{"id":11494,"date":"2015-04-15T20:47:00","date_gmt":"2015-04-15T20:47:00","guid":{"rendered":"https:\/\/atlassztuki.pl\/?p=11494"},"modified":"2022-06-13T21:23:16","modified_gmt":"2022-06-13T21:23:16","slug":"do-czego-sluzy-sztuka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/do-czego-sluzy-sztuka\/","title":{"rendered":"DO CZEGO S\u0141U\u017bY SZTUKA"},"content":{"rendered":"\n

W zbiorze Wernera Jerke nie wida\u0107 sztywnego planu czy bodaj sprecyzowanego zamys\u0142u steruj\u0105cego poszukiwaniami kolekcjonera. To po prostu SZTUKA, najog\u00f3lniej daj\u0105ca si\u0119 okre\u015bli\u0107 mianem wsp\u00f3\u0142czesna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Marcin Maciejowski, “Konflikt”, olej, p\u0142\u00f3tno, 63 x 63 cm, 2000, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Atlasie Sztuki ogl\u0105damy niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142ego zestawu. Za selekcj\u0119 odpowiedzialny by\u0142 J\u00f3zef Robakowski, artysta, pedagog, kurator obecnej prezentacji.<\/p>\n\n\n\n

Wybra\u0142 osiemdziesi\u0105t obiekt\u00f3w powsta\u0142ych po II wojnie. Polska klasyka, polska awangarda i polska nowoczesno\u015b\u0107. Od Andrzeja Wr\u00f3blewskiego do S\u0142awomira Elsnera. Najstarszy obiekt datowany jest na rok 1948; najnowszy \u2013 na 2009.<\/p>\n\n\n\n

Dominuje malarstwo, ale jest te\u017c kilka fotografii, rysunk\u00f3w, przedmiot\u00f3w z interwencjami artystycznymi. Reprezentuj\u0105, czy raczej przynale\u017c\u0105 do rozmaitych kierunk\u00f3w: abstrakcja, realizm, surrealizm, ekspresjonizm, konceptualizm, neoekspresjonizm, neosurrealizm\u2026 Mo\u017cna jeszcze wydzieli\u0107 podgrupy, podpr\u0105dy, pojedyncze postawy. I w ten spos\u00f3b opisa\u0107 zestaw zgromadzony przez Wernera Jerke.<\/p>\n\n\n\n

Jednak, moim zdaniem, by\u0142oby to po pierwsze nudne, po drugie \u2013 nieadekwatne do intencji kolekcjonera. Jestem bowiem pewna, \u017ce doktor Jerke nie kieruje si\u0119 stylistykami, trendami, modami. Wi\u0119c co go sk\u0142ania do nabycia takiego czy innego dzie\u0142a?<\/p>\n\n\n\n

Jasne, kryterium jako\u015bci. Rekomendacje do-radc\u00f3w i galeryst\u00f3w. Notowania nie tyle rynkowe, co pozycja autor\u00f3w w \u015bwiecie sztuki, atestowana przez profesjonalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ale gdyby jedynie powy\u017csze walory decydowa\u0142y o zakupach, nadal brakowa\u0142oby najwa\u017cniejszego elementu, g\u0142\u00f3wnej cechy kolekcji: indywidualnego rysu. G\u0142osu samego zbieracza. Jego osobowo\u015bci. Jego wybor\u00f3w, upodoba\u0144, potrzeb. Jego psychiki.<\/p>\n\n\n\n

