{"id":12033,"date":"2015-09-15T07:54:00","date_gmt":"2015-09-15T07:54:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=12033"},"modified":"2022-06-20T08:04:41","modified_gmt":"2022-06-20T08:04:41","slug":"transformacja-spojrzenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/transformacja-spojrzenia\/","title":{"rendered":"Transformacja spojrzenia"},"content":{"rendered":"\n

Wystawa Igora Makarewicza wy\u0142oni\u0142a si\u0119 z projektu Transformacja spojrzenia: Igor Makarewicz \u2212 Jaros\u0142aw Koz\u0142owski<\/em>, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 inicjatyw\u0119: form\u0119 dialogu, w kt\u00f3rym rosyjski kurator proponuje polskiego artyst\u0119, by zaprezentowa\u0107 go w Moskwie, a polski kurator wybiera jednego z rosyjskich tw\u00f3rc\u00f3w, by przedstawi\u0107 go polskiej publiczno\u015bci. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Igor Makarewicz i Jaros\u0142aw Koz\u0142owski do\u015b\u0107 szybko znale\u017ali wsp\u00f3lny j\u0119zyk.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Obaj tw\u00f3rcy pasjonuj\u0105 si\u0119 transformacj\u0105 zastanych sytuacji, pierwotnych historii, form i znacze\u0144. Zaliczani do konceptualist\u00f3w, nie od\u017cegnuj\u0105 si\u0119 od tradycyjnych technik i gatunk\u00f3w, wykorzystuj\u0105c je w konceptualnych praktykach. Obaj nale\u017c\u0105 do tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy w radykalny spos\u00f3b zmienili spos\u00f3b postrzegania sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Por\u00f3wnuj\u0105c tych artyst\u00f3w, trzeba jednak odnotowa\u0107 odr\u0119bno\u015b\u0107 rosyjskiego konceptualizmu, w kt\u00f3rym chodzi\u0142o raczej o stworzenie osobistej przestrzeni intelektualnej, wykorzystuj\u0105cej absurdy sytuacji, form i s\u0142\u00f3w. Po raz pierwszy sformu\u0142owanie \u201ekonceptualizm moskiewski\u201d pojawi\u0142o si\u0119 w 1979 roku w tytule artyku\u0142u Borisa Groysa, wydrukowanego w paryskim czasopi\u015bmie \u201eA-Ja\u201d. Scharakteryzowa\u0142 on \u201ekonceptualizm moskiewski\u201d jako romantyczny, marzycielski i psychoanalityczny wariant mi\u0119dzynarodowej sztuki konceptualnej lat 60.-70. Bez w\u0105tpienia prace konceptualist\u00f3w zachodnich by\u0142y wzorem do stworzenia r\u00f3wnoleg\u0142ego nurtu w Rosji, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 jednak w\u0142asn\u0105 specyfik\u0105 i oryginalnym instrumentarium.<\/p>\n\n\n\n

W kameralnej kuchenno-komunalnej atmosferze, typowej dla warunk\u00f3w undergroundowej egzystencji, rosyjski konceptualizm ni\u00f3s\u0142 w sobie wielki \u0142adunek protestu artystycznego i ideologicznego.<\/p>\n\n\n\n

Autorsk\u0105 mitologi\u0119 Igora Makarewicza wyr\u00f3\u017cnia transformacja wyj\u015bciowych archetyp\u00f3w zwi\u0105zanych z realiami totalitarnymi, z ba\u015bniowymi postaciami lub odnalezionymi archiwaliami. Mit nie ogranicza przestrzeni jego wyobra\u017ani, stanowi \u017cyw\u0105 tkank\u0119, zdoln\u0105 do rozwoju. W tym kontek\u015bcie wa\u017cnym aspektem wizji artysty jest w\u0142\u0105czenie percepcji widza w sam\u0105 struktur\u0119 dzie\u0142a. Autor bawi si\u0119 z nim, prze\u0142amuj\u0105c utarte schematy i zbijaj\u0105c odbiorc\u0119 z tropu. Transformacji w tym przypadku podlega nie tylko pocz\u0105tkowa historia i sam podmiot, lecz tak\u017ce nasze o nim wyobra\u017cenia. Pinokio-Buratino z bohatera bajki przeistacza si\u0119 w pos\u0119pnego Miko\u0142aja Iwanowicza Borisowa, cz\u0142owieka, kt\u00f3ry, na zasadzie odwr\u00f3cenia, pragnie sta\u0107 si\u0119 drzewem.<\/p>\n\n\n\n

