej Agencji Kulturalnej. By\u0142 kuratorem wystaw Zbigniewa Ryb- czy\u0144skiego Traktat o obrazie (Stary Browar, Pozna\u0144 2009) oraz The State of Image (AdK, Berlin 2011 i ZKM Karlsruhe 2012). Mieszka we Wroc\u0142awiu.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze Zbigniewem Rybczy\u0144skim rozmawia Piotr Krajewski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[144],"class_list":["post-13456","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-zbigniew_rybczynski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13456"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13471,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13456\/revisions\/13471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}