KIM PAN JEST, PANIE KOLEKCJONERZE<\/p>\n\n\n\n

Werner Jerke na pewno nie czuje potrzeby dodatkowej porcji adrenaliny \u2013 \u017cycie mu dostarcza wystarczaj\u0105co du\u017co podniet. Nie sk\u0142ania si\u0119 ku sztuce agresywnej, atakuj\u0105cej oczy i wyzwalaj\u0105cej nadmiar emocji. Wybiera prace wyciszone, kontemplacyjne, daj\u0105ce wytchnienie wzrokowi, nerwom, g\u0142owie. Co nie znaczy \u2013 banalne. Ani te\u017c puste, skoncentrowane na powierzchownej atra-kcyjno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W zbiorze doktora Jerke panuje r\u00f3wnowaga emocji, intelektu, wizualnego powabu. Jest te\u017c dodatek duchowo\u015bci oraz \u017cartobliwo\u015bci. Wydaje si\u0119 \u2013 wszystkie aspekty sztuki uwzgl\u0119dnione.  <\/p>\n\n\n\n

Jak dla kogo. Ju\u017c s\u0142ysz\u0119 utyskiwania niekt\u00f3rych: brak postaw krytycznych, dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych, odniesie\u0144 do polityki, wiary, ekonomii, rozwarstwienia klasowego bogatych spo\u0142ecze\u0144stw, wykluczonych i zmarginalizowanych.<\/p>\n\n\n\n

Powiedzmy to otwarcie \u2013 kolekcja Jerke nie stawia spo\u0142ecznych diagnoz.<\/p>\n\n\n\n

Czy z tego wynika, \u017ce jest \u201enieaktualna\u201d? By-najmniej. Po prostu, w\u0142a\u015bciciel nie czuje potrzeby  zajmowania politycznego stanowiska za po\u015brednictwem sztuki. Lubi\u0119 go za to, nawet wi\u0119cej \u2013 solidaryzuj\u0119 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Bo ile razy arty\u015bci mieszali si\u0119 do najgor\u0119tszych publicznych spraw, tyle razy popadali w demagogi\u0119, propagandowo\u015b\u0107 i politykierstwo. Potem wstydzili si\u0119 swej naiwno\u015bci lub oportunizmu. <\/p>\n\n\n\n

A utwory powsta\u0142e \u201ez zaanga\u017cowania\u201d zazwyczaj popada\u0142y w niepami\u0119\u0107. Zostaj\u0105 dzie\u0142a ponad-czasowe, z przes\u0142aniem pozwalaj\u0105cym si\u0119 interpretowa\u0107 nie tylko w odniesieniu do konkretnej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Andrzej Wr\u00f3blewski, “Portret garbatej na czerwonym tle”, olek, p\u0142\u00f3tno, 85,5 x 60 cm, 1955, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Fundacji Andrzeja Wr\u00f3blewskiego, www.andrzejwroblewski.pl<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po wyborach doktora Jerke widz\u0119, \u017ce instynkt podpowiada mu tak\u0105 w\u0142a\u015bnie postaw\u0119: szuka\u0107 prawd uniwersalnych. W sztuce, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 otacza, kolekcjoner znajduje emocje dalekie od ekstrem\u00f3w, za to b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em wi\u0119kszo\u015bci ludzi. Bezb\u0142\u0119dnie wy\u0142awia prace dotycz\u0105ce uczu\u0107, odczu\u0107 i stan\u00f3w  psychicznych do\u015bwiadczanych powszechnie, natomiast oddanych w spos\u00f3b zindywidualizowany, w\u0142asny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wilhem Sasnal, Bez tytu\u0142u, olej, p\u0142\u00f3tno, 149 x 149 cm, 2001, Kolekcja dra Wernera Jerke<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Inaczej m\u00f3wi\u0105c \u2013 doktorowi Jerke, tak jak wybranym przeze\u0144 artystom, chodzi o prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wilhem Sasnal, Bez tytu\u0142u, olej, p\u0142\u00f3tno, 100 x 100 cm, 1999, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u017bEBY BY\u0141O \u0141ADNIE<\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142 Do czego s\u0142u\u017cy sztuka<\/em> dotyczy nie tylko zjawiska tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 r\u00f3wnie\u017c sensu kolekcjonowania sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od potrzeb estetycznych. Nie da si\u0119 ich wyeliminowa\u0107, bez wzgl\u0119du na to, jak cz\u0119sto b\u0119dzie si\u0119 im zaprzecza\u0107. A jak wiadomo, zdarzy\u0142o si\u0119 to w historii sztuki wielokrotnie i ka\u017cda nowo proponowana stylistyka wywo\u0142ywa\u0142a u zarania najpierw szok estetyczny. Dopiero na dalszym etapie starano si\u0119 zrozumie\u0107 innowacj\u0119; potem do niej przywykano i\u2026 ca\u0142a zabawa zaczyna\u0142a si\u0119 od pocz\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Ch\u0119\u0107 poprawienia, u\u0142adzenia i upi\u0119kszenia swego otoczenia jest ludzkim instynktem, nieomal  atawizmem. Szukanie harmonii kszta\u0142t\u00f3w i dekorowanie narz\u0119dzi trudno wyja\u015bni\u0107 utylitarnym aspektem przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku. Zaistnienie prehistorycznych malowide\u0142 te\u017c nie znajduje wyt\u0142umaczenia jedynie jako dope\u0142nienie rytua\u0142u (na pewno \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 to z pragnieniem utrwalenia silnych prze\u017cy\u0107 i scen wzbudzaj\u0105cych emocje).<\/p>\n\n\n\n