Istotnym aspektem tw\u00f3rczo\u015bci Makarewicza jest szczeg\u00f3lny spos\u00f3b widzenia: artysta widzi siebie jak gdyby od \u015brodka, dostrzegaj\u0105c struktur\u0119 swoich wewn\u0119trznych pok\u0142ad\u00f3w, struktur\u0119, kt\u00f3ra ulega tajnikom mitotw\u00f3rstwa, znosz\u0105c granic\u0119 mi\u0119dzy \u015bwiatem widzialnym i niewidzialnym. Optyka Makarewicza obejmuje ca\u0142y panteon obraz\u00f3w, poczynaj\u0105c od rosyjskiej literatury XIX wieku z jej umi\u0142owaniem tematu \u017cycia \u201ema\u0142ego cz\u0142owieka\u201d, a\u017c do tradycji surrealistycznej z jej tendencj\u0105 do mimikry. Przypomina si\u0119 posta\u0107 Akakija Akakijewicza Baszmaczkina z opowie\u015bci Gogola P\u0142aszcz<\/em>, kt\u00f3remu los przeznaczy\u0142 n\u0119dzn\u0105 rol\u0119 kopisty urz\u0119dowych dokument\u00f3w. \u017bycie duchowe Baszmaczkina jest r\u00f3wnie ograniczone jak jego \u017cycie zewn\u0119trzne, ale podobnie jak bohater Makarewicza jest on ow\u0142adni\u0119ty marzeniem. Chocia\u017c marzenie Baszmaczkina jest bardziej prozaiczne: pragnie \u201esprawi\u0107 sobie p\u0142aszcz na watolinie\u201d, ale w przestrzeni \u017cyciowej, w jakiej funkcjonuje, jest to marzenie nieosi\u0105galne. W utworze tym wyst\u0119puj\u0105 dwa wzajemnie przenikaj\u0105ce si\u0119 w\u0105tki narracji: zewn\u0119trzny, odzwierciedlaj\u0105cy wszystkie perypetie \u017cyciowe bohatera oraz wewn\u0119trzny, ukryty, bardzo osobisty.<\/p>\n\n\n\n

Na wystawie w Atlasie Sztuki prezentowane s\u0105 prace z cyklu Historia szafy<\/em> i Muzeum Borisowa<\/em>, stanowi\u0105ce cz\u0119\u015b\u0107 szeroko zakrojonego projektu Homo lignum<\/em> (pocz\u0105tkowo zatytu\u0142owanego Homo lignum. Problemy przetrwania, fizjologii i grzebania<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 tego projektu jest historia bohatera (alter ego<\/em> artysty), kt\u00f3rego pragnieniem jest, by zamieni\u0107 si\u0119 w drzewo. Wraz z up\u0142ywem czasu wymy\u015blony przez tw\u00f3rc\u0119 bohater zaczyna zyskiwa\u0107 w\u0142asn\u0105 biografi\u0119, kt\u00f3ra powstaje z dziennik\u00f3w, rzeczy osobistych i kt\u00f3ra wprowadza nas w nieprawdopodobny wir metamorfoz maj\u0105cych mu pom\u00f3c w zrealizowaniu pragnienia.<\/p>\n\n\n\n

Historia szafy<\/em> to nowa cz\u0119\u015b\u0107 projektu, po raz pierwszy zaprezentowana w Petersburgu w galerii Navicula Artis w ramach festiwalu Manifesta 2014. To historia ksi\u0119gowego Borisowa, kt\u00f3ry przynosi do domu znalezion\u0105 na \u015bmietniku star\u0105 szaf\u0119, w nadziei, \u017ce uda mu si\u0119 j\u0105 odnowi\u0107. W trakcie naprawy deska uderza go w szyj\u0119, sprawiaj\u0105c mu nieoczekiwan\u0105 satysfakcj\u0119 erotyczn\u0105, co diametralnie zmienia bieg wydarze\u0144. Szafa przestaje pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 zwyczajow\u0105 rol\u0119. Staje si\u0119 \u201euniwersaln\u0105 maszyn\u0105\u201d, przejmuj\u0105c funkcje spo\u0142eczne i osobiste. Nie jest utopijn\u0105 maszyn\u0105 do spe\u0142niania \u017cycze\u0144, lecz \u017cyw\u0105 konstrukcj\u0105, kt\u00f3ra pozwala doznawa\u0107 prze\u017cy\u0107 z jakiego\u015b idealnego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

