![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/700-1024x683.jpg\")
Bert Danckaert tak\u017ce fotografuje z r\u0119ki (tyle, \u017ce cyfrow\u0105 lustrzank\u0105 Canona), jednak w odr\u00f3\u017cnieniu od wielkomiejskich eksplorator\u00f3w z odleg\u0142ej lub bli\u017cszej przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3rzy wyzwoleniem migawki reagowali na szeroki zakres sytuacji, rygorystycznie za-w\u0119\u017ca katalog rejestrowanych motyw\u00f3w. Jego kadry s\u0105 zwykle frontalne i zawsze statyczne. Danckaert wybiera miejsca puste nie tylko poprzez brak fizycznej obecno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w, ale te\u017c maj\u0105ce mniej lub bardziej anonimowy charakter. We wspomnianych wcze\u015bniej albumach fotografie pojawiaj\u0105 si\u0119 bez podpis\u00f3w, wi\u0119c to wra\u017cenie bezosobowo\u015bci i \u201ebraku w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u201d jest jeszcze silniejsze, co szczeg\u00f3lnie daje o sobie zna\u0107 w ksi\u0105\u017cce Simple Present (2013), w kt\u00f3rej znalaz\u0142 si\u0119 wyb\u00f3r obraz\u00f3w z wcze\u015bniejszych publikacji. Kompozycje kadr\u00f3w Danckaerta maj\u0105 jednak w sobie zawsze pewien rodzaj porz\u0105dku, kojarz\u0105cego si\u0119 z \u0142adem malarskiej abstrakcji geometrycznej (mo\u017cna \u015bmia\u0142o przypuszcza\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie tkwi\u0105cy w nich potencja\u0142 abstrakcyjno\u015bci sk\u0142oni\u0142 fotografa do zrobienia zdj\u0119cia) i na takim, estetycznym wy\u0142\u0105cznie poziomie mog\u0142yby by\u0107 ogl\u0105dane, jakkolwiek sytuacja ta-kiego odbioru niekoniecznie musi by\u0107 czym\u015b oczywistym.<\/p>\n\n\n\n
Na zdj\u0119ciach Berta Danckaerta ci\u0105gle jednak rozpoznajemy miasto, owszem, zwykle trudne do nazwania, jednak bardzo bliskie codziennym do\u015bwiadczeniom wielu z nas. Okazuje si\u0119, \u017ce drugi czy te\u017c trzeci plan wsp\u00f3\u0142czesnych metropolii wygl\u0105da wsz\u0119dzie niemal tak samo. Wi\u0119c to, co napotka\u0107 mo\u017ce ich mieszkaniec podczas codziennej drogi z miejsca zamieszkania do miejsca pracy, szko\u0142y czy te\u017c centrum handlowego, niczym specjalnym si\u0119 nie wyr\u00f3\u017cnia, oboj\u0119tnie, czy jest to Berlin, Kapsztad, Stambu\u0142, Madryt lub Pekin (w przypadku tego ostatniego sygna\u0142em odmienno\u015bci jest wy\u0142\u0105cznie hieroglificzne chi\u0144skie pismo). Miejsca o przeci\u0119tnej prezencji zawsze by\u0142y problematycznym tematem dla fotografii z przymiotnikiem \u201eartystyczna\u201d. Owszem, motywy o banalnym charakterze zago\u015bci\u0142y w fotograficznym modernizmie lat trzydziestych ubieg\u0142ego stulecia, ale zawsze by\u0142y poddawane specjalnemu traktowaniu. Nie ma sensu kwestionowa\u0107 donios\u0142o\u015bci gestu Edwarda Westona, kt\u00f3ry w 1926 roku wykona\u0142 seri\u0119 uj\u0119\u0107 muszli klozetowej w swoim domu pod Nowym Meksykiem. Jednak mocno estetyzuj\u0105cy spos\u00f3b prezentacji tego obiektu ze sfery profanum to ewidentny krok wstecz wzgl\u0119dem wcze\u015bniejszej o dekad\u0119 Fontanny, czyli pisuaru pokazanego przez Marcella Duchampa podczas wystawy Spo\u0142ecze\u0144stwa Zjednoczonych Artyst\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 sygnowa\u0142 nazwiskiem niejakiego R. Mutta (producenta ceramiki \u0142azienkowej).<\/p>\n\n\n\n
Dadaistyczna idea ready made<\/em>, od\u015bwie\u017cona przez popart w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, znalaz\u0142a te\u017c odbicie w fotografii. Praktyka cytowania rzeczywisto\u015bci za pomoc\u0105 prostej rejestracji obrazu, tak jak ma to miejsce w przypadku fotograficznych serii Edwarda Ruschy w rodzaju Twentysix Gasoline Stations <\/em>(1962), Some Los Angeles Apartments<\/em> (1965) czy Every Building on the Sunset Strip<\/em> (1966), zaowocowa\u0142a nie tylko rezygnacj\u0105 z estetyzuj\u0105cego rozgrywania kadru z u\u017cyciem chiaroscuro<\/em>, co by\u0142o powszechn\u0105 praktyk\u0105 modernist\u00f3w, ale te\u017c rozszerzy\u0142a katalog fotograficznych temat\u00f3w