Trudno wyeliminowa\u0107 z naszej psychiki ch\u0119\u0107 przebywania w\u015br\u00f3d pi\u0119kna. Oczywi\u015bcie, jest wiele rodzaj\u00f3w pi\u0119kna i jego definicja zmienia si\u0119 wraz z epokami. Mo\u017ce te\u017c skr\u0119ci\u0107 w stron\u0119 niskich gust\u00f3w, zaspokoi\u0107 p\u0142ytkie sentymenty. Czy tam, gdzie zaczyna si\u0119 granica tego, co \u0142adne, ko\u0144czy si\u0119 sztuka, a zaczyna kicz? I dalej \u2013 czy wsz\u0119dzie tam, gdzie kicz spotyka si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i zaczyna by\u0107 docelowym \u015brodkiem wyrazu \u2013 to ju\u017c mamy kamp?<\/p>\n\n\n\n

Werner Jerke najwyra\u017aniej rozumie i lubi artyst\u00f3w ironizuj\u0105cych, \u017cartobliwie postrzegaj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107, z dystansem do \u015bwiata i samych siebie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Fangor, B 69, olej, p\u0142\u00f3tno, 60 x 60 cm, 1965, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u015awiadectwem takiej postawy jest malarstwo Bo\u017ceny Grzyb-Jarodzkiej i wroc\u0142awskiej (rozwi\u0105zanej) grupy Luxus. Ub\u00f3stwo trudnych dla Polski lat 80., zderzone z pretensjami do \u201e\u015bwiatowo\u015bci\u201d dawa\u0142o groteskowe efekty. Z jednej strony \u015bmiech, z drugiej \u2013 smuta. Je\u015bli doda\u0107 kontekst ustrojowy (schy\u0142ek PRL), to wychodzi swoisty soc-kamp.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce nieistniej\u0105ca ju\u017c Grupa \u0141adnie w nazwie odnios\u0142a si\u0119 \u2013 ironicznie, rzecz jasna \u2013 do ludzkich marze\u0144 o tym, \u017ceby by\u0142o przyjemnie. Jednak sztuka Marcina Maciejowskiego, Wilhelma Sasnala czy Rafa\u0142a Bujnowskiego daleka by\u0142a\/jest od wdzi\u0119czenia si\u0119 do publiczno\u015bci. Ka\u017cdy z eks-\u0142adnowc\u00f3w co\u015b wyj\u0105\u0142 z pop-kulturalnej ikonosfery i po swojemu zinterpretowa\u0142. Zdj\u0119cia, obrazy telewizyjne, gazetowe fotki i podpisy pod nimi \u2013 wszystko to wyrwane z kontekstu zaczyna\u0142o \u017cy\u0107 swoim \u017cyciem. Zamienia\u0142o si\u0119 w suwerenny obraz. \u0141adny inaczej, przefiltrowany przez oko, spostrzegawczo\u015b\u0107, poczucie humoru i emocje autor\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pawe\u0142 Susid, “Ko\u015bcio\u0142y”, olej, p\u0142\u00f3tno, 100 x 55 cm, 1987, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Inaczej do estetycznych potrzeb ludzko\u015bci oraz w\u0142asnych podszed\u0142 Zbigniew Rogalski. Zamalowa\u0142 wszystko. Symbolicznie \u2013 ale na obrazie tylko przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 siebie. Tym samym, odci\u0105\u0142 sobie drog\u0119 powrotu. Wyznaczy\u0142 p\u0119pek swojej sztuki i w nim zosta\u0142\u2026 uwi\u0119ziony.<\/p>\n\n\n\n