W jednym z wywiad\u00f3w Makarewicz zauwa\u017cy\u0142: \u201eGilotyna jako taka kojarzy si\u0119 z Rewolucj\u0105 Francusk\u0105 i dyskursem filozoficznym Nowych Czas\u00f3w, z markizem de Sade, z my\u015bl\u0105 filozoficzn\u0105, kt\u00f3ra wywar\u0142a wielki wp\u0142yw na filozofi\u0119 XX wieku\u2026 i oczywi\u015bcie ca\u0142a ta historia wi\u0105\u017ce si\u0119 z wczesnym dzie\u0142em Georgesa Bataille’ a Historia oka<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Osobliwy spos\u00f3b rozumowania artysty, \u0142\u0105cz\u0105cy w jednolity, mityczny scenariusz elementy \u015bwiata realnego i wymy\u015blonego, pozwala widzowi dokona\u0107 przyprawiaj\u0105cego o zawr\u00f3t g\u0142owy skoku do wn\u0119trza tej niewyobra\u017calnej historii, do dramaturgii przestrzennej dzie\u0142a, ujawniaj\u0105cego z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 jego koncepcji: cielesnej, teoretycznej, teologicznej i literackiej.<\/p>\n\n\n\n

Projekt Pagan<\/em> pokazywany w warszawskiej Fundacji Profile nale\u017cy do prac realizowanych przez Igora Makarewicza wsp\u00f3lnie z Elen\u0105 Elagin\u0105 i odnosi si\u0119 do pryncypi\u00f3w rosyjskiej awangardy. Gigantyczny muchomor z wie\u017c\u0105 Tatlina na kapeluszu, grzyb-opieniek, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 na architektonie Malewicza, Czerwony kwadrat<\/em> z grzybami to kolejne nawi\u0105zania do utopii i modernistycznej spu\u015bcizny. Odnajdujemy tu \u015blady wcze\u015bniejszych projekt\u00f3w Makarewicza i Elaginy, takich jak \u017bycie na \u015bniegu<\/em>, Grzyby awangardy<\/em> i \u0179r\u00f3d\u0142o \u017cycia<\/em>. Arty\u015bci wchodz\u0105 w dialog z histori\u0105 kultury, odkrywaj\u0105c nowe znaczenia i sensy, konstatuj\u0105c wewn\u0119trzne zwi\u0105zki mi\u0119dzy strategiami awangardy a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kultur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W ich projekcie mamy do czynienia z zaw\u0142aszczeniem oraz przekodowaniem suprematystycznych i kubofuturystycznych element\u00f3w prac Malewicza i Tatlina. Widzimy tu nie tylko zwyk\u0142e wtargni\u0119cie na cudze terytorium, ale te\u017c zastosowanie zasady dwoisto\u015bci i warstwowo\u015bci, w kt\u00f3rej u\u017cycie nowych element\u00f3w uruchamia mechanizm posthistorii, pozwalaj\u0105cy dostrzec oznaki nowych proces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenie: Micha\u0142 Jagie\u0142\u0142o<\/p>\n\n\n\n

*Natalia Gonczarowa, historyk i krytyk sztuki, kuratorka dzia\u0142u programowego oraz wystaw w Narodowym Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej (NCCA) w Moskwie, autorka i kuratorka mi\u0119dzynarodowych projekt\u00f3w (m.in. Life and Dream<\/em>, Kunstverein, Stuttgart, 2004; The Test of Freedom. Twenty Years Later<\/em>, IKON Gallery, Birmingham; Reconstruction of the Beautiful<\/em>, Moscow Biennale of Contemporary Art, 2011; Formal Relations<\/em>, University of Birmingham, 2014). Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a tak\u017ce z polskimi artystami m.in. jako wsp\u00f3\u0142kuratorka wystawy Miros\u0142awa Ba\u0142ki w NCCA w 2013 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Natalia Gonczarowa<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[121],"class_list":["post-12033","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-igor_makarewicz"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12033"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12046,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12033\/revisions\/12046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}