o motywy przeci\u0119tne. Kuratorowana przez Williama Jenkinsa g\u0142o\u015bna wystawa New Topographics: Photographs of a Man-Altered Landscape<\/em>, pokazana w 1975 roku w George Eastman House w Rochester, zaprezentowa\u0142a prace dziesi\u0105tki autor\u00f3w (dziewi\u0119ciu fotograf\u00f3w i jednej fotografki) specjalizuj\u0105cych si\u0119 w rejestrowaniu miejsc do b\u00f3lu banalnych. Ekspozycja ta b\u0119d\u0105ca ewidentnym pok\u0142osiem popartowych zagrywek, spod znaku nie tylko wspomnianego wcze\u015bniej Edwarda Ruschy, wywar\u0142a spory wp\u0142yw na kszta\u0142t wsp\u00f3\u0142czesnego fotograficznego dokumentu, za\u015b rezygnacja z estetyzuj\u0105cego traktowania motyw\u00f3w na rzecz werystycznej ich prezentacji, u fotograf\u00f3w powo\u0142uj\u0105cych si\u0119 na nowo topograficzne inspiracje doprowadzi\u0142a te\u017c do formu\u0142owania wypowiedzi o charakterze krytycznym wzgl\u0119dem rejestrowanej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, owo krytyczne nastawienie w zetkni\u0119ciu z motywami o przeci\u0119tnym charakterze sprawi\u0142o, \u017ce fotografowie tacy jak np. Jeff Brouws lub Andrew Borowiec (a tak\u017ce inni, wcale liczni autorzy, podejmuj\u0105cy pr\u00f3b\u0119 interpretacji wygl\u0105du krajobrazu Stan\u00f3w Zjednoczonych) zacz\u0119li zwraca\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na atrakcyjno\u015b\u0107 wizualn\u0105 rejestrowanych kadr\u00f3w. Tak wi\u0119c i sama selekcja miejsc \u201ebez w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u201d, jak i spos\u00f3b ich podania, uleg\u0142y pewnym modyfikacjom, cho\u0107 dzia\u0142ania te nigdy nie przes\u0142aniaj\u0105 tematu wypowiedzi. Precyzyjna i przemy\u015blana konstrukcja kadr\u00f3w czy te\u017c odnoszenie si\u0119 do praktyk wizualnych niekoniecznie z terenu fotografii s\u0105 tutaj lepem dla oczu widza, kt\u00f3ry jednak nie odci\u0105ga jego uwagi od tre\u015bci rejestrowanych obraz\u00f3w. Taki spos\u00f3b post\u0119powania umo\u017cliwia te\u017c prezentowanie projekt\u00f3w o krytycznym potencjale w komercyjnym obiegu galeryjnym i wydawanie album\u00f3w (jakkolwiek typowe dla tego rodzaju wydawnictw nak\u0142ady rz\u0119du 3000-5000 egzemplarzy w kraju o trzystumilionowej populacji maj\u0105 do\u015b\u0107 znikom\u0105 \u2013 by tak to nazwa\u0107 \u2012 si\u0142\u0119 ra\u017cenia).<\/p>\n\n\n\n Werystyczny minimalizm zdj\u0119\u0107 Berta Danckaerta, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 abstrakcyjny potencja\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnej banalnej zabudowy, daj\u0105cy zna\u0107 o sobie geometryzm jego kadr\u00f3w, nasuwaj\u0105cy skojarzenia z malarsk\u0105 abstrakcj\u0105, to z pewno\u015bci\u0105 j\u0119zyk zrozumia\u0142y dla widz\u00f3w interesuj\u0105cych si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 plastyk\u0105. Konsekwentne wybieranie tego rodzaju miejsc i obiekt\u00f3w z ty\u0142u wielkomiejskiej sceny, nie jest tutaj jednak podyktowane wy\u0142\u0105cznie przyjemno\u015bci\u0105 patrzenia. Fotografuj\u0105c przedmie\u015bcia i zau\u0142ki kilkunastu du\u017cych miast w Afryce, Azji i Europie, Danckaert rejestruje zglobalizowan\u0105 topografi\u0119 drugiego planu, homogeniczno\u015b\u0107 powstaj\u0105cej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie architektury w jej najbardziej byle jakim i przeci\u0119tnym wydaniu. Cyfrowa technologia, jak\u0105 pos\u0142uguje si\u0119 belgijski fotograf, umo\u017cliwia szybk\u0105 i \u0142atw\u0105 rejestracj\u0119 tego rodzaju scenerii, kt\u00f3ra w r\u00f3wnie b\u0142yskawicznym tempie zape\u0142nia peryferia wsp\u00f3\u0142czesnych miast. Gdy ogl\u0105damy obrazy zgromadzone w albumie Simple Present<\/em>, wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce historia ju\u017c nie istnieje, \u017ce procesy, kt\u00f3rych efektem s\u0105 zapisane przez Danckaerta krajobrazy posiadaj\u0105 cechy, jakich nie mo\u017cna by przypisa\u0107 do konkretnego miejsca.