Pawe\u0142 Ksi\u0105\u017cek ma podobnie. Tak\u017ce separuje si\u0119 od \u015bwiata i do\u015bwiadcza sztuki samotnie, bole\u015bnie, masochistycznie. I wychodzi mu \u0142adnie, wr\u0119cz pi\u0119knie. Radkowi Szladze z pozna\u0144skiego teamu Penerstwo r\u00f3wnie\u017c malarstwo dostarcza estetycznych wzrusze\u0144. Za co si\u0119 nie we\u017amie, rezultaty s\u0105 wizualnie raduj\u0105ce. W jego tw\u00f3rczo\u015bci Kapitalizm<\/em> jest zr\u00f3wnany z Realizmem<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Za to Jaros\u0142aw Flici\u0144ski wyczy\u015bci\u0142 swoje wielkoformatowe kompozycje z jakiejkolwiek akcji czy znacze\u0144. Zadowala go sama uroda uk\u0142adu form i barw, i dzieli si\u0119 t\u0105 rado\u015bci\u0105 z innymi.<\/p>\n\n\n\n

\u017bYCIE MOJE, MOJE CIA\u0141O<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy sztuk\u0105 reaguj\u0105 na \u015bwiat. To ich prawdziwy j\u0119zyk. W ten jedyny dla nich w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b daj\u0105 \u015bwiadectwo swemu istnieniu. I nie zale\u017cy im na pozytywach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jaros\u0142aw Flici\u0144ski, “Faites vos jeux 12”, olej, p\u0142\u00f3tno, 200 x 170 cm, 2000; obok rze\u017aba z Papui-Nowej Gwinei (XIX w.), wn\u0119trze domu dra Wernera Jerke w Recklinghausen, fot. Dominik Szwemberg <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Alina Szapocznikow opowiedzia\u0142a chorob\u0119, b\u00f3l, stopniow\u0105 utrat\u0119 kobiecej atrakcyjno\u015bci. Znalaz\u0142a surowce wcze\u015bniej niestosowane (tworzywa sztuczne) i zderzy\u0142a z technik\u0105 znan\u0105 od staro\u017cytno\u015bci: odlewu zdj\u0119tego z cia\u0142a. Najcz\u0119\u015bciej od-ciskano twarz, i to nie z \u017cywej osoby, lecz po \u015bmierci. Szapocznikow nie ograniczy\u0142a si\u0119 do oblicza, ca\u0142e swe cia\u0142o potraktowa\u0142a jak matryc\u0119. Uzyska\u0142a efekty dalekie od realizmu, nios\u0105ce skojarzenia z nie-znan\u0105, nieokre\u015blon\u0105, lecz gro\u017an\u0105 materi\u0105 organiczn\u0105. Jej rze\u017aby, rysunki, grafiki oddawa\u0142y refleksje artystki nad krucho\u015bci\u0105, zarazem si\u0142\u0105 \u2013 jej i natury.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jerzy Ka\u0142ucki, “Czekanie”, olej, p\u0142\u00f3tno, 100 x 75 cm, 2008, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Magdalena Abakanowicz tak\u017ce u\u017cywa\u0142a nietypowego rze\u017abiarskiego surowca \u2013 jutowego p\u0142\u00f3tna utwardzanego \u017cywic\u0105 epoksydow\u0105. Maski, kt\u00f3re zdejmowa\u0142a ze swej twarzy i nasadza\u0142a na wysokie pr\u0119ty jak na dzid\u0119 (skojarzenie z india\u0144skimi skalpami czy nabitymi na pale g\u0142owami zabitych wrog\u00f3w) nie tchn\u0105 optymizmem. Wyra\u017caj\u0105 m\u0119k\u0119 i strach przed\u2026 no, przed czym? Losem zapisanym odg\u00f3rnie, przemijaniem? Czy raczej przed rodzajem ludzkim, usi\u0142uj\u0105cym te wyroki ukszta\u0142towa\u0107 wedle w\u0142asnego widzimisi\u0119?<\/p>\n\n\n\n

