J.M.: Jak z dzisiejszej perspektywy ocenia Pan tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jerzego Nowosielskiego?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: To bardzo wielki malarz; tej klasy arty\u015bci rodz\u0105 si\u0119 bardzo rzadko. Jerzy Nowo-sielski nie szuka\u0142 poklasku, jego sztuka jest pewnym sposobem uprawiania metafizyki, jest w gruncie rzeczy religijnym widzeniem \u015bwiata i ludzkiej egzystencji, sposobem dochodzenia do prawdy o miejscu cz\u0142owieka w kosmosie. Zawsze interesowa\u0142a mnie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jerzego Nowosielskiego i na sw\u00f3j spos\u00f3b ca\u0142y czas pr\u00f3bowa\u0142em robi\u0107 to samo, to jest uprawia\u0107 \u015bwieck\u0105 metafizyk\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce sztuka jest rezultatem dzia\u0142a\u0144 symbolicznych i to przekonanie by\u0142o wsp\u00f3lne dla nas obydwu.<\/p>\n\n\n\n
J.M.: Jak si\u0119 poznali\u015bcie?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: Poznali\u015bmy si\u0119 na pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. Kilka lat przed 1956 rokiem, gdy Nowosielscy zamieszkali w pracowni malarskiej na VIII pi\u0119trze bloku przy ulicy Zachodniej 27 w \u0141odzi, obok mojej pracowni, przez \u015bcian\u0119. Mieszka\u0142em wtedy z rodzin\u0105 po drugiej stronie tej samej ulicy, przy Zachodniej 12, tak wi\u0119c blisko\u015b\u0107 mojego domu i pracowni sprzyja\u0142a naszym cz\u0119stym spotkaniom. Nasza znajomo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 bliska i wkr\u00f3tce zostali\u015bmy przyjaci\u00f3\u0142mi. Poza tym spotykali\u015bmy si\u0119 jako pedagodzy tej samej uczelni, cho\u0107 Jurek w \u0142\u00f3dzkiej PWSSP nie pracowa\u0142 d\u0142ugo, a sama szko\u0142a nie by\u0142a dla niego miejscem zbyt przyjaznym.<\/p>\n\n\n\n
J.M.: Nowosielscy mieszkali w \u0141odzi w latach 1950-1962. Przyjechali do \u0141odzi z nadziejami, wyjechali po dwunastoletnim pobycie do Krakowa. Jakie by\u0142y tego przyczyny?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: \u0141\u00f3d\u017a w latach czterdziestych i pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych by\u0142a dla artyst\u00f3w najbardziej atrakcyjnym polskim miastem. To tutaj najwi\u0119cej si\u0119 dzia\u0142o, bo miasto nie zosta\u0142o zniszczone przez wojn\u0119. W \u0141odzi dzia\u0142a\u0142y wspania\u0142e teatry, odbywa\u0142y si\u0119 koncerty, odbywa\u0142y si\u0119 wystawy. Jednak \u015brodowisko artystyczne by\u0142o pod wieloma wzgl\u0119dami podzielone, rozbite, pe\u0142ne sprzeczno\u015bci, a przez to nijakie.<\/p>\n\n\n\n
Wielu artyst\u00f3w, szczeg\u00f3lnie m\u0142odych, biedowa\u0142o i \u017ceby si\u0119 jako\u015b utrzyma\u0107 chwyta\u0142o si\u0119 r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w. Zosia i Jurek Nowosielscy, podobnie zreszt\u0105 jak i ja, robili scenografi\u0119 do teatr\u00f3w lalkowych.<\/p>\n\n\n\n