<\/p>\n\n\n\n Jednak zaprezentowany we wspomnianym wydawnictwie materia\u0142 (znalaz\u0142y si\u0119 tu zdj\u0119cia wykonane w ci\u0105gu dekady, w tym kadry wybrane z monografii Pekinu oraz Kapsztadu) to sekwencja obraz\u00f3w o cechach hiperboli. Predylekcj\u0119 Berta Danckaerta do fotografowania pustych drugoplanowych miejsc we frontalnym uj\u0119ciu z pewno\u015bci\u0105 da si\u0119 wykorzysta\u0107 do opisu czy te\u017c interpretacji topografii wsp\u00f3\u0142czesnych, globalnych peryferii, jednak w wyra\u017anie okre\u015blonym zakresie. Jak nietrudno zgadn\u0105\u0107, ograniczenia wynikaj\u0105 tutaj w\u0142a\u015bnie z przyj\u0119tej przez belgijskiego fotografa metody dzia\u0142ania \u2013 wyboru motyw\u00f3w i sposobu ich prezentacji. Rezygnacja z fotografowania tzw. sztafa\u017cu to odci\u0119cie istotnego zasobu informacji, kt\u00f3ry przy takim rozrzucie terytorialnym by\u0142by wyra\u017anym znakiem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci (fizjonomie przechodni\u00f3w i ich stroje). Rozszerzenie perspektywy np. poprzez zmian\u0119 u\u017cywanej optyki (wszystkie zdj\u0119cia z Simple Present<\/em> wykonane zosta\u0142y standardowym obiektywem 50 mm) skutkowa\u0142oby szerszym planem, gdzie m\u00f3g\u0142by si\u0119 pojawi\u0107 zr\u00f3\u017cnicowany kontekst rejestrowanych \u201enie-miejsc\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nieprzypadkowo u\u017cy\u0142em przed chwil\u0105 terminu ukutego przez francuskiego antropologa Marca Aug\u00e9, kt\u00f3ry zwykle bywa przywo\u0142ywany przy okazji opisu wsp\u00f3\u0142czesnych ahistorycznych miejsc \u201ebez w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u201d, takich jak autostrady, lotniska, centra handlowe, supermarkety czy stacje benzynowe. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce mieszkaniow\u0105 deweloperk\u0119 przeznaczon\u0105 dla masowej klienteli, podrz\u0119dne korporacyjne lub przemys\u0142owe budynki oraz otaczaj\u0105ce je parkingi i drogi dojazdowe, co fragmentarycznie widzimy na zdj\u0119ciach Berta Danckerta, mo\u017cna tak\u017ce traktowa\u0107 jako rodzaj \u201enie-miejsc\u201d, tyle \u017ce o bardziej podrz\u0119dnej czy odstr\u0119czaj\u0105cej prezencji (kwestia badawczej perspektywy). Ahistoryczno\u015b\u0107 i swoista bezobjawowo\u015b\u0107 sfotografowanych przez belgijskiego autora lokalizacji to bardzo powabna i sugestywna zarazem wizja peryferii wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, kt\u00f3rych kszta\u0142t jednak \u2013 o czym trzeba pami\u0119ta\u0107 \u2013 jest efektem proces\u00f3w ekonomiczno-spo\u0142ecznych o zwykle do\u015b\u0107 brutalnym i bezwzgl\u0119dnym charakterze.<\/p>\n\n\n\n *Wojciech Wilczyk, fotograf, poeta, autor esej\u00f3w oraz tekst\u00f3w krytycznych o sztuce, kurator wystaw. Autor dokumentalnych projekt\u00f3w fotograficznych: Czarno-bia\u0142y \u015al\u0105sk<\/em> (1999-2003); Kalwaria<\/em> (1995-2004); \u017bycie po \u017cyciu<\/em> (2004-2006); Postindustrial<\/em> (2003-2007); Niewinne oko nie istnieje<\/em> (2006-2008) oraz (wsp\u00f3lnie z El\u017cbiet\u0105 Janick\u0105) Inne Miasto<\/em> (2011-2012). W grudniu tego roku b\u0119dzie mia\u0142 premier\u0119 jego aktualny projekt \u015awi\u0119ta Wojna<\/em> (2009-2014), kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119cony jest graffiti i muralom kibic\u00f3w pi\u0142ki no\u017cnej. Dwukrotnie nominowany do Deutsche B\u00f6rse Photography Prize. Wyk\u0142ada na Akademii Fotografii w Krakowie. Od 2009 roku prowadzi bloga: hiperrealizm.blogspot.com.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wojciech Wilczyk<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[136],"class_list":["post-12584","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-bert_danckaert"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12584"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12605,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12584\/revisions\/12605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/591-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/atlassztuki.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/160-1024x683.jpg\")