Do religijnych obrz\u0105dk\u00f3w nawi\u0105zywa\u0142 Jerzy Bere\u015b. W performansach odgrywa\u0142 rol\u0119 kap\u0142ana-<\/p>\n\n\n\n

-szamana-obrazoburcy. Niby rytualne przedmioty by\u0142y ironicznymi narz\u0119dziami quasi-sakralnych celebracji, w istocie odnosz\u0105cych si\u0119 do PRL-ow-skiej rzeczywisto\u015bci. Acz nie tylko \u2013 bo r\u00f3wnie\u017c by\u0142y wyrazem ludzkich t\u0119sknot za czym\u015b od\u015bwi\u0119tnym, niezwyk\u0142ym. Za utracon\u0105 wznios\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Duet Two\u017cywo (kolejny zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry przesta\u0142 funkcjonowa\u0107 w \u015bwiecie sztuki) dekad\u0119 temu postawi\u0142 gorzk\u0105 diagnoz\u0119 naszej religijno\u015bci: czcimy Mari\u0119 materi\u0119, pustk\u0119 bez ducha ani duchowo\u015bci. Z\u0142otego cielca.<\/p>\n\n\n\n

\u015aWI\u0104TYNIA JEST WSZ\u0118DZIE<\/p>\n\n\n\n

O zaniku wiary m\u00f3wi\u0105 tw\u00f3rcy r\u00f3\u017cnych dyscyplin; rozwa\u017caj\u0105 ten problem filozofowie, kap\u0142ani, a tak\u017ce wra\u017cliwi, my\u015bl\u0105cy, zwykli ludzie. Nawet naukowcy s\u0105 zgodni: wyrugowanie potrzeb wy\u017cszego rz\u0119du obni\u017ca jako\u015b\u0107 \u017cycia. Maria materia ani \u017cadne dobra nie gwarantuj\u0105 pe\u0142nej satysfakcji, nie nadaj\u0105 sensu egzystencji.<\/p>\n\n\n\n

Duchowe potrzeby niekiedy zaspokaja kontakt ze sztuk\u0105. Bynajmniej nie t\u0105 (lub nie tylko t\u0105) umieszczan\u0105 w \u015bwi\u0105tyniach. Czasem duchowe ol\u015bnienia wyzwalaj\u0105 kompozycje na poz\u00f3r dalekie od sacrum. Przyk\u0142adem \u2013 wewn\u0119trzne \u015bwiat\u0142o w krajobrazach Jaros\u0142awa Modzelewskiego; kosmiczny \u0142ad w syntetycznych pejza\u017cach Leona Tarasewicza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Projekt Muzeum Jerke, Recklinghausen, 2015<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S\u0105 te\u017c dzie\u0142a nieprzedstawiaj\u0105ce, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 u odbiorc\u00f3w stan kontemplacyjny. Obiekty emanuj\u0105ce podnios\u0142o\u015bci\u0105, zarazem wymykaj\u0105ce si\u0119 interpretacjom, cho\u0107 w opisie proste. Twory wymuszaj\u0105ce na widzu odbi\u00f3r ca\u0142ym sob\u0105, wszystkimi zmys\u0142ami, emocjami, instynktem.<\/p>\n\n\n\n