Wspomnia\u0142em ju\u017c, \u017ce Jerzy Nowosielski zwi\u0105zany by\u0142 z \u0142\u00f3dzk\u0105 uczelni\u0105 plastyczn\u0105 niezbyt d\u0142ugo, (zajmowa\u0142 stanowisko wyk\u0142adowcy), poniewa\u017c nie uko\u0144czy\u0142 studi\u00f3w wy\u017cszych. Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wiele os\u00f3b w nast\u0119pstwie zawirowa\u0144 wojennych mia\u0142o skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105. Brak dyplomu by\u0142 w wypadku Nowosielskiego problemem dla ludzi kieruj\u0105cych w\u00f3wczas \u0142\u00f3dzk\u0105 szko\u0142\u0105. Dodam jeszcze, \u017ce \u0142\u00f3dzcy studenci bardzo go cenili, on sam te\u017c lubi\u0142 \u0141\u00f3d\u017a. Szcz\u0119\u015bliwie krakowska Akademia zaprosi\u0142a go do siebie, da\u0142a dyplom i powo\u0142a\u0142a go do kierowania pracowni\u0105 malarstwa, a kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 profesorem. Krakowskie \u015brodowisko okaza\u0142o si\u0119 bardziej skonsolidowane \u2212 potrafi\u0142o doceni\u0107 wielko\u015b\u0107 Nowosielskiego.<\/p>\n\n\n\n
J.M.: Jak u\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 Wasze relacje po wyje\u017adzie Jerzego Nowosielskiego z \u0141odzi?<\/p>\n\n\n\n
S.F: Bardzo dobrze. Widywali\u015bmy si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Wspominaj\u0105c \u0142\u00f3dzki okres Jerzego Nowosielskiego trzeba te\u017c wspomnie\u0107 o Teresie Tyszkiewiczowej. Ta niezwyk\u0142a i wybitna artystka tworzy\u0142a w duchu abstrakcji niegeometrycznej, czy te\u017c malarstwa gestu. Mia\u0142a istotny wp\u0142yw na kszta\u0142t \u0142\u00f3dzkiej uczelni, w kt\u00f3rej zajmowa\u0142a si\u0119 tkanin\u0105 artystyczn\u0105. Prowadzi\u0142a te\u017c u siebie w domu co\u015b w rodzaju salonu artystycznego, zapraszaj\u0105c nas na rozmowy o sztuce i s\u0142uchanie awangardowej muzyki. Jurek by\u0142 z Teres\u0105 zaprzyja\u017aniony. Teresa ceni\u0142a jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 oraz dociekliwy umys\u0142 i wzajemnie dobrze si\u0119 rozumieli. Salon Teresy Tyszkiewiczowej by\u0142 bardzo wa\u017cnym miejscem spotka\u0144 kilkorga zaprzyja\u017anionych os\u00f3b, wymiany pogl\u0105d\u00f3w; sporo by\u0142o tam polityki, w dyskusjach wypracowywali\u015bmy stanowisko wobec wa\u017cnych wydarze\u0144, jakie wtedy mia\u0142y miejsce w kraju. <\/p>\n\n\n\n
J.M.: Wr\u00f3\u0107my jeszcze do tw\u00f3rczo\u015bci Jerzego Nowosielskiego. Co Pana w niej interesowa\u0142o?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: Duchowo\u015b\u0107 sztuki Nowosielskiego. Jego sztuka mia\u0142a w sobie co\u015b, czego brakowa\u0142o sztuce zwi\u0105zanej z duchowo\u015bci\u0105 katolick\u0105. Jurek by\u0142 unit\u0105 z \u0141emkowszczyzny. W moim przekonaniu duchowo\u015b\u0107 wschodniego Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a bardzo interesuj\u0105cym uzupe\u0142nieniem duchowo\u015bci europejskiej i polskiej w szczeg\u00f3lno\u015bci. Dla mnie by\u0142o niezwykle ciekawe m\u00f3c obserwowa\u0107, jak pewne sformalizowane kanony estetyki i teologii ikony zawarte s\u0105 w malarstwie, kt\u00f3re nie jest malowaniem ikon, \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w \u2212 jest malarstwem \u015bwieckim. W ka\u017cdym pejza\u017cu, w ka\u017cdym portrecie, w ka\u017cdym akcie mo\u017cna widzie\u0107 \u015bwiat duchowy i to w malarstwie Nowosielskiego jest bardzo wa\u017cne. Pod tym wzgl\u0119dem Jerzy Nowosielski jest wyj\u0105tkowym i jedynym malarzem. Jurek by\u0142 skupiony na tym, co sam robi\u0142, a to, co robi\u0142, by\u0142o bardzo interesuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