Czy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie powstaj\u0105 tak silnie dzia\u0142aj\u0105ce obiekty?<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug mnie, tak\u0105 moc maj\u0105 niekt\u00f3re abstrakcyjne kompozycje Henryka Sta\u017cewskiego, Wojciecha Fangora, Stefana Gierowskiego, Stanis\u0142awa Fija\u0142kowskiego, Jerzego Ka\u0142uckiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jaros\u0142aw Modzeleweski, “Standing, sitting…”, olej, p\u0142\u00f3tno, 66 x 160 cm, 1980, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ich kreacje zdaj\u0105 si\u0119 ja\u015bnie\u0107 jakim\u015b wewn\u0119trznym \u015bwiat\u0142em. Takie wra\u017cenie wywo\u0142uje idealny dob\u00f3r kolor\u00f3w i odcieni; doskonale zharmonizowany uk\u0142ad form. Abstrakcje, kt\u00f3re ol\u015bniewaj\u0105 duchowym przekazem.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Agata Bogacka, “U\u015bmiechy 2”, akryl, p\u0142\u00f3tno, 146 x 114 cm, 2007, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Agata Bogacka, “U\u015bmiechy 3”, akryl, p\u0142\u00f3tno, 146 x 114 cm, 2007, Kolekcja dra Wernera Jerke, fot. Dominik Szwemberg<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

S\u0105dz\u0105c po wyborach Wernera Jerke, te odczucia nie s\u0105 mu obce.<\/p>\n\n\n\n

Czy udziel\u0105 si\u0119 widzom wystawy?<\/p>\n\n\n\n

*Monika Ma\u0142kowska, absolwentka warszawskiej ASP na Wydziale Grafiki Warsztatowej, aktywna na polu sztuk wizualnych do 1989 roku. Od czasu polskiej transformacji \u2013 krytyczka sztuki, publicystka i popularyzatorka kultury. Zajmuje si\u0119 pisaniem, m\u00f3wieniem oraz prowadzeniem program\u00f3w o sztuce, literaturze, komiksach, filmach. Autorka ksi\u0105\u017cek o modzie, kulturze i jedzeniu. W maju br. nak\u0142adem \u015awiata Ksi\u0105\u017cki uka\u017ce si\u0119 jej ksi\u0105\u017cka \u017bycie na przek\u0105sk\u0119. Wyk\u0142ada na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie, na Wydziale Re\u017cyserii warszawskiej Akademii Teatralnej. Prowadzi te\u017c fora dyskusyjne (go\u015bcinnie) na artystycznych uczelniach w Katowicach, Poznaniu, \u0141odzi.\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 2011 roku na Wydziale Sztuki Medi\u00f3w i Scenografii warszawskiej ASP uzyska\u0142a stopie\u0144 naukowy za prac\u0119 Niech sczezn\u0105 krytycy!. Stale wsp\u00f3\u0142pracuje z radiem (Tok FM i I, II, III Program PR) i TVP Kultura. Od 1994 roku zwi\u0105zana z \u201eRzeczpospolit\u0105\u201d. Pisze te\u017c do bran\u017cowych miesi\u0119cznik\u00f3w (m.in. do \u201eSztuki.pl\u201d, \u201eWerandy\u201d, \u201eWr\u00f3\u017cki\u201d, \u201eNotesu Wydawniczego\u201d). Od 2014 prowadzi blog o kulturze MOMArt.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MONIKA MA\u0141KOWSKA<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[132],"class_list":["post-11494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-werner_jerke"],"acf":[],"1_4_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11494"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11548,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11494\/revisions\/11548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlassztuki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}