J.M.: Jak sztuka Jerzego Nowosielskiego by\u0142a odbierana przez \u0142\u00f3dzkie \u015brodowisko?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: Przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u00f3dzkiego \u015brodowiska malarskiego Nowosielski nie by\u0142 chyba rozumiany. Szcz\u0119\u015bliwie jednak poza uczelni\u0105 istnia\u0142o Muzeum Sztuki, kt\u00f3re odgrywa\u0142o w\u00f3wczas wielk\u0105 rol\u0119 w tworzeniu w\u0142a\u015bciwego napi\u0119cia w \u015brodowisku artystycznym, cho\u0107 relacja Nowosielskiego z muzeum nie by\u0142a bardzo widoczna. Wspominaj\u0105c ten okres, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o bardzo widocznym podziale na tych, kt\u00f3rzy stawiali na rozum i tych, kt\u00f3rzy kierowali si\u0119 w wi\u0119kszym stopniu intuicj\u0105. Grupa tych drugich by\u0142a mniej liczna i st\u0105d wiele spraw, w tym relacje \u0142\u00f3dzkiego \u015brodowiska i Jerzego Nowosielskiego u\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 tak, a nie inaczej. Bardzo aktywny i bezkompromisowy W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski w og\u00f3le nie interesowa\u0142 si\u0119 sztuk\u0105 Nowosielskiego, podobnie jak sztuk\u0105 Teresy Tyszkiewiczowej, do kt\u00f3rej odnosi\u0142 si\u0119 raczej niech\u0119tnie. Mnie si\u0119 zawsze wydawa\u0142o, \u017ce po\u0142\u0105czenie rozumu z intuicj\u0105 jest tym, do czego nale\u017cy zmierza\u0107. Z tego te\u017c wzgl\u0119du z zaciekawieniem przygl\u0105da\u0142em si\u0119 dzia\u0142aniom Nowosielskiego i Tyszkiewiczowej. <\/p>\n\n\n\n
J.M.: Jakim cz\u0142owiekiem by\u0142 Jerzy Nowosielski?<\/p>\n\n\n\n
S.F.: By\u0142 cz\u0142owiekiem wierz\u0105cym, \u015bwiadomym ludzkiej niedoskona\u0142o\u015bci i grzeszno\u015bci jego natury. To jest w\u015br\u00f3d artyst\u00f3w rzadko spotykane. Nowosielski by\u0142 jednocze\u015bnie grzesznym i \u015bwi\u0119tym. Pami\u0119tam go tak\u017ce jako cz\u0142owieka dowcipnego. Byli\u015bmy kiedy\u015b wsp\u00f3lnie ze studentami na plenerze. Studenci, jak wszyscy m\u0142odzi ludzie, bawili si\u0119 wieczorami, sporo ha\u0142asuj\u0105c. P\u00f3\u017anym wieczorem zeszli\u015bmy do nich i Jurek powiedzia\u0142 do rozbawionych: \u201eBardzo prosz\u0119 o zachowanie przyzwoito\u015bci!\u201d \u2212 Na co jeden ze student\u00f3w parskn\u0105\u0142 \u015bmiechem i wypali\u0142: \u201eA co to jest przyzwoito\u015b\u0107?\u201d\u2212 \u201eJa tylko prosz\u0119 o przyzwoito\u015b\u0107 akustyczn\u0105\u201d \u2212 odpar\u0142 Jerzy Nowosielski.<\/p>\n\n\n\n
\u0141\u00f3d\u017a, maj 2015 roku<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
rozmawia Jacek Michalak<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[120],"class_list":["post-11943","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-jerzy_nowosielski"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11943"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11944,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11943\/revisions\/11944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}